కరెంట్ అఫైర్స్ 18 జూలై 2026

మహారాష్ట్ర లడ్కీ బహిన్ పథకం

మహిళల ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తిని పెంపొందించడానికి, వారి ఆరోగ్యం మరియు పోషకాహార స్థాయిని మెరుగుపరచడానికి, అలాగే కుటుంబ నిర్ణయాలలో వారి పాత్రను బలోపేతం చేయడానికి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2024 జూన్ 28న 'ముఖ్యమంత్రి మాఝీ లడ్కీ బహిన్ యోజన'ను ప్రారంభించింది. 21 నుండి 65 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు గల అర్హులైన మహిళలకు 'డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్' (DBT) ద్వారా నెలకు ₹1,500 అందుతాయి. ఈ పథకాన్ని రాష్ట్ర మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి శాఖ అమలు చేస్తోంది.

నమో విమానాశ్రయం ద్వారా డామన్‌కు తొలి ప్రత్యక్ష విమాన కనెక్టివిటీ లభించింది

కేంద్ర పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి రామ్ మోహన్ నాయుడు కింజరాపు మరియు దాద్రా & నగర్ హవేలీ, డామన్ & డయ్యూల అడ్మినిస్ట్రేటర్ ప్రఫుల్ పటేల్, 2026 జూలై 16న డామన్‌లోని నామో (NAMO) విమానాశ్రయం నుండి డామన్–ఢిల్లీ–డామన్ మధ్య తొలి విమాన సేవను ప్రారంభించారు. ఈ సేవ డామన్‌కు లభించిన మొట్టమొదటి ప్రత్యక్ష విమాన అనుసంధానంగా నిలిచింది.

NAMO విమానాశ్రయాన్ని 2026 జూన్ 5న ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించారు.

2035 నాటికి భారతదేశాన్ని అగ్రగామి జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థా కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దడానికి నీతి ఆయోగ్ రోడ్‌మ్యాప్

ప్రపంచంలోని అగ్రశ్రేణి మూడు బయోటెక్నాలజీ శక్తులలో భారతదేశాన్ని నిలపడానికి ఒక మిషన్-మోడ్ వ్యూహాన్ని ప్రతిపాదిస్తూ, నీతి ఆయోగ్ “2035 నాటికి భారతదేశాన్ని ఒక ప్రముఖ బయోఎకానమీ పవర్‌హౌస్‌గా నిర్మించేందుకు రోడ్‌మ్యాప్”ను విడుదల చేసింది. బయోటెక్నాలజీ, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మరియు క్వాంటం టెక్నాలజీ వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలపై దృష్టి సారించే నీతి ఫ్రాంటియర్ టెక్ హబ్ ఆధ్వర్యంలో ఈ రోడ్‌మ్యాప్‌ను రూపొందించారు.

2026–35 కాలానికి ₹50,000 కోట్ల బయోఎకానమీ గ్రోత్ ఫండ్ను ఏర్పాటు చేయాలన్నది ఒక ప్రధాన సిఫార్సు. ఈ ప్రతిపాదిత నిధి, బయోటెక్నాలజీ రంగం ఎదుర్కొంటున్న “మరణ లోయ”ను — అంటే, విజయవంతమైన ప్రయోగశాల పరిశోధన మరియు వాణిజ్య-స్థాయి ఉత్పత్తి మధ్య ఉన్న ఆర్థిక అంతరాన్ని — పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇది మిశ్రమ ఫైనాన్స్, ఈక్విటీ-రిస్క్ మద్దతు, వయబిలిటీ-గ్యాప్ ఫండింగ్ మరియు మౌలిక సదుపాయాల సహాయాన్ని అందించవచ్చు.

ఈ రోడ్‌మ్యాప్, భారతదేశపు జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థను (bioeconomy) 2025 నాటికి ఉన్న 195.3 బిలియన్ డాలర్ల స్థాయి నుండి 2035 నాటికి 691 బిలియన్ డాలర్లకు, అలాగే 2047 నాటికి 2.6 ట్రిలియన్ డాలర్లకు విస్తరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అంతేకాకుండా, బయోటెక్నాలజీ ఆధారిత వృద్ధి ద్వారా 3 కోట్లకు (30 మిలియన్లకు) పైగా అధిక విలువ కలిగిన ఉద్యోగాలను సృష్టించాలని కూడా ఇది నిర్దేశించుకుంది.

ఇది బయోమాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ కోసం ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ పథకాన్ని మరియు ఆరు జాతీయ బయోమిషన్లను సిఫార్సు చేస్తుంది: జీన్‌ఇండియా, అగ్రిబయో 2.0, బయోఎక్స్ ఫౌండ్రీ, వన్ హెల్త్ గ్రిడ్, మెరైన్ బయోటెక్నాలజీ, మరియు బయోఫార్మానెక్స్ట్. ఈ మిషన్లు జన్యు మరియు కణ చికిత్సలు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగల వ్యవసాయం, సింథటిక్ బయాలజీ, వ్యాధి నిఘా, సముద్ర జీవ వనరులు, మరియు అధునాతన బయోఫార్మాస్యూటికల్స్ వంటి రంగాలను కవర్ చేస్తాయి.

ఈ రోడ్‌మ్యాప్, 'బయోటెక్నాలజీ ఫర్ ఎకానమీ, ఎన్విరాన్‌మెంట్, అండ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్' (BioE3 Policy) ను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది నియంత్రణ సంస్కరణలు, సమన్వయ పాలన, అధునాతన తయారీ, ఇంకా పరిశోధనా సంస్థలు, స్టార్టప్‌లు మరియు పరిశ్రమల మధ్య బలమైన సంబంధాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• 2035 నాటికి భారతదేశాన్ని అగ్రగామి జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థా కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దడానికి నీతి ఆయోగ్ రోడ్‌మ్యాప్
• ప్రతిపాదిత జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి నిధి: ₹50,000 కోట్లు
• ప్రతిపాదిత నిధి కాలం: 2026–35
• 2025 నాటికి భారతదేశ జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ: 195.3 బిలియన్ డాలర్లు
• 2035 నాటికి జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యం: 691 బిలియన్ డాలర్లు
• 2047 నాటికి జీవ-ఆర్థిక వ్యవస్థ లక్ష్యం: 2.6 ట్రిలియన్ డాలర్లు
• ప్రతిపాదిత జాతీయ బయో-మిషన్ల సంఖ్య: ఆరు

అమెరికాలో సైక్లోస్పోరియాసిస్ వ్యాప్తి

సైక్లోస్పోరా కేటానెన్సిస్ అనే సూక్ష్మ పరాన్నజీవి వలన కలిగే పేగు సంబంధిత వ్యాధి అయిన సైక్లోస్పోరియాసిస్ గణనీయంగా పెరిగిందని యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ (CDC) నివేదించింది. 2026 మే 1 నుండి జూలై 13 వరకు, 34 రాష్ట్రాలలో ప్రయోగశాలలో నిర్ధారించబడిన 1,645 దేశీయంగా సంక్రమించిన కేసుల నివేదికలను CDC స్వీకరించింది.

నీతి ఆయోగ్ పెట్టుబడి అనుకూలత సూచీ 2026

రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు పెట్టుబడులకు అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని ఎంత సమర్థవంతంగా సృష్టించి, నిర్వహిస్తున్నాయో అంచనా వేయడానికి ఉద్దేశించిన డేటా ఆధారిత ఫ్రేమ్‌వర్క్ అయిన ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫ్రెండ్లీనెస్ ఇండెక్స్ (IFI) 2026ను నీతి ఆయోగ్ విడుదల చేసింది. రాష్ట్ర స్థాయి సంస్కరణలను ప్రోత్సహించడం, పోటీతత్వ మరియు సహకార సమాఖ్యవాదాన్ని బలోపేతం చేయడం ఈ సూచిక యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

ఐఎఫ్‌ఐ (IFI) మొత్తం 28 రాష్ట్రాలు మరియు ఎనిమిది కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది. ఇది మౌలిక సదుపాయాలు, వ్యాపార వాతావరణం, వనరులు, ప్రభుత్వ విధానం, నియంత్రణ సౌలభ్యం, సంస్థాగత వాతావరణం, ఆర్థిక ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణ స్థితిస్థాపకత అనే ఎనిమిది స్తంభాల ఆధారంగా వాటి పెట్టుబడి పర్యావరణ వ్యవస్థలను మూల్యాంకనం చేస్తుంది. ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో సెకండరీ డేటా మరియు పెట్టుబడిదారుల అభిప్రాయ సర్వే ద్వారా సేకరించిన ఫీడ్‌బ్యాక్‌తో సహా 84 సూచికలు ఉన్నాయి.

సమగ్ర మదింపు ఆధారంగా, గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, గోవా మరియు ఒడిశా అగ్రస్థానాల్లో నిలిచాయి. పెద్ద రాష్ట్రాల విభాగంలో గుజరాత్ మొదటి స్థానంలో నిలవగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు నిలిచాయి. కొండ ప్రాంతాలు మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాల విభాగంలో ఉత్తరాఖండ్ అగ్రస్థానంలో నిలవగా, నగర రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల విభాగంలో గోవా అగ్రస్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది.

నీతి ఆయోగ్ యొక్క 'పెట్టుబడులకు అనుకూలత సూచీ 2026' (Investment Friendliness Index 2026)లో, 17 పెద్ద రాష్ట్రాల జాబితాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 100కి 48.7 స్కోరుతో 6వ స్థానంలో నిలిచింది. దీనిని 'ఫ్రంట్‌రన్నర్' (Frontrunner)గా వర్గీకరించారు. కర్ణాటక కూడా 48.7 స్కోరును నమోదు చేసింది.

రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను నాలుగు పనితీరు సమూహాలుగా విభజించారు: 50 కంటే ఎక్కువ స్కోర్లు సాధించిన టాప్ పెర్ఫార్మర్స్, 45 నుండి 50 మధ్య స్కోర్లు సాధించిన ఫ్రంట్‌రన్నర్స్, 40 నుండి 45 లోపు స్కోర్లు సాధించిన ఎమర్జింగ్ పెర్ఫార్మర్స్, మరియు 40 కంటే తక్కువ స్కోర్లు సాధించిన ఆస్పైరింగ్ స్టేట్స్. పదిహేను రాష్ట్రాలను ఫ్రంట్‌రన్నర్స్‌గా వర్గీకరించగా, ఎమర్జింగ్ మరియు ఆస్పైరింగ్ కేటగిరీలలో ఒక్కొక్కదానిలో ఎనిమిది రాష్ట్రాలు లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను చేర్చారు.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• నీతి ఆయోగ్ పెట్టుబడి అనుకూలత సూచీ 2026
• విడుదల చేసినవారు: నీతి ఆయోగ్
• ఉద్దేశ్యం: రాష్ట్ర మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పెట్టుబడి వ్యవస్థల (ecosystems) అంచనా వేయడం
• పరిధి: 28 రాష్ట్రాలు మరియు ఎనిమిది కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
• స్తంభాల సంఖ్య: ఎనిమిది
• సూచికల సంఖ్య: 84
• మొత్తం మీద అగ్రగామి రాష్ట్రం: గుజరాత్
• ఇతర అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచిన రాష్ట్రాలు: మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, గోవా మరియు ఒడిశా.
• పెద్ద రాష్ట్రాల విభాగంలో అగ్రగామి: గుజరాత్
• కొండ ప్రాంత మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాల విభాగంలో అగ్రగామి: ఉత్తరాఖండ్
• నగర-రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల విభాగంలో అగ్రగామి: గోవా

1. నీతి ఆయోగ్ సిఫార్సు చేసిన బయోఎకానమీ గ్రోత్ ఫండ్ ప్రతిపాదిత పరిమాణం ఎంత?
ఎ. ₹20,000 కోట్లు
బి. ₹35,000 కోట్లు
సి. ₹50,000 కోట్లు
డి. ₹75,000 కోట్లు

2. ఇటీవల యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వ్యాప్తి చెందినట్లు నివేదించబడిన సైక్లోస్పోరియాసిస్, ప్రధానంగా కింది వాటిలో దేని వలన కలుగుతుంది?
ఎ. వైరస్
బి. బాక్టీరియం
సి. పరాన్నజీవి
డి. శిలీంధ్రం

3. బడ్జెట్ అంచనా మరియు ఆర్థిక నిర్వహణలో కంప్ట్రోలర్ మరియు ఆడిటర్ జనరల్ ఇటీవల ప్రధాన లోపాలను కనుగొన్న లడ్కీ బహీన్ పథకాన్ని ఏ రాష్ట్రం ప్రారంభించింది?
ఎ. గుజరాత్
బి. మహారాష్ట్ర
సి. మధ్యప్రదేశ్
డి. రాజస్థాన్

4. వాణిజ్య విమాన కార్యకలాపాల కోసం ఇటీవల ప్రారంభించబడిన NAMO విమానాశ్రయం కింది వాటిలో ఏ ప్రదేశంలో ఉంది?
ఎ. డామన్
బి. డయ్యూ
సి. సిల్వాసా
డి. అహ్మదాబాద్

5. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) యొక్క 'ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫ్రెండ్లీనెస్ ఇండెక్స్ 2026'లో ఏ రాష్ట్రం మొదటి స్థానాన్ని దక్కించుకుంది?
ఎ. మహారాష్ట్ర
బి. తమిళనాడు
సి. గుజరాత్
డి. ఒడిశా