Weekly Current Affairs (November 2026 – Week 1) – Exam Revision Notes
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
గెలేఫులో తొమ్మిది గంటల్లో 108 బౌద్ధ స్థూపాల నిర్మాణం
భూటాన్ తన 'ప్రాజెక్ట్ 108'లో భాగంగా, గెలెఫు (Gelephu) వద్ద కేవలం తొమ్మిది గంటల వ్యవధిలోనే 108 బౌద్ధ స్థూపాలను—వీటిని 'జాంగ్‌చుబ్ చోర్టెన్స్' (Jangchub Chortens) అని పిలుస్తారు—నిర్మించింది. 'గెలెఫు మైండ్‌ఫుల్‌నెస్ సిటీ' (GMC) ప్రాజెక్టుకు భారత్ అందిస్తున్న మద్దతుకు గుర్తింపుగా, భూటాన్ రాజు జిగ్మే ఖేసర్ నామ్‌గ్యెల్ వాంగ్‌చుక్, 76వ సంఖ్య గల స్థూపాన్ని (Chorten No. 76) ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీకి అంకితం చేశారు.
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
E100 ఇథనాల్ ఇంధనాన్ని అనుమతించేలా మోటారు వాహన నిబంధనలను సవరించిన ప్రభుత్వం
పెట్రోల్, ఇథనాల్ మిశ్రమాలు లేదా స్వచ్ఛమైన ఇథనాల్‌తో నడిచే ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలను సులభతరం చేస్తూ, అనుకూలమైన వాహనాలలో 100% ఇథనాల్ (E100) వరకు ఉన్న ఇంధనాలను అనుమతించడానికి రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) సెంట్రల్ మోటార్ వెహికల్స్ రూల్స్, 1989ను సవరించింది. రూల్ 115 (ఉద్గార ప్రమాణాలు) కింద E85తో పాటు E100 కూడా చేర్చబడింది. E85 మరియు E100లను OEM-డిజైన్ చేసిన ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలలో మాత్రమే ఉపయోగించవచ్చు; ఇప్పటికే ఉన్న వాహనాలను మార్చాల్సిన లేదా సవరించాల్సిన అవసరం లేదు.
సిక్కింలోని సోరెంగ్ జిల్లా భారతదేశపు మొట్టమొదటి నోటిఫైడ్ ఆర్గానిక్ మత్స్య క్లస్టర్
సిక్కింలోని సోరెంగ్ జిల్లా, 'ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY)' కింద భారతదేశంలో మొట్టమొదటిగా నోటిఫై చేయబడిన సేంద్రియ మత్స్య క్లస్టర్. ఇది సిక్కిం యొక్క సేంద్రియ వ్యవసాయ పర్యావరణ వ్యవస్థను ఆధారంగా చేసుకుని, 'అమూర్ కార్ప్, ఇండియన్ మేజర్ కార్ప్స్ (IMC) మరియు ట్రౌట్' వంటి చేపలపై దృష్టి సారిస్తూ, 'హానికరమైన రసాయనాలు, యాంటీబయాటిక్స్ మరియు పురుగుమందులు లేకుండా' చేపల పెంపకాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. PMMSY కింద, 'సిక్కిం మరియు మేఘాలయ'లోని సేంద్రియ క్లస్టర్‌లతో సహా, '34' చేపల ఉత్పత్తి మరియు ప్రాసెసింగ్ క్లస్టర్‌లు నోటిఫై చేయబడ్డాయి. సిక్కింలో '₹3.75 కోట్ల' విలువైన కొత్త ప్రాజెక్టులలో హేచరీలు, ఫీడ్ మిల్లులు మరియు కోల్డ్ స్టోరేజ్‌లు ఉన్నాయి.
ఖేత్ బచావో అభియాన్ - రబీ 2026
నేల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి మరియు ఎరువుల సమతుల్య వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, ప్రభుత్వం “ఆరోగ్యకరమైన నేల - సంపన్న రైతులు” అనే ఇతివృత్తంతో 2026 అక్టోబర్ 22 నుండి నవంబర్ 30 వరకు దేశవ్యాప్త ప్రచారం ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ (KBA) – రబీ 2026’ను నిర్వహిస్తోంది. ఈ కార్యక్రమం 34 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, 700కు పైగా జిల్లాలు మరియు 50,000 గ్రామాలలో అమలు చేయబడుతోంది. సుమారు 50 లక్షల మంది రైతులను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ఈ ప్రచారంలో, ఎరువుల వినియోగం ఎక్కువగా ఉన్న 100 జిల్లాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.
మూసివేసిన మరియు পরিত্যক্ত గనులను తిరిగి ఉపయోగంలోకి తీసుకురావడానికి ‘సువికల్ప’ (Suvikalp) డిజిటల్ సాధనం
బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని బొగ్గు నియంత్రణ సంస్థ (CCO), మూసివేయబడిన మరియు వదిలివేయబడిన బొగ్గు మరియు లిగ్నైట్ గనులను ఉత్పాదక ఆస్తులుగా మార్చడానికి 'సువికల్ప్ - మైన్ రీపర్పసింగ్ టూల్' అనే డిజిటల్ నిర్ణయ-సహాయ వేదికను అభివృద్ధి చేసింది. ఇది భూగర్భ శాస్త్రం, పర్యావరణం, మౌలిక సదుపాయాలు, ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలు మరియు సామాజిక-ఆర్థిక అవసరాలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది.
| ఫీచర్ | వివరాలు |
|---|---|
| మెథడాలజీ | TOPSIS (ఆదర్శ పరిష్కారంతో సారూప్యత ద్వారా ప్రాధాన్యతను నిర్ణయించే పద్ధతి) ఆధారిత బహుళ-మానదండ నిర్ణయ ప్రక్రియ (MCDM) |
| PRISM | గనుల తవ్వకం అనంతర పునర్వినియోగ అమలు వ్యూహాత్మక నమూనా — ప్రణాళిక, పెట్టుబడి మదింపు, వివరణాత్మక అభివృద్ధి నివేదికలు, సమన్వయం మరియు పర్యవేక్షణ |
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
ఆంధ్రప్రదేశ్ చారిత్రక వారసత్వం
ఉదయగిరి కోట మరియు చందవరం బౌద్ధ క్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రెండు ముఖ్యమైన వారసత్వ ప్రదేశాలు.
| ప్రదేశం | ముఖ్య వాస్తవాలు: |
|---|---|
| ఉదయగిరి కోట | శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో ఉంది; ఇది 14వ శతాబ్దానికి చెందిన గజపతి వంశానికి (కళింగ) చెందిన లాంగుల గజపతితో సంబంధం కలిగి ఉంది. విజయనగర సామ్రాజ్యంలోని తుళువ వంశానికి చెందిన శ్రీ కృష్ణదేవరాయల (క్రీ.శ. 1509–1529) కాలంలో ఇది ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ప్రతాపరుద్ర గజపతికి వ్యతిరేకంగా ఆయన చేసిన ముట్టడి సుమారు 18 నెలల పాటు కొనసాగింది, ఆ తర్వాత విజయనగర సైన్యం ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకుంది. |
| చందవరం బౌద్ధ క్షేత్రం | ప్రకాశం ప్రాంతంలో ఉంది; ఇది తన మహాస్తూపానికి ప్రసిద్ధి | పాకిస్థాన్‌లోని తక్షశిలలో ఉన్న ధర్మరాజిక స్తూపాన్ని పోలి ఉంటుంది | బౌద్ధ చిహ్నాలు మరియు కథనాలతో కూడిన సున్నపురాయి శిల్ప ఫలకాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి |
సమీకృత స్వచ్ఛ ఇంధన (ICE) విధానం 4.0 (2024–29)
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 'ఇంటిగ్రేటెడ్ క్లీన్ ఎనర్జీ (ICE) పాలసీ 4.0 (2024–29)' కింద, ముఖ్యంగా జాతీయ రహదారుల వెంబడి ఈవీ (EV) ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను విస్తరిస్తోంది. NREDCAP సమాచారం ప్రకారం, 2029–30 నాటికి రాష్ట్రంలో 5,000 పబ్లిక్ ఈవీ ఛార్జింగ్ స్టేషన్లను ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, ఇప్పటికే 1,090 ఛార్జింగ్ పాయింట్లకు అనుమతులు మంజూరయ్యాయి మరియు సుమారు 1,011 ఛార్జింగ్ పాయింట్లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.
సైక్లోన్ మురసు
'మురసు' (Murasu) అనే తీవ్ర తుపాను, బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడి, 2026 నవంబరులో ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు తీర ప్రాంతాలను భారీ వర్షాలు, బలమైన గాలులతో ప్రభావితం చేసింది. ఈ పేరును భారతదేశంలోని చెన్నై ప్రాంతీయ వాతావరణ కేంద్రం (RMC) సూచించింది. 'మురసు' అనేది ఒక తమిళ పదం; ఇది ప్రజలకు సమాచారాన్ని తెలియజేయడానికి లేదా వేడుకల సమయంలో ఉపయోగించే ఒక సాంప్రదాయ డ్రమ్ (వాద్యం)ను సూచిస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు 360 గంటల ఇంటర్న్‌షిప్ తప్పనిసరి
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి (APSCHE), రాష్ట్రంలోని అన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు అనుబంధ కళాశాలల్లోని అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ (UG) విద్యార్థుల కోసం, 12 క్రెడిట్లు కలిగిన 360 గంటల నిడివి గల ఒక సెమిస్టర్ ఇంటర్న్‌షిప్‌ను తప్పనిసరి చేసింది. ఇది 2026 నవంబర్ 16 నుండి అమలులోకి వస్తుంది. ఈ నిర్ణయం NEP 2020, UGC మార్గదర్శకాలు, CCFUP మరియు నేషనల్ క్రెడిట్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (NCrF)లకు అనుగుణంగా తీసుకోబడింది.
| ఫీచర్ | డీటైల్స్ |
|---|---|
| అమలులోకి వచ్చే తేదీ | 16 నవంబర్ 2026 |
| వ్యవధి | 360 గంటలు |
| అకడమిక్ క్రెడిట్లు | 12 |
| మూడేళ్ల యూజీ ప్రోగ్రామ్‌లు | 6వ సెమిస్టర్ |
| నాలుగేళ్ల యూజీ కార్యక్రమాలు | 8వ సెమిస్టర్ |
| నమోదు వేదిక | ఇన్‌స్టిట్యూట్-ఇండస్ట్రీ కనెక్ట్ (IIC) పోర్టల్ |
| ప్రాధాన్యత | స్టైపెండ్ లభించే ఇంటర్న్‌షిప్‌లు |
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
అసంఘటిత, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా మండలి
కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ, 'సామాజిక భద్రతా కోడ్, 2020' కింద 'అసంఘటిత కార్మికులు, గిగ్ కార్మికులు మరియు ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల కోసం జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు' ఏర్పాటును నోటిఫై చేసింది. ఇది ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ, దీనికి కేంద్ర కార్మిక శాఖ మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఇందులో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, అగ్రిగేటర్లు, యజమానులు, కార్మిక సంఘాలు, పౌర సమాజం మరియు గిగ్/ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికుల సంస్థల ప్రతినిధులు ఉంటారు. ఇది సంవత్సరానికి కనీసం మూడుసార్లు సమావేశం కావాలి.
| విధులు | డీటైల్స్ |
|---|---|
| సంక్షేమ పథకాలు | అసంఘటిత, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుల కోసం సామాజిక భద్రతా పథకాలను సిఫార్సు చేయడం |
| విధానపరమైన సలహా | కోడ్ పరిధిలోకి వచ్చే అంశాలపై కేంద్రానికి సలహా ఇవ్వడం |
| పర్యవేక్షణ | కేంద్రం నిర్వహించే సంక్షేమ పథకాలను పర్యవేక్షించడం |
| రికార్డుల నిర్వహణ | రాష్ట్ర స్థాయి రికార్డు నిర్వహణను సమీక్షించడం |
| ఆర్థిక పర్యవేక్షణ | సంబంధిత సామాజిక భద్రతా నిధి మరియు ఖాతాల నుండి జరిగిన వ్యయాన్ని సమీక్షించడం. |
భారతదేశంలో శాసన మండళ్లు
2026 అక్టోబరులో ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మహారాష్ట్ర మరియు కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లోని 28 శాసనమండలి స్థానాలకు జరిగిన ఎన్నికలు, రాష్ట్ర శాసనమండలుల (Legislative Councils)పై దృష్టిని తిరిగి మళ్లించాయి. శాసనమండలి (విధాన పరిషత్) అనేది రాష్ట్ర శాసనవ్యవస్థలో ఎగువ సభ (Upper House)గా మరియు సమీక్షా మండలిగా పనిచేస్తుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, బీహార్ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ అనే ఆరు రాష్ట్రాల్లో ద్విసభ శాసనవ్యవస్థ (Bicameral Legislature) అమలులో ఉంది.
| అధికరణం | చట్టపరమైన నిబంధన |
|---|---|
| ఆర్టికల్ 168 | రాష్ట్ర శాసనసభల నిర్మాణం (శాసన మండళ్లతో సహా) |
| ఆర్టికల్ 169 | పార్లమెంటు ద్వారా మండళ్ల ఏర్పాటు లేదా రద్దు |
| ఆర్టికల్ 171 | శాసన మండళ్ల కూర్పు |
| ఆర్టికల్ 172 | రాష్ట్ర శాసనసభల కాలపరిమితి మరియు శాసనమండలి సభ్యుల పదవీకాలం |
| ఆర్టికల్ / షెడ్యూల్ | చట్టపరమైన నిబంధన |
|---|---|
| అధికరణ 243Q | మున్సిపాలిటీల ఏర్పాటు |
| అధికరణ 243W | మున్సిపాలిటీల అధికారాలు, ప్రాధికారత మరియు బాధ్యతలు |
| అధికరణ 243ZD | జిల్లా ప్రణాళికా సంఘాలు |
| అధికరణ 243ZE | మెట్రోపాలిటన్ ప్రణాళికా కమిటీలు |
| పన్నెండవ షెడ్యూల్ | 18 మున్సిపల్ పాలన యొక్క విధులు |
5) ఎకానమీ
2026 నాటికి భారతదేశంలో సామాజిక భద్రతా కవరేజీ 68.4 శాతానికి విస్తరిస్తుంది
కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క 31 అక్టోబర్ 2026 నాటి నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో సామాజిక భద్రతా పరిధి 2015లో 19% ఉండగా, 2026 నాటికి అది 68.4%కి పెరుగుతుందని అంచనా వేయబడింది; దీని ద్వారా 100 కోట్లకు పైగా ప్రజలు ఈ వ్యవస్థ పరిధిలోకి రానున్నారు. ఈపీఎఫ్ఓ (EPFO) అనేది కార్మిక మరియు ఉపాధి మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేసే ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ, ఇది ప్రావిడెంట్ ఫండ్, పెన్షన్ మరియు బీమా ప్రయోజనాలను కల్పిస్తుంది. సెప్టెంబర్ 2026లో, ఈపీఎఫ్ఓ పరిధిలోకి తప్పనిసరిగా రావడానికి నిర్ణయించిన వేతన పరిమితిని ₹15,000 నుండి ₹25,000కి పెంచారు; దీనివల్ల అదనంగా 51 లక్షల మందికి పైగా ఉద్యోగులు ఈ వ్యవస్థలో చేరే అవకాశం ఉంది.
| పథకం / చర్య | ముఖ్య వాస్తవాలు: |
|---|---|
| విశ్వాస్ 2026 | నష్టపరిహారాలు మరియు జరిమానాలకు సంబంధించి వివాదాల పరిష్కారం కోసం EPFO ఏకకాల పరిష్కార (one-time settlement) విధానం |
| ఆమ్నెస్టీ 2026 | మినహాయింపు లేని పీఎఫ్ (PF) ట్రస్టులను క్రమబద్ధీకరించేందుకు ఈపీఎఫ్ఓ (EPFO) పథకం; దరఖాస్తులకు 28 డిసెంబర్ 2026 వరకు గడువు |
| e-Shram | ఆగస్టు 2021లో ప్రారంభం; ఆగస్టు 2026 నాటికి 31.89 కోట్ల నమోదులు; 15 పథకాలను అనుసంధానించే 'వన్-స్టాప్ సొల్యూషన్' (అక్టోబర్ 2024) |
| PM-SYM | 60 ఏళ్ల తర్వాత నెలకు ₹3,000 పెన్షన్; స్వచ్ఛంద మరియు చందా ఆధారిత పథకం; 18–40 ఏళ్ల వయస్సు గలవారు, నెలకు ₹15,000 వరకు ఆదాయం ఉన్నవారు అర్హులు. |
| Code on Social Security, 2020 | తొమ్మిది కేంద్ర కార్మిక చట్టాలను ఏకీకృతం చేసింది; గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికులను వర్తిస్తుంది |
భారతదేశంలో పట్టణీకరణ
భారతదేశం యొక్క రాబోయే జనాభా గణన 2027, జనాభా గణన 2011 పట్టణ ప్రమాణాలను ఉపయోగించడం కొనసాగిస్తుంది, ఇది పట్టణ జనాభాను తక్కువగా అంచనా వేయడం గురించి ఆందోళనలను రేకెత్తిస్తోంది. వరల్డ్ రిసోర్సెస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (WRI) ఇండియా విశ్లేషణ జాతీయ పట్టణీకరణ విధానం కోసం పిలుపునిచ్చింది.
| కార్యక్రమం | వివరాలు |
|---|---|
| కేంద్ర బడ్జెట్ 2026 | నగర ఆర్థిక ప్రాంతాలకు ఒక్కొక్కదానికి ₹5,000 కోట్లు |
| 16వ ఆర్థిక సంఘం | స్థానిక సంస్థల (ULBs) కోసం కేటాయించే గ్రాంట్ల వాటాను 45 శాతానికి పెంచారు. |
| పట్టణీకరణ ప్రీమియం | పెరి-అర్బన్ (నగర శివారు) గ్రామాలను అనుసంధానించేందుకు 16వ ఆర్థిక సంఘం (16th FC) ₹10,000 కోట్ల ప్రోత్సాహకాన్ని ప్రతిపాదించింది. |
| ఆర్థిక సర్వే 2026 | 2015లో 63% పట్టణీకరణ జరిగినట్లు ఉపగ్రహ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి |
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
GSLV-F18ని ఉపయోగించి NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా ప్రయోగించిన ఇస్రో (ISRO)
ఇస్రో, GSLV-F18 ద్వారా NVS-03 నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని 30 అక్టోబర్ 2026న ఆంధ్రప్రదేశ్, శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలోని రెండవ ప్రయోగ వేదిక నుండి ప్రయోగించింది. ప్రయోగించిన సుమారు 18 నిమిషాల తర్వాత దీనిని జియోసింక్రోనస్ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్ (GTO)లో ప్రవేశపెట్టారు. NVS-03 ఒక స్వదేశీ అణు గడియారాన్ని కలిగి ఉంది మరియు ఇది NavICను పునరుద్ధరించడంలో సహాయపడాలి — IRNSS-1Fలోని చివరి పనిచేస్తున్న అణు గడియారం 13 మార్చి 2026న ఆగిపోయింది, మరియు NVS-02 దాని కక్ష్యను చేరుకోలేకపోయింది.
ప్రనోస్ ఫ్యూజన్ భారతదేశం యొక్క ప్రైవేట్ న్యూక్లియర్ ఫ్యూజన్ రియాక్టర్ కోసం ప్రగ్యా టోకామాక్ను అభివృద్ధి చేసింది
బెంగళూరుకు చెందిన స్టార్టప్ అయిన ప్రానోస్ ఫ్యూజన్, ప్లాస్మా నియంత్రణ మరియు సూపర్‌కండక్టింగ్ అయస్కాంతాలను పరీక్షించడానికి ప్రజ్ఞ అనే ఒక కాంపాక్ట్ టోకామాక్ను అభివృద్ధి చేసింది. అలాగే, 2027 నాటికి ప్రాణిక్ అనే ఒక పెద్ద ఫ్యూజన్ రియాక్టర్ రూపకల్పనను ఖరారు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వాణిజ్య ఫ్యూజన్ విద్యుత్తు ఉత్పత్తి అనేది దీర్ఘకాలిక లక్ష్యంగా మిగిలి ఉంది. టోకామాక్ అనేది డోనట్ ఆకారంలో ఉండే ఒక పరికరం. ఇది అయస్కాంత క్షేత్రాలను ఉపయోగించి ప్లాస్మాను సుమారు 100 మిలియన్ °C వద్ద బంధిస్తుంది.
| కేంద్రక సంలీనం | కేంద్రక విచ్ఛిత్తి |
|---|---|
| తేలికపాటి కేంద్రకాలను కలుపుతుంది | భారీ కేంద్రకాలను విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది |
| ఇంధనం: డ్యూటీరియం మరియు ట్రిటియం (హైడ్రోజన్ ఐసోటోపులు) | ఇంధనం: సాధారణంగా యురేనియం |
| హీలియం మరియు అధిక శక్తి కలిగిన న్యూట్రాన్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది (D–T) | చిన్న కేంద్రకాలను, న్యూట్రాన్లను మరియు శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది |
| అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత మరియు ప్లాస్మా నిరోధం అవసరం | నియంత్రిత శృంఖల చర్యను కొనసాగిస్తుంది |
పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టులు
పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులను అనుసంధానించడానికి మరియు విద్యుత్ గ్రిడ్‌ను స్థిరీకరించడానికి, భారత్ 'పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టుల' (PSPs) — అంటే వేర్వేరు ఎత్తులలో ఉండే రెండు జలాశయాలను ఉపయోగించే 'వాటర్ బ్యాటరీలు' — నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేస్తోంది. 2026 నవంబర్ 2 నాటి ఒక PIB నేపథ్య పత్రం (backgrounder), 2035–36 నాటికి సుమారు 105.56 GW సామర్థ్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఒక రోడ్‌మ్యాప్‌ను వివరించింది. ఇందులో దక్షిణ ప్రాంతం 97.76 GW సామర్థ్యంతో కీలక పాత్ర పోషిస్తుండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాలు ప్రధాన వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.
| ర్యాంక్ | దేశం | స్థాపిత సామర్థ్యం (2025 చివరి నాటికి) |
|---|---|---|
| 1 | చైనా | ~66 GW |
| 2 | జపాన్ | ~22 GW |
| 3 | యునైటెడ్ స్టేట్స్ | ~19 GW |
| 4 | భారతదేశం | 7.18 గిగావాట్లు |
ఇండియాఏఐ మిషన్ స్వదేశీ ఏఐ ఫౌండేషన్ మోడల్స్ EKA-1 మరియు Dheer లను ఆవిష్కరించింది
ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని IndiaAI మిషన్, 2026 నవంబర్ 3న న్యూఢిల్లీలో స్వదేశీ AI ఫౌండేషన్ మోడల్ కుటుంబాలకు చెందిన రెండు సెట్లను ఆవిష్కరించింది.
| మోడల్ | వివరాలు |
|---|---|
| EKA-1 | 22 షెడ్యూల్డ్ భారతీయ భాషల అన్నింటికీ మద్దతు ఇస్తుంది — సాకెట్ ల్యాబ్స్ టెక్నాలజీ |
| ధీర్ 2B మరియు ధీర్ 5B | బహుభాషా నమూనాలు — GentiQ AITech Innovations |
భారతదేశ కీలక ఖనిజాల రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు నీతి ఆయోగ్ మరియు TEXMiN ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి
నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) మరియు ఐఐటి (ఐఎస్‌ఎం) ధన్‌బాద్‌లోని టెక్స్‌మిన్ (TEXMiN - Technology Translation Research Park) సంస్థలు, కీలకమైన మరియు వ్యూహాత్మక ఖనిజాల (critical and strategic minerals) రంగంలో పరిశోధన, ఆవిష్కరణలు మరియు స్వదేశీ సాంకేతికతను బలోపేతం చేసేందుకు ఒక ఉమ్మడి 'అభిప్రాయ లేఖ' (Letter of Intent - LoI)పై సంతకాలు చేశాయి. టెక్స్‌మిన్ (TEXMiN) అనేది సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం (DST) చేపట్టిన ఒక చొరవ.
పర్యావరణహిత బాణసంచా
దీపావళి సందర్భంగా న్యూఢిల్లీలో 'గ్రీన్ క్రాకర్స్' (పర్యావరణహిత బాణసంచా) కాల్చడానికి సుప్రీంకోర్టు అనుమతి ఇచ్చింది. CSIR-NEERI సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన ఈ బాణసంచా, సాధారణ బాణసంచాతో పోలిస్తే 30% తక్కువ ధూళి కణాలను (particulate matter) విడుదల చేస్తుంది; లేదా 20% తక్కువ ధూళి కణాలను మరియు 10% తక్కువ వాయు ఉద్గారాలను వెలువరిస్తుంది. వీటిని చిచ్చుబుడ్లు (flowerpots) మరియు కాంతిని వెదజల్లే బాణసంచా (sparklers) రూపంలో ఉపయోగించవచ్చు.
| రకం | పూర్తి పేరు | ప్రత్యేక లక్షణం |
|---|---|---|
| SWAS | సురక్షిత నీటి విడుదల సాధనం | కణరూప పదార్థాన్ని అణచివేసేందుకు నీటిని విడుదల చేస్తుంది |
| STAR | సురక్షిత థెర్మైట్ క్రాకర్ | సమర్థవంతమైన దహనం కోసం థెర్మైట్ ఆధారిత మిశ్రమం |
| SAFAL | సురక్షితమైన కనీస అల్యూమినియం | ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి తక్కువ అల్యూమినియం |
7) పర్యావరణం
కాక్స్‌కోంబ్ పువ్వు (సెలోసియా క్రిస్టాటా): కాశ్మీర్ యొక్క సహజ ఆహార రంగు కారకం
ఎండబెట్టినప్పుడు మావల్ అని పిలువబడే కాష్‌కోంబ్ పువ్వు (సెలోసియా క్రిస్టాటా)ను కాశ్మీర్ లోయలో సాగు చేస్తారు. దీనిని కాశ్మీరీ వంటకాలలో, ముఖ్యంగా వజాస్ అని పిలువబడే చెఫ్‌లు తయారుచేసే బహుళ వంటకాల విందు అయిన వజ్వాన్లో సహజ ఆహార రంగుగా ఉపయోగిస్తారు. దీని వెల్వెట్ లాంటి, ముదురు ఎరుపు రంగు, విసనకర్ర ఆకారపు శిఖరం కోడిపుంజు జూలును పోలి ఉంటుంది; ఎండబెట్టిన రేకులను వేడి నీటిలో నానబెట్టడం వల్ల గ్రేవీలకు రూబీ-ఎరుపు రంగు వస్తుంది.
8) రక్షణ
భారత నౌకాదళం ప్రాజెక్ట్ 18A: ₹80,000 కోట్ల విలువైన తదుపరి తరం డిస్ట్రాయర్ కార్యక్రమం
రాజ్‌నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన ఉన్న రక్షణ సేకరణ మండలి (DAC), నౌకాదళానికి చెందిన 'ప్రాజెక్ట్ 18A'కి సూత్రప్రాయ ఆమోదం తెలిపింది. సుమారు ₹80,000 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టనున్న ఈ ప్రాజెక్ట్, విశాఖపట్నం-క్లాస్ నౌకల కంటే మరింత అధునాతనమైన, తదుపరి తరం 'స్టెల్త్ గైడెడ్-మిసైల్ డిస్ట్రాయర్ల' (క్షిపణి విధ్వంసక నౌకల) తయారీకి ఉద్దేశించబడింది.
| డిస్ట్రాయర్ తరగతి | ప్రాజెక్ట్ |
|---|---|
| విశాఖపట్నం-తరగతి | ప్రాజెక్ట్ 15B |
| కోల్‌కతా-తరగతి | ప్రాజెక్ట్ 15A |
| ఢిల్లీ-తరగతి | ప్రాజెక్ట్ 15 |
మొదటి BIMSTEC సముద్ర భద్రతా విన్యాసం
మొదటి BIMSTEC సముద్ర భద్రతా విన్యాసాలు (BIMSTEC Maritime Security Exercise) 2026 అక్టోబర్ 30 నుండి నవంబర్ 3 వరకు జరిగాయి. బంగాళాఖాతంలో సముద్ర భద్రతను మరియు సమన్వయాన్ని పెంపొందించే లక్ష్యంతో, BIMSTEC లోని మొత్తం ఏడు సభ్య దేశాలు — బంగ్లాదేశ్, భూటాన్, భారత్, మయన్మార్, నేపాల్, శ్రీలంక మరియు థాయిలాండ్ — ఇందులో పాల్గొన్నాయి.
ఐఎన్ఎస్ సుదర్శిని 10 నెలల సుదీర్ఘ సముద్రయాత్ర ‘లోకాయన్-26’ను పూర్తి చేసింది
సెయిల్ ట్రైనింగ్ షిప్ ఐఎన్ఎస్ సుదర్శిని తన 10 నెలల యాత్ర ‘లోకయన్-26’ను పూర్తి చేసి, 22,000+ నాటికల్ మైళ్ల దూరం ప్రయాణించి 2 నవంబర్ 2026న కొచ్చికి తిరిగి వచ్చింది. 20 జనవరి 2026న ప్రారంభమైన ఈ నౌక, ఆసియా, యూరప్, ఆఫ్రికా మరియు ఉత్తర అమెరికా ఖండాల్లోని 11 దేశాల్లోని 17 ఓడరేవులను సందర్శించి, అట్లాంటిక్‌ను రెండుసార్లు దాటింది.
భారత్-అమెరికా త్రివిధ దళాల విన్యాసం ‘టైగర్ ట్రయంఫ్ 2026’
భారత్-అమెరికా దేశాల మధ్య జరిగే త్రివిధ దళాల విన్యాసాలైన ‘టైగర్ ట్రయంఫ్ 2026’ (Tiger Triumph 2026) యొక్క 5వ ఎడిషన్, 2026 నవంబర్ 2న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో ఉన్న మారిటైమ్ వార్‌ఫేర్ సెంటర్‌లో ప్రారంభమైంది. ఈ విన్యాసాలు ప్రధానంగా మానవతా సహాయం మరియు విపత్తు సహాయక చర్యలపై (Humanitarian Assistance and Disaster Relief - HADR) దృష్టి సారిస్తాయి.
9) పథకాలు
ఫాస్ట్ ట్రాక్ ప్రత్యేక కోర్టుల పథకం
కేంద్ర ప్రాయోజిత ఫాస్ట్ ట్రాక్ ప్రత్యేక కోర్టుల (FTSC) పథకాన్ని, ప్రత్యేక పోక్సో కోర్టులతో సహా, ఐదు సంవత్సరాల పాటు (1 ఏప్రిల్ 2026 – 31 మార్చి 2031) కొనసాగించడానికి కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాన్ని ఆమోదించింది. అత్యాచారం మరియు పోక్సో చట్టం, 2012 కేసుల వేగవంతమైన విచారణల కోసం FTSCలను 779 నుండి 850కి విస్తరించడమే దీని లక్ష్యం. ప్రతి FTSCలో ఒక న్యాయాధికారి, ఒక ప్రత్యేక పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ మరియు ఆరుగురు సహాయక సిబ్బంది ఉంటారు; ఇది బలహీన సాక్షుల వాంగ్మూల కేంద్రాలను (VWDC) కూడా ప్రోత్సహిస్తుంది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| మొత్తం వ్యయం | ₹3,788.04 కోట్లు — కేంద్రం ₹2,353.15 కోట్లు, రాష్ట్రాలు/UTలు ₹1,434.89 కోట్లు |
| కేంద్ర నిధులు | నిర్భయ నిధి |
| ప్రారంభించిన తేదీ | 2 అక్టోబర్ 2019, క్రిమినల్ లా (సవరణ) చట్టం, 2018 మరియు 25 జూలై 2019 నాటి సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల తర్వాత |
విస్తార్ (VISTAR) పథకం
కేంద్ర మంత్రివర్గం 2026–27 నుండి 2030–31 ఆర్థిక సంవత్సరాల కాలానికి గాను, ₹4,371.10 కోట్ల వ్యయంతో 'విస్తార్' (VISTAR - Develop India Initiative – Statistical Transformation, Analysis and Research) పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది. గణాంక మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) ద్వారా అమలు చేయబడే ఈ పథకం, డిజిటల్ పరివర్తన మరియు కృత్రిమ మేధస్సు (AI) వినియోగం ద్వారా అధికారిక గణాంక వ్యవస్థను ఆధునీకరించే లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉంది.
| కంపోనెంట్ | ప్రధాన లక్ష్యం |
|---|---|
| సమగ్ర గణాంక కార్యకలాపాలు మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థ బలోపేతం | జాతీయ సర్వేలను విస్తరించడం; AI-ఆధారిత ప్రాసెసింగ్ |
| గణాంక బలోపేత మద్దతు | రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు సహాయం |
| ఆర్థిక గణన | వ్యవసాయేతర సంస్థల 8వ ఆర్థిక గణనను నిర్వహించడం |
10) అవార్డ్స్ & హానర్స్
ఉత్తమ అంతర్జాతీయ నాన్-ఫిక్షన్ పుస్తకానికి గాను షార్జా అవార్డును గెలుచుకున్న నిర్మల లక్ష్మణ్
రచయిత్రి, పాత్రికేయురాలు మరియు ‘ది హిందూ గ్రూప్’ డైరెక్టర్ అయిన నిర్మలా లక్ష్మణ్, తన పుస్తకం “ది తమిళ్స్: ఏ పోర్ట్రెయిట్ ఆఫ్ ఏ కమ్యూనిటీ” (The Tamils: A Portrait of a Community) కోసం ‘ఉత్తమ అంతర్జాతీయ నాన్-ఫిక్షన్ పుస్తకం’ విభాగంలో షార్జా అవార్డును గెలుచుకున్నారు.
11) ర్యాంకులు & నివేదికలు
2011 మరియు 2023 మధ్య భారతదేశంలో పేదరికం గణనీయంగా తగ్గిందని ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదించింది
భారతదేశంపై ప్రపంచ బ్యాంక్ విడుదల చేసిన 'అక్టోబర్ 2026 పేదరికం మరియు సమానత్వ నివేదిక' (Poverty and Equity Brief) ప్రకారం, తీవ్ర పేదరికం 2011లో 27.1% ఉండగా, 2023 నాటికి అది 2.6%కి తగ్గింది. ఇక, రోజుకు 4.20 డాలర్ల ఆదాయం (దిగువ-మధ్య ఆదాయ వర్గపు ప్రమాణం) ప్రాతిపదికన చూస్తే, పేదరికం 57.7% నుండి 16.1%కి తగ్గింది; దీనివల్ల సుమారు 496 మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఈ పేదరిక రేఖకు పైకి వచ్చారు.
| సూచిక | కీలక ఫలితాలు |
|---|---|
| తీవ్ర పేదరికం (రోజుకు $3.00) | 27.1% → 2.6% (2011–2023) |
| రోజుకు $4.20 ఆదాయంతో పేదరికం | 57.7% → 16.1% |
| బహుమితీయ పేదరికం (OPHI MPI) | 53.8% (2005–06) → 16.4% (2019–21) |
| ప్రపంచ బ్యాంక్ MPI కొలమానం | 15.5% in 2022–23 |
| ఉపాధి వృద్ధి | ~134 మిలియన్ల మంది అదనంగా ఉపాధి పొందారు (2017–2023) |
| వేతన అసమానత | అత్యధిక ఆదాయం పొందే 10% మంది మధ్యస్థ ఆదాయం, అత్యల్ప ఆదాయం పొందే 10% మంది మధ్యస్థ ఆదాయానికి సుమారు 13 రెట్లు ఉంది (2023) |
పరిశ్రమల వార్షిక సర్వే (ASI) 2024–25
MoSPI (గణాంక మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ) 2026 నవంబర్ 4న ASI 2024–25 (ఏప్రిల్ 2024–మార్చి 2025 కాలానికి సంబంధించినది) యొక్క వివరణాత్మక ఫలితాలను విడుదల చేసింది. తయారీ రంగంలోని కార్పొరేట్ విభాగం — ఇది మొత్తం తయారీ రంగ GVAలో 89% కంటే ఎక్కువ వాటాను కలిగి ఉంది — 9.28% GVA వృద్ధిని, కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్న కర్మాగారాల సంఖ్యలో 3.45% వృద్ధిని మరియు ఉపాధి కల్పనలో 7.57% వృద్ధిని నమోదు చేసింది; అలాగే, ఒక్కో కర్మాగారానికి నికర విలువ జోడింపు (NVA) 6.59% పెరిగింది.
| ర్యాంక్ | రాష్ట్రం | నోట్స్ |
|---|---|---|
| 1 | మహారాష్ట్ర | మొత్తం ఐదు కలిపి: నమోదిత తయారీ రంగ GVAలో 54% కంటే ఎక్కువ |
| 2 | గుజరాత్ | |
| 3 | తమిళనాడు | |
| 4 | కర్ణాటక | |
| 5 | ఉత్తర ప్రదేశ్ |
ప్రపంచ బ్యాంక్ పేదరికం మరియు సమానత్వ సంక్షిప్త నివేదిక 2026
2011 మరియు 2023 మధ్య కాలంలో సుమారు 49.6 కోట్ల మంది ప్రజలు తీవ్ర పేదరికం నుండి బయటపడ్డారు. అయితే, భారతదేశంలో 'సమృద్ధి అంతరం' (Prosperity Gap) 4.9గా ఉంది; అంటే, ప్రపంచ బ్యాంక్ నిర్దేశించిన 'సమృద్ధి ప్రమాణం' (ఒక వ్యక్తికి రోజుకు 28 డాలర్లు - 2021 PPP విలువ ప్రకారం) చేరుకోవాలంటే, వినియోగ స్థాయి గణనీయంగా పెరగాల్సి ఉంది. దేశ జనాభాలో సుమారు 63.9% మంది రోజుకు 4.20 డాలర్ల నుండి 8.30 డాలర్ల ఆదాయ పరిధిలో ఉన్నారు — వీరు తీవ్ర పేదరికం నుండి బయటపడినప్పటికీ, ఇప్పటికీ ఆర్థికంగా బలహీనమైన స్థితిలోనే ఉన్నారు.
| Poverty Threshold (2021 PPP) | Population Below (2023) |
|---|---|
| రోజుకు $3.00 – తీవ్ర పేదరికం | 2.6% |
| రోజుకు $4.20 – దిగువ-మధ్య ఆదాయ రేఖ | 16.1% |
| రోజుకు $8.30 – ఎగువ-మధ్య ఆదాయ రేఖ | 80.0% |
12) కమిటీలు & కాన్ఫరెన్స్
అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం కోసం బ్యాంకింగ్ కమిటీ
'వికసిత్ భారత్ 2047' (Viksit Bharat 2047) లక్ష్యానికి అనుగుణంగా, ప్రపంచ స్థాయి పోటీతత్వం కలిగిన బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను రూపొందించేందుకు అవసరమైన నిర్మాణాత్మక, నియంత్రణ మరియు శాసనపరమైన సంస్కరణలను సూచించేందుకు, ప్రభుత్వం సురేష్ ఎన్. పటేల్ (మాజీ సెంట్రల్ విజిలెన్స్ కమిషనర్) నేతృత్వంలో 'అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం కోసం బ్యాంకింగ్‌పై ఉన్నత స్థాయి కమిటీ'ని (High-Level Committee on Banking for a Developed India) ఏర్పాటు చేసింది. దీనిని కేంద్ర బడ్జెట్ 2026–27 ప్రసంగంలో నిర్మలా సీతారామన్ ప్రకటించారు.
2026లో హైదరాబాద్‌లో మొదటి అంతర్జాతీయ మొక్కజొన్న సదస్సు నిర్వహణ
మొదటి అంతర్జాతీయ మొక్కజొన్న సదస్సు 2026, “మారుతున్న ప్రపంచంలో ఆహారం, పశుగ్రాసం, మేత, ఇంధనం మరియు సుస్థిరత కోసం మొక్కజొన్న విప్లవం” (M4FS) అనే ఇతివృత్తంతో, 2 నుండి 4 నవంబర్ 2026 వరకు హైదరాబాద్‌లోని జేడీ కన్వెన్షన్ సెంటర్‌లో జరిగింది. ఇది రైతులను చేర్చడం ద్వారా 4F విధానాన్ని (ఆహారం, పశుగ్రాసం, మేత, ఇంధనం) 5Fగా విస్తరించాలని ప్రతిపాదించింది.
13) వార్తల్లో వ్యక్తులు
సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్
భారతదేశం 2026 అక్టోబర్ 31న ‘రాష్ట్రీయ ఏక్తా దివస్’ (జాతీయ సమైక్యతా దినోత్సవం)ని జరుపుకుంది. ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఉప ప్రధాన మంత్రి మరియు హోం మంత్రి అయిన సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ జయంతి సందర్భంగా నిర్వహించబడింది.
| కీ పాయింట్ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| జాతీయ సమైక్యతా దినోత్సవం | 2014లో ప్రారంభించబడింది; 'రన్ ఫర్ యూనిటీ' (ఐక్యత కోసం పరుగు), ఐక్యతా ప్రతిజ్ఞలు |
| భారతదేశ ఉక్కు మనిషి | 560కి పైగా సంస్థానాలను ఏకీకృతం చేశారు; హోం మంత్రి 1947–1950 |
| 150వ జయంతి | 31 అక్టోబర్ 2025 |
| స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటీ | గుజరాత్‌లోని నర్మదా నదిపై, సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట సమీపంలో ఉన్న 182 మీటర్ల ఎత్తైన విగ్రహం; 2018 అక్టోబర్ 31న ప్రారంభించబడింది; ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన విగ్రహం. |
14) ముఖ్యమైన రోజులు
హర్యానా, ఛత్తీస్‌గఢ్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాల ఆవిర్భావ దినోత్సవం – 1 నవంబర్ 2026
నవంబర్ 1వ తేదీని హర్యానా, ఛత్తీస్‌గఢ్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడుల స్థాపన దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ రాష్ట్రాలు భారత రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడటం లేదా పునర్వ్యవస్థీకరించబడటాన్ని ఇది స్మరించుకుంటుంది.
ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం – 05 నవంబర్
ప్రపంచ సునామీ అవగాహన దినోత్సవం 2026ను నవంబర్ 5నాడు “సునామీకి సిద్ధంగా ఉండండి: స్థైర్యం మీతోనే మొదలవుతుంది” అనే ఇతివృత్తంతో పాటించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశం డిసెంబర్ 2015లో తీర్మానం 70/203 ద్వారా ఈ రోజును నిర్దేశించింది; దీనిని 2016 నుండి పాటిస్తున్నారు.
15) క్రీడలు
మనీషా భన్వాలా భారతదేశపు మొట్టమొదటి మహిళా సీనియర్ ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌గా నిలిచారు
హర్యానాలోని జింద్ జిల్లాకు చెందిన 29 ఏళ్ల మనీషా భన్వాలా, కజాఖ్‌స్థాన్‌లోని అస్తానాలో జరిగిన 2026 ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో మహిళల 59 కేజీల ఫ్రీస్టైల్ విభాగంలో స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకుని, ప్రపంచ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో విజేతగా నిలిచిన భారతదేశపు మొదటి మహిళా రెజ్లర్‌గా చరిత్ర సృష్టించారు.
హైలో ఓపెన్ 2026లో సింగిల్స్ టైటిళ్లను గెలుచుకున్న పి.వి. సింధు మరియు లక్ష్య సేన్
జర్మనీలోని సార్‌బ్రూకెన్‌లో జరిగిన 'BWF వరల్డ్ టూర్ సూపర్ 500' టోర్నమెంట్ అయిన 'హైలో ఓపెన్ 2026'లో, పి.వి. సింధు మహిళల సింగిల్స్ టైటిల్‌ను మరియు లక్ష్య సేన్ పురుషుల సింగిల్స్ టైటిల్‌ను గెలుచుకున్నారు.
16) ఇతర అంశాలు
ఉద్యమి మిత్ర మరియు ఉద్యమ ప్రభ పత్రికలు
ఉద్యమి మిత్ర మరియు ఉద్యమ్ ప్రభ అనేవి సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖకు అనుబంధంగా ఉన్న పత్రికలు: మంత్రిత్వ శాఖ ఉద్యమి మిత్రను ప్రచురిస్తుండగా, నేషనల్ స్మాల్ ఇండస్ట్రీస్ కార్పొరేషన్ (NSIC) ఉద్యమ్ ప్రభను ప్రచురిస్తుంది.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| గెలెఫు స్థూపాలు | ప్రాజెక్ట్ 108 కింద, అస్సాంలోని చిరాంగ్ జిల్లా సమీపంలో ఉన్న గెలెఫులో భూటాన్ తొమ్మిది గంటల్లో 108 జాంగ్‌చుబ్ చోర్టెన్‌లను నిర్మించింది మరియు గెలెఫు మైండ్‌ఫుల్‌నెస్ సిటీకి భారతదేశం అందిస్తున్న మద్దతుకు కృతజ్ఞతగా రాజు 76వ నంబర్ చోర్టెన్‌ను ప్రధాని మోదీకి అంకితం చేశారు. |
| E100 ఇథనాల్ | OEM-రూపకల్పన చేసిన ఫ్లెక్స్-ఫ్యూయల్ వాహనాలలో మాత్రమే ఉపయోగించడానికి, E85 తో పాటు E100 ను కూడా అనుమతించేలా MoRTH, సెంట్రల్ మోటార్ వెహికల్స్ రూల్స్, 1989 లోని రూల్ 115 ను సవరించింది. |
| సోరెంగ్ ఆర్గానిక్ ఫిషరీస్ | PMMSY పథకం కింద భారతదేశపు మొట్టమొదటి నోటిఫైడ్ ఆర్గానిక్ ఫిషరీస్ క్లస్టర్‌గా సిక్కింకు చెందిన సోరెంగ్ నిలిచింది. ఈ పథకం ఇప్పటివరకు మొత్తం 34 చేపల క్లస్టర్‌లను నోటిఫై చేసింది. |
| ఖేత్ బచావో అభియాన్ | “ఆరోగ్యకరమైన భూమి, సంపన్న రైతులు” అనే ఇతివృత్తంతో చేపట్టిన ‘ఖేత్ బచావో అభియాన్ – రబీ 2026’ (22 అక్టోబర్–30 నవంబర్) కార్యక్రమం 34 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు 50 లక్షల మంది రైతులను కవర్ చేస్తూ, 4R ఎరువుల సూత్రాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. |
| ఉదయగిరి & చందవరం | ఉదయగిరి కోట (నెల్లూరు) ప్రతాపరుద్ర గజపతికి వ్యతిరేకంగా 18 నెలల ముట్టడి తర్వాత కృష్ణదేవరాయల వశమైంది, చందవరం మహాస్థూపం (ప్రకాశం) తక్షశిల ధర్మరాజిక స్థూపాన్ని పోలి ఉంటుంది. |
| ICE విధానం 4.0 | ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క ICE పాలసీ 4.0 (2024–29) కింద, NREDCAP 2029–30 నాటికి 5,000 పబ్లిక్ ఈవీ (EV) ఛార్జింగ్ స్టేషన్లను ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; ఇందులో భాగంగా ఐదు 'మోడల్ ఈ-మొబిలిటీ' నగరాలకు ఒక్కొక్క నగరానికి ₹50 కోట్ల చొప్పున కేటాయించనున్నారు. |
| APSCHE ఇంటర్న్‌షిప్ | APSCHE, IIC పోర్టల్ ద్వారా, అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ (UG) విద్యార్థులకు 360 గంటల వ్యవధి కలిగిన, 12 క్రెడిట్ల ఇంటర్న్‌షిప్‌ను తప్పనిసరి చేసింది. ఇది 2026 నవంబర్ 16 నుండి (3 ఏళ్ల కోర్సులకు 6వ సెమిస్టర్, 4 ఏళ్ల కోర్సులకు 8వ సెమిస్టర్ దశలో) అమలులోకి వస్తుంది. |
| సామాజిక భద్రతా మండలి | అసంఘటిత, గిగ్ మరియు ప్లాట్‌ఫారమ్ కార్మికుల కోసం ఏర్పాటు చేయబడిన జాతీయ సామాజిక భద్రతా బోర్డు, 2020 సామాజిక భద్రతా కోడ్ కింద ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ. దీనికి కేంద్ర కార్మిక శాఖ మంత్రి అధ్యక్షత వహిస్తారు మరియు ఇది సంవత్సరానికి కనీసం మూడు సార్లు సమావేశమవుతుంది. |
| శాసన మండళ్లు | ఆరు రాష్ట్రాల్లో శాసన మండళ్లు ఉన్నాయి. రాజ్యాంగంలోని 169వ అధికరణం ప్రకారం పార్లమెంటు వీటిని ఏర్పాటు చేయవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు. ఇవి సాధారణ బిల్లులను గరిష్టంగా నాలుగు నెలల వరకు జాప్యం చేయగలవు. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలిని 1985లో రద్దు చేయగా, 2007లో తిరిగి పునరుద్ధరించారు. |
| సామాజిక భద్రతా పరిధి | భారతదేశంలో సామాజిక భద్రతా పరిధి 2015లో 19% ఉండగా, 2026 నాటికి అది 68.4%కి పెరిగింది; అలాగే, 2026 సెప్టెంబర్‌లో ఈపీఎఫ్ఓ (EPFO) వేతన పరిమితిని ₹15,000 నుండి ₹25,000కి పెంచారు. |
| సెన్సస్ టౌన్ ప్రమాణాలు | 2027 జనాభా గణనలో 2011 నాటి పట్టణ ప్రమాణాలే కొనసాగుతున్నాయి — అంటే 5,000 జనాభా, చదరపు కిలోమీటరుకు 400 మంది సాంద్రత, మరియు పురుష ప్రధాన కార్మికులలో 75% మంది వ్యవసాయేతర పనుల్లో నిమగ్నమై ఉండటం వంటివి. |
| NVS-03 ప్రయోగం | భారతదేశం మరియు దానికి 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధిని కవర్ చేసే నావిక్ (NavIC)ను పునరుద్ధరించేందుకు, ఇస్రో తన జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్18 (GSLV-F18) రాకెట్ ద్వారా స్వదేశీ అణు గడియారంతో కూడిన ఎన్వీఎస్-03 (NVS-03)ను 2026 అక్టోబర్ 30న శ్రీహరికోట నుండి ప్రయోగించింది. |
| ప్రజ్ఞ టోకామాక్ (PRAGYA Tokamak) | బెంగళూరుకు చెందిన ప్రాణోస్ ఫ్యూజన్ సంస్థ ప్రజ్ఞ టోకామాక్ను నిర్మించింది మరియు 2027 నాటికి తన ప్రాణిక్ ఫ్యూజన్ రియాక్టర్ డిజైన్‌ను ఖరారు చేయాలని యోచిస్తోంది. |
| పంప్డ్ స్టోరేజ్ | భారతదేశం 2035-36 నాటికి సుమారు 105.56 గిగావాట్ల పంప్డ్ స్టోరేజ్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని యోచిస్తోంది. 7.18 గిగావాట్ల స్థాపిత సామర్థ్యంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా నాల్గవ స్థానంలో ఉండగా, దక్షిణ ప్రాంతానికి (ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో సహా) 97.76 గిగావాట్ల సామర్థ్యం ఉంది. |
| EKA-1 & ధీర్ | IndiaAI మిషన్ 3 నవంబర్ 2026న EKA-1 (భారత రాజ్యాంగంలోని మొత్తం 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలకు సంబంధించినది) మరియు Dheer 2B/5B AI నమూనాలను ఆవిష్కరించింది. |
| పర్యావరణహిత బాణసంచా | CSIR-NEERI యొక్క పర్యావరణ అనుకూల బాణసంచా (SWAS, STAR, SAFAL) పార్టిక్యులేట్ మ్యాటర్‌ను 30%, లేదా PMను 20% మరియు వాయువులను 10% తగ్గిస్తాయి. |
| ప్రాజెక్ట్ 18A | విశాఖపట్నం-క్లాస్ (ప్రాజెక్ట్ 15B) నౌకలకు వారసుడిగా రానున్న, నౌకాదళానికి చెందిన ₹80,000 కోట్ల విలువైన 'ప్రాజెక్ట్ 18A' (తదుపరి తరం డిస్ట్రాయర్ నౌకల ప్రాజెక్ట్)కు DAC సూత్రప్రాయ ఆమోదం తెలిపింది. |
| రక్షణ విన్యాసాలు | మొదటి బిమ్స్టెక్ సముద్ర భద్రతా విన్యాసాలు 2026 అక్టోబర్ 30 నుండి నవంబర్ 3 వరకు జరగ్గా, 5వ భారత్-అమెరికా టైగర్ ట్రయంఫ్ 2026 నవంబర్ 2న విశాఖపట్నంలో ప్రారంభమైంది. |
| ఫాస్ట్ ట్రాక్ ప్రత్యేక కోర్టులు | FTSC పథకం (2 అక్టోబర్ 2019న ప్రారంభించబడింది) 31 మార్చి 2031 వరకు పొడిగించబడింది. ఇందుకోసం నిర్భయ నిధి మరియు రాష్ట్రాల నుండి ₹3,788.04 కోట్లు కేటాయించబడ్డాయి, దీనివల్ల కోర్టుల సంఖ్య 779 నుండి 850కి పెరిగింది. |
| విస్తార్ (VISTAR) పథకం | MoSPIకి చెందిన ₹4,371.10 కోట్ల విలువైన 'విస్తార్' (VISTAR) పథకంలో (2026–27 నుండి 2030–31 వరకు) 8వ ఆర్థిక గణనను నిర్వహించడం కూడా భాగమే. |
| ప్రపంచ బ్యాంక్ పేదరిక సంక్షిప్త నివేదిక | ప్రపంచ బ్యాంక్ అక్టోబర్ 2026 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో తీవ్ర పేదరికం 2011లో 27.1% ఉండగా, 2023 నాటికి అది 2.6%కి తగ్గింది; తద్వారా సుమారు 49.6 కోట్ల మంది ప్రజలు పేదరికం నుండి బయటపడ్డారు. అదే సమయంలో, 'ప్రాస్పెరిటీ గ్యాప్' (సమృద్ధి అంతరం) 4.9గా నమోదైంది. |
| ASI 2024–25 | ASI 2024–25 గణాంకాల ప్రకారం, తయారీ రంగంలోని కార్పొరేట్ విభాగంలో GVA (స్థూల విలువ జోడింపు) 9.28% వృద్ధిని నమోదు చేసింది; ఇందులో మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, తమిళనాడు, కర్ణాటక మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల వాటా మొత్తం GVAలో 54% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. |
| సర్దార్ పటేల్ | జాతీయ ఐక్యతా దినోత్సవం (2014 నుండి, అక్టోబర్ 31న) సర్దార్ పటేల్‌ను గౌరవిస్తుంది; ఆయన 560కి పైగా సంస్థానాలను ఏకం చేశారు. 182 మీటర్ల ఎత్తైన 'స్టాచ్యూ ఆఫ్ యూనిటీ'ని 2018 అక్టోబర్ 31న ప్రారంభించారు. |
| మనీషా భాన్వాలా | హర్యానాలోని జింద్‌కు చెందిన మనీషా భాన్వాలా కజకిస్తాన్‌లోని అస్తానాలో జరిగిన సీనియర్ ప్రపంచ రెజ్లింగ్ (59 కేజీల ఫ్రీస్టైల్) పోటీలో భారతదేశానికి తొలి మహిళా ఛాంపియన్‌గా నిలిచారు. |
