కరెంట్ అఫైర్స్ 15 జూలై 2026

విజయనగరంలో ₹1,200 కోట్ల విలువైన ఉక్కు ఉత్పత్తుల కాంప్లెక్స్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్న బెర్రీ అల్లాయ్స్

విజయనగరం జిల్లాలోని బొబ్బిలి గ్రోత్ సెంటర్‌లో సమీకృత మాంగనీస్ మరియు ఉక్కు సామగ్రి కాంప్లెక్స్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి, బెర్రీ అల్లాయ్స్ లిమిటెడ్‌కు 93.43 ఎకరాల భూమిని కేటాయించేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది. ఈ సంస్థ ₹1,200 కోట్ల పెట్టుబడిని పెట్టనుండగా, ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా 813 ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు లభిస్తాయని అంచనా.

ప్రతిపాదిత కాంప్లెక్స్‌లో మాంగనీస్ సింటర్, డైరెక్ట్ రెడ్యూస్డ్ ఐరన్ (DRI) మరియు కార్బన్-పేస్ట్ తయారీ యూనిట్లు ఉంటాయి. దీని విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చడానికి 115 మెగావాట్ల సామర్థ్యం గల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్ కూడా ఇందులో ఉంటుంది.

భారతదేశంలో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 18 నెలల గరిష్ట స్థాయికి పెరిగింది

మే నెలలో 3.93%గా ఉన్న భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం జూన్ 2026లో 4.38%కి పెరిగింది. ఇది గత 18 నెలల్లోనే అత్యధిక స్థాయి కాగా, జనవరి 2025 తర్వాత రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా నిర్దేశించిన 4% మధ్యకాలిక లక్ష్యాన్ని ద్రవ్యోల్బణం అధిగమించడం ఇదే మొదటిసారి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ద్రవ్యోల్బణం 4.74%గా నమోదు కాగా, పట్టణ ప్రాంతాల్లో ఇది తక్కువగా 3.92%గా ఉంది.

ఆహార పదార్థాలు మరియు ఇంధన ధరలు దీనికి ప్రధాన కారణాలుగా నిలిచాయి. ఆహారం మరియు పానీయాల విభాగంలో ద్రవ్యోల్బణం 5.05 శాతానికి చేరగా, వినియోగదారుల ఆహార ధరల సూచీ (CFPI) ఆధారంగా నమోదైన ద్రవ్యోల్బణం 5.32 శాతంగా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇంధన ధరల పెరుగుదల కారణంగా రవాణా రంగంలో ద్రవ్యోల్బణం 4.31 శాతానికి పెరిగింది.

అస్తవ్యస్తమైన రుతుపవన వర్షపాతం, వాతావరణ సంబంధిత అంతరాయాలు, ప్రపంచ భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు మరియు లాజిస్టిక్ సరఫరా ఒత్తిళ్లు ఈ పెరుగుదలకు దోహదపడ్డాయి. నిరంతరం అధికంగా ఉండే ద్రవ్యోల్బణం వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తిని తగ్గించి, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా యొక్క భవిష్యత్ ద్రవ్య విధాన నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయగలదు.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• CPI అంటే వినియోగదారుల ధరల సూచీ.
• CPI ఆధార సంవత్సరం: 2024=100
• CPI గణాంకాలను నేషనల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ విడుదల చేస్తుంది.
• NSO గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
• RBI యొక్క మధ్యకాలిక ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యం 4%.

కంప్రెస్డ్ బయో గ్యాస్ (CBG)

సంపీడన బయోగ్యాస్ (CBG) వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, జంతు వ్యర్థాలు మరియు పురపాలక సేంద్రీయ వ్యర్థాల సమస్యలను పరిష్కరిస్తూనే, దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాలపై భారతదేశం యొక్క ఆధారపడటాన్ని తగ్గించగలదు. ఇది చాలా ముఖ్యం, ఎందుకంటే భారతదేశం తన ముడి చమురు అవసరాలలో అధిక భాగాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటుంది మరియు ప్రపంచ ధరల ఒడిదుడుకులు, ప్రధాన ఇంధన రవాణా మార్గాలలో అంతరాయాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది.

వాయురహిత జీర్ణక్రియ ద్వారా సేంద్రీయ పదార్థం ఆక్సిజన్ లేకుండా కుళ్ళిపోయినప్పుడు బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. కార్బన్ డయాక్సైడ్, హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ మరియు ఇతర మలినాలను తొలగించిన తర్వాత, దానిని సంపీడనం చేసి CBGగా మారుస్తారు. CBG, సంపీడన సహజ వాయువు (CNG)ను పోలిన లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది మరియు దీనిని వాహనాలు, పరిశ్రమలు మరియు గృహ గ్యాస్ నెట్‌వర్క్‌లలో ఉపయోగించవచ్చు. CBGని CNG మరియు పైపుల ద్వారా సరఫరా అయ్యే సహజ వాయువుతో కలపవచ్చు.

కంప్రెస్డ్ బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ప్రభుత్వం రెండు కీలక కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది.

• సరసమైన రవాణా దిశగా సుస్థిర ప్రత్యామ్నాయం (SATAT) కార్యక్రమం
  • SATAT 2018 అక్టోబర్ 1న ప్రారంభించబడింది.
  • దీని అసలు లక్ష్యం 5,000 CBG ప్లాంట్లను ఏర్పాటు చేయడం.
  • లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న వార్షిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం 15 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు.
• గోబర్-ధన్ (GOBARdhan) కార్యక్రమం
  • గోబార్ధన్ అంటే గాల్వనైజింగ్ ఆర్గానిక్ బయో-ఆగ్రో రిసోర్సెస్ ధన్.
  • స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (గ్రామీణ్) కింద గోబర్ధన్ (GOBARdhan) ప్రారంభించబడింది.
  • తాగునీరు మరియు పారిశుధ్య శాఖ 'గోబర్ధన్' (GOBARdhan) కార్యక్రమాన్ని సమన్వయం చేస్తుంది.
  • కమ్యూనిటీ మరియు క్లస్టర్ బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల కోసం ఒక్కో జిల్లాకు ₹50 లక్షల వరకు ఆర్థిక సహాయం లభిస్తుంది.

భారతదేశ అణుశక్తి స్వరూపం

భారతదేశం ప్రస్తుతం ఏడు కేంద్రాలలో 24 అణు విద్యుత్ రియాక్టర్లను నిర్వహిస్తోంది, వీటి మొత్తం స్థాపిత సామర్థ్యం 8.78 గిగావాట్లు. 8,000 మెగావాట్ల సంయుక్త సామర్థ్యంతో అదనంగా పది రియాక్టర్ యూనిట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి, మరో 10 రియాక్టర్ల కోసం ప్రాజెక్టుకు పూర్వపు కార్యకలాపాలు కొనసాగుతున్నాయి.

భారతదేశ అణు విద్యుత్ కేంద్రాలలో ప్రెషరైజ్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్లు (PHWRలు), బాయిలింగ్ వాటర్ రియాక్టర్లు (BWRలు), మరియు లైట్ వాటర్ రియాక్టర్లు (LWRలు) ఉన్నాయి. స్వదేశీ స్మాల్ మాడ్యులర్ రియాక్టర్ల (SMRల) పరిశోధన, రూపకల్పన, అభివృద్ధి మరియు స్థాపన కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 2025-26 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ₹20,000 కోట్లు కేటాయించింది.

కల్పక్కంలోని భారతదేశ స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన 500 మెగావాట్ల ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) 6 ఏప్రిల్ 2026న మొదటి క్రిటికాలిటీని సాధించింది. ఇది భారతదేశ మూడు దశల అణు విద్యుత్ కార్యక్రమం యొక్క రెండవ దశకు దారి తీసింది.

ఇటీవలి భారత్-ఆస్ట్రేలియా యురేనియం ఒప్పందం

2026 జూలై 9న మెల్బోర్న్‌లో జరిగిన మూడవ భారత్-ఆస్ట్రేలియా వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో, భారత్-ఆస్ట్రేలియా పౌర అణు సహకార ఒప్పందం కింద భారత్ మరియు ఆస్ట్రేలియా ఒక పరిపాలనా ఒప్పందాన్ని ఖరారు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం, అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ (IAEA) భద్రతా చర్యల కింద, కేవలం శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే ఆస్ట్రేలియా యురేనియంను భారత్‌కు దీర్ఘకాలికంగా ఎగుమతి చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.

అసలు పౌర అణు సహకార ఒప్పందం 2014లో కుదిరి, 2015లో అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ కొత్త పరిపాలనా ఒప్పందం, భారత్‌కు ఎగుమతి అయ్యే ఆస్ట్రేలియా యురేనియం సరఫరా, పర్యవేక్షణ మరియు లెక్కల కోసం విధానాలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఆ ఒప్పందాన్ని కార్యాచరణలోకి తెస్తుంది.

ఈ ఒప్పందంలో ప్రత్యేకత ఏమిటి?

భారత్ అణు నిరాయుధీకరణ ఒప్పందంపై సంతకం చేయని దేశం కావడం, మరోవైపు ఆస్ట్రేలియా సాంప్రదాయకంగా కఠినమైన ద్వైపాక్షిక భద్రతా చర్యల కింద మాత్రమే యురేనియంను ఎగుమతి చేస్తుండటం వల్ల ఈ ఒప్పందం విశేష ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఈ ఒప్పందం, భారత్ యొక్క పౌర అణు భద్రతా చర్యలు మరియు నిరాయుధీకరణ రికార్డుపై అంతర్జాతీయ విశ్వాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద యురేనియం నిల్వలు ఆస్ట్రేలియా వద్ద ఉన్నాయి, ఇవి ప్రపంచ మొత్తం నిల్వల్లో మూడింట ఒక వంతు కంటే ఎక్కువ. ఆస్ట్రేలియా యురేనియంకు దీర్ఘకాలిక ప్రాప్యత లభించడం వల్ల భారతదేశ అణు ఇంధన దిగుమతులు వైవిధ్యభరితంగా మారతాయి మరియు పరిమిత సంఖ్యలో ఉన్న సరఫరాదారు దేశాలపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.

ఈ ఒప్పందం 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలనే భారతదేశ లక్ష్యానికి మద్దతునిస్తుంది. 'న్యూక్లియర్ సప్లయర్స్ గ్రూప్' (NSG)లో భారతదేశ సభ్యత్వానికి తమ మద్దతును ఆస్ట్రేలియా మరోసారి పునరుద్ఘాటించింది.

న్యూక్లియర్ సప్లయర్స్ గ్రూప్ (NSG) అనేది 48 అణు-సరఫరా దేశాల స్వచ్ఛంద కూటమి. శాంతియుత ప్రయోజనాల కోసం అణు పదార్థాలు, పరికరాలు మరియు సంబంధిత సాంకేతికతల ఎగుమతులను నియంత్రించే ఉమ్మడి మార్గదర్శకాల ద్వారా అణు ఆయుధాల విస్తరణను నిరోధించడం దీని లక్ష్యం.

పౌర అణు సహకారం మరియు అణు శక్తి యొక్క శాంతియుత వినియోగం కోసం భారతదేశం 18 దేశాలతో అంతర్-ప్రభుత్వ ఒప్పందాలపై సంతకం చేసింది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• భారతదేశంలో పనిచేస్తున్న అణు రియాక్టర్లు: 24
• అణు విద్యుత్ కేంద్రాలు: ఏడు
• స్థాపిత అణు సామర్థ్యం: 8.78 GW
• నిర్మాణంలో ఉన్న రియాక్టర్లు: 10
• నిర్మాణంలో ఉన్న మొత్తం సామర్థ్యం: 8,000 MW
• భారతదేశ అణు సామర్థ్య లక్ష్యం: 2047 నాటికి 100 GW
• న్యూక్లియర్ సప్లయర్స్ గ్రూప్ సభ్యత్వం: 48 దేశాలు
• భారతదేశం 18 దేశాలతో పౌర అణు సహకార ఒప్పందాలను కలిగి ఉంది.
• NPT (అణు వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం)పై సంతకం చేయనప్పటికీ, కఠినమైన ద్వైపాక్షిక మరియు IAEA భద్రతా నిబంధనలకు లోబడి భారతదేశానికి యురేనియం సరఫరా చేయడానికి ఆస్ట్రేలియా అంగీకరించింది.

తమిళ కవి వైరముత్తు 60వ జ్ఞానపీఠ్ అవార్డును అందుకున్నారు

తమిళ కవి, గీత రచయిత మరియు రచయిత అయిన ఆర్. వైరముత్తుకు 2026 జూలై 13న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన కార్యక్రమంలో 2025 సంవత్సరానికి గాను 60వ జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం ప్రదానం చేయబడింది. జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్న మూడవ తమిళ సాహిత్యవేత్తగా వైరముత్తు నిలిచారు. ఈ పురస్కారంలో ₹11 లక్షల నగదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం మరియు సరస్వతీ దేవికి ప్రతీక అయిన వాగ్దేవి కాంస్య విగ్రహం ఉంటాయి.

భారతీయ సాహిత్యంలో విశేష కృషి చేసిన వారికి 'భారతీయ జ్ఞానపీఠ్' సంస్థ జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తుంది. రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న భాషలు మరియు ఆంగ్ల భాషలో రచనలు చేసే భారతీయ రచయితలు ఈ పురస్కారానికి అర్హులు.

పుస్తకం: ది వాయిస్ ఆఫ్ జస్టిస్

ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 2026 జూలై 14న న్యూఢిల్లీలోని ఉపరాష్ట్రపతి భవన్‌లో 'The Voice of Justice: Justice Gavai Speaks' అనే పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఈ పుస్తకం భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయి ప్రసంగాలు, ఉపన్యాసాలు మరియు ఆలోచనల సమాహారం. ఇది రాజ్యాంగబద్ధత, చట్టం యొక్క పాలన, సామాజిక న్యాయం, ప్రజాస్వామ్య పాలన మరియు న్యాయం అందుబాటులో ఉండటం వంటి అంశాలపై ఆయన అభిప్రాయాలను తెలియజేస్తుంది.

1. 2025 సంవత్సరానికి గాను 60వ జ్ఞానపీఠ పురస్కారాన్ని ఎవరికి ప్రదానం చేశారు?
ఎ. పెరుమాళ్ మురుగన్
బి. ఆర్. వైరముత్తు
సి. జయమోహన్
డి. ఎస్. రామకృష్ణన్

2. కింది వాటిలో ఏ ఇంధనం యొక్క ఉత్పత్తి మరియు వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి SATAT కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది?
ఎ. హరిత హైడ్రోజన్
బి. సంపీడన బయోగ్యాస్
సి. సుస్థిర విమానయాన ఇంధనం
డి. ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్

3. సంపీడన బయోగ్యాస్ (CBG)కి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. వాయురహిత జీర్ణక్రియ ద్వారా ఆక్సిజన్ లేకుండా సేంద్రీయ పదార్థం కుళ్ళినప్పుడు బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.
2. సంపీడన బయోగ్యాస్‌లో ప్రధానంగా శుద్ధి చేసిన మీథేన్ ఉంటుంది.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు

4. బెర్రీ అల్లాయ్స్ లిమిటెడ్, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఏ జిల్లాలో ₹1,200 కోట్ల సమీకృత మాంగనీస్ మరియు స్టీల్ మెటీరియల్స్ కాంప్లెక్స్‌ను ఏర్పాటు చేయనుంది?
ఎ. అనకాపల్లి
బి. విజయనగరం
సి. శ్రీకాకుళం
డి. కాకినాడ

5. కింది వాటిలో ఏ నెలలో భారతదేశపు రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం గత 18 నెలల్లోనే అత్యధిక స్థాయికి చేరుకుంది?
ఎ. మార్చి 2026
బి. ఏప్రిల్ 2026
సి. మే 2026
డి. జూన్

6. ఇటీవల విడుదలైన 'The Voice of Justice' పుస్తకం ఎవరి ప్రసంగాలు, ఉపన్యాసాలు మరియు ఆలోచనల సమాహారం?
ఎ. జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయి
బి. జస్టిస్ సూర్య కాంత్
సి. జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్
డి. జస్టిస్ సంజీవ్ ఖన్నా

7. భారతదేశ అణుశక్తి రంగానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. భారతదేశం ప్రస్తుతం 24 అణు విద్యుత్ రియాక్టర్లను నిర్వహిస్తోంది.
2. భారతదేశం మొత్తం స్థాపిత అణుశక్తి సామర్థ్యం 10.78 GW.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు