కరెంట్ అఫైర్స్ 11 నవంబర్ 2026

పరాగ్వేలో బ్యాంకింగ్ సంక్షోభం రాజకీయ అలజడికి దారితీసింది

2026 నవంబరులో, ప్రముఖ డిజిటల్ బ్యాంక్ 'యుఎనో' (Ueno) కుప్పకూలడంతో పరాగ్వే తీవ్ర రాజకీయ మరియు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది. ఈ సంక్షోభం కారణంగా అధ్యక్షుడు శాంటియాగో పెనాపై అభిశంసన ప్రక్రియ మొదలైంది. 2026 నవంబరు 7న, పరాగ్వే సెనేట్ ఆయనను పదవి నుంచి తొలగించాలని ఓటు వేయడంతో, ఆయన గృహ నిర్బంధంలోకి వెళ్లారు. ఆ తర్వాత, ఉపాధ్యక్షుడు పెడ్రో అలియానా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

బ్యాంకింగ్ సంక్షోభానికి కారణం ఏమిటి?

• 3 నవంబర్ 2026న, ఉయెనో యొక్క ద్రవ్య నిష్పత్తి చట్టబద్ధంగా అవసరమైన కనీస స్థాయి కంటే సగం కంటే తక్కువకు పడిపోయిన తర్వాత, పరాగ్వే కేంద్ర బ్యాంకు అయిన బాంకో సెంట్రల్ డెల్ పరాగ్వే (BCP), ఒక పరిష్కార ప్రక్రియను ప్రారంభించింది.
• ఒక బ్యాంకు యొక్క ద్రవ్యత నిష్పత్తి, నష్టాలను భరించడానికి మరియు బాధ్యతలను నెరవేర్చడానికి దాని ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని కొలుస్తుంది. ఒక పరిష్కార ప్రక్రియ, విఫలమవుతున్న బ్యాంకును పునర్నిర్మించడానికి, డిపాజిట్లను బదిలీ చేయడానికి మరియు ఆస్తులను తిరిగి రాబట్టడానికి నియంత్రణ సంస్థలకు వీలు కల్పిస్తుంది.
• నివేదిక ప్రకారం, దాదాపు ముప్పై లక్షల మంది వినియోగదారులు తమ పొదుపు నిధులను తాత్కాలికంగా యాక్సెస్ చేయలేకపోయారు; అదే సమయంలో ప్రభుత్వ పెన్షన్ నిధులు కూడా ప్రభావితమయ్యాయి.

1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ అమరవీరుల స్మారకం

హర్యానాలోని అంబాలాలో, 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ అమరవీరుల స్మారకాన్ని కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా ప్రారంభించారు. ఈ కార్యక్రమంలో హర్యానా ముఖ్యమంత్రి నయాబ్ సింగ్ సైనీ మరియు కేంద్ర మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ పాల్గొన్నారు.

22 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ₹594 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ స్మారక కేంద్రంలో, 1857 తిరుగుబాటుకు సంబంధించిన చరిత్ర, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు మరియు త్యాగాలకు అంకితం చేయబడిన 22 గ్యాలరీలు ఉన్నాయి.

1857 తిరుగుబాటు యొక్క చారిత్రక ప్రాముఖ్యత

1857 నాటి తిరుగుబాటు భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఒక ప్రధాన తిరుగుబాటు. ఇది 1857 మే 10న మీరట్‌లో భారతీయ సిపాయిల మధ్య మొదలై, ఆ తర్వాత ఉత్తర మరియు మధ్య భారతదేశమంతటా వ్యాపించింది.

ఈ తిరుగుబాటుతో సంబంధం ఉన్న ప్రముఖ నాయకులలో వీరు ఉన్నారు:

• రాణి లక్ష్మీబాయి: ఝాన్సీ.
• నానా సాహెబ్: కాన్పూర్.
• తాత్యా తోపే: మధ్య భారతదేశం.
• బేగం హజ్రత్ మహల్: అవధ్ (లక్నో).
• బహదూర్ షా జఫర్: ఢిల్లీ.
• రావు తులారామ్: హర్యానా.

'యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AEI) 2026'లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండో స్థానంలో నిలిచింది.

ఓ.పి. జిందాల్ గ్లోబల్ యూనివర్సిటీలోని 'సెంటర్ ఫర్ న్యూ ఎకనామిక్ స్టడీస్' (CNES) విడుదల చేసిన 'యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్' (AEI) 2026లో, 28 రాష్ట్రాల జాబితాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండో స్థానాన్ని దక్కించుకుంది (గోవా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది).

తలసరి ఆదాయం పరంగా 13వ స్థానంలో ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలకు అవసరమైన ప్రభుత్వ సేవలను మరియు అవకాశాలను కల్పించడంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ బలమైన పనితీరును కనబరిచింది. ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు రాష్ట్ర పనితీరును ప్రస్తావిస్తూ, ఆదాయ ర్యాంకుతో పోలిస్తే ప్రభుత్వ సేవలను ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో రాష్ట్రం మెరుగైన స్థితిలో ఉందని పేర్కొన్నారు.

ప్రాప్యత సమానత్వ సూచిక దేనిని కొలుస్తుంది?

యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ ఐదు అంశాలలో ప్రజలు అవసరమైన సేవలు మరియు అవకాశాలను ఎంత సమర్థవంతంగా పొందగలరో అంచనా వేస్తుంది:

1. ప్రాథమిక మౌలిక సదుపాయాలు
2. ఆరోగ్య సంరక్షణ
3. విద్య
4. సామాజిక-ఆర్థిక భద్రత
5. న్యాయానికి ప్రాప్యత

‘రాహత్ మిత్ర’ విన్యాసం

భారతదేశం మరియు మయన్మార్ తమ మొదటి ద్వైపాక్షిక త్రివిధ దళాల మానవతా సహాయం మరియు విపత్తు సహాయక (HADR) విన్యాసాలను, ‘రాహత్ మిత్ర’ (Rahat Mitra) పేరుతో, 2026 నవంబర్ 5 నుండి 6 వరకు తమిళనాడులోని చెన్నైలో నిర్వహించాయి. భారత నౌకాదళం ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఈ విన్యాసాలలో, రెండు దేశాలకు చెందిన సైనిక, నౌకా మరియు వాయు దళాలు పాల్గొన్నాయి. రెండు రోజుల పాటు జరిగిన ఈ విన్యాసాలలో 300 మందికి పైగా సైనిక సిబ్బంది పాల్గొన్నారు.

జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ నౌక ‘అమిని’

స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించి, నిర్మించిన ‘అమినీ’ అనే జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ నిస్సార జల నౌకను (ASW-SWC) భారత నౌకాదళం 2026 నవంబర్ 5న స్వీకరించింది. ఈ నౌకను కోల్‌కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) వారు, ఇండియన్ రిజిస్టర్ ఆఫ్ షిప్పింగ్ (IRS) వర్గీకరణ నియమాలకు అనుగుణంగా నిర్మించారు. లక్షద్వీప్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో ఉన్న అమినీ ద్వీపం పేరును ఈ నౌకకు పెట్టారు.

పీఎం సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్స్ 2026

ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డులు 2026, 5 నవంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన పునరుత్పాదక ఇంధన సదస్సు మరియు ఎక్స్‌పో 2026లో ప్రదానం చేయబడ్డాయి. ఈ అవార్డులు ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజన కింద రూఫ్‌టాప్ సోలార్ వినియోగానికి చేసిన అత్యుత్తమ కృషిని గుర్తించాయి.

సౌరశక్తిని ప్రోత్సహించడంలో కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, ప్రభుత్వ విభాగాలు మరియు ఇతర సంస్థలు సాధించిన విజయాలను గుర్తించేందుకు, ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ వారికి పురస్కారాలను అందజేశారు.

PM సూర్య ఘర్ అవార్డు విజేతల జాబితా

ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్ గురించి: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన

నివాస గృహాల్లో రూఫ్‌టాప్ సోలార్ వ్యవస్థల ఏర్పాటును ప్రోత్సహించేందుకు, 2024 ఫిబ్రవరి 13న ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు.

• అమలు చేసే మంత్రిత్వ శాఖ: నూతన మరియు పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE).
• లక్ష్యం: కోటి గృహాల్లో రూఫ్‌టాప్ సోలార్ వ్యవస్థల ఏర్పాటు.
• ప్రయోజనం: అర్హత కలిగిన గృహాలకు, ఇంటి పైకప్పుపై ఏర్పాటు చేసుకున్న సోలార్ వ్యవస్థ ద్వారా నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ లభిస్తుంది.
• లక్ష్యం: పునరుత్పాదక శక్తిని ప్రోత్సహించడం, గృహ విద్యుత్ ఖర్చును తగ్గించడం మరియు స్వచ్ఛమైన శక్తి వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం.

జాతీయ పారిశ్రామికవేత్తల దినోత్సవం – 09 నవంబర్

భారతదేశంలో ఉపాధి కల్పన, ఆవిష్కరణ మరియు ఆర్థికాభివృద్ధికి పారిశ్రామికవేత్తలు అందించిన సహకారాన్ని గుర్తించడానికి 9 నవంబర్ 2026న జాతీయ పారిశ్రామికవేత్తల దినోత్సవాన్ని పాటించారు. ఈ రోజు 9 నవంబర్ 2014న నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు పారిశ్రామికవేత్తల మంత్రిత్వ శాఖ (MSDE) స్థాపనకు గుర్తుగా జరుపుకుంటారు.

భారతదేశంలో వృద్ధి చెందుతున్న స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థ

ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, నవంబర్ 2026 నాటికి డిపార్ట్‌మెంట్ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ అండ్ ఇంటర్నల్ ట్రేడ్ (DPIIT) ద్వారా గుర్తింపు పొందిన 2.62 లక్షలకు పైగా స్టార్టప్‌లతో, భారత్ ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద స్టార్టప్ పర్యావరణ వ్యవస్థగా అవతరించింది.

