వీక్లీ కరెంట్ అఫైర్స్ (జూలై 2026 - 3వ వారం) - పరీక్షా రివిజన్ నోట్స్
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
న్యూజిలాండ్లో ప్రధాని మోదీ పర్యటన – వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం, 18 ఫలితాలు, 7 బిలియన్ల NZ డాలర్ల వాణిజ్య లక్ష్యం
ప్రధాని మోదీ న్యూజిలాండ్లో పర్యటించి, ఆక్లాండ్లో ప్రధాని క్రిస్టోఫర్ లక్సన్తో ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరిపారు. భారత్, న్యూజిలాండ్ తమ ద్వైపాక్షిక సంబంధాన్ని వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం స్థాయికి ఉన్నతీకరించి, నాలుగేళ్ల '2030 రోడ్మ్యాప్'ను ఆమోదించాయి.
| రంగం | ఫలితం |
|---|---|
| వాణిజ్య లక్ష్యం | 2030 నాటికి ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని NZ$7 బిలియన్లకు (సుమారు ₹35,000 కోట్లు) రెట్టింపు చేయడం |
| పెట్టుబడి | భారత్లో 15 ఏళ్లలో 20 బిలియన్ డాలర్లు పెట్టుబడి పెట్టేందుకు న్యూజిలాండ్ కట్టుబడి ఉంది. |
| మొత్తం ఫలితాలు | 10 ఒప్పందాలతో సహా 18 నిర్దిష్ట ఫలితాలు |
| భద్రత | సముద్ర భద్రతా చర్చలు మరియు ఉగ్రవాద వ్యతిరేకతపై సంయుక్త కార్యవర్గం ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. |
| మారిటైమ్ | జలసంబంధ డేటా భాగస్వామ్యం | పరస్పర నావికాదళ లాజిస్టిక్స్ మద్దతు |
| ఇతర ప్రాంతాలు | సాంకేతికత, విద్య, వ్యవసాయం, పర్యాటకం, క్రీడా విజ్ఞానశాస్త్రం, క్రీడా వైద్యం, క్రీడాకారుల అభివృద్ధి |
అస్సాద్ పాలన పతనం తర్వాత సిరియా తన మొదటి పరివర్తన పార్లమెంటును ప్రారంభించింది.
బషర్ అల్-అస్సాద్ ప్రభుత్వం పడిపోయిన తర్వాత జాతీయ శాసనసభ పునరుద్ధరణకు సంకేతంగా, సిరియా యొక్క తాత్కాలిక ప్రజా అసెంబ్లీ (People’s Assembly) 2026 జూలై 12న డమాస్కస్లో తన మొదటి సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. హయత్ తహ్రీర్ అల్-షామ్ (HTS) నేతృత్వంలో 2024 నవంబర్ 27న జరిగిన 'ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్' (దాడులను అడ్డుకునే చర్య) ఫలితంగా అస్సాద్ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది; ఈ క్రమంలో HTS దళాలు డమాస్కస్లోకి ప్రవేశించడానికి ముందే అలెప్పో, హమా మరియు ఇతర ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. 2024 డిసెంబర్ 8న అస్సాద్ అధికారం కోల్పోయారు — తద్వారా అస్సాద్ కుటుంబం యొక్క 50 ఏళ్లకు పైబడిన పాలనకు తెరపడింది.
ఖతార్ మాజీ అమీర్ షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ కన్నుమూశారు
ఖతార్ మాజీ అమీర్ షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ (ఆయనను 'ఫాదర్ అమీర్' అని పిలుస్తారు) 2026 జూలై 12న 74 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. ఆయన 1995 నుండి 2013 వరకు అమీర్గా సేవలందించారు.
ఖతార్ గురించి: రాజధాని: దోహా | కరెన్సీ: ఖతారీ రియాల్ | ప్రస్తుత అమీర్: షేక్ తమీమ్ బిన్ హమద్ అల్ థానీ.
భూటాన్ ‘థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్’ (Third Child Plus) కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది
భూటాన్ 4 జూన్ 2026 నుండి ముగ్గురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది పిల్లలను కలిగి ఉండేలా కుటుంబాలను ప్రోత్సహించడానికి థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్ ప్రోగ్రామ్ని ప్రారంభించింది. బిడ్డ మూడు సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు అర్హత ఉన్న కుటుంబాలు ప్రతి మూడవ మరియు తదుపరి బిడ్డకు నెలకు 10,000 (~$105)ని అందుకుంటారు. కార్యక్రమం భూటాన్ యొక్క పడిపోతున్న సంతానోత్పత్తి రేటును సూచిస్తుంది - 65+ వయస్సు గల వ్యక్తులు 6% (2022) నుండి 2050 నాటికి 17.3%కి పెరుగుతారని అంచనా వేయబడింది.
భారత్-యుకె సమగ్ర ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య ఒప్పందం (CETA) అమలులోకి వచ్చింది – 15 జూలై 2026
భారత్-యుకె CETA మరియు దానికి సంబంధించిన ద్వంద్వ చందా ఒప్పందం (DCC) 15 జూలై 2026న అమల్లోకి వచ్చాయి. ఈ ఒప్పందంపై 24 జూలై 2025న సంతకాలు జరిగాయి; ఇది ఇప్పటివరకు భారత్ అమలు చేసిన ఒప్పందాలలోనే అత్యంత సమగ్రమైన వాణిజ్య ఒప్పందంగా పరిగణించబడుతోంది.
DCC ప్రయోజనం: భారతదేశం మరియు UK మధ్య తాత్కాలికంగా పనిచేస్తున్న అర్హులైన ఉద్యోగులు 60 నెలల వరకు తమ స్వదేశంలో మాత్రమే సామాజిక-భద్రతా చెల్లింపులు చేస్తారు — ఇది ద్వంద్వ చెల్లింపులను నివారిస్తుంది మరియు కార్మికుల సామాజిక-భద్రతా రికార్డులను కాపాడుతుంది.
ప్రయోజనం పొందుతున్న భారతీయ రంగాలు: వస్త్రాలు, పాదరక్షలు, సముద్ర ఉత్పత్తులు, ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారం, ఆర్థిక సేవలు, ఫిన్టెక్, భీమా, మరియు వృత్తిపరమైన సేవలు.
సహాయక మరణ బిల్లుకు ఫ్రెంచ్ పార్లమెంట్ ఆమోదం
తీవ్రమైన మరియు నయం చేయలేని అనారోగ్యాలతో బాధపడుతున్న అర్హులైన వయోజనులకు 'సహాయంతో కూడిన మరణం' (assisted dying) పొందే చట్టపరమైన హక్కును కల్పించే ఒక కీలక బిల్లును ఫ్రాన్స్ యొక్క నేషనల్ అసెంబ్లీ 2026 జూలై 15న 291కి 241 ఓట్ల తేడాతో ఆమోదించింది. ఈ బిల్లు ప్రకారం, సాధారణంగా అర్హులైన వ్యక్తే స్వయంగా ఆ ప్రాణాంతక మందును తీసుకుంటారు; ఒకవేళ శారీరక కారణాల వల్ల అలా చేయలేని పక్షంలో, వైద్యుడు లేదా నర్సు దానిని వారికి అందించవచ్చు.
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
కూడంకుళం అణు విద్యుత్ కేంద్రం – డేటా లీక్ అయినట్లు రాన్సమ్వేర్ బృందం ప్రకటన
వరల్డ్ లీక్స్ అనే ఒక ర్యాన్సమ్వేర్ గ్రూప్, ఒక ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్ సర్వర్ను హ్యాక్ చేయడం ద్వారా సంపాదించినట్లుగా ఆరోపించబడిన, కుడంకుళం అణు విద్యుత్ కేంద్రం (KKNPP) ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన దాదాపు 19,000 ఫైళ్లను (~14.3 GB) డార్క్ వెబ్లో ప్రచురించినట్లు సమాచారం. బహిర్గతమైన ఈ సమాచారంలో, 2016 నుండి 2025 మధ్యకాలం వరకు ఉన్న ఇంజనీరింగ్ పత్రాలు (వెంటిలేషన్, కూలింగ్, కంట్రోల్-సపోర్ట్) మరియు సరఫరాదారు/ఒప్పంద వివరాలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి మాఝీ లడ్కీ బహిన్ యోజన
మహిళల ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి, ఆరోగ్యం మరియు పోషకాహారాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం దీనిని 28 జూన్ 2024న ప్రారంభించింది. అర్హులైన 21–65 ఏళ్ల వయస్సు గల మహిళలకు డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్ఫర్ (DBT) ద్వారా నెలకు ₹1,500 అందుతాయి. దీనిని రాష్ట్ర మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి శాఖ అమలు చేస్తోంది.
డామన్కు తొలి ప్రత్యక్ష విమాన అనుసంధానం – నమో విమానాశ్రయం
జూన్ 5, 2026న ప్రధాని మోదీ చేతుల మీదుగా ప్రారంభమైన డామన్లోని NAMO విమానాశ్రయం నుండి, 16 జూలై 2026న డామన్–ఢిల్లీ–డామన్ మధ్య తొలి విమాన సర్వీసును ప్రారంభించారు; దీనితో డామన్కు మొట్టమొదటి ప్రత్యక్ష విమాన అనుసంధానం సమకూరింది. కేంద్ర పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి రామ్ మోహన్ నాయుడు కింజరాపు మరియు అడ్మినిస్ట్రేటర్ ప్రఫుల్ పటేల్ ఈ సేవలను ప్రారంభించారు.
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
₹1,010 కోట్ల పూల్డ్ మున్సిపల్ బాండ్ విధానానికి ఏపీ ఆమోదం
పట్టణ స్థానిక సంస్థల (ULBలు) అంతటా ప్రాధాన్యతా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చేందుకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ₹1,010 కోట్ల పూల్డ్ మున్సిపల్ బాండ్ జారీ ఫ్రేమ్వర్క్కు సూత్రప్రాయంగా ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పూల్డ్ విధానం కింద, అనేక చిన్న ULBలు సంయుక్తంగా మూలధన మార్కెట్ నుండి నిధులను సమీకరిస్తాయి — తద్వారా సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులకు మరియు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక సహాయానికి వాటి ప్రాప్యత మెరుగుపడుతుంది.
లక్ష్యం: ప్రభుత్వ గ్రాంట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంతో పాటు, పురపాలక సంఘాలలో ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, రుణ అర్హత, పారదర్శకత మరియు పరిపాలనను మెరుగుపరచడం.
బెర్రీ అల్లాయ్స్ – విజయనగరంలో ₹1,200 కోట్ల ఉక్కు పరిశ్రమ సముదాయానికి ఆమోదం
విజయనగరం జిల్లాలోని బొబ్బిలి గ్రోత్ సెంటర్లో సమీకృత మాంగనీస్ మరియు ఉక్కు సామగ్రి కాంప్లెక్స్ ఏర్పాటు కోసం, బెర్రీ అల్లాయ్స్ లిమిటెడ్కు 93.43 ఎకరాల భూమిని కేటాయించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది. పెట్టుబడి: ₹1,200 కోట్లు | అంచనా ఉద్యోగాలు: 813 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు.
ఆయుష్ రంగ విస్తరణకు ₹414 కోట్లు ప్రకటించిన ఏపీ
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆయుష్ (AYUSH) విద్య మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడానికి ₹414 కోట్ల విలువైన అభివృద్ధి పనులను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
| కంపోనెంట్ | Investment & Details |
|---|---|
| ఆయుష్ వైద్య కళాశాలలు (4) | ₹280 crore (₹70 crore each) | Ayurveda at Dharmavaram & Pithapuram | Unani at Proddatur | Naturopathy nearing completion in Visakhapatnam |
| ఇంటిగ్రేటెడ్ ఆయుష్ ఆసుపత్రులు (6) | ₹90 కోట్లు | తిరుపతి, గిద్దలూరు, నందిగామ, తెనాలి, టెక్కలి, రంపచోడవరం వద్ద |
| ఆయుష్ డిస్పెన్సరీల ఆధునీకరణ | ₹44 కోట్లు | సుమారు 1,500 డిస్పెన్సరీల ఆధునీకరణ |
ఏపీకి చెందిన ఎన్. శ్రీ చరణి – ఆంధ్రప్రదేశ్ తొలి మహిళా టెస్ట్ క్రికెటర్
లెఫ్ట్-ఆర్మ్ స్పిన్నర్ ఎన్. శ్రీ చరణి, టెస్ట్ మ్యాచ్లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ తొలి మహిళా క్రికెటర్గా చరిత్ర సృష్టించారు. ఆమె 2026 జూలై 10న లండన్లోని లార్డ్స్ క్రికెట్ గ్రౌండ్ వేదికగా ఇంగ్లాండ్తో జరిగిన మ్యాచ్ ద్వారా తన టెస్ట్ అరంగేట్రం చేశారు.
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
District Development Councils (DDCs) in Jammu & Kashmir – Article 243ZD and Local Governance
జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్లో పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థలో జిల్లా స్థాయి విభాగంగా జిల్లా అభివృద్ధి మండళ్లు (DDCs) 2020లో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. 20 జిల్లాల్లోని 280 స్థానాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి (ప్రతి జిల్లాకు 14 స్థానాలకు ప్రత్యక్ష ఎన్నికలు జరిగాయి). వీటి మొదటి ఐదేళ్ల పదవీకాలం ఫిబ్రవరి 2026లో ముగిసింది.
| సంస్థ | విధి |
|---|---|
| జిల్లా అభివృద్ధి మండళ్లు (DDCs) | హల్కా పంచాయతీలు మరియు బ్లాక్ అభివృద్ధి మండళ్ల పైన ఉండే మూడవ స్థాయి | జిల్లా అభివృద్ధి ప్రణాళికలను రూపొందించి ఆమోదిస్తుంది | ప్రభుత్వ నిధులతో చేపట్టే అభివృద్ధి పనులను పర్యవేక్షిస్తుంది |
| జిల్లా ప్రణాళికా సంఘం (DPC) | అధికరణ 243ZD ప్రకారం | గ్రామీణ పంచాయతీలు మరియు పట్టణ మున్సిపాలిటీలు రూపొందించిన ప్రణాళికలను ఒక సమగ్ర జిల్లా అభివృద్ధి ప్రణాళికగా ఏకీకృతం చేస్తుంది | ఒక సమన్వయ ప్రణాళికా సంస్థ |
జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ పంచాయతీ రాజ్ చట్టం, 1989కు చేసిన సవరణల ద్వారా ఇది సృష్టించబడింది. పరిమిత ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి, అధికార యంత్రాంగం యొక్క నియంత్రణ, పంచాయతీలతో అతివ్యాప్తి, మరియు అసమాన ప్రాతినిధ్యం (జనాభాలో తేడాలు ఉన్నప్పటికీ ప్రతి జిల్లాకు ఒకే DDC సీట్లు ఉండటం) వంటి అంశాలపై విమర్శకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
5) ఎకానమీ
ప్రధానమంత్రి సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన కోసం ప్రపంచ బ్యాంకు $890 మిలియన్లను ఆమోదించింది
గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 1 కోటి గృహాల రూఫ్టాప్ సోలార్ను ఏర్పాటు చేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న భారతదేశ జాతీయ రూఫ్టాప్ సోలార్ కార్యక్రమం — పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజ్లీ యోజనను వేగవంతం చేయడానికి ప్రపంచ బ్యాంక్ గ్రూప్ 890 మిలియన్ డాలర్లను ఆమోదించింది.
జూన్ 2026లో భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 18 నెలల గరిష్ట స్థాయి అయిన 4.38 శాతానికి పెరిగింది
జూన్ 2026లో భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 4.38%కి పెరిగింది (మే నెలలో ఇది 3.93%గా ఉంది) — ఇది గత 18 నెలల్లోనే అత్యధికం. అలాగే, జనవరి 2025 తర్వాత ద్రవ్యోల్బణం RBI యొక్క మధ్యకాలిక లక్ష్యమైన 4%ని అధిగమించడం ఇదే మొదటిసారి. గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం: 4.74% | పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం: 3.92% | వినియోగదారు ఆహార ధరల సూచీ (CFPI): 5.32%.
భారతదేశం మొట్టమొదటి సేవల ఉత్పత్తి సూచీ (ISP)ని విడుదల చేసింది
'ఇండెక్స్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ ప్రొడక్షన్' (పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ)కు సేవల రంగానికి సంబంధించిన ప్రతిరూపమైన, భారతదేశపు మొట్టమొదటి 'ఇండెక్స్ ఆఫ్ సర్వీసెస్ ప్రొడక్షన్' (ISP) ప్రయోగాత్మక సూచీని ఏప్రిల్ 2026 కాలానికి గాను MoSPI విడుదల చేసింది. ఈ ISP, భారతదేశ సేవల రంగంలో సుమారు 60% వాటా కలిగిన 19 సేవా ఉప-రంగాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| ఆధార సంవత్సరం | 2024-25 |
| టాప్ పెరఫార్మెర్ | ఆహార మరియు వసతి సేవలు: +37.2% |
| బలమైన వృద్ధి | Retail Trade: 30.8% | Administrative & Support Services: 28.7% | Real Estate: 27.7% |
| కాంట్రాక్టింగ్ | విమాన రవాణా: -13.9% | రైలు రవాణా: -0.4% |
| విడుదల షెడ్యూల్ | ప్రతి నెలా 29వ తేదీన (సుమారు 60 రోజుల జాప్యంతో) | ప్రధానంగా GST డేటా మరియు పరిపాలనాపరమైన డేటాసెట్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది |
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
భారతదేశం తన తొలి హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్ ప్యాసింజర్ రైలును అభివృద్ధి చేసింది – జింద్–సోనిపట్ మార్గం, హర్యానా
భారతీయ రైల్వే భారతదేశపు మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్ రైలును అభివృద్ధి చేసింది. ఇది ప్రారంభంలో హర్యానాలోని 89 కిలోమీటర్ల జింద్-సోనిపట్ మార్గంలో నడుస్తుంది మరియు 10 కోచ్లలో సుమారు 2,600 మంది ప్రయాణికులను తీసుకువెళ్లగలదు.
| సాంకేతిక వివరాలు | వివరణ |
|---|---|
| టెక్నాలజీ | ప్రోటాన్ ఎక్స్ఛేంజ్ మెంబ్రేన్ (PEM) ఫ్యూయల్ సెల్ — హైడ్రోజన్ వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్తో చర్య జరిపి విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది; దీని ఉప-ఉత్పత్తులు కేవలం నీటి ఆవిరి మరియు వేడి మాత్రమే. |
| విద్యుత్ ఉత్పత్తి | మొత్తం 2,400 kW (ఒక్కొక్కటి 1,200 kW సామర్థ్యం గల 2 హైడ్రోజన్ చోదక శక్తి కలిగిన వాహక బోగీలు) |
| వేగం | కార్యాచరణ వేగం: గంటకు 75 కి.మీ. | డిజైన్ వేగం: గంటకు 110 కి.మీ. |
| హైడ్రోజన్ నిల్వ | జింద్లోని కేంద్రం | నీటి విద్యుద్విశ్లేషణ ద్వారా ఉత్పత్తి | 500 బార్ పీడనానికి కుదించబడింది | 350 బార్ పీడనంతో సరఫరా | సుమారు 3,000 కిలోల నిల్వ సామర్థ్యం |
| రూపొందించినవారు | RDSO + మేధా సర్వో డ్రైవ్స్ + ఇంటిగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ | జాతీయ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్కు మద్దతు |
వైట్ రాబిట్ టెక్నాలజీ – బెంగళూరులో భారత ప్రామాణిక సమయ పంపిణీ నెట్వర్క్ ప్రారంభం
ప్రభుత్వపు “ఒకే దేశం, ఒకే సమయం” అనే దార్శనికతలో భాగంగా, కేంద్ర మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి 2026 జూలై 16న బెంగళూరులో వైట్ రాబిట్ టెక్నాలజీ ఆధారిత భారత ప్రామాణిక సమయ పంపిణీ ప్రదర్శన నెట్వర్క్ను ప్రారంభించారు. ఈ చొరవ, విదేశీ సమయ నిర్ధారణ వనరులపై (జీపీఎస్ వంటివి) భారతదేశపు ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, భారతదేశ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల సార్వభౌమత్వాన్ని బలోపేతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
హీలియం – అధునాతన సాంకేతికతల కోసం అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యూహాత్మక వనరు
ఆరోగ్య సంరక్షణ (MRI యంత్రాలు), సెమీకండక్టర్ల తయారీ, అంతరిక్ష యాత్రలు, శాస్త్రీయ పరిశోధన మరియు క్వాంటం కంప్యూటింగ్ వంటి వాటికి హీలియం ఒక అత్యవసరమైన వ్యూహాత్మక వనరుగా మారుతోంది. ఇది రెండవ అత్యంత తేలికైన మూలకం, రసాయనికంగా జడమైన ఒక జడ వాయువు, మరియు ఏ మూలకానికైనా అతి తక్కువ మరిగే ఉష్ణోగ్రత (~−269°C) దీనికే ఉంది.
కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ (CBG) – SATAT మరియు GOBARdhan కార్యక్రమాలు
సేంద్రీయ పదార్థం వాయురహిత విచ్ఛిన్నం (anaerobic digestion) ప్రక్రియ ద్వారా కుళ్ళిపోయినప్పుడు CBG ఉత్పత్తి అవుతుంది; CO₂, H₂S మరియు ఇతర మలినాలను తొలగించిన తర్వాత దీనిని కుదిస్తారు (compress చేస్తారు). CBG లక్షణాలు CNGని పోలి ఉంటాయి మరియు దీనిని వాహనాలు, పరిశ్రమలు అలాగే గృహ వినియోగ గ్యాస్ వ్యవస్థలలో ఉపయోగించవచ్చు.
| కార్యక్రమం | ముఖ్య వివరాలు |
|---|---|
| SATAT | సరసమైన రవాణా కోసం సుస్థిర ప్రత్యామ్నాయం | ప్రారంభం: 1 అక్టోబర్ 2018 | లక్ష్యం: 5,000 CBG ప్లాంట్లు | వార్షిక ఉత్పత్తి లక్ష్యం: 15 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు |
| గోబర్-ధన్ | సేంద్రీయ జీవ-వ్యవసాయ వనరుల ధనానికి ప్రోత్సాహం | స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) కింద | తాగునీరు మరియు పారిశుధ్య శాఖ సమన్వయంతో | కమ్యూనిటీ/క్లస్టర్ బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల కోసం ఒక్కో జిల్లాకు ₹50 లక్షలు |
భారతదేశ అణుశక్తి రంగం – 24 రియాక్టర్లు, 8.78 గిగావాట్లు; PFBRలో 'ఫస్ట్ క్రిటికాలిటీ' సాధన
భారతదేశం ప్రస్తుతం ఏడు ప్రాంతాలలో మొత్తం 8.78 GW సామర్థ్యంతో 24 అణు విద్యుత్ రియాక్టర్లను నిర్వహిస్తోంది. అదనంగా మరో పది రియాక్టర్ యూనిట్లు (8,000 MW) నిర్మాణ దశలో ఉన్నాయి. కల్పక్కమ్లో స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన 500 MWe సామర్థ్యం గల 'ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్' (PFBR), 2026 ఏప్రిల్ 6న 'మొదటి క్రిటికాలిటీ' (first criticality) స్థితిని సాధించింది — ఇది భారతదేశం యొక్క మూడు దశల అణు విద్యుత్ కార్యక్రమంలో రెండవ దశ ఆరంభానికి సంకేతంగా నిలిచింది.
NSG: న్యూక్లియర్ సప్లయర్స్ గ్రూప్ — ఎగుమతి మార్గదర్శకాల ద్వారా అణ్వాయుధాల వ్యాప్తిని నిరోధించే 48 అణు-సరఫరా దేశాల స్వచ్ఛంద కూటమి. NSGలో భారతదేశ సభ్యత్వానికి ఆస్ట్రేలియా తన మద్దతును పునరుద్ఘాటించింది.
భారతదేశంలో మొదటిసారిగా PaBV-4 పక్షి వైరస్ గుర్తించబడింది
భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు భారతదేశంలో మొదటిసారిగా, పంజరంలో పెంచుతున్న సిట్టాసిన్ పక్షులలో (చిలుకలు మరియు వాటికి సంబంధించిన జాతులైన బుడ్జెరిగర్లు, కాకాటిల్స్, కాకాటూలు, లవ్బర్డ్స్, మకావ్లు, పారాకీట్లు) ప్యారెట్ బోర్నావైరస్ 4 (PaBV-4)ను గుర్తించి, దాని జన్యు లక్షణాలను నిర్ధారించారు. PaBV-4 అనేది ప్రోవెంట్రిక్యులర్ డైలేషన్ డిసీజ్ (PDD)తో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది — ఇది పక్షుల జీర్ణ మరియు నాడీ వ్యవస్థలను ప్రభావితం చేసే, చాలావరకు ప్రాణాంతకమైన ఒక వ్యాధి.
7) పర్యావరణం
గుజరాత్లోని గిర్ అడవులలో ఇండియన్ గ్రే హార్న్బిల్స్ విజయవంతంగా పునఃస్థాపించబడ్డాయి
గుజరాత్లోని గిర్ ప్రాంతంలో తిరిగి ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత, ఇండియన్ గ్రే హార్న్బిల్ (Ocyceros birostris) వరుసగా నాలుగు సంవత్సరాల పాటు విజయవంతంగా సంతానోత్పత్తి జరిపింది. 1950లు–60ల మధ్య కాలంలో ఈ ప్రాంతం నుండి ఈ పక్షి జాతి కనుమరుగైంది (చివరిసారిగా 1950లో కనిపించినట్లు నిర్ధారణ అయింది). గుజరాత్ అటవీ శాఖ 2021లో వీటిని తిరిగి ప్రవేశపెట్టే ప్రక్రియను ప్రారంభించింది — ఇందులో భాగంగా రెండు దశల్లో 40 హార్న్బిల్స్ను విడుదల చేశారు (2021–22లో 28, 2023లో 12). ఇండియన్ గ్రే హార్న్బిల్స్ ముఖ్యమైన విత్తన వ్యాప్తి కారకాలుగా ఉంటూ, అడవి సహజ పునరుత్పత్తికి దోహదపడతాయి.
నీతి ఆయోగ్ బయో-ఎకానమీ రోడ్మ్యాప్ను విడుదల చేసింది – 2035 నాటికి 691 బిలియన్ డాలర్లు, ₹50,000 కోట్ల బయో-ఎకానమీ వృద్ధి నిధి.
ప్రపంచంలోని అగ్ర మూడు బయోటెక్నాలజీ శక్తులలో భారతదేశాన్ని ఒకటిగా నిలపడమే లక్ష్యంగా, NITI ఫ్రాంటియర్ టెక్ హబ్ ఆధ్వర్యంలో రూపొందించిన “2035 నాటికి భారతదేశాన్ని ఒక ప్రముఖ బయోఎకానమీ పవర్హౌస్గా నిర్మించే రోడ్మ్యాప్”ను నీతి ఆయోగ్ విడుదల చేసింది.
| టార్గెట్ | డేటా |
|---|---|
| ప్రస్తుత జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ | $195.3 బిలియన్లు (2025) |
| 2035 నాటికి లక్ష్యం | $691 బిలియన్లు |
| 2047 నాటికి లక్ష్యం | $2.6 ట్రిలియన్ |
| జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి నిధి | ₹50,000 కోట్లు (2026–35) — ప్రయోగశాల పరిశోధన మరియు వాణిజ్య ఉత్పత్తి మధ్య ఉన్న “మృత్యులోయ”ను అధిగమించడానికి |
| ఉద్యోగాల లక్ష్యం | 3 కోట్ల అధిక విలువైన ఉద్యోగాలు |
ఆరు జాతీయ బయో-మిషన్లు: GeneIndia | AgriBio 2.0 | BioX Foundry | One Health Grid | Marine Biotechnology | BioPharmaNext | ఇవి BioE3 విధానం (ఆర్థిక వ్యవస్థ, పర్యావరణం మరియు ఉపాధి కోసం బయోటెక్నాలజీ) ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి.
8) పథకాలు
మొబైల్ ఫోన్ తయారీ పథకం (MPMS) – ₹62,500 కోట్లు, ఆర్థిక సంవత్సరం 2026–31
కేంద్ర మంత్రివర్గం 2026–27 నుండి 2030–31 ఆర్థిక సంవత్సరాల కాలానికి గాను, ₹62,500 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపుతో మొబైల్ ఫోన్ తయారీ పథకానికి (MPMS) 15 జూలై 2026న ఆమోదం తెలిపింది. భారీ స్థాయి ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీకి సంబంధించిన PLI పథకం (ఇది 31 మార్చి 2026తో ముగిసింది) స్థానంలో MPMS అమలులోకి వస్తుంది.
| MPMS ఫీచర్ | వివరాలు |
|---|---|
| అమ్మకాలపై ప్రోత్సాహకం | భారతదేశంలో తయారైన మొబైల్ ఫోన్ల అర్హత కలిగిన విక్రయాలపై 2.25% నుండి 5% వరకు |
| దేశీయ సేకరణ బోనస్ | కీలక విడిభాగాలు మరియు ఉప-అసెంబ్లీల దేశీయ సేకరణకు అదనంగా 1.5% |
| R&D Incentive | Additional 3% for design and R&D by Indian brands |
| అంచనా వేయబడిన ఉత్పత్తి | పథకం కాలంలో సుమారు ₹39 లక్షల కోట్ల సంచిత ఉత్పత్తి |
| ఉద్యోగాలు | సుమారు 60,000 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయని అంచనా |
| భారతదేశం యొక్క స్థితి | ఉత్పత్తి పరిమాణం పరంగా ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ తయారీదారు | దేశీయంగా వినియోగించే ఫోన్లలో 99.2% భారతదేశంలోనే తయారవుతున్నాయి |
సెమీకాన్ 2.0 – ₹1,27,500 కోట్లు; భారతదేశపు సమగ్ర సెమీకండక్టర్ పర్యావరణ వ్యవస్థ
కేంద్ర మంత్రివర్గం ₹1,27,500 కోట్ల మొత్తం వ్యయంతో 15 జూలై 2026న 'సెమికాన్ 2.0' (Semicon 2.0)కు ఆమోదం తెలిపింది. ఇది అంతకుముందు ఉన్న 'సెమికాన్ ఇండియా ప్రోగ్రామ్' (2021, ₹76,000 కోట్లు) ఆధారంగా రూపొందించబడింది. 'సెమికాన్ 1.0' కింద, జూన్ 2026 నాటికి 12 సెమీకండక్టర్ తయారీ యూనిట్లు మరియు 24 డిజైన్ ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం లభించింది (మొత్తం పెట్టుబడి: ₹1.64 లక్షల కోట్లు).
పరివర్తన్ పథకం – ఢిల్లీ-ఎన్సిఆర్లో కాలుష్యాన్ని కలిగించే ట్రక్కులు మరియు బస్సుల స్థానంలో కొత్త వాహనాలు; ₹9,585 కోట్లు
రవాణా సంబంధిత వాయు కాలుష్యం మరియు నెట్వర్క్ ఉద్గారాలను తగ్గించే లక్ష్యంతో, వాహన ఆస్తుల వేగవంతమైన పునరుద్ధరణ మరియు ప్రోత్సాహక కల్పన కోసం ఉద్దేశించిన PARIVARTAN కార్యక్రమానికి 3 జూన్ 2026న ఆమోదం లభించింది. దీని మొత్తం వ్యయం ₹9,585 కోట్లు (కేంద్రం వాటా: ₹₹5,041 కోట్లు). దీనిని రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది మరియు దీనికి NCR ప్లానింగ్ బోర్డ్ ద్వారా నిధులు సమకూర్చబడతాయి.
| ఫీచర్ | వివరాలు |
|---|---|
| కవరేజ్ | Delhi, Haryana, Rajasthan, and Uttar Pradesh parts of NCR | ~2.07 lakh vehicle owners (1.91 lakh trucks, 16,329 buses) |
| లక్షిత వాహనాలు | BS-IV మరియు అంతకంటే పాత వాణిజ్య వాహనాలను BS-VI, CNG లేదా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలతో భర్తీ చేయడం. |
| ప్రోత్సాహక ప్యాకేజీ | మోటారు వాహన పన్ను రాయితీలు | రిజిస్ట్రేషన్ రుసుము మినహాయింపులు | రుణాలపై 5% వడ్డీ రాయితీ | కనీసం 8% OEM తగ్గింపు | ఇంధన వోచర్ల రూపంలో సహాయం | EV మార్పిడికి ఒకసారి ఆర్థిక సహాయం |
| డిజిటల్ వేదిక | VAHAN, V-Scrap, DigiELV, PFMS, రుణదాతలు మరియు ఇంధన వోచర్ వ్యవస్థలతో అనుసంధానించబడింది. |
9) పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు
తమిళ కవి వైరముత్తు 60వ జ్ఞానపీఠ అవార్డు (2025) అందుకున్నారు
తమిళ కవి, గీత రచయిత మరియు రచయిత అయిన ఆర్. వైరముత్తుకు 2026 జూలై 13న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో 2025 సంవత్సరానికి గాను 60వ జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం ప్రదానం చేయబడింది. జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్న మూడవ తమిళ సాహిత్యవేత్తగా ఆయన నిలిచారు.
జాతీయ తెలుగు సారస్వత పరిషత్ – జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారాలు
జాతీయ తెలుగు సారస్వత పరిషత్ వీరికి జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారాలను ప్రకటించింది: ఉద్దరాజు కాశీ విశ్వనాధ రాజు (చైర్మన్, ఆనంద గ్రూప్, భీమవరం), C.J. వేణుగోపాల్ (రిటైర్డ్ IAS), ఆకెళ్ల విభీషణ శర్మ (ఆధ్యాత్మిక పండితుడు), మరియు పితాని సత్యనారాయణ (TDP నాయకుడు).
10) ర్యాంకులు మరియు నివేదికలు
ఇంటర్నెట్ అంతరాయాలను తట్టుకునే సామర్థ్యంలో భారత్కు 9వ స్థానం – TRG డేటాసెంటర్స్
TRG డేటాసెంటర్స్ (USA) ప్రకారం, భారీ ఇంటర్నెట్ అంతరాయం (blackout) బారిన పడే అవకాశం అత్యల్పంగా ఉన్న దేశాల జాబితాలో భారత్ 23.4 స్కోరుతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 9వ స్థానంలో నిలిచింది. అమెరికా మొదటి స్థానంలో (స్కోరు: 0) ఉండగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో ఇండోనేషియా మరియు యూకే ఉన్నాయి.
సముద్రగర్భ ఇంటర్నెట్ కేబుళ్లు అంటే ఏమిటి? సముద్ర గర్భంలో ఉండే ఫైబర్-ఆప్టిక్ కేబుళ్లు, ఇవి దాదాపు 99% అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ ట్రాఫిక్ను మోసుకెళ్తాయి — ప్రపంచ డిజిటల్ కనెక్టివిటీకి వెన్నెముక.
IXPలు అంటే ఏమిటి? ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు దేశీయ ఇంటర్నెట్ ట్రాఫిక్ను నేరుగా మార్పిడి చేసుకునే భౌతిక మౌలిక సదుపాయం.
నీతి ఆయోగ్ పెట్టుబడి అనుకూలత సూచీ (IFI) 2026 – పెద్ద రాష్ట్రాల విభాగంలో ఆంధ్రప్రదేశ్కు 6వ స్థానం
నీతి ఆయోగ్, 28 రాష్ట్రాలు మరియు 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని, 8 అంశాలు (pillars) మరియు 84 సూచికల ఆధారంగా పెట్టుబడి అనుకూలత వ్యవస్థలను అంచనా వేసే 'ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఫ్రెండ్లీనెస్ ఇండెక్స్ (IFI) 2026'ను విడుదల చేసింది.
| కేటగిరీ | అగ్రశ్రేణి ప్రదర్శనకారులు |
|---|---|
| మొత్తం అగ్రశ్రేణి ప్రదర్శనకారులు | గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, గోవా, ఒడిశా |
| పెద్ద రాష్ట్రాల విభాగంలో 1వ స్థానం | గుజరాత్ |
| Hilly & NE States | ఉత్తరాఖండ్ |
| City States & UTs | గోవా |
| ఆంధ్ర ప్రదేశ్ | 17 పెద్ద రాష్ట్రాలలో 6వ స్థానం | స్కోరు: 48.7/100 | 'ఫ్రంట్రన్నర్' (ముందంజలో ఉన్న రాష్ట్రం)గా వర్గీకరణ |
పనితీరు ఆధారిత వర్గాలు: అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచినవి (50 కంటే ఎక్కువ స్కోరు) | ముందంజలో ఉన్నవి (45–50) | అభివృద్ధి చెందుతున్నవి (40–45) | ఆశావహ రాష్ట్రాలు (40 కంటే తక్కువ). 8 అంశాలు: మౌలిక సదుపాయాలు, వ్యాపార వాతావరణం, వనరులు, ప్రభుత్వ విధానం, నియంత్రణల సరళత, సంస్థాగత వాతావరణం, ఆర్థిక పటిష్టత, పర్యావరణ స్థితిస్థాపకత.
11) సమావేశాలు
2వ భారతీయ వన్యప్రాణి జీవావరణ శాస్త్ర సదస్సు (IWEC 2026) – అశోక యూనివర్సిటీ, హర్యానా
2వ భారతీయ వన్యప్రాణి ఆవరణశాస్త్ర సదస్సు (IWEC 2026) హర్యానాలోని సోనెపట్లో ఉన్న అశోక విశ్వవిద్యాలయంలో 2026 జూలై 10 నుండి 12 వరకు జరిగింది. భారతదేశంలో వన్యప్రాణి ఆవరణశాస్త్ర భవిష్యత్తుపై చర్చించేందుకు విశ్వవిద్యాలయాలు, ప్రభుత్వ సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGOలు) మరియు క్షేత్ర స్థాయి పరిశోధనా కేంద్రాలకు చెందిన పరిశోధకులను ఈ సదస్సు ఒకచోట చేర్చింది.
12) వార్తల్లో వ్యక్తులు
ప్రముఖ నేపథ్య గాయని ఎస్. జానకి కన్నుమూత – "దక్షిణాది చలనచిత్ర రంగ కోకిల"
లెజెండరీ ప్లేబ్యాక్ సింగర్ఎస్. జానకి, “నైటింగేల్ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియన్ సినిమా”గా ప్రసిద్ధి చెందింది, వయస్సు సంబంధిత రుగ్మతలు మరియు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులతో బాధపడుతూ 88వ ఏట మైసూరులో కన్నుమూశారు.
ICC క్రికెట్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్లో అంజుమ్ చోప్రాకు చోటు
భారత మహిళా క్రికెట్ జట్టు మాజీ కెప్టెన్ అంజుమ్ చోప్రా 2026 జూలై 11న ఐసీసీ క్రికెట్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్లో చేర్చబడ్డారు. ఇంగ్లాండ్ మాజీ కెప్టెన్ కెవిన్ పీటర్సన్ కూడా ఇందులో చేర్చబడ్డారు.
13) క్రీడలు
అరుదైన బౌలింగ్ ఘనతను (200+ టెస్టులు, 150+ వన్డేలు, 100+ టీ20లు) సాధించిన తొలి భారతీయుడిగా జస్ప్రీత్ బుమ్రా నిలిచాడు.
కనీసం 200 టెస్ట్ వికెట్లు, 150 వన్డే వికెట్లు, మరియు 100 టీ20 అంతర్జాతీయ వికెట్లు సాధించిన మొదటి భారత క్రికెటర్గా జస్ప్రీత్ బుమ్రా నిలిచారు. 14 జూలై 2026న బర్మింగ్హామ్లోని ఎడ్జ్బాస్టన్లో ఇంగ్లాండ్తో జరిగిన మొదటి వన్డే సందర్భంగా ఆయన ఈ అరుదైన బౌలింగ్ ట్రెబుల్ను పూర్తి చేశారు. షకీబ్ అల్ హసన్ (బంగ్లాదేశ్) మరియు టిమ్ సౌథీ (న్యూజిలాండ్) వంటి దిగ్గజాలున్న అంతర్జాతీయ బృందంలో ఆయన చేరారు.
14) ఇతరాలు
NIDAR 2.0 – డ్రోన్ అప్లికేషన్ మరియు పరిశోధన కోసం జాతీయ ఆవిష్కరణల సవాలు
స్వదేశీ డ్రోన్ సాంకేతికతలలో విద్యార్థుల ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించేందుకు, MeitY (ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ) మరియు Drone Federation India (DFI) సంయుక్తంగా SwaYaan కార్యక్రమం కింద 13 జూలై 2026న NIDAR 2.0ను ప్రారంభించాయి. NIDAR అంటే National Innovation Challenge for Drone Application and Research (డ్రోన్ అప్లికేషన్ మరియు పరిశోధన కోసం జాతీయ ఆవిష్కరణల సవాలు).
VEGA: C-DAC అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ మైక్రోప్రాసెసర్; NIDAR కింద డ్రోన్ ఆవిష్కరణలలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
భారతీయ మూలాలున్న నాసా వ్యోమగామి అనిల్ మీనన్ తన మొదటి అంతరిక్ష యాత్రను – సోయుజ్ MS-29 – ప్రారంభించారు.
భారత సంతతికి చెందిన నాసా వ్యోమగామి అనిల్ మీనన్, రోస్కోస్మోస్ వ్యోమగాములు ప్యోటర్ డుబ్రోవ్ మరియు అన్నా కికీనాలతో కలిసి, 14 జూలై 2026న కజకిస్తాన్లోని బైకోనూర్ కాస్మోడ్రోమ్ నుండి రష్యాకు చెందిన సోయుజ్ MS-29 అంతరిక్ష నౌకలో ప్రయోగించబడ్డారు. ఈ అంతరిక్ష నౌక మూడు గంటల, రెండు కక్ష్యల ప్రయాణం ద్వారా తన ప్రిచల్ మాడ్యూల్తో అనుసంధానమై అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం (ISS)ను చేరుకుంది. ఈ సిబ్బంది ఎక్స్పెడిషన్స్ 74 మరియు 75లో భాగంగా ISSలో సుమారు ఎనిమిది నెలలు గడుపుతారు.
ప్రపంచ యువజన నైపుణ్యాల దినోత్సవం – జూలై 15; ఇతివృత్తం: "ఉమ్మడి భవిష్యత్తు కోసం నైపుణ్యాలు"
ఉపాధి, గౌరవప్రదమైన పని మరియు పారిశ్రామికత కోసం యువతకు నైపుణ్యాలను అందించడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను చాటడానికి ప్రతి సంవత్సరం జూలై 15న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇది నిర్వహించబడుతుంది. దీనిని 2014లో ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ ప్రకటించింది. 2026 నాటి ఇతివృత్తం (థీమ్): “ఉమ్మడి భవిష్యత్తు కోసం నైపుణ్యాలు.”
ఎల్డర్లైన్ 14567 – వృద్ధుల కోసం జాతీయ హెల్ప్లైన్
సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ, 'గౌరవప్రదమైన వృద్ధాప్యం' (Ageing with Dignity) ప్రచారం మరియు దేశవ్యాప్త 'ప్రతిజ్ఞ చేయండి' (Take a Pledge) కార్యక్రమం కింద, వృద్ధుల కోసం ఉద్దేశించిన టోల్-ఫ్రీ జాతీయ హెల్ప్లైన్ అయిన 'ఎల్డర్లైన్ 14567' (Elderline 14567)ను ప్రోత్సహిస్తోంది.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| ప్రధాని మోదీ – న్యూజిలాండ్ పర్యటన | భారత్, న్యూజిలాండ్ తమ సంబంధాలను వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్య స్థాయికి పెంచుకుని, 2030 నాటికి ఒక రోడ్మ్యాప్ను ఆమోదించాయి; 2030 నాటికి NZ$7 బిలియన్ల వాణిజ్య లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకున్నాయి; 15 ఏళ్లలో భారతదేశంలో $20 బిలియన్ల పెట్టుబడి పెట్టడానికి న్యూజిలాండ్ కట్టుబడి ఉంది; 10 ఒప్పందాలతో సహా 18 ఫలితాలు వెలువడ్డాయి; సముద్ర భద్రతా సంభాషణ మరియు ఉగ్రవాద నిరోధకతపై సంయుక్త కార్యవర్గం ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. |
| సిరియా యొక్క మొట్టమొదటి పరివర్తన పార్లమెంటు | సిరియా పీపుల్స్ అసెంబ్లీ తన మొదటి సమావేశాన్ని 2026 జూలై 12న డమాస్కస్లో నిర్వహించింది; HTS నాయకత్వంలో 2024 నవంబర్ 27న జరిగిన 'ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్' (Operation Deterrence of Aggression) తర్వాత అసద్ పాలన కూలిపోయింది; 2024 డిసెంబర్ 8న అసద్ పతనంతో 50 ఏళ్లకు పైగా సాగిన ఆ కుటుంబ పాలన ముగిసింది; అధ్యక్షుడు: అహ్మద్ అల్-షారా; పార్లమెంటు పదవీకాలం: 30 నెలలు. |
| ఖతార్ మాజీ అమీర్ కన్నుమూత | షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ (ఫాదర్ అమీర్) 2026 జూలై 12న 74 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు; 1995–2013 మధ్య ఖతార్ అమీర్గా సేవలందించారు; అల్ జజీరాను (1996) ప్రారంభించారు; ఖతార్ను ప్రధాన LNG ఎగుమతిదారుగా తీర్చిదిద్దారు; ఖతార్ 2022 ఫిఫా ప్రపంచ కప్ బిడ్లో కీలక పాత్ర పోషించారు; రాజధాని: దోహా; కరెన్సీ: ఖతారీ రియాల్; ప్రస్తుత అమీర్: షేక్ తమీమ్. |
| భూటాన్ – మూడవ బిడ్డ మరియు తదుపరి పిల్లల కార్యక్రమం | భూటాన్ 'థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్ ప్రోగ్రామ్'ను ప్రారంభించింది (4 జూన్ 2026 నుండి అమలులోకి వచ్చింది). దీని కింద, 3 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు ప్రతి మూడవ మరియు ఆ తర్వాతి బిడ్డకు నెలకు Nu 10,000 (~$105) అందిస్తారు; ఇది తగ్గుతున్న సంతానోత్పత్తి రేటును పరిష్కరిస్తుంది; వృద్ధుల (65+) జనాభా 2022లో 6% నుండి 2050 నాటికి 17.3%కి పెరుగుతుందని అంచనా; కరెన్సీ: న్గుల్ట్రమ్; రాజధాని: థింఫు; ప్రధానమంత్రి: షెరింగ్ టోబ్గే. |
| భారత్-యుకె CETA – 15 జూలై 2026 నుండి అమలులోకి | భారత్-యూకే సమగ్ర ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య ఒప్పందం మరియు డబుల్ కాంట్రిబ్యూషన్స్ కన్వెన్షన్ 15 జూలై 2026న అమల్లోకి వచ్చింది (24 జూలై 2025న సంతకాలు జరిగాయి); ఇది భారతదేశపు అత్యంత సమగ్ర వాణిజ్య ఒప్పందం; ఈ డీసీసీ, భారత్ మరియు యూకేల మధ్య బదిలీ అయ్యే ఉద్యోగులు 60 నెలల వరకు రెట్టింపు సామాజిక భద్రతా చెల్లింపులు చేయకుండా నివారిస్తుంది; ప్రయోజనాలు: వస్త్రాలు, పాదరక్షలు, సముద్ర ఉత్పత్తులు, ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, ఆర్థిక సేవలు. |
| ఏపీ – ₹1,010 కోట్ల మున్సిపల్ బాండ్ | ప్రభుత్వ గ్రాంట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకుంటూ, పౌర మౌలిక సదుపాయాల (నీటి సరఫరా, మురుగునీటి పారుదల, రోడ్లు, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ) కోసం పట్టణ స్థానిక సంస్థలు (ULBలు) సంయుక్తంగా మూలధన మార్కెట్ నిధులను సమీకరించేందుకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ₹1,010 కోట్ల పూల్డ్ మున్సిపల్ బాండ్ జారీ ఫ్రేమ్వర్క్ను ఆమోదించింది. |
| AP - బెర్రీ అల్లాయ్స్, విజయనగరం | బెర్రీ అల్లాయ్స్ లిమిటెడ్ యొక్క ₹1,200 కోట్ల సమీకృత మాంగనీస్ మరియు స్టీల్ మెటీరియల్స్ కాంప్లెక్స్ (మాంగనీస్ సింటర్, డీఆర్ఐ, కార్బన్-పేస్ట్, 115 మెగావాట్ల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్) కోసం విజయనగరంలోని బొబ్బిలి గ్రోత్ సెంటర్లో 93.43 ఎకరాలకు ఏపీ ఆమోదం తెలిపింది; దీని ద్వారా 813 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి. |
| ఏపీ – ₹414 కోట్ల ఆయుష్ విస్తరణ | AP ఆయుష్లో ₹414 కోట్లు పెట్టుబడి పెడుతోంది: ధర్మవరం, పిఠాపురం (ఆయుర్వేదం), ప్రొద్దుటూరు (యునాని), విశాఖపట్నం (ప్రకృతి వైద్యం)లో 4 వైద్య కళాశాలలు (₹280 కోట్లు); 6 ఇంటిగ్రేటెడ్ ఆయుష్ హాస్పిటల్స్ (₹90 కోట్లు); ~1,500 డిస్పెన్సరీల ఆధునీకరణ (₹44 కోట్లు). |
| DDCs – Jammu & Kashmir | District Development Councils introduced in J&K in 2020 as the district-level Panchayati Raj tier; 280 seats across 20 districts; created under J&K Panchayati Raj Act 1989; first five-year term ended February 2026; distinct from District Planning Committee (Article 243ZD) which consolidates panchayat and municipality plans. |
| భారతదేశ ద్రవ్యోల్బణం – 4.38% (జూన్ 2026) | జూన్ 2026లో భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 4.38 శాతానికి పెరిగింది — ఇది గత 18 నెలల్లోనే గరిష్ట స్థాయి మరియు జనవరి 2025 తర్వాత RBI నిర్దేశించిన 4 శాతం లక్ష్యాన్ని దాటడం ఇదే మొదటిసారి; గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 4.74 శాతం, పట్టణ ప్రాంతాల్లో 3.92 శాతం; CFPI 5.32 శాతం; ఆహార పదార్థాల ధరలు, ఇంధన ధరలు, అస్థిర రుతుపవనాలు మరియు సరఫరా వ్యవస్థపై ఒత్తిళ్లు దీనికి కారణం. |
| సేవల ఉత్పత్తి సూచీ (ISP) | MoSPI ఏప్రిల్ 2026 కోసం భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రయోగాత్మక ISPని విడుదల చేసింది; ఇది సేవల రంగంలో సుమారు 60% వాటా కలిగిన 19 ఉప-రంగాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది; దీనికి 2024–25 ఆధారం (base year)గా ఉంది; అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచిన విభాగం: వసతి మరియు ఆహార సేవలు (+37.2%); వాయు రవాణా రంగం 13.9% క్షీణతను నమోదు చేసింది; ఇది సుమారు 60 రోజుల జాప్యంతో ప్రతి నెలా 29వ తేదీన విడుదల చేయబడుతుంది. |
| హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్ రైలు – జింద్–సోనిపట్ | భారతదేశపు మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్ సెల్ ట్రైన్సెట్ హర్యానాలోని 89 కిలోమీటర్ల జింద్–సోనిపత్ మార్గంలో నడుస్తుంది; ఇది 10 కోచ్లలో 2,600 మంది ప్రయాణికులను తీసుకువెళుతుంది; PEM ఫ్యూయల్ సెల్స్ను ఉపయోగిస్తుంది (ఉప-ఉత్పత్తులు: నీటి ఆవిరి మరియు వేడి మాత్రమే); మొత్తం శక్తి 2,400 కిలోవాట్లు; కార్యాచరణ వేగం గంటకు 75 కిలోమీటర్లు, డిజైన్ వేగం గంటకు 110 కిలోమీటర్లు; హైడ్రోజన్ సదుపాయం జింద్లో ఉంది; దీనిని RDSO, మేధా సెర్వో డ్రైవ్స్, ఇంటిగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ అభివృద్ధి చేశాయి. |
| వైట్ రాబిట్ టెక్నాలజీ – IST | “ఒకే దేశం, ఒకే సమయం” అనే దార్శనికతతో, సమయ సమకాలీకరణ కోసం జీపీఎస్పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే వైట్ రాబిట్ టెక్నాలజీ ఆధారిత భారత ప్రామాణిక సమయ పంపిణీ ప్రదర్శన నెట్వర్క్ను 2026 జూలై 16న బెంగళూరులో మంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి ప్రారంభించారు; ఇది ఆర్థిక మార్కెట్లు, బ్యాంకింగ్, టెలికాం, రక్షణ మరియు పవర్ గ్రిడ్లకు అత్యవసరం. |
| PFBR – తొలి క్రిటికాలిటీ | కల్పక్కంలోని భారతదేశం స్వదేశీంగా అభివృద్ధి చేసిన 500 మెగావాట్ల ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) 6 ఏప్రిల్ 2026న మొదటి క్రిటికాలిటీని సాధించింది — ఇది భారతదేశం యొక్క మూడు దశల అణు విద్యుత్ కార్యక్రమంలో రెండవ దశకు నాంది పలికింది; భారతదేశం 24 అణు రియాక్టర్లను (8.78 గిగావాట్లు) నిర్వహిస్తోంది; మరో 10 నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. |
| భారత్-ఆస్ట్రేలియా యురేనియం ఒప్పందం | పౌర అణు సహకార ఒప్పందం (2014లో సంతకం చేయబడి, 2015 నుండి అమలులోకి వచ్చింది) కింద 3వ భారత్-ఆస్ట్రేలియా శిఖరాగ్ర సమావేశంలో (మెల్బోర్న్, 9 జూలై 2026) పరిపాలనా ఏర్పాటును ఖరారు చేశారు; ఇది IAEA రక్షణ చర్యల కింద భారతదేశానికి ఆస్ట్రేలియా నుండి దీర్ఘకాలిక యురేనియం ఎగుమతికి వీలు కల్పిస్తుంది; ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద యురేనియం నిల్వలు ఆస్ట్రేలియా వద్ద ఉన్నాయి (ప్రపంచ మొత్తం నిల్వల్లో మూడింట ఒక వంతు); 2047 నాటికి భారతదేశం నిర్దేశించుకున్న 100 GW అణు లక్ష్యానికి ఇది మద్దతు ఇస్తుంది; NSG: 48 దేశాల స్వచ్ఛంద కూటమి. |
| MPMS – మొబైల్ ఫోన్ పథకం | Mobile Phone Manufacturing Scheme approved 15 July 2026; ₹62,500 crore outlay for FY 2026–31; incentives 2.25–5% of eligible sales + 1.5% domestic sourcing + 3% R&D; expected production ₹39 lakh crore; ~60,000 direct jobs; India: 2nd-largest mobile manufacturer; 99.2% of phones used in India are made domestically. |
| సెమీకాన్ 2.0 | Semicon 2.0 approved 15 July 2026 with ₹1,27,500 crore outlay; builds on Semicon 1.0 (2021, ₹76,000 crore); six pillars: chip design, machines & materials, fabrication plants, ATMP/OSAT, R&D, talent; Semicon 1.0 approved 12 manufacturing units and 24 design projects (cumulative investment ₹1.64 lakh crore). |
| పరివర్తన్ పథకం | పరివర్తన్ (రవాణా వాయు కాలుష్యం మరియు నెట్వర్క్ ఉద్గారాలను తగ్గించడం కోసం వాహన ఆస్తుల వేగవంతమైన పునరుద్ధరణ మరియు ప్రోత్సాహక కార్యక్రమం) 3 జూన్ 2026న ₹9,585 కోట్లతో (కేంద్రం: ₹5,041 కోట్లు) ఆమోదించబడింది; NCR (ఢిల్లీ, హర్యానా, రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్)లో BS-IV మరియు పాత వాహనాల స్థానంలో BS-VI/CNG/EV వాహనాలను ప్రవేశపెడుతుంది; 2.07 లక్షల వాహన యజమానులకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది; 5% వడ్డీ రాయితీ, 8% OEM తగ్గింపును అందిస్తుంది. |
| నీతి ఆయోగ్ జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ రోడ్మ్యాప్ | NITI ఆయోగ్ భారతదేశాన్ని టాప్-3 బయోటెక్ పవర్గా లక్ష్యంగా చేసుకుని బయో ఎకానమీ రోడ్మ్యాప్ను విడుదల చేసింది; బయో ఎకానమీ: $195.3B (2025) → $691B (2035) → $2.6T (2047); ₹50,000 కోట్లు బయో ఎకానమీ గ్రోత్ ఫండ్; 30 మిలియన్ ఉద్యోగాలు; 6 జాతీయ బయోమిషన్లు: జీన్ఇండియా, అగ్రిబయో 2.0, బయోఎక్స్ ఫౌండ్రీ, వన్ హెల్త్ గ్రిడ్, మెరైన్ బయోటెక్నాలజీ, బయోఫార్మానెక్స్ట్; BioE3 పాలసీపై రూపొందించబడింది. |
| IFI 2026 – ఏపీకి 6వ స్థానం | NITI Aayog’s IFI 2026 (84 indicators, 8 pillars): Gujarat tops Large States; AP ranks 6th with score 48.7/100 (Frontrunner category, 45–50 range); Karnataka also 48.7; Uttarakhand leads Hilly & NE States; Goa tops City States & UTs. |
| వైరముత్తు - 60వ జ్ఞానపీఠ పురస్కారం | తమిళ కవి ఆర్. వైరముత్తు 2026 జూలై 13న న్యూఢిల్లీలో 60వ జ్ఞానపీఠ్ అవార్డును (2025) అందుకున్నారు; ఈ పురస్కారాన్ని పొందిన మూడవ తమిళ సాహిత్యవేత్త ఆయన; భారతీయ భాషలలో (రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్లో పేర్కొన్న భాషలలో) సాహిత్యానికి చేసిన విశేష కృషికి గాను 'భారతీయ జ్ఞానపీఠ్' సంస్థ ఈ అవార్డును ప్రదానం చేస్తుంది; ఇందులో ₹11 లక్షల నగదు బహుమతి మరియు కాంస్యంతో చేసిన వాగ్దేవి విగ్రహం ఉంటాయి. |
| ఇంటర్నెట్ అంతరాయాలను తట్టుకునే సామర్థ్యం – భారత్ 9వ స్థానంలో | TRG డేటాసెంటర్స్ వారి ఇంటర్నెట్ బ్లాక్అవుట్ రెసిలెన్స్ అసెస్మెంట్లో భారతదేశం 9వ స్థానంలో (వల్నరబిలిటీ స్కోర్ 23.4) నిలిచింది; USA 1వ స్థానంలో (స్కోర్ 0) నిలిచింది; భారతదేశంలో 22 సబ్మెరైన్ కేబుల్స్, 40 IXPలు, ~70% ఇంటర్నెట్ వ్యాప్తి ఉన్నాయి; సబ్మెరైన్ కేబుల్స్ ద్వారా దాదాపు 99% అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ ట్రాఫిక్ రవాణా చేయబడుతుంది. |
| బుమ్రా – బౌలింగ్ హ్యాట్రిక్ | జస్ప్రీత్ బుమ్రా టెస్టుల్లో 200కి పైగా, వన్డేల్లో 150కి పైగా మరియు టీ20 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్లలో 100కి పైగా వికెట్లు సాధించిన తొలి భారతీయుడిగా నిలిచాడు; 2026 జూలై 14న బర్మింగ్హామ్లోని ఎడ్జ్బాస్టన్లో ఈ అరుదైన బౌలింగ్ ఘనతను (ట్రెబుల్) పూర్తి చేసిన అతను, షకీబ్ అల్ హసన్ (బంగ్లాదేశ్) మరియు టిమ్ సౌథీ (న్యూజిలాండ్) ఉన్న ఈ జాబితాలో చేరాడు. |
| అనిల్ మీనన్ – అంతరిక్ష యాత్ర | Indian-origin NASA astronaut Anil Menon launched aboard Soyuz MS-29 from Baikonur Cosmodrome on 14 July 2026; docked at ISS Prichal module; ~8 months aboard ISS (Expeditions 74 & 75); emergency medicine physician, mechanical engineer, US Space Force Colonel; selected as NASA astronaut in 2021. |
