కరెంట్ అఫైర్స్ 18 ఏప్రిల్ 2026

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో స్టార్టప్ ఇండియా కార్యక్రమం అత్యధిక వృద్ధిని నమోదు చేసింది

2016లో స్టార్టప్ ఇండియా కార్యక్రమం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి, 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 55,200కు పైగా స్టార్టప్‌లకు గుర్తింపు లభించిందని భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఇది ఆ కార్యక్రమం కింద నమోదైన అత్యధిక వార్షిక పెరుగుదల. దీంతో, భారతదేశంలో గుర్తింపు పొందిన స్టార్టప్‌ల మొత్తం సంఖ్య 2.23 లక్షలు దాటింది. ఇవి 23.36 లక్షలకు పైగా ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలను సృష్టించాయి.

ముఖ్యాంశాలు

• స్టార్టప్‌ల వృద్ధి వార్షికంగా 51.6% పెరిగింది
• ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాల కల్పన 36.1% పెరిగింది
• సుమారు 48% స్టార్టప్‌లలో కనీసం ఒక మహిళా డైరెక్టర్/భాగస్వామి ఉన్నారు

అగ్రశ్రేణి స్టార్టప్ రాష్ట్రాలు

స్టార్టప్‌లు మరియు ఉపాధి పరంగా అగ్రశ్రేణి రాష్ట్రాలు:

• మహారాష్ట్ర
• కర్ణాటక
• ఉత్తర ప్రదేశ్
• ఢిల్లీ
• గుజరాత్

భారతదేశంలో వ్యాక్సిన్ గాయాల పరిహార యంత్రాంగం కోసం సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం

రచన గంగు వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (2026) కేసులో, వ్యాక్సిన్ తీసుకున్న తర్వాత తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలకు గురైన వ్యక్తుల కోసం తప్పులేని పరిహార విధానాన్ని రూపొందించాలని భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది.

ఈ పరిణామం, టీకాల తర్వాత వచ్చే దుష్ప్రభావాల (AEFI)పై పెరుగుతున్న ఆందోళనను మరియు ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాలలో సంస్థాగత జవాబుదారీతనం యొక్క ఆవశ్యకతను నొక్కి చెబుతోంది.

నేపథ్యం

కోవిడ్-19 సమయంలో భారతదేశం అతిపెద్ద టీకా కార్యక్రమాలలో ఒకటిగా నిలిచింది, 219 కోట్లకు పైగా డోసులను పంపిణీ చేసింది. అయినప్పటికీ, టీకా సంబంధిత దుష్ప్రభావాల కేసులు, అరుదుగా ఉన్నప్పటికీ, నమోదయ్యాయి.

• టీకా తర్వాత నమోదైన దుష్ప్రభావాలు:
  • 89,332 స్వల్ప కేసులు
  • 2,782 తీవ్రమైన కేసులు
  • 1,171 మరణాలు

ప్రధాన సమస్య

• భారతదేశంలో ప్రస్తుతం ప్రత్యేక నష్టపరిహార యంత్రాంగం లేదు
• ప్రస్తుత చట్టపరమైన నిబంధనలు (టార్ట్ లా, వినియోగదారుల చట్టం):
  • సంక్లిష్టమైనవి
  • తప్పును నిరూపించాల్సి ఉంటుంది
  • టీకా గాయాల కేసులకు అనువైనవి కావు

నదీ పరివాహక ప్రాంత నిర్వహణ (RBM) పథకం

భారత ప్రభుత్వం జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని కేంద్ర రంగ చొరవ అయిన నదీ పరివాహక ప్రాంత నిర్వహణ (RBM) పథకం ద్వారా జల పరిపాలనను బలోపేతం చేస్తోంది. ఈ పథకం నదులు, భూగర్భ జలాలు మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థలతో సహా జల వనరుల సుస్థిర వినియోగం, రక్షణ మరియు అభివృద్ధిని నిర్ధారించడానికి పరివాహక ప్రాంత-స్థాయి ప్రణాళికపై దృష్టి పెడుతుంది.

నదీ పరీవాహక ప్రాంత నిర్వహణ (RBM) పథకం, ₹2183 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో, 2026-27 నుండి 2030-32 వరకు ఐదేళ్ల పాటు పొడిగించబడింది. ఈ మొత్తాన్ని పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వమే సమకూరుస్తుంది.

RBM పథకం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

• సమగ్ర జల వనరుల నిర్వహణను ప్రోత్సహిస్తుంది
• దీని పరిధిలో ఇవి ఉంటాయి:
  • ఉపరితల జలాలు
  • భూగర్భ జలాలు
• వీటి ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది:
  • బ్రహ్మపుత్ర బోర్డు
  • కేంద్ర జల సంఘం (CWC)
  • జాతీయ జల అభివృద్ధి సంస్థ (NWDA

భౌగోళిక ప్రాధాన్యత

ఈ పథకం బ్రహ్మపుత్ర, బరాక్, తీస్తా మరియు సింధు వంటి ప్రధాన నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది.

పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం నేపథ్యంలో ఎగుమతిదారులకు మద్దతుగా ప్రభుత్వం రిలీఫ్ పథకాన్ని విస్తరించింది

ప్రపంచ వాణిజ్యం మరియు సముద్ర రవాణాపై పశ్చిమ ఆసియాలో కొనసాగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో, భారత ప్రభుత్వం రిలీఫ్ (ఎగుమతి సౌలభ్యం కోసం స్థితిస్థాపకత & లాజిస్టిక్స్ జోక్యం) పథకం పరిధిని విస్తరించింది.

ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మిషన్ (EPM) కింద మార్చి 19, 2026న ప్రారంభించబడిన రిలీఫ్ పథకం, పెరుగుతున్న రవాణా ఖర్చులు, పెరిగిన బీమా ప్రీమియంలు మరియు యుద్ధ సంబంధిత వాణిజ్య నష్టాల వంటి అంతరాయాలను ఎదుర్కొంటున్న భారతీయ ఎగుమతిదారులకు మద్దతు ఇవ్వడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఇటీవలి విస్తరణ

ఈ పథకం పరిధిలోకి ఉత్తర ఆఫ్రికా దేశాలైన ఈజిప్ట్ మరియు జోర్డాన్‌లను ఇటీవల విస్తరించారు.

ప్రపంచ సరిహద్దు భద్రతా కాంగ్రెస్ 2026

2026 ఏప్రిల్ 14–16 తేదీలలో ఆస్ట్రియాలోని వియన్నాలో జరిగిన ప్రపంచ సరిహద్దు భద్రతా కాంగ్రెస్ 2026లో, సముద్ర భద్రతలో భారతదేశం తన పెరుగుతున్న నాయకత్వాన్ని ప్రదర్శించింది. ఆనంద్ ప్రకాష్ బడోలా నేతృత్వంలోని భారత ప్రతినిధి బృందం దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించి, సముద్ర సరిహద్దులను పరిరక్షించడంలో భారతదేశం యొక్క ఉత్తమ పద్ధతులను సమర్పించింది.

‘నియోఫైట్ ఐడి’ అనే ఏఐ-ఆధారిత యాప్‌కు డబ్ల్యూడబ్ల్యూఎఫ్ అవార్డు గెలుచుకున్న కేరళ వృక్షశాస్త్రవేత్త

కేరళకు చెందిన వృక్షశాస్త్రవేత్త, ఎన్. అలీమ్ యూసుఫ్, “నియోఫైట్ ఐడి” అనే వినూత్న ఏఐ-ఆధారిత మొబైల్ అప్లికేషన్‌ను అభివృద్ధి చేసినందుకు వరల్డ్ వైల్డ్ లైఫ్ ఫండ్ (డబ్ల్యూడబ్ల్యూఎఫ్) జాతీయ అవార్డును అందుకున్నారు. జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ మరియు సాంకేతిక ఆవిష్కరణలకు చేసిన కృషిని గుర్తించి, తెలంగాణలో జరిగిన అంతర్జాతీయ యువ జీవవైవిధ్య సదస్సు 2026లో ఈ అవార్డును ప్రదానం చేశారు.

యాప్ యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

• కేరళలో కనిపించే దాదాపు 100 హానికరమైన మొక్కల జాతులను గుర్తిస్తుంది
• అధునాతన మెషిన్ లెర్నింగ్ మోడల్ (YOLOv11)ను ఉపయోగిస్తుంది
• కేవలం ఒక మొక్క యొక్క చిత్రాన్ని తీయడం ద్వారా పనిచేస్తుంది

పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి నీతి ఆయోగ్ ‘దివ్య భారత్’ పుస్తకాన్ని విడుదల చేసింది

భారతదేశ పర్యాటక రంగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి మరియు దేశీయ, అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలను ప్రోత్సహించడానికి నీతి ఆయోగ్ “దివ్య భారత్: భారతదేశ ఆత్మకు ఒక కిటికీ” అనే పేరుతో ఒక సంకలనాన్ని విడుదల చేసింది. పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ అధికారులు మరియు ఇతర భాగస్వాముల సమక్షంలో సుమన్ బెరీ ఈ సంకలనాన్ని విడుదల చేశారు.