భారతదేశపు 100వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా అనుజ్ శ్రీవత్రి నిలిచారు

ఫిలిప్పీన్స్‌లోని ఓజామిజ్ నగరంలో జరిగిన 7వ ఆసియాన్+ ఇండివిజువల్ ఓపెన్ చెస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో విజయం సాధించిన తర్వాత, 2026 నవంబర్ 8న అనుజ్ శ్రీవత్రి భారతదేశపు 100వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా అవతరించారు. మధ్యప్రదేశ్‌లోని కట్నీ జిల్లాకు చెందిన శ్రీవత్రి, ఆ రాష్ట్రం నుండి వచ్చిన మొదటి చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా నిలిచారు; ఇది ఆ రాష్ట్ర చెస్ చరిత్రలో ఒక కీలక మైలురాయిగా గుర్తింపు పొందింది.

భారతదేశంలో చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్ల వృద్ధి

• భారతదేశపు గ్రాండ్‌మాస్టర్ ప్రస్థానం 1988లో మొదలైంది; అప్పుడే విశ్వనాథన్ ఆనంద్ దేశపు మొట్టమొదటి చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా నిలిచారు.
• భారతదేశంలో గ్రాండ్‌మాస్టర్ల సంఖ్య 2010లో 23గా ఉండగా, 2020 నాటికి 67కి పెరిగింది మరియు 2026 నవంబరు నాటికి 100కి చేరుకుంది.
• తమిళనాడు 38 గ్రాండ్‌మాస్టర్లతో దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో ఉంది; ఇది భారతదేశంలోని మొత్తం గ్రాండ్‌మాస్టర్ల సంఖ్యలో 38%కి సమానం. ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో మహారాష్ట్ర (14), పశ్చిమ బెంగాల్ (12), ఢిల్లీ (8) మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ (7) ఉన్నాయి.
• ఆ కథనం ప్రకారం, నమోదిత గ్రాండ్‌మాస్టర్ల సంఖ్య పరంగా భారత్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా నాలుగో స్థానంలో ఉంది; రష్యా, అమెరికా మరియు జర్మనీలు భారత్ కంటే ముందు వరుసలో ఉన్నాయి.

1. కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా, ₹594 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ అమరవీరుల స్మారక చిహ్నాన్ని ఏ నగరంలో ప్రారంభించారు?
ఎ. మీరట్, ఉత్తరప్రదేశ్
బి. అంబాలా, హర్యానా
సి. ఝాన్సీ, ఉత్తరప్రదేశ్
డి. బరాక్‌పూర్, పశ్చిమ బెంగాల్

2. 'PM సూర్య ఘర్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్స్ 2026'కు సంబంధించి, ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. అత్యధిక సంఖ్యలో ప్రభుత్వ భవనాలకు సోలార్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసినందుకు, కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలలో రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ మొదటి స్థానాన్ని పొందింది.
2. ఈ పథకం కింద రూఫ్‌టాప్ సోలార్ కార్యక్రమాలను అమలు చేయడంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ అగ్రగామి రాష్ట్రంగా గుర్తింపు పొందింది.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు

3. భారతదేశం తన మొదటి ద్వైపాక్షిక త్రివిధ సేవల మానవతా సహాయ మరియు విపత్తు ఉపశమన (HADR) విన్యాసం, ‘రాహత్ మిత్ర’ను, నవంబర్ 2026లో ఏ దేశంతో నిర్వహించింది?
ఎ. బంగ్లాదేశ్
బి. మయన్మార్
సి. శ్రీలంక
డి. థాయిలాండ్

4. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం ఏ తేదీన జాతీయ వ్యవస్థాపక దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు?
ఎ. 8 నవంబర్
బి. 9 నవంబర్
సి. 10 నవంబర్
డి. 11 నవంబర్

5. ఇటీవల వార్తలలో ఉన్న అనుజ్ శ్రీవత్రిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. అనుజ్ శ్రీవత్రి నవంబర్ 2026లో భారతదేశపు 100వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్ అయ్యారు.
2. అతను మధ్యప్రదేశ్ నుండి మొదటి చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్ కూడా అయ్యారు.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు

6. నవంబర్ 2026లో యునో బ్యాంక్ పతనం తరువాత అధ్యక్షుడు శాంటియాగో పెన్యా అభిశంసనకు దారితీసిన రాజకీయ సంక్షోభాన్ని ఇటీవల ఏ దేశం చవిచూసింది?
ఎ. ఉరుగ్వే
బి. పరాగ్వే
సి. బొలీవియా
డి. ఈక్వెడార్

7. యాక్సెస్ ఈక్వాలిటీ ఇండెక్స్ (AEI) 2026కు సంబంధించి, కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. 28 రాష్ట్రాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండవ స్థానాన్ని పొందగా, గోవా ఈ సూచికలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
2. ఈ సూచిక యొక్క సామాజిక-ఆర్థిక భద్రత విభాగంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు