కరెంట్ అఫైర్స్ 14 జూలై 2026

సిరియా తన మొదటి తాత్కాలిక పార్లమెంటును ప్రారంభించింది

బషర్ అల్-అస్సాద్ ప్రభుత్వం పడిపోయిన తర్వాత జాతీయ శాసనసభ పునరుద్ధరణకు సంకేతంగా, సిరియా యొక్క పరివర్తన దశలోని ప్రజా అసెంబ్లీ తన మొదటి సమావేశాన్ని 2026 జూలై 12న డమాస్కస్‌లో నిర్వహించింది.

అస్సాద్ కుటుంబం యొక్క దశాబ్దాల తరబడి సాగిన నిరంకుశ పాలన తర్వాత, ఈ సమావేశం ఒక కొత్త రాజకీయ అధ్యాయానికి నాంది పలికింది. హఫీజ్ అల్-అస్సాద్ 1971 నుండి 2000 వరకు సిరియాను పాలించారు; ఆ తర్వాత ఆయన కుమారుడు బషర్ అల్-అస్సాద్, డిసెంబర్ 2024లో పదవి నుండి తొలగించబడే వరకు అధ్యక్షుడిగా కొనసాగారు. బాత్ పార్టీ, భద్రతా సంస్థలు మరియు అత్యంత కేంద్రీకృత రాజకీయ వ్యవస్థ ద్వారా ఈ కుటుంబం ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సిరియా రాజకీయాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించింది.

నవంబర్ 27, 2024న ప్రతిపక్ష దళాలు **'ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్'** (Operation Deterrence of Aggression)ను ప్రారంభించిన తర్వాత బషర్ అల్-అస్సాద్ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. **హయత్ తహ్రీర్ అల్-షామ్ (HTS)** మరియు దాని మిత్రపక్ష సమూహాల నాయకత్వంలో ఈ దాడి జరిగింది; ఇవి అలెప్పో, హమా మరియు ఇతర ప్రాంతాలను వేగంగా స్వాధీనం చేసుకుని, ఆపై డమాస్కస్‌లోకి ప్రవేశించాయి. డిసెంబర్ 8, 2024న అస్సాద్ అధికారం కోల్పోవడంతో, అస్సాద్ కుటుంబం యొక్క 50 ఏళ్లకు పైబడిన పాలనకు తెరపడింది.

పునరుద్ధరించగల తన 30 నెలల పదవీకాలంలో, పార్లమెంటు పరివర్తన చట్టాలను ఆమోదించడం, శాశ్వత రాజ్యాంగ ముసాయిదా రూపకల్పనకు తోడ్పడటం మరియు భవిష్యత్ ఎన్నికలకు మార్గం సుగమం చేయడం వంటివి చేయాల్సి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, కార్యనిర్వాహక వర్గం ప్రభావం, సభ్యుల పరోక్ష ఎంపిక, మహిళలకు మరియు సిరియాలోని జాతి, మత మైనారిటీలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం వంటి అంశాలపై ఆందోళనలు కొనసాగుతున్నాయి.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• అస్సాద్ అనంతర సిరియా మొట్టమొదటి పార్లమెంటు 2026 జూలై 12న సమావేశమైంది.
• వేదిక: డమాస్కస్
• సిరియా అధ్యక్షుడు: అహ్మద్ అల్-షారా
• శాసనశాఖ: ప్రజా సభ
• పరివర్తన దశ పార్లమెంటు పదవీకాలం: 30 నెలలు

ఖతార్ మాజీ అమీర్ షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ కన్నుమూశారు

ఆధునిక ఖతార్ రూపకర్తగా విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందిన ఖతార్ మాజీ అమీర్ షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ, 2026 జూలై 12న 74 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. ఖతార్ అమీరీ దివాన్ ఆయన మరణాన్ని ప్రకటించడంతో పాటు, ఆయనను 'ఫాదర్ అమీర్'గా పేర్కొంది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• ఆయన 1995 నుండి 2013 వరకు ఖతార్ అమీర్‌గా పనిచేశారు.
• అతని హయాంలో 1996లో అల్ జజీరా ప్రారంభించబడింది.
• అతని నాయకత్వంలో ఖతార్ ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) యొక్క ప్రధాన ఎగుమతిదారుగా మారింది.
• 2022 ఫిఫా ప్రపంచ కప్‌కు ఆతిథ్యం ఇచ్చేందుకు ఖతార్ చేసిన ప్రయత్నంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
• ఖతార్ రాజధాని: దోహా
• ఖతార్ కరెన్సీ: ఖతార్ రియాల్
• ఖతార్ ప్రస్తుత ఎమిర్: షేక్ తమీమ్ బిన్ హమద్ అల్ థానీ

భూటాన్ ‘థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్’ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.

కుటుంబాలు ముగ్గురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది పిల్లలను కలిగి ఉండేలా ప్రోత్సహించేందుకు భూటాన్ 'థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్ ప్రోగ్రామ్'ను ప్రారంభించింది. ఈ పథకం కింద, అర్హత కలిగిన కుటుంబాలకు మూడవ మరియు తదుపరి ప్రతి బిడ్డకు, ఆ బిడ్డకు మూడేళ్లు నిండే వరకు నెలకు 10,000 న్గుల్ట్రమ్ (సుమారు 105 డాలర్లు) చొప్పున ఆర్థిక సహాయం అందుతుంది. ఈ కార్యక్రమం 2026 జూన్ 4 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది.

అర్హత పొందడానికి, ఆ బిడ్డ భూటాన్ జనాభా గణనలో నమోదై ఉండాలి మరియు తల్లికి మూడవ లేదా తదుపరి బిడ్డ అయి ఉండాలి. అధికారులు జనాభా గణన రికార్డుల ద్వారా లబ్ధిదారులను గుర్తిస్తారు కాబట్టి, అర్హత కలిగిన కుటుంబాలు ప్రత్యేకంగా దరఖాస్తులు సమర్పించాల్సిన అవసరం లేదు. 4 జూన్ 2026 నాటికి మూడేళ్లు నిండని మరియు ఆ తేదీకి ముందు జన్మించిన అర్హులైన పిల్లలకు కూడా ఈ ప్రయోజనం వర్తిస్తుంది.

భూటాన్‌లో తగ్గుతున్న సంతానోత్పత్తి రేటు భవిష్యత్తులో పని చేసే వయస్సు గల జనాభాను తగ్గించవచ్చు మరియు వృద్ధ పౌరులను పోషించే భారాన్ని పెంచవచ్చు. 65 ఏళ్లు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారి నిష్పత్తి 2022లో సుమారు 6% నుండి 2050 నాటికి 17.3%కి పెరుగుతుందని అంచనా.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• భూటాన్ కరెన్సీ 'నుల్ట్రమ్'.
• భూటాన్ అనేది భారతదేశం మరియు చైనాల మధ్య ఉన్న, సముద్ర తీరం లేని హిమాలయ దేశం.
• భూటాన్ రాజధాని: థింఫు
• భూటాన్ ప్రధాన మంత్రి: షెరింగ్ టోబ్గే

జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో జిల్లా అభివృద్ధి మండళ్లు మరియు స్థానిక పాలన

-APPSC గ్రూప్-1 మెయిన్స్‌కు ముఖ్యమైనది

జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థలో జిల్లా స్థాయి విభాగంగా 2020లో 'జిల్లా అభివృద్ధి మండళ్లు' (DDCs) ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. 20 జిల్లాల పరిధిలోని మొత్తం 280 స్థానాలకు ఎన్నికలు జరిగాయి; ఇందులో ప్రతి జిల్లాలోనూ 14 మంది సభ్యులు ప్రత్యక్ష ఎన్నికల ద్వారా ఎంపికయ్యారు. వీరి మొదటి ఐదేళ్ల పదవీకాలం 2026 ఫిబ్రవరిలో ముగియడంతో, ఆ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో క్షేత్రస్థాయి ప్రజాస్వామ్యం భవిష్యత్తుపై చర్చ మళ్లీ మొదలైంది.

జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ పంచాయతీ రాజ్ చట్టం, 1989 మరియు సంబంధిత నిబంధనలకు చేసిన సవరణల ద్వారా DDCలు (జిల్లా అభివృద్ధి మండళ్లు) ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఇవి జిల్లా అభివృద్ధి ప్రణాళికలను రూపొందించి ఆమోదిస్తాయి మరియు ప్రభుత్వ నిధులతో చేపట్టే అభివృద్ధి పనులను పర్యవేక్షిస్తాయి. ఇవి హల్కా పంచాయతీలు మరియు బ్లాక్ అభివృద్ధి మండళ్ల పైన ఉండే మూడవ స్థాయి వ్యవస్థగా ఉంటాయి.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 243ZD ప్రకారం, జిల్లా ప్రణాళికా కమిటీ (DPC)కి ఒక విభిన్నమైన పాత్ర ఉంటుంది. ఇది గ్రామీణ పంచాయతీలు మరియు పట్టణ మునిసిపాలిటీలు తయారుచేసిన ప్రణాళికలను ఒక సమీకృత జిల్లా అభివృద్ధి ప్రణాళికగా ఏకీకృతం చేస్తుంది. అందువల్ల, దీనిని ఒక సమాంతర స్థానిక కార్యనిర్వాహక అధికార సంస్థగా కాకుండా, ఒక సమన్వయ ప్రణాళికా సంస్థగా ఉద్దేశించారు.

డిడిసిలు ప్రత్యక్ష జిల్లా స్థాయి ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రవేశపెట్టి, మూడు అంచెల పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థను బలోపేతం చేశాయని మద్దతుదారులు వాదిస్తున్నారు. అయితే, విమర్శకులు పరిమిత ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి, అధికార యంత్రాంగ నియంత్రణ, పంచాయతీలు మరియు మునిసిపాలిటీలతో అతివ్యాప్తి, మరియు జనాభాలో భారీ వ్యత్యాసాలు ఉన్నప్పటికీ ప్రతి జిల్లాలో ఎన్నికైన డిడిసి సీట్ల సంఖ్య సమానంగా ఉండటం వల్ల ఏర్పడే అసమాన ప్రాతినిధ్యంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని స్థానిక సంస్థలకు తగిన నిధులు, విధులు మరియు అధికారులు ఉన్నారా లేదా అనేదే విస్తృత చర్చనీయాంశం. సమర్థవంతమైన వికేంద్రీకరణకు క్రమమైన ఎన్నికలు, బాధ్యతల స్పష్టమైన విభజన, స్వతంత్ర ఆర్థిక వనరులు, మరియు పంచాయతీలు, మునిసిపాలిటీలు, డిడిసిలు, ఎన్నికైన కేంద్రపాలిత ప్రాంత శాసనసభల మధ్య సమన్వయం అవసరం.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• DDC అంటే జిల్లా అభివృద్ధి మండలి.
• జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్‌లో 2020లో DDCలను ప్రవేశపెట్టారు.
• మొదటి DDC ఎన్నికలు 2020లో జరిగాయి.
• ఒక్కో జిల్లాకు ఒకటి చొప్పున, జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో 20 డిడిసి (DDC)లు ఉన్నాయి.
• జమ్మూ & కాశ్మీర్‌లో పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థలోని జిల్లా స్థాయి అంచెను DDCలు ఏర్పరుస్తాయి.
• గ్రామీణ వ్యవస్థలో హల్కా పంచాయతీలు, బ్లాక్ అభివృద్ధి మండళ్లు మరియు డిడిసి (DDC)లు ఉంటాయి.
• ఆర్టికల్ 243ZD కింద జిల్లా ప్రణాళికా సంఘాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.
• పంచాయతీలు మరియు మున్సిపాలిటీలు రూపొందించిన ప్రణాళికలను DPCలు ఏకీకృతం చేస్తాయి.
• DDCలు వికేంద్రీకరణను ముందుకు తీసుకువెళ్తాయా లేక పరిపాలనాపరమైన నియంత్రణను పెంచుతాయా అన్నదే ప్రధాన సమస్య.

అధునాతన సాంకేతికతలకు హీలియం ఒక వ్యూహాత్మక వనరుగా అవతరిస్తోంది

ఆరోగ్య సంరక్షణ, సెమీకండక్టర్ల తయారీ, అంతరిక్ష యాత్రలు, శాస్త్రీయ పరిశోధన మరియు క్వాంటం టెక్నాలజీలకు హీలియం అత్యవసరం కాబట్టి, అది ఒక వ్యూహాత్మక వనరుగా మారుతోంది. ఎగుమతి ఆంక్షలు మరియు భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలపై ఇటీవలి ఆందోళనలు, ప్రపంచ హీలియం సరఫరా గొలుసు యొక్క దుర్బలత్వాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చాయి.

హీలియం రెండవ అత్యంత తేలికైన మూలకం మరియు రసాయనికంగా జడమైన ఉత్కృష్ట వాయువు. దీనిని వాణిజ్యపరంగా తయారు చేయరు. భూమిపై లభించే అధికశాతం హీలియం, యురేనియం మరియు థోరియంల రేడియోధార్మిక క్షయం ద్వారా ఏర్పడి, సహజ వాయు నిల్వలలో బంధించబడుతుంది.

మూలకాలలోకెల్లా హీలియం అత్యల్ప మరిగే ఉష్ణోగ్రతను కలిగి ఉంటుంది, అది సుమారుగా –269°C. మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ యంత్రాలు, పరిశోధనా కేంద్రాలు మరియు కొన్ని క్వాంటం-కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థలలో సూపర్‌కండక్టింగ్ అయస్కాంతాలను చల్లబరచడానికి ద్రవ హీలియంను ఉపయోగిస్తారు.

దీనిని సెమీకండక్టర్ తయారీ, ఆప్టికల్-ఫైబర్ ఉత్పత్తి, లీక్ గుర్తింపు మరియు రాకెట్ ఇంధన ట్యాంక్ ప్రెషరైజేషన్‌లో కూడా ఉపయోగిస్తారు. దీని చిన్న పరమాణు పరిమాణం కారణంగా ఇది అతి సూక్ష్మమైన రంధ్రాల గుండా కూడా వెళ్ళగలదు, అందువల్ల లీక్‌లను గుర్తించడానికి ఇది చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

హీలియం రసాయనికంగా జడమైనది, మండనిది, అత్యంత తేలికైనది మరియు అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది కాబట్టి, దానిని భర్తీ చేయడం కష్టం. ద్రవ హీలియంకు ప్రత్యేకమైన వాక్యూమ్-ఇన్సులేటెడ్ క్రయోజెనిక్ పాత్రలు అవసరం కావడం మరియు రవాణా సమయంలో అది క్రమంగా ఆవిరైపోవడం వల్ల, దాని నిల్వ మరియు రవాణా ఖరీదైనవి.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• హీలియం యొక్క రసాయన సంకేతం He మరియు పరమాణు సంఖ్య 2.
• ఇది హైడ్రోజన్ తర్వాత రెండవ అత్యంత తేలికైన మూలకం.
• హీలియం జడ వాయువుల సమూహానికి చెందినది.
• దీని మరిగే స్థానం సుమారుగా –269°C.
• గ్రేడ్-A హీలియం సాధారణంగా కనీసం 99.997% స్వచ్ఛతను కలిగి ఉంటుంది.
• హీలియం ప్రధానంగా సహజ వాయు నిక్షేపాల నుండి సేకరించబడుతుంది.
• ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులలో అమెరికా, ఖతార్, అల్జీరియా, రష్యా మరియు కెనడా ఉన్నాయి.
• దీనిని MRI స్కానర్లు, సెమీకండక్టర్లు, క్వాంటం కంప్యూటర్లు మరియు రాకెట్లలో ఉపయోగిస్తారు.
• హీలియం అతివాహక అయస్కాంతాలను చల్లబరుస్తుంది.
• దీని పరమాణు పరిమాణం చిన్నదిగా ఉండటం వల్ల, లీకేజీలను గుర్తించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
• మానవ కాలమానంలో హీలియం పునరుత్పాదకం కానిదిగా పరిగణించబడుతుంది.
• ద్రవ హీలియంకు ప్రత్యేకమైన క్రయోజెనిక్ కంటైనర్లు అవసరం.
• సరఫరా కేంద్రీకరణ ప్రపంచ మార్కెట్‌ను కుదుపులకు గురయ్యేలా చేస్తుంది.

నిడార్ (NIDAR) 2.0 కార్యక్రమం

ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY), డ్రోన్ ఫెడరేషన్ ఇండియా (DFI) సహకారంతో, 2026-27 సంవత్సరానికి గాను నిడార్ 2.0 ను 2026 జూలై 13న న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభించింది. స్వదేశీ డ్రోన్ టెక్నాలజీలలో విద్యార్థుల ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడానికి స్వయాన్ కార్యక్రమం కింద దీనిని ప్రవేశపెట్టారు.

నిడార్ (NIDAR) అంటే నేషనల్ ఇన్నోవేషన్ ఛాలెంజ్ ఫర్ డ్రోన్ అప్లికేషన్ అండ్ రీసెర్చ్. ఈ కార్యక్రమం భారతీయ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి అటానమస్ డ్రోన్‌లు, స్వదేశీ ఏవియానిక్స్ మరియు కీలక డ్రోన్ భాగాలను అభివృద్ధి చేయడానికి విద్యార్థులను ప్రోత్సహిస్తుంది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• నిడార్ (NIDAR) అంటే నేషనల్ ఇన్నోవేషన్ ఛాలెంజ్ ఫర్ డ్రోన్ అప్లికేషన్ అండ్ రీసెర్చ్.
• వేగా (VEGA) అనేది సి-డాక్ (C-DAC) అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ మైక్రోప్రాసెసర్.
• స్వయాన్ (SwaYan): MeitY జూలై 2022లో ఆమోదించిన స్వయాన్ కార్యక్రమం, ఐదేళ్లలో సుమారు రూ. 89.87 కోట్ల వ్యయంతో, భారతదేశ డ్రోన్ రంగానికి అవసరమైన నైపుణ్యం గల శ్రామిక శక్తిని నిర్మిస్తుంది.

1. MRI యంత్రాలు మరియు క్వాంటం-కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థలలోని సూపర్‌కండక్టింగ్ అయస్కాంతాలను చల్లబరచడానికి హీలియం కు ప్రత్యేక లక్షణం ఏది?
ఎ. దాని అధిక విద్యుత్ వాహకత్వం
బి. దాని అత్యంత తక్కువ బాష్పీభవన స్థానం
సి. దాని అధిక రసాయన క్రియాశీలత
డి. సులభంగా ఘన సమ్మేళనాలను ఏర్పరచగల దాని సామర్థ్యం

2. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ జిల్లా ప్రణాళికా సంఘాల ఏర్పాటుకు వీలు కల్పిస్తుంది?
ఎ. ఆర్టికల్ 243ZF
బి. ఆర్టికల్ 243ZD
సి. ఆర్టికల్ 243Z
డి. ఆర్టికల్ 243Y

3. డిసెంబర్ 2024లో సిరియాలో బషర్ అల్-అసద్ ప్రభుత్వం పతనానికి ఏ సైనిక దాడి దారితీసింది?
ఎ. ఆపరేషన్ ఆలివ్ బ్రాంచ్
బి. ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్
సి. ఆపరేషన్ యూఫ్రటీస్ షీల్డ్
డి. ఆపరేషన్ ఇన్హెరెంట్ రిసాల్వ్

4. 12 జూలై 2026న మరణించిన షేక్ హమద్ బిన్ ఖలీఫా అల్ థానీ ఏ దేశానికి మాజీ పాలకుడు?
ఎ. ఒమన్
బి. ఖతార్
సి. బహ్రెయిన్
డి. కువైట్

5. తగ్గుతున్న జననాల రేటును పరిష్కరించడానికి కింది ఏ దేశం ‘థర్డ్ చైల్డ్ ప్లస్ ప్రోగ్రామ్’ను ప్రారంభించింది?
ఎ. నేపాల్
బి. భూటాన్
సి. శ్రీలంక
డి. మాల్దీవులు

6. స్వయాన్ అనేది కింది ఏ మంత్రిత్వ శాఖచే ప్రారంభించబడిన ఒక కార్యక్రమం?
ఎ. పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ
బి. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ
సి. ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ
డి. విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