వీక్లీ కరెంట్ అఫైర్స్ (నవంబర్ 2026 - 2వ వారం) - రివిజన్ నోట్స్
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
పరాగ్వేలో బ్యాంకింగ్ సంక్షోభం రాజకీయ అలజడికి దారితీసింది
ప్రముఖ డిజిటల్-ఫస్ట్ బ్యాంక్ అయిన 'యుఎనో' (Ueno) కుప్పకూలడంతో, 2026 నవంబర్లో పరాగ్వే తీవ్రమైన రాజకీయ మరియు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. ఈ సంక్షోభం కారణంగా అధ్యక్షుడు శాంటియాగో పెనాపై అభిశంసన ప్రక్రియ మొదలైంది; 2026 నవంబర్ 7న సెనేట్ ఆయనను పదవి నుంచి తొలగించాలని ఓటు వేయడంతో, ఆయన గృహ నిర్బంధంలోకి వెళ్లారు. ఉపాధ్యక్షుడు పెడ్రో అలియానా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని సియాంగ్ అప్పర్ బహుళ ప్రయోజన ప్రాజెక్టు
అరుణాచల్ ప్రదేశ్లో ప్రతిపాదిత సియాంగ్ ఎగువ బహుళార్ధసాధక ప్రాజెక్ట్ (SUMP) వల్ల ప్రజల స్థానభ్రంశం, పర్యావరణ నష్టం, గ్రామాలు మునిగిపోవడం వంటి అంశాలపై ఆదివాసీ సమాజం నిరసనలు తెలుపుతోంది. ఇది సియాంగ్ నది (దిగువన బ్రహ్మపుత్ర నది) పై NHPC అభివృద్ధి చేస్తున్న ప్రతిపాదిత జలవిద్యుత్ మరియు నీటి నిల్వ ఆనకట్ట. దీనిని 2008లో మొదటిసారిగా జాతీయ ప్రాజెక్ట్గా ప్రకటించారు.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| స్థాపిత సామర్థ్యం | About 11,000–11,200 మెగావాట్లు |
| ఆనకట్ట ఎత్తు | 280–300 మీటర్లు |
| లైవ్ స్టోరేజ్ | సుమారు 9.2 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు |
| ప్రయోజనాలు | అరుణాచల్ మరియు అస్సాంలో నదీ ప్రవాహాలను నియంత్రించడం, వరదలను తగ్గించడం, నీటి భద్రత, ఉద్యోగాలు |
| వ్యూహాత్మక సందర్భం | టిబెట్లోని యార్లంగ్ త్సాంగ్పో వద్ద చైనా యొక్క మెడాగ్ ప్రాజెక్ట్ — సుమారు 60,000 మెగావాట్లు; సియాంగ్ నిల్వ వ్యవస్థ ఆకస్మిక ఎగువ విడుదలలను నిర్వహించగలదు |
| ఆదివాసుల ఆందోళనలు | కనీసం 40 గ్రామాలు ప్రభావితమయ్యాయి, 27 గ్రామాలు నీట మునిగే అవకాశం ఉంది; వరి పొలాలు, నారింజ తోటలు, శ్మశానవాటికలు మరియు పవిత్ర స్థలాలు ధ్వంసమయ్యాయి. |
కురుంబ భాష
కేరళలోని స్వదేశీ కురుంబ (Kurumba) తెగకు చెందిన ప్రజలు మాట్లాడే 'కురుంబ' భాష, మాట్లాడే వారి సంఖ్య తక్కువగా ఉండటం, వలసలు మరియు ఇతర ప్రధాన భాషల ప్రభావం కారణంగా క్రమంగా కనుమరుగయ్యే దశలో ఉంది. కురుంబ తెగ వారు ప్రధానంగా పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని అట్టప్పాడి ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. వీరు 'ప్రత్యేకంగా బలహీనమైన గిరిజన సమూహాల' (PVTG) జాబితాలో ఉన్నారు; కేరళలో ఉన్న ఐదు PVTG సమూహాలలో వీరు కూడా ఒకరు. 2024 గణాంకాల ప్రకారం, వీరి జనాభా కేవలం 2,719 మాత్రమే. కురుంబ భాష ప్రధానంగా మౌఖిక రూపంలోనే ఉంది మరియు దీనికి ప్రత్యేక లిపి లేదు.
1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ అమరవీరుల స్మారకం
కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా, హర్యానా ముఖ్యమంత్రి నయాబ్ సింగ్ సైనీ మరియు కేంద్ర మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్లతో కలిసి, హర్యానాలోని అంబాలాలో 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ అమరవీరుల స్మారక చిహ్నాన్ని ప్రారంభించారు. 22 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, ₹594 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ స్మారక చిహ్నంలో 22 గ్యాలరీలు ఉన్నాయి. 1857 తిరుగుబాటు 1857 మే 10న మీరట్లోని సిపాయిల మధ్య ప్రారంభమై, ఉత్తర మరియు మధ్య భారతదేశమంతటా విస్తరించింది.
| లీడర్ | ప్రాంతం |
|---|---|
| రాణి లక్ష్మీబాయి | ఝాన్సీ |
| నానా సాహెబ్ | కాన్పూర్ |
| తాత్యా తోపే | మధ్య భారతదేశం |
| బేగం హజ్రత్ మహల్ | అవధ్ (లక్నో) |
| బహదూర్ షా జఫర్ | ఢిల్లీ |
| రావు తులా రామ్ | హర్యానా |
ఢిల్లీలో యమునా నదిపై తొలి విహార నౌకా సేవలు ప్రారంభం
కేంద్ర మంత్రి శరబానంద సోనోవాల్, ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తాతో కలిసి సోనియా విహార్లో ఢిల్లీ యొక్క మొట్టమొదటి వినోదాత్మక యమునా నదీ క్రూయిజ్ సర్వీస్ను ప్రారంభించారు. నదీ పర్యాటకాన్ని మరియు సుస్థిర రవాణాను ప్రోత్సహించడానికి ఇది సోనియా విహార్–జగత్పూర్ మార్గంలో నడుస్తుంది.
కేరళలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పక్షి శిల్పం
కేరళలోని కొల్లం జిల్లా, చడయమంగళంలో ఉన్న 'జటాయు ఎర్త్స్ సెంటర్' (Jatayu Earth’s Center) ఒక సాంస్కృతిక మరియు సాహస పర్యాటక కేంద్రం. ఇక్కడ రామాయణంలోని జటాయు పాత్రను ప్రతిబింబించే, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పక్షి శిల్పం ఉంది. దీనిని చిత్రనిర్మాత మరియు శిల్పి రాజీవ్ అంచల్ రూపొందించారు; ఇది ఒక రాతి కొండపై నిర్మించబడింది.
న్యూఢిల్లీలో 'యుగే యుగేన్ భారత్ మ్యూజియం' కోసం ₹3,230 కోట్ల ప్రతిపాదనకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA), 2026 నవంబర్ 11న న్యూఢిల్లీలోని చారిత్రాత్మక నార్త్ బ్లాక్ మరియు సౌత్ బ్లాక్ సముదాయాలలో 'యుగయుగీన్ భారత్ మ్యూజియం' (YYBM) ఏర్పాటుకు ఆమోదం తెలిపింది. సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో చేపట్టనున్న ఈ ప్రాజెక్టుకు సుమారు ₹3,230 కోట్ల వ్యయం కానుంది. ఇది భారతదేశ నాగరికతా చరిత్ర, సాంస్కృతిక వైవిధ్యం, కళలు మరియు జ్ఞాన వ్యవస్థలను ప్రదర్శిస్తుంది.
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని విశాఖపట్నంలో 31వ సీఐఐ (CII) భాగస్వామ్య సదస్సు 2026 నిర్వహించబడింది
31వ కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీ (CII) భాగస్వామ్య సదస్సు 2026, CII మరియు DPIIT, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంల సహకారంతో, 2 లక్షలకు పైగా ఉద్యోగాల సృష్టికి అవకాశం ఉన్న సుమారు ₹9.02 లక్షల కోట్ల విలువైన 109 అవగాహన ఒప్పందాలను ఆంధ్రప్రదేశ్ 2026 నవంబర్ 12–13 తేదీలలో విశాఖపట్నంలో నిర్వహించింది.
| కంపెనీ | ప్రతిపాదిత పెట్టుబడి | ప్రాంతం / రంగం |
|---|---|---|
| రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ | ₹2,73,000 కోట్లు | తూర్పు గోదావరి – తయారీ రంగం |
| గ్రీన్కో ఎనర్జీస్ | ₹45,000 కోట్లు | అనేక జిల్లాలు – పునరుత్పాదక ఇంధనం |
| క్లీన్మాక్స్ ఎన్విరో ఎనర్జీ సొల్యూషన్స్ | ₹41,000 కోట్లు | అనేక జిల్లాలు – పునరుత్పాదక ఇంధనం |
| మేఘా ఇంజనీరింగ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్స్ | ₹36,000 కోట్లు | కృష్ణ – పునరుత్పాదక శక్తి |
| కియా ఇండియా | ₹18,878 కోట్లు | శ్రీ సత్య సాయి – వాహన విస్తరణ |
| రష్మి మెటలర్జికల్ ఇండస్ట్రీ | ₹18,500 crore | శ్రీకాకుళం – తయారీ రంగం |
| JSW గ్రూప్ | ₹15,000 కోట్లు | కడప – తయారీ |
| గెయిల్ ఇండియా | ₹13,500 కోట్లు | శ్రీకాకుళం - రసాయనాలు మరియు పెట్రోకెమికల్స్ |
| SLN కాఫీ | ₹2,500 కోట్లు | నెల్లూరు – ఆహార శుద్ధి |
| హీరో మోటోకార్ప్ | ₹1,457 కోట్లు | Tirupati – automobile |
| కంపెనీ / సంస్థ | ప్రాజెక్ట్ | ప్రతిపాదిత పెట్టుబడి |
|---|---|---|
| ఎయిర్ట్రంక్ ఇండియా–జెసికె ఇన్ఫ్రా | Data centre campuses | ₹1,03,018 కోట్లు |
| జిందాల్ గ్రూప్ | Mining at Kandukur, Prakasam | ₹15,000 కోట్లు |
| గ్రీన్జెన్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ | Renewable energy | ₹8,000 కోట్లు |
| ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ | Renewable energy | ₹6,600 కోట్లు |
| కాకినాడ సముద్ర ఓడరేవులు | Mechanised berth, regasification plant, shipbuilding and repair | ₹6,452 కోట్లు |
| డిక్సన్ టెక్నాలజీస్ | ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ | ₹700 కోట్లు |
| అగ్నికుల్ కాస్మోస్ | Orbital data centre and rocket factory in తిరుపతి | ₹510 కోట్లు |
| హథోర్ రాకెట్ | ఏరోస్పేస్ మరియు రక్షణ | ₹250 కోట్లు |
'యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AEI) 2026'లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండో స్థానంలో నిలిచింది.
ఓ.పి. జిందాల్ గ్లోబల్ యూనివర్శిటీకి చెందిన 'సెంటర్ ఫర్ న్యూ ఎకనామిక్ స్టడీస్' (CNES) విడుదల చేసిన 'యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AEI) 2026'లో, 28 రాష్ట్రాల జాబితాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ (గోవా తర్వాత) రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. తలసరి ఆదాయం పరంగా 13వ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ సేవలను ప్రజలకు చేరవేయడంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ అద్భుతమైన పనితీరును కనబరిచిందని ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు పేర్కొన్నారు.
అమరావతిలో హరిత ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేసేందుకు ఏపీసీఆర్డీఏ, ఇండియన్ ఆయిల్ సంస్థలు అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాయి
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (APCRDA), ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతిలో సమగ్ర హరిత ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేసేందుకు ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (IOCL)తో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకం చేసింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ APSCHE విద్యా వాహిని LMS–MOOCల ప్లాట్ఫారమ్ను ప్రారంభించింది
APSCHE, గుంటూరులోని ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంతో కలిసి రూపొందించిన 'APSCHE విద్యా వాహిని LMS–MOOCs' ప్లాట్ఫారమ్ను, జాతీయ విద్యా దినోత్సవం సందర్భంగా 2026 నవంబర్ 11న ప్రారంభించింది. ఇందులో వీడియో తరగతులు, స్వయం అభ్యాస సామగ్రి, మూల్యాంకనాలు, అభ్యాస పురోగతిని పర్యవేక్షించే సౌకర్యం మరియు కోర్సు పూర్తి చేసినట్లు ధృవీకరణ పత్రాలు వంటివి అందుబాటులో ఉన్నాయి.
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
ఓబీసీ 'క్రీమీ లేయర్'పై సుప్రీంకోర్టు తీర్పు
ముఖ్య పదాలు: LMS (లెర్నింగ్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్) — కంటెంట్ను అందిస్తుంది, అసెస్మెంట్లను నిర్వహిస్తుంది మరియు సమాచారాన్ని ట్రాక్ చేస్తుంది | MOOCలు (మాసివ్ ఓపెన్ ఆన్లైన్ కోర్సులు) — అధిక సంఖ్యలో విద్యార్థుల కోసం ఆన్లైన్ కోర్సులు
5) ఎకానమీ
అక్టోబర్ 2026లో భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 6.1 శాతానికి పెరిగింది
భారతదేశంలో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI) అక్టోబర్ 2026లో 6.1%కి పెరిగింది. ఇది రెండేళ్ల కాలంలో మొదటిసారిగా, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నిర్దేశించిన 6% గరిష్ట సహన పరిమితిని దాటింది. అంతకుముందు, అక్టోబర్ 2024లో ఇది 6.2%గా నమోదై, ఈ పరిమితిని దాటినట్లుగా ఉంది.
బైనాన్స్ క్రిప్టోకరెన్సీ ఎక్స్ఛేంజ్పై 6.34 బిలియన్ డాలర్ల సైబర్ దాడి
ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద క్రిప్టోకరెన్సీ ఎక్స్ఛేంజ్లలో ఒకటైన బినాన్స్, 2026 అక్టోబర్ 29న సైబర్దాడికి గురైంది. ఈ దాడిలో సుమారు $6.34 బిలియన్ల విలువైన అనధికార బదిలీలు జరిగాయి — ఇది ఇప్పటివరకు జరిగిన అతిపెద్ద క్రిప్టోకరెన్సీ దొంగతనంగా పరిగణించబడుతోంది. దాడి చేసినవారు దాని హాట్ వాలెట్లను హ్యాక్ చేశారు.
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (H₂O₂)
హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (H₂O₂) అనేది రంగులేని ద్రవం; దీనిని ఆక్సిడైజింగ్ ఏజెంట్గా, క్రిమిసంహారిణిగా మరియు బ్లీచింగ్ ఏజెంట్గా ఉపయోగిస్తారు. తెలంగాణలోని పోచారం గ్రామానికి చెందిన ఒక పాల వ్యాపారి, పాలను హైదరాబాద్కు సరఫరా చేసే ముందు అందులో హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ మరియు పాల పొడిని కలిపి కల్తీ చేస్తున్నాడనే ఆరోపణపై పోలీసులకు పట్టుబడ్డాడు.
| ప్రాపర్టీ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| అణు ద్రవ్యరాశి | 34 గ్రా/మోల్ |
| నేచర్ | బలమైన ఆక్సీకరణ కారకం |
| బంధం | O–O పెరాక్సైడ్ బంధం |
| డీకంపోసిషన్ | నీరు (H₂O) మరియు ఆక్సిజన్ (O₂)గా విడిపోతుంది |
| ఉత్ప్రేరకం | మాంగనీస్ డయాక్సైడ్ (MnO₂) వియోగాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది |
| ఉపయోగాలు | క్రిమిసంహారం, వస్త్రాలు మరియు కాగితపు గుజ్జును తెల్లగా చేయడం, మురుగునీటి శుద్ధి |
| ఆహార భద్రత | పాలలో కలపకూడదు — ఇది అనధికారిక కల్తీ పదార్థం |
లార్జ్ హాడ్రాన్ కొలైడర్లో అరుదైన కణాల క్షయాన్ని సెర్న్ శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు
CERN (యూరోపియన్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్)లోని శాస్త్రవేత్తలు, లార్జ్ హాడ్రాన్ కొలైడర్ (LHC) డేటాను ఉపయోగించి, B⁰ మీసాన్ రెండు మ్యూయాన్లుగా అత్యంత అరుదుగా క్షీణించినట్లు, 3.2 సిగ్మా గణాంక ప్రాముఖ్యతతో కూడిన సాక్ష్యాన్ని నివేదించారు. ఈ ఫలితం ప్రామాణిక కణ భౌతికశాస్త్ర నమూనాకు అనుగుణంగా ఉంది.
టెంపుల్ వేరబుల్ డివైస్
జొమాటో మరియు బ్లింకిట్ సహ-వ్యవస్థాపకుడైన దీపిందర్ గోయల్ అభివృద్ధి చేసిన, ధరించడానికి వీలైన టెంపుల్ పరికరం, మెదడుకు సంబంధించిన రక్త ప్రవాహంలోని మార్పులను పర్యవేక్షిస్తుందని పేర్కొంది. కణత మీద ధరించినప్పుడు, ఇది ఆప్టికల్ సెన్సార్లను ఉపయోగించి, యాజమాన్య బ్రెయిన్ ఫ్లో ఇండెక్స్ (టెంపుల్-బిఎఫ్)ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మెదడు రక్త ప్రవాహాన్ని విశ్వసనీయంగా కొలవగల లేదా మెదడు ఆరోగ్యాన్ని అంచనా వేయగల దీని సామర్థ్యం ఇంకా నిరూపించబడలేదు అని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
| భావన | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| టెక్నాలజీ | Related to Photoplethysmography (PPG) — optical measurement of blood-volume changes |
| కాంతి | Green, red and infrared light; measures reflected light |
| PPG ఉపయోగాలు | Smartwatches, fitness trackers, pulse oximeters |
| పల్స్ ఆక్సిమీటర్ | ఉపయోగాలు red and infrared light to estimate SpO₂ (blood oxygen saturation) |
| సెరిబ్రల్ బ్లడ్ ఫ్లో | ఆక్సిజన్ మరియు గ్లూకోజ్లను సరఫరా చేస్తుంది; శరీర శక్తిలో సుమారు 20% మెదడు వినియోగిస్తుంది. |
బ్లాక్ హోల్ విలీనాల వల్ల ఏర్పడిన 390 గురుత్వాకర్షణ తరంగ ఘటనలను శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు
ఒక అంతర్జాతీయ సహకార సంస్థ 26 మే 2026నాడు ఒక విస్తరించిన కేటలాగ్ను విడుదల చేసింది. ఇందులో 390 గురుత్వాకర్షణ తరంగ సంఘటనల అభ్యర్థులు ఉన్నారు, వీరిలో 161 కొత్తవి కూడా ఉన్నాయి — ఇవి దాని మునుపటి కేటలాగ్ కంటే సుమారు 70% పెద్దవి — వీటిని ఏప్రిల్ 2024 మరియు జనవరి 2025 మధ్య LIGO (US), Virgo (ఇటలీ) మరియు KAGRA (జపాన్) చేసిన పరిశీలనల నుండి సేకరించారు. ఇవన్నీ బ్లాక్-హోల్ విలీనాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి, తద్వారా గురుత్వాకర్షణ తరంగ ఖగోళశాస్త్రంలో గణాంక యుగానికి నాంది పలికాయి.
| అబ్సర్వేటరీ | స్థలం |
|---|---|
| LIGO | యునైటెడ్ స్టేట్స్ |
| Virgo | ఇటలీ |
| KAGRA | జపాన్ |
| LIGO-India (planned) | హింగోలి జిల్లా, మహారాష్ట్ర — మొదటి పరిశీలన ప్రక్రియ 2030లో చేపట్టాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు |
మెగ్నీషియం క్లోరైడ్ (MgCl₂)
నీటి గడ్డకట్టే ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించడం ద్వారా రోడ్లు మరియు వంతెనలపై మంచు పేరుకుపోకుండా నివారించడానికి మెగ్నీషియం క్లోరైడ్ (MgCl₂) ఉపయోగించబడుతుంది — దీనినే యాంటీ-ఐసింగ్ అంటారు. ఇది Mg²⁺ మరియు Cl⁻ అయాన్లతో కూడిన ఒక అయానిక సమ్మేళనం; ఇది కరిగినప్పుడు, కరిగిన కణాల సంఖ్యపై ఆధారపడే ఒక సహసంబంధ ధర్మమైన గడ్డకట్టే ఉష్ణోగ్రత తగ్గుదలను కలిగిస్తుంది. ఇది తేమను పీల్చుకునే గుణాన్ని కూడా కలిగి ఉంటుంది; దీని అధిక వాడకం వాహనాలను తుప్పు పట్టించి, నేల మరియు నీటిని కలుషితం చేస్తుంది.
| మంచు పేరుకుపోకుండా నిరోధించడం | మంచు తొలగింపు |
|---|---|
| మంచు ఏర్పడటానికి ముందు ప్రయోగించాలి | మంచు ఏర్పడిన తర్వాత ప్రయోగిస్తారు |
| మంచు ఉపరితలాలకు అతుక్కోకుండా నిరోధిస్తుంది | ఉన్న మంచును కరిగిస్తుంది లేదా తొలగిస్తుంది |
| ఉదాహరణకు, హిమపాతానికి ముందు MgCl₂ను చల్లడం | ఉదాహరణకు, హిమపాతానికి ముందు MgCl₂ను చల్లడం |
7) రక్షణ
DRDO 'ప్రళయ్' క్వాసీ-బాలిస్టిక్ క్షిపణి యొక్క ఫ్లైట్ పరీక్షలను విజయవంతంగా నిర్వహించింది
డి.ఆర్.డి.ఓ., 2026 నవంబర్ 5న ఒడిశాలోని డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ద్వీపం నుండి స్వదేశీ ప్రళయ క్వాసీ-బాలిస్టిక్ క్షిపణిని పరీక్షించింది. దీనిని హైదరాబాద్లోని రీసెర్చ్ సెంటర్ ఇమారత్ (RCI), ఇతర డి.ఆర్.డి.ఓ. ప్రయోగశాలల సహకారంతో అభివృద్ధి చేయగా, అభివృద్ధి మరియు ఉత్పత్తిలో భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL) పాలుపంచుకుంది. క్వాసీ-బాలిస్టిక్ క్షిపణి సవరించిన బాలిస్టిక్ పథాన్ని అనుసరిస్తుంది మరియు గాలిలో విన్యాసాలు చేయగలదు, దీనివల్ల దాని కదలికను ఊహించడం కష్టమవుతుంది.
ఎక్సర్సైజ్ మలబార్ 2026
భారతదేశం, అమెరికా, జపాన్ మరియు ఆస్ట్రేలియా (క్వాడ్ దేశాలు) పాల్గొన్న 'మలబార్ 2026' విన్యాసాలు 2026 నవంబర్ 5న ప్రారంభమై, నవంబర్ 12 వరకు జపాన్లో కొనసాగాయి. జపాన్ మారిటైమ్ సెల్ఫ్-డిఫెన్స్ ఫోర్స్ (JMSDF) ఆతిథ్యం వహించిన ఈ విన్యాసాలు ఫునాకోషి మరియు యోకోసుకా నౌకాదళ స్థావరాల పరిసర ప్రాంతాల్లో జరిగాయి; వీటిలోని సముద్ర దశ కాంటో ప్రాంతానికి దక్షిణాన నిర్వహించబడింది. ఈ విన్యాసాల కోసం భారతదేశం తన తూర్పు నౌకాదళానికి (Eastern Fleet) చెందిన గైడెడ్-మిసైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ 'ఐఎన్ఎస్ సహ్యాద్రి'ని పంపింది.
‘రాహత్ మిత్ర’ విన్యాసం
భారతదేశం మరియు మయన్మార్ దేశాలు, భారత నౌకాదళం ఆధ్వర్యంలో, 2026 నవంబర్ 5–6 తేదీలలో తమిళనాడులోని చెన్నైలో తమ మొదటి ద్వైపాక్షిక త్రివిధ దళాల 'హెచ్ఏడిఆర్' (HADR - మానవతా సహాయం మరియు విపత్తు నిర్వహణ) విన్యాసాలైన 'రాహత్ మిత్ర' (Rahat Mitra)ను నిర్వహించాయి. ఈ విన్యాసాలలో రెండు దేశాలకు చెందిన సైనిక, నౌకా మరియు వాయు దళాల నుండి 300 మందికి పైగా సిబ్బంది పాల్గొన్నారు.
జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ నౌక ‘అమిని’
భారత నౌకాదళం 2026 నవంబర్ 5న ‘అమిని’ (Amini) అనే స్వదేశీ యాంటీ-సబ్మెరైన్ వార్ఫేర్ షాలో వాటర్ క్రాఫ్ట్ (ASW-SWC)ను స్వీకరించింది. దీనిని కోల్కతాకు చెందిన గార్డెన్ రీచ్ షిప్బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) సంస్థ, ఇండియన్ రిజిస్టర్ ఆఫ్ షిప్పింగ్ (IRS) నిబంధనల ప్రకారం నిర్మించింది. దీనికి లక్షద్వీప్లోని అమిని ద్వీపం పేరు పెట్టారు.
ఎక్సర్సైజ్ సీ బ్రీజ్ (నసీమ్ అల్ బహర్)
భారత నౌకాదళం మరియు ఒమన్ రాయల్ నౌకాదళం, నౌకాదళ సహకారాన్ని మరియు పరస్పర కార్యకలాప సామర్థ్యాన్ని (interoperability) బలోపేతం చేసేందుకు, 'నసీమ్ అల్ బహర్' (సముద్రపు గాలి) అనే ద్వైపాక్షిక సముద్ర విన్యాసాల 15వ ఎడిషన్ను నిర్వహించాయి.
8) పథకాలు
ఒకే దేశం, ఒకే రేషన్ కార్డు పథకం
జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం (NFSA), 2013 ప్రకారం, దేశవ్యాప్తంగా రేషన్ కార్డుల పోర్టబిలిటీని నిర్ధారిస్తూ, ఒకే దేశం ఒకే రేషన్ కార్డు (ONORC)ను అన్ని 36 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అమలు చేశారు. ఆహార మరియు ప్రజా పంపిణీ శాఖ ద్వారా 2019లో ప్రారంభించబడిన ఇది, లబ్ధిదారులను, ముఖ్యంగా వలస కార్మికులను, ఏదైనా ఫెయిర్ ప్రైస్ షాప్ నుండి ఆహార ధాన్యాలను సేకరించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఇది ఆధార్ ప్రామాణీకరణ మరియు ఇ-పోస్ పరికరాలను ఉపయోగించి TPDS కింద పనిచేస్తుంది.
| కార్యక్రమం | వివరాలు |
|---|---|
| మేరా రేషన్ యాప్ | 13 భాషల్లో అందుబాటులో ఉంది — అర్హతలు, లావాదేవీలు, ఆధార్ అనుసంధానం, GPS ద్వారా సమీపంలోని FPS (రేషన్ దుకాణం) వివరాలు |
| స్మార్ట్-పిడిఎస్ (SMART-PDS) | PDSలో సాంకేతికత ద్వారా ఆధునీకరణ మరియు సంస్కరణల పథకం — ఇది రేషన్ కార్డులు, పంపిణీ, సరఫరా గొలుసులు మరియు ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థలను అనుసంధానిస్తుంది. |
| సార్థక్-పిడిఎస్ | రవాణా, నిర్వహణ మరియు పంపిణీ వ్యవస్థలను ఆధునీకరిస్తుంది; ఇందులో NIRMAL (డేటా విశ్లేషణ) మరియు SAKSHAM (సరఫరా గొలుసును నిజ సమయంలో పర్యవేక్షించే వ్యవస్థ) ఉన్నాయి. |
'స్టాండ్-అప్ ఇండియా' పథకం గడువును 2031 మార్చి వరకు పొడిగించేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది
కొత్త వ్యాపారాల కోసం సంస్థాగత రుణాలు అందించడం ద్వారా మహిళలు, ఎస్సీ (SC) మరియు ఎస్టీ (ST) వర్గాల వారిలో పారిశ్రామికవేత్తలను ప్రోత్సహించేందుకు ఉద్దేశించిన 'స్టాండ్-అప్ ఇండియా పథకం' (Stand-Up India Scheme)ను 2031 మార్చి 31 వరకు కొనసాగించేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది. రాబోయే ఐదేళ్లలో మరో 2.5 లక్షల మంది పారిశ్రామికవేత్తలను తయారు చేయడమే ఈ పథకం లక్ష్యం; 2016 ఏప్రిల్ నుండి ఇప్పటివరకు ఈ పథకం ద్వారా 2.75 లక్షల మందికి పైగా పారిశ్రామికవేత్తలకు లబ్ధి చేకూరింది.
| ఫీచర్ | డీటైల్స్ |
|---|---|
| ప్రారంభం | 5 ఏప్రిల్ 2016 |
| నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ | ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ |
| అమలు చేసే విభాగం | ఆర్థిక సేవల విభాగం |
| లబ్ధిదారులు | మహిళలు, ఎస్సీ మరియు ఎస్టీ పారిశ్రామికవేత్తలు |
| ప్రయోజనం | కొత్త గ్రీన్ఫీల్డ్ సంస్థలు |
| అర్హత కలిగిన రంగాలు | తయారీ, సేవలు, వాణిజ్యం, వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలు |
| రుణ హామీ కవరేజీ | 85% (రుణ మొత్తంలో) |
| ప్రామాణిక హామీ రుసుము | 0.50% |
సూక్ష్మ యూనిట్ల కోసం క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ (CGFMU) పథకాన్ని కేంద్ర మంత్రివర్గం పొడిగించింది
కేంద్ర మంత్రివర్గం 'మైక్రో యూనిట్ల కోసం క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్' (CGFMU)ను 2031 మార్చి 31 వరకు కొనసాగించేందుకు ఆమోదం తెలిపింది. 2016 జనవరిలో ప్రారంభమైన ఈ పథకాన్ని 'నేషనల్ క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ట్రస్టీ కంపెనీ లిమిటెడ్' (NCGTC) నిర్వహిస్తోంది. ఇది 'ప్రధాన మంత్రి ముద్రా యోజన' (PMMY) కింద రుణాలు ఇచ్చే సంస్థలకు, రుణగ్రహీతలు చెల్లింపులు చేయని పక్షంలో (defaults) కలిగే నష్టాల నుండి రక్షణ కల్పిస్తుంది మరియు ఎటువంటి తాకట్టు (collateral) లేకుండా రుణాలు పొందేందుకు తోడ్పడుతుంది.
క్రెడిట్ గ్యారెంటీ అనేది ఒక యంత్రాంగం, దీనిలో రుణగ్రహీత డిఫాల్ట్ అయిన సందర్భంలో, గ్యారెంటీ సంస్థ రుణదాత యొక్క నష్టాలలో కొంత భాగాన్ని భరిస్తుంది, తద్వారా సాంప్రదాయ పూచీకత్తు లేని సూక్ష్మ సంస్థలకు రుణాలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
9) పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు
'కోచోన్ ప్రైజ్ 2026'ను గెలుచుకున్న మొదటి భారతీయ పౌర సమాజ లాభాపేక్ష లేని సంస్థగా 'రీచ్' (REACH) నిలిచింది
'రిసోర్స్ గ్రూప్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అడ్వకేసీ ఫర్ కమ్యూనిటీ హెల్త్' (REACH) సంస్థ, క్షయవ్యాధి ( tuberculosis)కి వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న కృషికి గాను 'కోచోన్ ప్రైజ్ 2026' (Kochon Prize 2026)ను గెలుచుకుంది. ఈ పురస్కారాన్ని పొందిన మొదటి భారతీయ పౌర సమాజ లాభాపేక్ష లేని సంస్థ (non-profit)గా ఇది నిలిచింది. ఈ బహుమతిని దక్షిణ కొరియాకు చెందిన 'కోచోన్ ఫౌండేషన్' (Kochon Foundation), 'స్టాప్ టీబీ పార్ట్నర్షిప్' (Stop TB Partnership)తో కలిసి అందజేస్తుంది.
పీఎం సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్స్ 2026
పీఎం సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్స్ 2026ను 5 నవంబర్ 2026నాడు, న్యూ ఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు మరియు ఎక్స్పో 2026లో ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ ప్రదానం చేశారు.
| కేటగిరీ | గ్రహీత | సాధించిన విజయాలు |
|---|---|---|
| మొదటిది – కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు | రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ | సౌరశక్తి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసిన భవనాలు: 12,495 (79%); సామర్థ్యం: 351 మెగావాట్లు (MW) |
| రెండవది – కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు | ఆర్థిక సేవల విభాగం | 2,576 భవనాలకు సౌరశక్తి వ్యవస్థల ఏర్పాటు; 61.50 మెగావాట్లు (MW) |
| కార్పొరేట్ గుర్తింపు | టాటా పవర్ | అగ్రశ్రేణి బ్రాండ్ యజమానులలో రెండవ స్థానం; నివాస భవనాల పైకప్పులపై సౌర ఫలకాలు |
| రాష్ట్ర గుర్తింపు | ఒడిశా | భారీ స్థాయి అమలు మరియు సౌరశక్తి స్వీకరణ |
2026 బుకర్ ప్రైజ్ను గెలుచుకున్న ఎం. జాన్ హారిసన్
బ్రిటిష్ రచయిత ఎం. జాన్ హారిసన్, 81, తన డిస్టోపియన్ సైన్స్-ఫిక్షన్ నవల “ది ఎండ్ ఆఫ్ ఎవ్రీథింగ్”కు గాను బుకర్ ప్రైజ్ 2026ను గెలుచుకున్నారు. దీని విలువ సుమారు $67,000. తద్వారా ఆయన బుకర్ ప్రైజ్ గెలుచుకున్న అతి పెద్ద వయస్కుడైన వ్యక్తిగా నిలిచారు. ఈ బహుమతిని గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి సైన్స్-ఫిక్షన్ రచనగా దీనిని అభివర్ణిస్తున్నారు. ఈ నవల, పేరు చెప్పని ఒక విపత్తు తర్వాత ఇంగ్లాండ్ ఛానల్ తీరంలో నెలకొన్న ఒక వ్యంగ్య డిస్టోపియా కథ.
స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ అవార్డులు 2025–26
రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 2026 నవంబర్ 11న న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్లో, గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) నిర్వహించిన 10వ స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ అవార్డుల (2025–26) ప్రదానోత్సవంలో పాల్గొన్నారు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పట్టణ స్వచ్ఛత సర్వే అయిన ఇందులో 4,751 నగరాలు భాగస్వాములు కాగా, మొత్తం 60 జాతీయ అవార్డులను అందజేశారు.
| ర్యాంక్ | సూపర్ స్వచ్ఛ లీగ్ సిటీ | రాష్ట్రం |
|---|---|---|
| 1 | నవీ ముంబై | మహారాష్ట్ర |
| 2 | సూరత్ | గుజరాత్ |
| 3 | విజయవాడ | ఆంధ్ర ప్రదేశ్ |
| ర్యాంక్ | స్వచ్ఛ్ షెహార్ - మిలియన్-ప్లస్ | రాష్ట్రం |
|---|---|---|
| 1 | విశాఖపట్నం (జీవీఎంసీ) | ఆంధ్ర ప్రదేశ్ |
| 2 | జబల్పూర్ | మధ్య ప్రదేశ్ |
| 3 | లక్నో | ఉత్తర ప్రదేశ్ |
| ర్యాంక్ | స్వచ్ఛ షహర్ జోడీ – మెంటర్ | మెంటీ |
|---|---|---|
| 1 | అహ్మదాబాద్ | సనంద్ |
| 2 | ఇండోర్ | దేపాల్పూర్ |
| 3 | తిరుపతి | కుప్పం |
| కేటగిరీ | మొదటి ర్యాంక్ | రెండవ ర్యాంక్ | 3వ ర్యాంక్ |
|---|---|---|---|
| 3–10 లక్షల జనాభా కలిగిన నగరాలు | ఉజ్జయిని | చండీగఢ్ | గుంటూరు |
| స్వచ్ఛమైన హిమాలయ నగరం | రుద్రపూర్ | జమ్మూ | షోపియాన్ |
| స్వచ్ఛ నదీతీర పట్టణం | రేవా | బిలాస్పూర్ | వారణాసి |
| స్వచ్ఛ తీర పట్టణం | పూరి | అలప్పుజ | రత్నగిరి |
స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ అవార్డులు 2025–26లో ఆంధ్రప్రదేశ్ పనితీరు
స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ అవార్డులు 2025–26లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆరు స్థానాలను దక్కించుకుంది.
| నగరం | అవార్డు విభాగం | ర్యాంక్ |
|---|---|---|
| విశాఖపట్నం (జీవీఎంసీ) | స్వచ్ఛ్ షెహర్ - మిలియన్-ప్లస్ జనాభా | మొదటి ర్యాంక్ |
| విజయవాడ | సూపర్ స్వచ్ఛ లీగ్లోని పరిశుభ్ర నగరాలు | 3వ ర్యాంక్ |
| గుంటూరు | స్వచ్ఛ్ షెహర్ - 3–10 లక్షల జనాభా | 3వ ర్యాంక్ |
| రాజమహేంద్రవరం (రాజమండ్రి) | రాష్ట్రంలోనే మొదటి స్వచ్ఛ నగరం | AP State Winner |
| తిరుపతి | స్వచ్ఛ్ షెహర్ జోడి - మెంటర్ సిటీ | 3వ (జంట విజేత) |
| కుప్పం | స్వచ్ఛ్ షెహర్ జోడి - మెంటీ సిటీ | 3వ (జంట విజేత) |
10) ర్యాంకులు మరియు నివేదికలు
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) యొక్క 2026 ప్రపంచ క్షయవ్యాధి నివేదిక
'డబ్ల్యూహెచ్ఓ గ్లోబల్ ట్యుబర్క్యులోసిస్ రిపోర్ట్ 2026' (WHO Global Tuberculosis Report 2026) ప్రకారం, 2015 నుండి భారతదేశంలో క్షయవ్యాధి (TB) మరణాల రేటు 38% తగ్గింది (ప్రపంచ సగటు 35%గా ఉంది). అలాగే, మందులకు లొంగే క్షయవ్యాధి (drug-susceptible TB) చికిత్సలో 94% విజయవంతమైన ఫలితాలు నమోదయ్యాయి. అయితే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదవుతున్న కొత్త క్షయవ్యాధి కేసులలో సుమారు నాలుగో వంతు (25%) భారతదేశంలోనే ఉన్నాయి — ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యధిక వాటా.
| ర్యాంక్ | దేశం | ప్రపంచవ్యాప్తంగా కొత్త టీబీ కేసుల వాటా |
|---|---|---|
| 1 | భారతదేశం | 25% |
| 2 | Indonesia | 10% |
| 3 | Philippines | 6.8% |
| 4 | చైనా | 6.5% |
| 5 | పాకిస్తాన్ | 6.4% |
మహిళా శ్రామిక శక్తిపై ICRIER నివేదిక
ICRIER నివేదిక ‘ది పార్టిసిపేషన్ పారడాక్స్’ (The Participation Paradox), మహిళల కార్మిక శక్తి భాగస్వామ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, అదే సమయంలో అసంఘటిత రంగంలో ఉపాధి, వేతన వ్యత్యాసాలు మరియు వేతనం లేని గృహకార్యాల వంటి సమస్యలు కూడా కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొంది. పని చేసే మహిళల సంఖ్య 10.4 కోట్ల (2017–18) నుండి 20.1 కోట్లకు (2025) పెరిగింది; అలాగే, మహిళల ‘వర్కర్ పాపులేషన్ రేషియో’ (WPR) 22% నుండి 38%కి చేరుకుంది. ఈ నివేదిక PLFS మరియు ‘టైమ్ యూజ్ సర్వే’ (Time Use Survey) డేటాను ఉపయోగించి రూపొందించబడింది.
| సూచిక | ముఖ్యమైన అంశం |
|---|---|
| ఉద్యోగినులు | 10.4 crore → 20.1 crore |
| మహిళా WPR | 22% → 38% |
| పంట మరియు పశువుల ఉత్పత్తిలో గ్రామీణ మహిళలు | 5.4 crore → 10 crore+ |
| వ్యవసాయంలో గ్రామీణ మహిళల వాటా | 70.7% → 73.3% |
| వ్యవసాయంలో గ్రామీణ పురుషుల వాటా | 54.1% → 47.2% |
| గ్రామీణ మహిళల సాధారణ జీతం వాటా | 10.5% → 9.3% |
| పురుషులతో పోలిస్తే గ్రామీణ మహిళల ఆదాయాలు | 53% → ~45% |
| గృహ/పిల్లల సంరక్షణ అడ్డంకులను పేర్కొంటున్న మహిళలు | 60% |
11) వార్తల్లో వ్యక్తులు
బేర్ఫుట్ కాలేజీ వ్యవస్థాపకుడు సంజిత్ ‘బంకర్’ రాయ్ 81 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు
సామాజిక కార్యకర్త మరియు విద్యావేత్త, 'బేర్ఫుట్ కాలేజ్' (Barefoot College) వ్యవస్థాపకులైన సంజిత్ 'బంకర్' రాయ్, 2026 నవంబర్ 10న రాజస్థాన్లోని అజ్మీర్ జిల్లా, తిలోనియాలో 81 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. ఆయన 1972లో తిలోనియాలో 'సోషల్ వర్క్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్' (SWRC)ని స్థాపించారు; ఇదే కాలక్రమేణా 'బేర్ఫుట్ కాలేజ్'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ సంస్థ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సౌర విద్యుదీకరణ, వర్షపు నీటి సంరక్షణ, వయోజన అక్షరాస్యత మరియు మహిళా సాధికారత వంటి రంగాల్లో విశేష కృషి చేసింది.
| సంవత్సరం | అవార్డు / గుర్తింపు |
|---|---|
| 1985 | జమ్నాలాల్ బజాజ్ అవార్డు |
| 1986 | పద్మ శ్రీ |
| 2004 | పర్యావరణ సాధన కోసం టైలర్ బహుమతి |
| 2005 | సామాజిక పారిశ్రామికవేత్తత్వానికి ఇచ్చే స్కోల్ అవార్డు |
| 2010 | TIME అత్యంత ప్రభావవంతమైన 100 మంది వ్యక్తులు |
| 2011 | బ్లూ ప్లానెట్ ప్రైజ్ |
12) ముఖ్యమైన రోజులు
జాతీయ పారిశ్రామికవేత్తల దినోత్సవం – 09 నవంబర్
జాతీయ పారిశ్రామికవేత్తల దినోత్సవం (National Entrepreneurship Day) 2026 నవంబర్ 9న నిర్వహించబడింది. 2014 నవంబర్ 9న నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు పారిశ్రామికవేత్తల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Skill Development and Entrepreneurship - MSDE) స్థాపించబడిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని దీనిని జరుపుకుంటారు. భారతదేశం ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద స్టార్టప్ వ్యవస్థగా ఉంది; 2026 నవంబర్ నాటికి, DPIIT గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్ల సంఖ్య 2.62 లక్షలకు పైగా ఉంది.
జాతీయ విద్యా దినోత్సవం – 11 నవంబర్
భారతదేశపు మొదటి విద్యాశాఖ మంత్రి మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ జయంతిని పురస్కరించుకుని, నవంబర్ 11న 'జాతీయ విద్యా దినోత్సవం' జరుపుకుంటారు. దీనిని 2008లో ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
13) క్రీడలు
అంతర్జాతీయ ఫుట్బాల్ నుంచి రిటైర్మెంట్ ప్రకటించిన క్రిస్టియానో రొనాల్డో
పోర్చుగీస్ ఫుట్బాల్ దిగ్గజం క్రిస్టియానో రొనాల్డో (CR7) అంతర్జాతీయ ఫుట్బాల్ నుండి రిటైర్మెంట్ ప్రకటించారు. దీనితో ఆయన రెండు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన తన కెరీర్కు ముగింపు పలికారు. ఆయన మొత్తం ఆరు ఫిఫా ప్రపంచ కప్లలో (2006–2026) పాల్గొన్నారు; ఆయన సాధించిన 234 మ్యాచ్ల ప్రదర్శనలు మరియు 146 గోల్స్ అనేవి పురుషుల అంతర్జాతీయ ఫుట్బాల్లో రికార్డులుగా నిలిచాయి.
టెస్ట్ క్రికెట్ నుంచి రిటైర్మెంట్ ప్రకటించిన మహమ్మద్ షమీ
ఫాస్ట్ బౌలర్ మహమ్మద్ షమీ (36) 2026 నవంబర్ 6న టెస్టు క్రికెట్ నుంచి రిటైర్మెంట్ ప్రకటించారు. 13 ఏళ్ల తన టెస్టు కెరీర్లో ఆయన 64 మ్యాచ్లు ఆడి 229 వికెట్లు పడగొట్టారు. అయితే, ఆయన వన్డేలు (ODIs) మరియు టీ20లలో మాత్రం కొనసాగుతారు.
భారతదేశపు 100వ చెస్ గ్రాండ్మాస్టర్గా అనుజ్ శ్రీవత్రి నిలిచారు
అనుజ్ శ్రీవత్రి, ఫిలిప్పీన్స్లోని ఓజామిజ్ నగరంలో జరిగిన 7వ ఆసియాన్+ ఇండివిజువల్ ఓపెన్ చెస్ ఛాంపియన్షిప్లో విజయం సాధించడం ద్వారా, 2026 నవంబర్ 8న భారతదేశపు 100వ గ్రాండ్మాస్టర్గా నిలిచారు. మధ్యప్రదేశ్లోని కట్నీ జిల్లాకు చెందిన ఆయన, ఆ రాష్ట్రం నుండి గ్రాండ్మాస్టర్ హోదా పొందిన మొదటి వ్యక్తి కూడా.
| కీ పాయింట్ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| భారతదేశపు మొట్టమొదటి జీఎం (GM) | విశ్వనాథన్ ఆనంద్ — 1988 |
| GM గణన | 23 (2010) → 67 (2020) → 100 (November 2026) |
| అగ్ర రాష్ట్రాలు | తమిళనాడు 38, మహారాష్ట్ర 14, పశ్చిమ బెంగాల్ 12, ఢిల్లీ 8, ఆంధ్రప్రదేశ్ 7 |
| గ్లోబల్ ర్యాంకు | నమోదిత గ్రాండ్మాస్టర్ల (GM) సంఖ్యలో భారత్ 4వ స్థానంలో ఉంది; రష్యా, అమెరికా మరియు జర్మనీలు భారత్ కంటే ముందున్నాయి. |
స్పెయిన్లో జరిగిన బెనిడోర్మ్ చెస్ ఓపెన్ 2026లో ఎం.ఆర్. లలిత్ బాబు విజయం సాధించారు
ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన భారత గ్రాండ్మాస్టర్ ఎం.ఆర్. లలిత్ బాబు, స్పెయిన్లోని బెనిడోర్మ్లో జరిగిన బెనిడోర్మ్ చెస్ ఓపెన్ 2026 టోర్నమెంట్లో విజేతగా నిలిచారు.
14) ఇతరాలు
సోనియా గాంధీ జ్ఞాపకాల పుస్తకం: 'బిలాంగింగ్: ఏ జర్నీ ఆఫ్ లవ్'
కాంగ్రెస్ మాజీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ రాసిన జ్ఞాపకాల పుస్తకం, “బిలాంగింగ్: ఏ జర్నీ ఆఫ్ లవ్” (Belonging: A Journey of Love), నవంబర్ 2026లో పుస్తక విక్రయ కేంద్రాల్లో అందుబాటులోకి వచ్చింది. హార్పర్కాలిన్స్ (HarperCollins) సంస్థ ప్రచురించిన ఈ పుస్తకం, 16 నవంబర్ 2026న అధికారికంగా విడుదల కావాల్సి ఉంది.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| పరాగ్వే సంక్షోభం | డిజిటల్ బ్యాంక్ ఉయెనో కుప్పకూలిన తర్వాత, 7 నవంబర్ 2026న పరాగ్వే సెనేట్ అధ్యక్షుడు శాంటియాగో పెనాని తొలగించాలని ఓటు వేయగా, ఉపాధ్యక్షుడు పెడ్రో అలియానా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. |
| సియాంగ్ అప్పర్ ప్రాజెక్ట్ | అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని NHPC యొక్క సియాంగ్ అప్పర్ బహుళార్ధసాధక ప్రాజెక్ట్ (సుమారు 11,000–11,200 మెగావాట్లు, 2008 నుండి జాతీయ ప్రాజెక్ట్) ఆది ప్రజల నిరసనలను ఎదుర్కొంటోంది మరియు దీనిని యార్లంగ్ త్సాంగ్పో నదిపై చైనా యొక్క 60,000 మెగావాట్ల మెడాగ్ ప్రాజెక్ట్కు పోటీగా చూస్తున్నారు. |
| కురుంబ భాష | పాలక్కాడ్లోని అట్టప్పాడికి చెందిన కురుంబలు—కేరళలోని ఐదు ప్రత్యేక బలహీన గిరిజన సమూహాలలో (PVTGs) ఒకటి—కేవలం 2,719 మంది జనాభాను (2024 నాటికి) కలిగి ఉన్నారు. వీరు మాట్లాడే భాషకు లిపి లేదు; ఇది అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉంది. |
| 1857 అమరవీరుల స్మారక చిహ్నం | హర్యానాలోని అంబాలాలో ₹594 కోట్ల వ్యయంతో, 22 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, 22 గ్యాలరీలతో నిర్మించిన 1857 నాటి అమరవీరుల స్మారక చిహ్నాన్ని అమిత్ షా ప్రారంభించారు; ఈ తిరుగుబాటు 1857 మే 10న మీరట్లో ప్రారంభమైంది. |
| యమునా క్రూయిజ్ | సోనియా విహార్–జగత్పూర్ మార్గంలో ఢిల్లీ యొక్క మొట్టమొదటి వినోద యమునా క్రూయిజ్ను సర్బానంద సోనోవాల్ ప్రారంభించారు; యమునా నది 2016 జాతీయ జలమార్గాల చట్టం ప్రకారం జాతీయ జలమార్గం-110. |
| యుగే యుగీన్ భారత్ మ్యూజియం | నవంబర్ 11, 2026న, న్యూఢిల్లీలోని నార్త్ మరియు సౌత్ బ్లాక్లలో ₹3,230 కోట్ల వ్యయంతో 'యుగాయుగిన్ భారత్ మ్యూజియం' ఏర్పాటుకు CCEA ఆమోదం తెలిపింది. |
| CII భాగస్వామ్య సదస్సు | విశాఖపట్నంలో జరిగిన 31వ సీఐఐ పార్ట్నర్షిప్ సమ్మిట్ (12–13 నవంబర్ 2026)లో ఆంధ్రప్రదేశ్కు సుమారు ₹9.02 లక్షల కోట్ల విలువైన 109 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) కుదిరాయి. ఇందులో రిలయన్స్ సంస్థకు చెందిన ₹2,73,000 కోట్ల పెట్టుబడి ప్రతిపాదనలు మరియు ఎయిర్ట్రంక్–జేసీకే (AirTrunk–JCK) సంస్థకు చెందిన ₹1,03,018 కోట్ల డేటా సెంటర్ ప్రణాళికలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. |
| యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ | తలసరి ఆదాయంలో 13వ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, CNES యొక్క యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ 2026లో 28 రాష్ట్రాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ గోవా తర్వాత రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. |
| ఏపీఎస్సీహెచ్ఈ (APSCHE) విద్యా వాహిని | జాతీయ విద్యా దినోత్సవమైన 11 నవంబర్ 2026 న, APSCHE ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంతో కలిసి విద్యా వాహిని LMS–MOOCs ప్లాట్ఫామ్ను ప్రారంభించింది. |
| OBC క్రీమీ లేయర్ | 1993 DoPT ఆఫీస్ మెమోరాండం ప్రకారం, తల్లిదండ్రుల జీతం ఒక్కటే OBC క్రీమీ లేయర్ హోదాను నిర్ణయించలేదని 2026 నవంబర్ 6న జస్టిస్లు పి.ఎస్. నరసింహ మరియు ఆర్. మహాదేవన్లతో కూడిన ధర్మాసనం తీర్పు ఇచ్చింది. |
| రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం | అక్టోబర్ 2026లో సీపీఐ (CPI) ద్రవ్యోల్బణం 6.1 శాతానికి పెరిగింది; ఇది అక్టోబర్ 2024 (6.2 శాతం) తర్వాత మొదటిసారిగా ఆర్బీఐ (RBI) నిర్దేశించిన 2%–6% పరిధిని దాటింది. |
| బైనాన్స్ హ్యాక్ | 29 అక్టోబర్ 2026న, హ్యాకర్లు బినాన్స్ హాట్ వాలెట్ నుండి సుమారు $6.34 బిలియన్లను దొంగిలించారు, ఇది ఇప్పటి వరకు జరిగిన అతిపెద్ద క్రిప్టో దొంగతనం. |
| CERNలో B⁰ మెసాన్ క్షయం | స్టాండర్డ్ మోడల్కు అనుగుణంగా, 27-కిమీ LHC వద్ద ఒక అరుదైన B⁰ మీసాన్ రెండు మ్యూయాన్లుగా క్షీణించినట్లు CERN 3.2-సిగ్మా సాక్ష్యాన్ని కనుగొంది. |
| గురుత్వాకర్షణ తరంగాలు | LIGO, Virgo మరియు KAGRA ల నుండి సేకరించిన 390 కృష్ణబిల విలీన ఘటనల జాబితాను 2026 మే 26న విడుదల చేశారు; మరోవైపు, మహారాష్ట్రలోని హింగోలిలో ఉన్న LIGO-India తన మొదటి పరిశీలనా ప్రక్రియను 2030లో ప్రారంభించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. |
| ప్రళయ క్షిపణి | DRDO, 5 నవంబర్ 2026న ఒడిశాలోని డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ద్వీపం నుండి, RCI అభివృద్ధి చేసిన 'ప్రళయ్' (Pralay) క్వాసీ-బాలిస్టిక్ క్షిపణిని పరీక్షించింది. |
| రక్షణ విన్యాసాలు | జపాన్లో జరిగిన మలబార్ 2026 (నవంబర్ 5–12)లో ఐఎన్ఎస్ సహ్యాద్రి పాల్గొనగా, భారత్ మరియు మయన్మార్ చెన్నైలో తమ మొదటి HADR విన్యాసం 'రహత్ మిత్ర'ను నిర్వహించాయి, మరియు GRSE 'అమిని' అనే జలాంతర్గామి వ్యతిరేక నౌకను అందజేసింది. |
| ONORC | 2013 నాటి జాతీయ ఆహార భద్రతా చట్టం (NFSA) కింద 2019లో ప్రారంభించబడిన 'వన్ నేషన్ వన్ రేషన్ కార్డ్' పథకం, ప్రస్తుతం అన్ని 36 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు విస్తరించింది. |
| స్టాండ్-అప్ ఇండియా & సిజిఎఫ్ఎమ్యు (CGFMU) | మహిళలు, ఎస్సీ, ఎస్టీ పారిశ్రామికవేత్తల కోసం 5 ఏప్రిల్ 2016న ప్రారంభించిన స్టాండ్-అప్ ఇండియా, మరియు ముద్రా రుణాల కోసం NCGTC కింద జనవరి 2016లో ప్రారంభించిన CGFMU పథకాలను కేబినెట్ 31 మార్చి 2031 వరకు పొడిగించింది. |
| కోచోన్ బహుమతి | క్షయవ్యాధిపై చేసిన కృషికి గాను, కోచన్ ప్రైజ్ 2026ను గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి భారతీయ పౌర సమాజ లాభాపేక్షలేని సంస్థగా రీచ్ నిలిచింది. |
| బుకర్ ప్రైజ్ 2026 | 81 ఏళ్ల ఎం. జాన్ హారిసన్, బుకర్ బహుమతి గెలుచుకున్న మొట్టమొదటి సైన్స్-ఫిక్షన్ నవలగా వర్ణించబడిన “ది ఎండ్ ఆఫ్ ఎవ్రీథింగ్”తో, అత్యంత వయసు పైబడిన బుకర్ విజేతగా నిలిచారు. |
| స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ 2025–26 | 10వ స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ అవార్డుల పరిధిలోకి 4,751 నగరాలు వచ్చాయి. ఇందులో పది లక్షలకు పైగా జనాభా కలిగిన నగరాల విభాగంలో విశాఖపట్నం మొదటి స్థానంలో నిలవగా, 'సూపర్ స్వచ్ఛ లీగ్'లో విజయవాడ మూడవ స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. అలాగే, గుంటూరు మరియు తిరుపతి–కుప్పం జంట నగరాలు తమతమ విభాగాలలో మూడవ స్థానంలో నిలిచాయి. |
| WHO క్షయవ్యాధి నివేదిక 2026 | 2015 నుండి భారతదేశంలో క్షయవ్యాధి (TB) మరణాలు 38% తగ్గాయి మరియు చికిత్స విజయవంతం అయ్యే రేటు 94%గా ఉంది; అయినప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదవుతున్న కొత్త క్షయవ్యాధి కేసులలో సుమారు 25% భారతదేశంలోనే ఉన్నాయి. |
| ICRIER మహిళా శ్రామిక శక్తి | ICRIER చేపట్టిన ‘ది పార్టిసిపేషన్ పారడాక్స్’ (The Participation Paradox) అధ్యయనం ప్రకారం, పనిచేసే మహిళల సంఖ్య 10.4 కోట్ల (2017–18) నుండి 20.1 కోట్లకు (2025 నాటికి) పెరగనుందని, అలాగే మహిళా శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు (WPR) 22% నుండి 38%కి చేరుకుంటుందని తేలింది. |
| బంకర్ రాయ్ | 1972లో తిలోనియాలో SWRCని స్థాపించిన, 'బేర్ఫుట్ కాలేజ్' వ్యవస్థాపకుడు సంజిత్ 'బంకర్' రాయ్ (1986లో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత), 2026 నవంబర్ 10న 81 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. |
| అనుజ్ శ్రీవత్రి | నవంబర్ 8, 2026న కట్నీకి చెందిన అనుజ్ శ్రీవత్రి భారతదేశపు 100వ గ్రాండ్మాస్టర్గా, అలాగే మధ్యప్రదేశ్ నుండి ఈ ఘనత సాధించిన మొదటి వ్యక్తిగా నిలిచారు; కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్లో 7 మంది గ్రాండ్మాస్టర్లు ఉన్నారు. |


