కరెంట్ అఫైర్స్ 01 మే 2026

అమెరికా, అక్రమ రవాణాకు గురైన 657 కళాఖండాలను భారతదేశానికి తిరిగి అప్పగించింది.

సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించే దిశగా ఒక కీలక అడుగు వేస్తూ, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు అక్రమంగా రవాణా చేయబడిన 657 పురాతన వస్తువులను భారతదేశానికి తిరిగి అప్పగించింది. వీటి మొత్తం విలువ దాదాపు 14 మిలియన్ డాలర్లు. సుభాష్ కపూర్, నాన్సీ వీనర్ వంటి స్మగ్లర్లతో సంబంధం ఉన్న ప్రపంచవ్యాప్త స్మగ్లింగ్ నెట్‌వర్క్‌లపై జరిపిన దర్యాప్తుల ద్వారా ఈ కళాఖండాలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

పరిహార చెల్లింపు మూడు దశల్లో జరిగింది.

• నవంబర్ 2024లో 612 కళాఖండాలు
• జూలై 2025లో 26 కళాఖండాలు
• ఏప్రిల్ 2026లో 19 కళాఖండాలు

తిరిగి అప్పగించిన కీలక కళాఖండాలలో

• మధ్యప్రదేశ్ నుండి అపహరించబడిన ఇసుకరాయి నాట్య గణేశ విగ్రహం.
• ఎర్ర ఇసుకరాయి బుద్ధ విగ్రహం ($7.5 మిలియన్ల విలువైనది)
• ఛత్తీస్‌గఢ్ నుండి ఒక కాంస్య అవలోకితేశ్వర శిల్పం

IPPB SHG పొదుపు ఖాతాను ప్రారంభించింది.

ఇండియా పోస్ట్ పేమెంట్స్ బ్యాంక్, ముఖ్యంగా గ్రామీణ భారతదేశంలో ఆర్థిక సమ్మిళితాన్ని మరియు మహిళా సాధికారతను ప్రోత్సహించడానికి ఒక స్వయం సహాయక బృందం (SHG) పొదుపు ఖాతాను ప్రారంభించింది. IPPB కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖలోని తపాలా శాఖ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.

మహిళల నేతృత్వంలోని స్వయం సహాయక సంఘాలకు (SHGs) ఒక సరళమైన, ఎటువంటి ఖర్చు లేని బ్యాంకింగ్ పరిష్కారాన్ని అందిస్తూ, వాటిని అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో విలీనం చేయడం ఈ చొరవ యొక్క లక్ష్యం.

UPI 10 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంది – ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్-టైమ్ చెల్లింపుల వేదిక

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా నియంత్రణలో, నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా ద్వారా ఏప్రిల్ 11, 2016న ప్రారంభించబడిన 'యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్' (UPI), తన ప్రస్థానంలో 10 సంవత్సరాలను పూర్తి చేసుకుంది. గత దశాబ్ద కాలంలో, UPI ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద 'రియల్-టైమ్ చెల్లింపు వ్యవస్థ'గా అవతరించింది; భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు ఆర్థిక సమ్మిళితత్వంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

ముఖ్యాంశాలు

• లావాదేవీల పరిమాణం 2 కోట్ల నుండి (FY17) 24,162 కోట్లకు (FY26) పెరిగింది (~12,000 రెట్ల వృద్ధి).
• లావాదేవీల విలువ ₹0.07 లక్షల కోట్ల నుండి ₹314 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది (~4,000 రెట్ల వృద్ధి).
• ప్రస్తుతం 703 బ్యాంకులు UPIలో అందుబాటులో ఉన్నాయి (ప్రారంభంలో 21 ఉండేవి).
• భారతదేశ డిజిటల్ చెల్లింపులలో UPI వాటా 85%.
• ప్రపంచవ్యాప్త నిజ-సమయ చెల్లింపు లావాదేవీలలో దాదాపు 49% వాటాను కలిగి ఉంది.
• రోజుకు సగటున 66 కోట్ల లావాదేవీలు

UPI ప్రపంచవ్యాప్తంగా

UAE, సింగపూర్, ఫ్రాన్స్, భూటాన్, నేపాల్, శ్రీలంక, మారిషస్ మరియు ఖతార్ వంటి దేశాలలో UPI ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉంది; ఇది డిజిటల్ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో భారతదేశ నాయకత్వాన్ని చాటిచెబుతోంది.

‘డిజిటల్ విజిలెంటిజం’ మరియు సోషల్ మీడియా న్యాయంపై ఢిల్లీ హైకోర్టు

• ఒక పరువు నష్టం కేసులో ఢిల్లీ హైకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యల తర్వాత “డిజిటల్ విజిలెంటిజం” అనే అంశం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.
• సోషల్ మీడియా పోస్టులు భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ పరిధిని దాటి, బహిరంగ అవమానానికి దారితీయవచ్చని న్యాయస్థానం పేర్కొంది.
• న్యాయ వ్యవస్థలో జాప్యం కారణంగా, వేధింపుల కేసులను వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి బాధితులు సామాజిక మాధ్యమాలను ఎక్కువగా వినియోగిస్తున్నారు.
• అధికారిక యంత్రాంగాలు విఫలమైనప్పుడు, ఇది “జనసమూహం ద్వారా జవాబుదారీతనాన్ని సాధించే” ఒక సాధనంగా పనిచేస్తుంది.
• దీనికి వ్యవస్థీకృత ఉద్దేశం మరియు అమలు శక్తి లేనందున, ఇది నిజమైన స్వయంసేవనం కాదని నిపుణులు వాదిస్తున్నారు.
• దానికి బదులుగా, ఇది ఫిర్యాదుకు మరియు న్యాయం అందడానికి మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
• ఆందోళన కలిగించే విషయాలు:
  • తప్పుడు సమాచారం వ్యాప్తి
  • వాస్తవాల ధృవీకరణ లోపం
  • వ్యక్తుల ప్రతిష్టకు భంగం
• ప్రధాన సమస్య బలహీనమైన సంస్థాగత ప్రక్రియలు.
• న్యాయం కోసం సామాజిక మాధ్యమాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి, న్యాయ మరియు ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం అత్యవసరం.

ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ ప్రోత్సాహం మరియు నియంత్రణ నియమాలు, 2026

భారత ప్రభుత్వం, ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ ప్రోత్సాహక మరియు నియంత్రణ చట్టం, 2025ను అమలులోకి తెస్తూ, మే 1, 2026 నుండి అమల్లోకి వచ్చే 'ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ ప్రోత్సాహక మరియు నియంత్రణ నియమాలు, 2026'ను నోటిఫై చేసింది. ఈ కొత్త ఫ్రేమ్‌వర్క్, భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహిస్తూ, సురక్షితమైన, బాధ్యతాయుతమైన మరియు నియంత్రిత ఆన్‌లైన్ గేమింగ్‌ను నిర్ధారించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ముఖ్యాంశాలు:

• ఆన్‌లైన్ గేమింగ్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియాను కేంద్ర నియంత్రణ సంస్థగా ఏర్పాటు చేస్తుంది.
• గేమింగ్‌ను స్పష్టంగా ఇలా వర్గీకరిస్తుంది:
  • ఈ-క్రీడలు (పోటీపూరిత, నైపుణ్య-ఆధారిత)
  • ఆన్‌లైన్ సామాజిక ఆటలు (సురక్షితమైన, వినోదాత్మకమైనవి)
  • ఆన్‌లైన్ డబ్బు ఆటలు (నిషేధించబడినవి)
• ఆన్‌లైన్ డబ్బు ఆటలపై — వాటి ప్రకటనలు మరియు ఆర్థిక లావాదేవీలతో సహా — సంపూర్ణ నిషేధం.
• వయో ధృవీకరణ, సమయ పరిమితులు మరియు తల్లిదండ్రుల నియంత్రణల వంటి వినియోగదారు భద్రతా లక్షణాలను పరిచయం చేస్తుంది.
• రెండు అంచెల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను అందిస్తుంది.
• వర్గీకరణ మరియు జరిమానాలకు సంబంధించి, నిర్ణీత గడువులోపు (90 రోజులలోపు) నిర్ణయం తీసుకునేలా నిర్ధారించండి.

జరిమానాలు:

• ఉల్లంఘనలకు గరిష్టంగా 3 ఏళ్ల జైలు శిక్ష లేదా ₹1 కోటి జరిమానా.
• పునరావృత నేరాలు: గరిష్టంగా 5 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష మరియు ₹2 కోట్ల జరిమానా