వీక్లీ కరెంట్ అఫైర్స్ (సెప్టెంబర్ 2026 - 1వ వారం) - పరీక్ష రివిజన్ నోట్స్
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
ప్రధాని మోదీ ఉజ్బెకిస్తాన్లో పర్యటించారు
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2026 ఆగస్టు 29–30 తేదీలలో ఉజ్బెకిస్థాన్లో పర్యటించి, తాష్కెంట్లో అధ్యక్షుడు షవ్కత్ మిర్జియోయేవ్తో చర్చలు జరిపారు. అప్పటివరకు ఉన్న భారత్-ఉజ్బెకిస్థాన్ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం, 'సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం' స్థాయికి పెంచబడింది. మొత్తం 11 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) మరియు ఒప్పందాలు కుదిరాయి.
| రంగం | ఫలితం |
|---|---|
| భాగస్వామ్య స్థాయి | వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం స్థాయి నుండి సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం స్థాయికి ఉన్నతీకరించబడింది. |
| అరల్ సముద్రం | అరల్ సముద్ర ప్రాంతంలో అటవీ పెంపకం కోసం భారత్ 1 మిలియన్ డాలర్ల గ్రాంట్ను ప్రకటించింది. |
| విద్య | హిందీ భాష కోసం 100 లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి స్కాలర్షిప్లు | తాష్కెంట్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఓరియంటల్ స్టడీస్లో ICCR సంస్కృత చైర్ |
| సాంస్కృతిక వారసత్వం | టెర్మెజ్లోని ఫయాజ్ తేపా మరియు కారా తేపా వద్ద ఉన్న పురాతన బౌద్ధ క్షేత్రాల పునరుద్ధరణకు సహకారం |
| డిజిటల్ చెల్లింపులు | వ్యాపారుల చెల్లింపుల కోసం ఉజ్బెకిస్తాన్ యొక్క UZQR జాతీయ QR కోడ్లను స్కాన్ చేయడానికి భారతీయ UPI యాప్లకు వీలు కల్పించే ఒక వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని NPCI ఇంటర్నేషనల్ పేమెంట్స్ లిమిటెడ్ (NIPL) మరియు ఉజ్బెకిస్తాన్ యొక్క NIPC కుదుర్చుకున్నాయి. |
| గౌరవం | ప్రధాని మోదీకి ఉజ్బెకిస్థాన్ అత్యున్నత పురస్కారం — "ఒలియ్ దరాజలి దోస్త్లిక్" (అత్యున్నత స్నేహ పురస్కారం) ప్రదానం చేయబడింది. |
ఉజ్బెకిస్తాన్ గురించి ముఖ్య విషయాలు: రాజధాని: తాష్కెంట్ | కరెన్సీ: ఉజ్బెకిస్తానీ సోమ్ (UZS).
26వ SCO శిఖరాగ్ర సమావేశం – బిష్కెక్
కిర్గిజ్ రిపబ్లిక్లోని బిష్కెక్లో (31 ఆగస్టు – 1 సెప్టెంబర్ 2026) జరిగిన షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO) యొక్క రాజ్యాధినేతల మండలి 26వ సమావేశంలో ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ పాల్గొన్నారు. 2001లో స్థాపించబడిన SCO యొక్క 25వ వార్షికోత్సవం కూడా ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా జరిగింది.
| కీ పాయింట్ | వివరాలు |
|---|---|
| భారతదేశపు మూడు స్తంభాలు | భద్రత, అనుసంధానం మరియు అవకాశం | అనుసంధాన కార్యక్రమాలు దేశాల సార్వభౌమత్వాన్ని, ప్రాదేశిక సమగ్రతను గౌరవించాలని భారతదేశం నొక్కి చెప్పింది. |
| బిష్కెక్ ప్రకటన | వాతావరణం, అణు భద్రత, ఇంధన పొదుపు మరియు మాదకద్రవ్యాల వ్యసన నివారణకు సంబంధించిన 4 అవగాహన ఒప్పందాలు (MoUs) మరియు 20కి పైగా నిర్ణయాలతో పాటు వీటిని ఆమోదించారు. |
| New Initiatives Supported by India | SCO Civilisation Dialogue Forum | Young Scientist Forum | Young Author’s Conclave | English as official language in SCO Charter |
| భారత్ ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది | India will host the first SCO Civilisation Dialogue Forum in 2026 |
| India’s SCO Membership | 2017 నుండి పూర్తి సభ్య దేశం 2017 |
| SCO కేంద్రం | చైనాలోని బీజింగ్లో ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది |
| SCO సభ్య దేశాలు (10) | రష్యా, కజకిస్తాన్, కిర్గిజ్స్తాన్, తజికిస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్ | భారతదేశం (2017) | పాకిస్తాన్ (2017) | ఇరాన్ (2023) | బెలారస్ (2024) | చైనా (వ్యవస్థాపక సభ్య దేశం) |
భారత్-బెల్జియం వ్యూహాత్మక, ఆర్థిక మరియు రక్షణ సహకారాన్ని బలోపేతం చేసుకుంటున్నాయి
బెల్జియం ప్రధాన మంత్రి బార్ట్ డి వెవర్ 2026 సెప్టెంబర్ 2 నుండి 4 వరకు భారతదేశంలో అధికారిక పర్యటన జరిపారు; 2025 ఫిబ్రవరిలో పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ఆయన జరిపిన మొదటి పర్యటన ఇది. ప్రధాని మోదీతో జరిపిన చర్చల సందర్భంగా, ఇరు పక్షాలు వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, రక్షణ, సాంకేతికత, పునరుత్పాదక ఇంధనం, చలనశీలత (mobility), విద్య మరియు బహుపాక్షిక వ్యవహారాలలో సహకారాన్ని సమీక్షించాయి. 2027లో భారత్ మరియు బెల్జియం తమ దౌత్య సంబంధాల 80వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకోనున్నాయి.
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
అరణ్ముల ఉత్రత్తతి వల్లంకలి
అరన్ముల ఉత్రత్తతి వల్లంకలి అనేది ప్రతి సంవత్సరం పంపా నదిపై కేరళలోని పతనంతిట్ట జిల్లా, అరణ్ములలో జరిగే ప్రసిద్ధ సాంప్రదాయ పడవ ఉత్సవం. ఓణం సీజన్లో, మలయాళ నెల చింగంలోని ఉత్రాట్టతి రోజున జరుపుకుంటారు. అరన్ములలోని శ్రీ పార్థసారథి దేవాలయంతో అనుబంధించబడింది, శ్రీకృష్ణుడు పార్థసారథిగాకి అంకితం చేయబడింది.
ఆరన్ముళా దీనికి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది: GI-ట్యాగ్ పొందిన ఆరన్ముళా కన్నడి — ఇది సాంప్రదాయ మిశ్రమలోహ ఆధారిత పద్ధతిని ఉపయోగించి చేతితో తయారు చేయబడిన ఒక ప్రత్యేకమైన లోహపు అద్దం.
సోన్ నది నీటి పంపిణీ ఒప్పందంపై బీహార్, జార్ఖండ్ సంతకాలు చేశాయి
దాదాపు 25 సంవత్సరాలుగా పెండింగ్లో ఉన్న వివాదాన్ని పరిష్కరించుకుంటూ, సోన్ నది జలాలను పంచుకోవడానికి బీహార్ మరియు జార్ఖండ్ రాష్ట్రాలు 2026 ఆగస్టు 31న ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకాలు చేశాయి. కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా సమక్షంలో సంతకం చేసిన ఈ ఒప్పందాన్ని సహకార సమాఖ్యవాదానికి ఒక ఉదాహరణగా పేర్కొన్నారు. కేంద్రం మధ్యవర్తిత్వంతో జరిగిన సంప్రదింపుల ద్వారా 2026లో రాష్ట్రాల మధ్య కుదిరిన నాల్గవ ప్రధాన జల సంబంధిత ఒప్పందం ఇది (గతంలో: కిషౌ బహుళార్ధసాధక డ్యామ్, రాజస్థాన్-హర్యానా యమునా జలాలు, మరియు నర్మదా అవార్డు చెల్లింపులు).
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ నీటిపారుదల ప్రాజెక్ట్ - మొదటి దశను ప్రారంభించారు
1996 మార్చి 5న శంకుస్థాపన జరిగిన దాదాపు మూడు దశాబ్దాల తర్వాత, 2026 ఆగస్టు 31న ఏపీ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు 'పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టు' మొదటి దశను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రాజెక్టు శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నది నీటిని గురుత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా మళ్లించి నల్లమల సాగర్ జలాశయంలో నిల్వ చేస్తుంది, ఆపై కాలువల వ్యవస్థ ద్వారా నీటిని పంపిణీ చేస్తుంది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| ప్రయోజనం పొందే జిల్లాలు | మార్కాపురం, ప్రకాశం, నెల్లూరు మరియు కడప (కరువు పీడిత ప్రాంతాలు) |
| మొదటి దశ వ్యయం | ~₹7,983 కోట్లు | ప్రాజెక్ట్ మొత్తం అంచనా వ్యయం: ~₹10,200 కోట్లు |
| నిల్వ చేసిన నీరు (మొదటి దశ) | నల్లమల సాగర్లో 10.70 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు |
| మొదటి దశ ప్రయోజనాలు | నీటి పారుదల: ~1.19 లక్షల ఎకరాలు | తాగునీరు: ~4 లక్షల మంది |
| మొదటి దశ మౌలిక సదుపాయాలు | జంట సొరంగాలు: ~18.8 కి.మీ | ఫీడర్ కాలువ పనులు: ~21.8 కి.మీ |
| పూర్తి ప్రాజెక్ట్ ప్రయోజనాలు | 30 మండలాలకు సేవలందిస్తుంది | సాగునీరు: సుమారు 4.47 లక్షల ఎకరాలు | తాగునీరు: సుమారు 23 లక్షల మందికి |
| రెండవ దశ లక్ష్యం | 2028 లోపు పూర్తి చేయబడుతుంది 2028 |
ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత రేటు 82.1 శాతానికి పెరిగింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత రేటు 2024లో ఉన్న 72.6% నుండి 2026 నాటికి 82.1%కి పెరిగి, 80.9%గా ఉన్న జాతీయ సగటును అధిగమించింది. 'అక్షర ఆంధ్ర' కార్యక్రమం ద్వారా సుమారు 25 లక్షల మంది అక్షరాస్యులయ్యారు. సెప్టెంబర్ 2027 నాటికి 100% అక్షరాస్యతను సాధించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
| అక్షర ఆంధ్ర | వివరాలు |
|---|---|
| నేచర్ | ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ వయోజన అక్షరాస్యత కార్యక్రమం |
| ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు | పాఠశాల విద్యా శాఖ వారి G.O.Ms.No. 37, తేదీ 25 నవంబర్ 2025 |
| జాతీయ అనుబంధ కార్యక్రమం | భారత ప్రభుత్వ ULLAS – సమాజంలోని అందరికీ జీవితకాల అభ్యాసంపై అవగాహన (న్యూ ఇండియా అక్షరాస్యత కార్యక్రమం) |
| ప్రాథమిక లక్ష్య సమూహం | 15–59 ఏళ్ల వయస్సు గల అక్షరాస్యులు కాని పెద్దలు; గ్రామీణ మరియు గిరిజన ప్రాంతాల మహిళలు, కార్మికులు, దినసరి కూలీలు, వీధి వ్యాపారులు మరియు అట్టడుగు వర్గాల (SCలు, STలు, OBCలు, మైనారిటీలు) పై ప్రత్యేక దృష్టి. |
| వార్షిక లక్ష్యం | 2029 నాటికి వయోజనులలో 100% క్రియాశీల అక్షరాస్యతను సాధించే లక్ష్యంతో, ప్రారంభంలో ఏటా సుమారు 25 లక్షల మంది అభ్యాసకులు. |
| సవరించబడిన లక్ష్యం | సెప్టెంబర్ 2027 నాటికి 100% అక్షరాస్యత | మార్చి 2027 నాటికి సుమారు 25 లక్షలు + సెప్టెంబర్ 2027 నాటికి సుమారు 27 లక్షలు |
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని 892 గ్రామాలు 'ఆదర్శ గ్రామాలు'గా ప్రకటించబడ్డాయి
PM-AJAY (ప్రధాన మంత్రి అనుసూచిత జాతి అభ్యుదయ యోజన)లోని 'ఆదర్శ గ్రామం' విభాగం కింద, 2018–19 నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్లో మొత్తం 1,159 గ్రామాలు ఎంపిక చేయబడగా, వాటిలో 892 గ్రామాలు 'ఆదర్శ గ్రామాలు'గా ప్రకటించబడ్డాయి. సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధి సూచికల పరంగా గ్రామాలు 100కి 70 పాయింట్ల నిర్దేశిత స్కోరును సాధించాల్సి ఉంటుంది.
| జిల్లా స్థాయి | Selected Villages | స్థితి |
|---|---|---|
| తిరుపతి | 221 (అత్యధికం) | Progressing |
| ప్రకాశం | 111 | Progressing |
| చిత్తూర్ | 101 | Progressing |
| ఏలూరు | 99 | Progressing |
| కృష్ణ | 88 | ప్రకటించబడిన మొత్తం 88 ఆదర్శ గ్రామాలు |
| శ్రీ సత్య సాయి & విజయనగరం | – | ఎంపిక చేసిన గ్రామాలన్నీ 'ఆదర్శ గ్రామం' హోదాను సాధించాయి. |
అమరావతి సంగమం ప్రాజెక్ట్ - ₹759 కోట్లు
సఖమూరులో ₹759 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టే 'అమరావతి సంగమం' ప్రాజెక్టుకు ఏపీ మంత్రివర్గం (ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు) పరిపాలనాపరమైన ఆమోదం తెలిపింది. ఈ ప్రాజెక్టులో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గ్రంథాలయం, ఒక ఆడిటోరియం మరియు గ్లోబల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ గుడ్ గవర్నెన్స్ వంటివి ఉంటాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌల్ట్రీ అభివృద్ధి విధానం 2025–29
ఆంధ్రప్రదేశ్ కోళ్ళ పెంపకం అభివృద్ధి విధానం 2025–29 ముసాయిదాకు ఏపీ క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. దీనిలోని ముఖ్యాంశాలు: పర్యావరణ నియంత్రిత కోళ్ళ షెడ్ల ప్రోత్సాహం, వ్యాధులపై పటిష్టమైన నిఘా, బయోసెక్యూరిటీ మరియు ట్రేసబిలిటీ. కోళ్ళ పెంపకం యూనిట్లను మరియు వ్యాధుల వ్యాప్తిని మెరుగ్గా పర్యవేక్షించేందుకు, కోళ్ళ ఫారాల రిజిస్ట్రేషన్ను తప్పనిసరి చేయాలని ప్రతిపాదించారు.
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
భారతీయ గణాంక సంస్థ బిల్లు, 2026
భారతీయ గణాంక సంస్థ బిల్లు, 2026ను 2 ఆగస్టు 2026న లోక్సభలో ప్రవేశపెట్టారు; పరిశీలన నిమిత్తం దీనిని ఆర్థిక వ్యవహారాల శాఖకు సంబంధించిన పార్లమెంటరీ స్థాయి సంఘానికి (3 నెలల్లో నివేదిక సమర్పించేలా) పంపారు.
అస్పృశ్యత మరియు అధికరణం 17
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 17 “అంటరానితనాన్ని” రద్దు చేస్తుంది, దానిని ఏ రూపంలోనైనా ఆచరించడాన్ని నిషేధిస్తుంది, మరియు అంటరానితనం వల్ల కలిగే వైకల్యాలను అమలు చేయడాన్ని చట్టరీత్యా శిక్షార్హమైనదిగా చేస్తుంది. రాజ్యాంగం స్వయంగా అంటరానితనాన్ని నిర్వచించదు.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| ముందున్న పేరు | అస్పృశ్యత (నేరాల) చట్టం, 1955 |
| మార్చబడిన పేరు | పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1955 — 1976లో పేరు మార్చబడింది |
| ఆర్టికల్ 17 పరిధి | ప్రైవేట్ వ్యక్తులు మరియు రాజ్యం రెండింటికీ వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తుంది. |
| సూర్య నారాయణ్ చౌదరి v. స్టేట్ ఆఫ్ రాజస్థాన్ (1988) | నాథద్వారాలోని శ్రీనాథ్జీ ఆలయంలో దళిత భక్తులకు సంబంధించిన శుద్ధి ప్రక్రియ | కుల ప్రాతిపదికన నిర్వహించే ఈ శుద్ధి ఆచారం రాజ్యాంగంలోని 14, 15 మరియు 17వ అధికరణల ఉల్లంఘన అని రాజస్థాన్ హైకోర్టు పేర్కొంది. |
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా ‘విశిష్ట న్యాయనిపుణుడి’ నియామకం
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా ఒక "ప్రముఖ న్యాయ నిపుణుడిని" (distinguished jurist) నేరుగా నియమించడానికి ఆర్టికల్ 124(3) అవకాశం కల్పిస్తున్నప్పటికీ, గత 76 ఏళ్లలో ఈ మార్గం ద్వారా ఎవరినీ నియమించలేదని జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్ (సుప్రీంకోర్టు) పేర్కొన్నారు.
రాజ్యాంగ చరిత్ర: హెచ్.వి. కామత్ 1949లో (రాజ్యాంగ సభలో) విశిష్ట న్యాయశాస్త్రవేత్త ప్రతిపాదనను ప్రవేశపెట్టారు, అత్యుత్తమ న్యాయశాస్త్ర పరిజ్ఞానం కేవలం ప్రాక్టీసింగ్ లాయర్లకే పరిమితం కాదని పేర్కొన్నారు | ఫెలిక్స్ ఫ్రాంక్ఫర్టర్ ప్రస్తావన — 1939లో యు.ఎస్. సుప్రీం కోర్టుకు నియమితులైన హార్వర్డ్ లా ప్రొఫెసర్ | హైకోర్టుల కోసం ఇలాంటి నిబంధనను 42వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1976 ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు కానీ 44వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1978 ద్వారా తొలగించారు — కాబట్టి ప్రముఖ న్యాయనిర్ణేత మార్గం సుప్రీంకోర్టుకు మాత్రమే ఉంది, హైకోర్టులకు లేదు.
5) ఎకానమీ
MoSPI 'జాతీయ ఖాతాల గణాంకాలు 2026'ను విడుదల చేసింది
MoSPI, 2022–23ను కొత్త ఆధార సంవత్సరంగా పరిగణిస్తూ 31 ఆగస్టు 2026న జాతీయ ఖాతాల గణాంకాలను (NAS) – 2026 విడుదల చేసింది. ఇందులో 2022–23ను ఆధార సంవత్సరంగా కలిగిన PPI (ఉత్పత్తిదారుల ధరల సూచీ), IIP (పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి సూచీ) మరియు BkSPI (బ్యాంకింగ్ సేవల ధరల సూచీ) యొక్క కొత్త శ్రేణులు పొందుపరచబడ్డాయి.
| సూచిక | సవరించిన డేటా |
|---|---|
| వాస్తవ జీడీపీ వృద్ధి (2025–26, స్థిర ధరలు) | పైకి సవరించబడింది: 7.7% → 7.8% |
| నామమాత్రపు జీడీపీ వృద్ధి (2025–26, ప్రస్తుత ధరలు) | సవరించబడింది: 8.9% → 8.6% |
| స్థిర ధరల వద్ద జీడీపీ (2025–26) | ₹3,24,70,100 crore |
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
శూన్య ద్వివక్రీభవనం
ఆగస్టు 5, 2026న నేచర్ (Nature) పత్రికలో ప్రచురితమైన ఒక నివేదిక ప్రకారం, 'మాగ్నెటార్ 1E 1547.0−5408' పరిశీలనల ఆధారంగా — 'క్వాంటం ఎలక్ట్రోడైనమిక్స్' (QED) యొక్క దీర్ఘకాలిక అంచనా అయిన — వాక్యూమ్ బైరిఫ్రింజెన్స్ (vacuum birefringence) ఉనికికి బలమైన పరిశీలనాత్మక సాక్ష్యాలను ఒక అంతర్జాతీయ బృందం వెల్లడించింది.
మాగ్నెటార్: అసాధారణంగా శక్తివంతమైన అయస్కాంత క్షేత్రం కలిగిన ఒక రకమైన న్యూట్రాన్ నక్షత్రం.
నాసా నాన్సీ గ్రేస్ రోమన్ అంతరిక్ష టెలిస్కోప్ను ప్రయోగించింది
నాసా 2026 ఆగస్టు 30న ఫ్లోరిడాలోని కెన్నెడీ స్పేస్ సెంటర్ నుండి స్పేస్ఎక్స్ ఫాల్కన్ హెవీ రాకెట్ ద్వారా 'నాన్సీ గ్రేస్ రోమన్ స్పేస్ టెలిస్కోప్'ను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. దీని వ్యయం సుమారు 4 బిలియన్ డాలర్లు. ఇది డార్క్ ఎనర్జీ, డార్క్ మ్యాటర్ మరియు ఎక్సోప్లానెట్లను అధ్యయనం చేయడానికి రూపొందించబడింది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| వీరి పేరు పెట్టబడింది | నాన్సీ గ్రేస్ రోమన్ — నాసా యొక్క మొట్టమొదటి ప్రధాన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త; ఈమెను తరచుగా “హబుల్ అంతరిక్ష టెలిస్కోప్ తల్లి” అని పిలుస్తారు. |
| సర్వే వేగం | విశ్వాన్ని హబుల్ కంటే సుమారు 1,000 రెట్లు వేగంగా పరిశీలించగలదు. |
| ప్రాంతం | సూర్య-భూమి లాగ్రాంజ్ పాయింట్ 2 (L2) — భూమి నుండి సుమారు 1.6 మిలియన్ కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది (సుమారు 3 నెలల ప్రయాణం) |
| ఇతర టెలిస్కోప్లతో సంబంధం | ఇది హబుల్ మరియు జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్లకు పూరకంగా ఉంటుంది, కానీ చాలా విశాలమైన వీక్షణ క్షేత్రాన్ని కలిగి ఉంటుంది. |
వేక్ఫీల్డ్ యాక్సిలరేటర్
చాలా పెద్ద పార్టికల్ యాక్సిలరేటర్లకు కాంపాక్ట్ ప్రత్యామ్నాయంగా వేక్ఫీల్డ్ యాక్సిలరేటర్లను అధ్యయనం చేస్తున్నారు. ఇవి స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు మరియు ధనాత్మక ఆవేశం గల అయాన్లతో కూడిన పదార్థ స్థితి అయిన ప్లాస్మా లోపల సృష్టించబడిన బలమైన విద్యుత్ క్షేత్రాలను ఉపయోగించి ఆవేశిత కణాలను వేగవంతం చేస్తాయి.
ప్రయోజనాలు: తక్కువ దూరంలో చాలా బలమైన విద్యుత్ క్షేత్రాలు | సాంప్రదాయ యాక్సిలరేటర్ల కంటే చాలా చిన్నది
7) రక్షణ
అమెరికాతో జావెలిన్ ట్యాంక్ విధ్వంసక క్షిపణి కొనుగోలు ఒప్పందంపై భారత్ సంతకం చేసింది
భారతదేశం 2026 ఆగస్టు 28న, 'ఫారిన్ మిలిటరీ సేల్స్' (FMS) విధానం ద్వారా 'జావెలిన్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ మిసైల్' (ATGM) వ్యవస్థలను సమకూర్చుకోవడానికి యునైటెడ్ స్టేట్స్తో 'లెటర్ ఆఫ్ ఆఫర్ అండ్ యాక్సెప్టెన్స్' (LOA)పై సంతకం చేసింది.
8) పథకాలు
మిషన్ రంగీన్ మచిలీ 2031
మత్స్య శాఖ (మత్స్య, పశుసంవర్ధక మరియు పాడిపరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ) 2026 ఆగస్టు 31న లక్షద్వీప్లోని అగట్టిలో అలంకార చేపల పెంపకం అభివృద్ధికి సంబంధించిన “మిషన్ రంగీన్ మఛ్లీ 2031” వ్యూహాత్మక కార్యాచరణ ప్రణాళికను విడుదల చేసింది. దీనిని భారత ఉపరాష్ట్రపతి విడుదల చేశారు.
లక్షద్వీప్ గమనిక: సముద్ర మత్స్య సంపద అభివృద్ధికి ఒక ముఖ్యమైన ప్రదేశంగా గుర్తించబడింది | ప్రభుత్వ క్లస్టర్-ఆధారిత విధానం కింద ప్రత్యేక సీవీడ్ క్లస్టర్గా కూడా నోటిఫై చేయబడింది.
9) పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు
ప్రధాని మోదీకి ఉజ్బెకిస్తాన్ అత్యున్నత పురస్కారం
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఉజ్బెకిస్థాన్లో పర్యటించిన సందర్భంగా, 2026 ఆగస్టు 30న ఆ దేశ అధ్యక్షుడు షవ్కత్ మిర్జియోయేవ్ చేతుల మీదుగా “ఒలియ్ దరాజలి దోస్త్లిక్” ఆర్డర్ (అత్యున్నత స్నేహ పురస్కారం) — విదేశీ నాయకులకు ఉజ్బెకిస్థాన్ అందించే అత్యున్నత గౌరవం — అందుకున్నారు.
రామోన్ మెగసెసే అవార్డులు 2026
రామోన్ మాగ్సేసే అవార్డు ఫౌండేషన్ 2026 ఆగస్టు 31న 2026 రామోన్ మాగ్సేసే అవార్డు గ్రహీతలను ప్రకటించింది. ఈ అవార్డును పొందిన ముగ్గురు వ్యక్తులు: టామీ కో (సింగపూర్), రునా ఖాన్ (బంగ్లాదేశ్) మరియు బో క్యి (మయన్మార్). నిస్వార్థ ప్రజా సేవ మరియు పరివర్తనాత్మక నాయకత్వానికి సంబంధించి ఇది ఆసియాలోనే అత్యున్నత పురస్కారంగా పరిగణించబడుతుంది.
10) ర్యాంకులు మరియు నివేదికలు
UNEP నివేదిక – "అతిక్రమణను పరిమితం చేయడం"
UNEP యొక్క 2026 నివేదిక "Limiting Overshoot: Navigating Exceedance of 1.5°C and Pathways Towards Return", ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల పరిమితి అయిన 1.5°C స్థాయిని తాత్కాలికంగా దాటిపోవడం అనేది ఇప్పుడు అనివార్యమని విస్తృతంగా అంచనా వేయబడుతోందని హెచ్చరించింది. ఈ 1.5°C లక్ష్యాన్ని 'పారిస్ ఒప్పందం' (Paris Agreement) కింద అనుసరిస్తున్నారు.
| ముఖ్యమైన అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| అతిక్రమణ మార్గం | UNEP “ఓవర్షూట్, గరిష్ఠ స్థాయి మరియు క్షీణత” మార్గాన్ని వివరిస్తుంది: ఉష్ణోగ్రత మొదట 1.5°C దాటుతుంది (ఓవర్షూట్) → సాధ్యమైనంత అత్యల్ప గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకుంటుంది → తీవ్రమైన ఉద్గారాల తగ్గింపులు మరియు నికర-ప్రతికూల ఉద్గారాల ద్వారా 1.5°C కంటే తక్కువకు క్షీణిస్తుంది | Not a preferred pathway, but the best remaining option |
| గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల (నిబద్ధతలు నెరవేరితే) | ప్రస్తుత వాతావరణ సంబంధిత కట్టుబాట్లు మరియు 'నెట్-జీరో' లక్ష్యాలన్నీ పూర్తిగా అమలు చేయబడినప్పటికీ, గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల సుమారు 1.8°C వరకు చేరవచ్చు. |
| అధిక స్థాయి అతిక్రమణ (Overshoot) వల్ల కలిగే ప్రమాదాలు | సముద్ర మట్టాల పెరుగుదల, హిమానీనదాలు మరియు పగడపు దిబ్బల నష్టం, ఆహార ఉత్పత్తిలో క్షీణత, తిరిగి మార్చలేని వాతావరణ పరివర్తన దశలు | 2050 నాటికి ప్రపంచ ఆహార ఉత్పత్తి 14% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. |
| UNEP సూచన | గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను (ముఖ్యంగా మీథేన్) తక్షణమే మరియు నిరంతరంగా తగ్గించడం + అనుసరణ చర్యలు + జాగ్రత్తగా నిర్వహించబడే కార్బన్ డయాక్సైడ్ తొలగింపు (CDR) |
| కార్బన్ డయాక్సైడ్ తొలగింపు (CDR) | అటవీ పెంపకం మరియు ఇతర సహజ లేదా సాంకేతిక పద్ధతుల ద్వారా వాతావరణం నుండి CO₂ను తొలగించి, దానిని నిల్వ చేయడం ఇందులో ఇమిడి ఉంటుంది. |
11) కమిటీలు & కాన్ఫరెన్స్
NCLT మొట్టమొదటిసారిగా ఐదుగురు సభ్యుల ధర్మాసనాన్ని ఏర్పాటు చేసింది
ఎస్సెల్ గ్రూప్ చైర్మన్ సుభాష్ చంద్రకు సంబంధించిన వ్యక్తిగత దివాలా కేసును విచారించడానికి, నేషనల్ కంపెనీ లా ట్రిబ్యునల్ (NCLT) తన చరిత్రలో మొదటిసారిగా ఐదుగురు సభ్యుల ధర్మాసనాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. రుణదాతల క్లెయిమ్లు ₹22,000 కోట్లకు పైగా ఉండగా, ప్రతిపాదిత రుణ చెల్లింపు ప్రణాళిక సుమారు ₹6.5 కోట్లుగా ఉంది.
12) వార్తల్లో వ్యక్తులు
'మిస్' (Ms.) మ్యాగజైన్ సహ వ్యవస్థాపకురాలు గ్లోరియా స్టైనమ్ కన్నుమూత; వయసు 92 ఏళ్లు
అమెరికాకు చెందిన మార్గదర్శక స్త్రీవాద కార్యకర్త, పాత్రికేయురాలు మరియు రచయిత్రి అయిన గ్లోరియా స్టెయిన్మ్, న్యూయార్క్లో 92 సంవత్సరాల వయస్సులో, 2 సెప్టెంబర్ 2026న మరణించారు. రెండవ దశ స్త్రీవాద ఉద్యమంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులలో ఒకరైన ఆమె, ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా లింగ సమానత్వం, పునరుత్పత్తి హక్కులు మరియు మహిళల రాజకీయ భాగస్వామ్యం కోసం ప్రచారం చేశారు. స్త్రీవాద జర్నలిజానికి ఒక ప్రభావవంతమైన వేదికగా 1970ల ప్రారంభంలో ప్రారంభించబడిన 'Ms.' పత్రిక సహ-వ్యవస్థాపకురాలు.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| ప్రధాని మోదీ – ఉజ్బెకిస్థాన్ పర్యటన | విదేశీ నాయకులకు ఉజ్బెకిస్తాన్ అందించే అత్యున్నత గౌరవమైన "ఒలియ్ దరాజలి దోస్త్లిక్" (అత్యున్నత స్నేహ పురస్కారం)ను ప్రధాని మోదీ అందుకున్నారు; రాజధాని: తాష్కెంట్; కరెన్సీ: ఉజ్బెకిస్తానీ సోమ్ (UZS). |
| 26వ SCO శిఖరాగ్ర సమావేశం – బిష్కెక్ | కిర్గిజ్స్థాన్లోని బిష్కెక్ నగరంలో 26వ SCO దేశాధినేతల సమావేశం జరిగింది (31 ఆగస్టు – 1 సెప్టెంబర్ 2026); 2026లో మొదటి SCO నాగరికతల సంవాద వేదిక (Civilisation Dialogue Forum)కు భారత్ ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది; |
| బీహార్-జార్ఖండ్ సోన్ నదీ జలాల ఒప్పందం | 25 ఏళ్ల నాటి వివాదాన్ని పరిష్కరిస్తూ, సోన్ నదీ జలాల పంపిణీ కోసం బీహార్ మరియు జార్ఖండ్ రాష్ట్రాలు 2026 ఆగస్టు 31న అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకున్నాయి. |
| ఏపీ – వెలిగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టు మొదటి దశ | పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ సాగునీటి ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన (1996 మార్చి 5) జరిగిన సుమారు 30 ఏళ్ల తర్వాత, 2026 ఆగస్టు 31న ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు దీని మొదటి దశను ప్రారంభించారు; ఇది శ్రీశైలం జలాశయం నుండి కృష్ణా నదీ జలాలను గురుత్వాకర్షణ శక్తి ద్వారా నల్లమల సాగర్ జలాశయానికి మళ్లిస్తుంది. |
| ఏపీ – అక్షర ఆంధ్ర | ఆంధ్రప్రదేశ్ అక్షరాస్యత రేటు 72.6% (2024) నుండి 82.1% (2026)కి పెరిగి, 80.9%గా ఉన్న జాతీయ సగటును అధిగమించింది; 'అక్షర ఆంధ్ర' ద్వారా 25 లక్షల మంది అక్షరాస్యులయ్యారు; సెప్టెంబర్ 2027 నాటికి 100% అక్షరాస్యత సాధించడమే లక్ష్యం. |
| ఏపీ – PM-AJAY ఆదర్శ గ్రామాలు (1,159లో 892) | 2018–19 నుండి, PM-AJAYలోని 'ఆదర్శ గ్రామం' విభాగం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్లో 1,159 గ్రామాలు ఎంపిక చేయబడ్డాయి; వీటిలో 892 గ్రామాలు 'ఆదర్శ గ్రామాలు'గా ప్రకటించబడ్డాయి (267 గ్రామాల్లో పనులు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి). |
| అధికరణం 17 – అస్పృశ్యత | అధికరణం 17 అంటరానితనాన్ని రద్దు చేసి, దానిని ఏ రూపంలోనైనా ఆచరించడాన్ని నిషేధిస్తుంది; రాజ్యాంగం "అంటరానితనం" అనే పదానికి నిర్వచనం ఇవ్వలేదు; పార్లమెంటు 'అంటరానితనం (నేరాలు) చట్టం, 1955'ను (దీనిని 1976లో 'పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1955'గా మార్చారు) రూపొందించింది. |
| అధికరణం 124(3) – విశిష్ట న్యాయవేత్త | రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(3) సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తి పదవికి మూడు మార్గాలను అందిస్తుంది: (1) 5+ సంవత్సరాల హైకోర్టు న్యాయమూర్తి; (2) 10+ సంవత్సరాల హైకోర్టు న్యాయవాది; (3) రాష్ట్రపతి అభిప్రాయంలో విశిష్ట న్యాయశాస్త్రవేత్త; విశిష్ట న్యాయశాస్త్రవేత్త మార్గం సుప్రీం కోర్టుకు మాత్రమే ఉంది, హైకోర్టులకు లేదు. |
| NAS 2026 – ఆధార సంవత్సరం 2022–23 | MoSPI 2026 ఆగస్టు 31న 'జాతీయ ఖాతాల గణాంకాలు 2026' (National Accounts Statistics 2026)ను విడుదల చేసింది; ఇందులో 2022–23ను కొత్త ఆధార సంవత్సరంగా (base year) తీసుకున్నారు; అలాగే PPI, IIP మరియు BkSPIల కొత్త శ్రేణులను (అన్నీ 2022–23 ఆధార సంవత్సరంతో) ఇందులో పొందుపరిచారు; 2025–26 సంవత్సరానికి సంబంధించి భారతదేశ వాస్తవ జీడీపీ (real GDP) వృద్ధి అంచనాను 7.7% నుండి 7.8%కి (స్థిర ధరల వద్ద) పెంచారు; నామమాత్రపు జీడీపీ (nominal GDP) వృద్ధి అంచనాను 8.9% నుండి 8.6%కి (ప్రస్తుత ధరల వద్ద) సవరించారు. |
| నాన్సీ గ్రేస్ రోమన్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ | నాసా నాన్సీ గ్రేస్ రోమన్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ను 2026 ఆగస్టు 30న కెన్నెడీ స్పేస్ సెంటర్, ఫ్లోరిడా నుండి స్పేస్ఎక్స్ ఫాల్కన్ హెవీలో ప్రారంభించింది. |
| జావెలిన్ యాంటీ-ట్యాంక్ క్షిపణి | విదేశీ సైనిక అమ్మకాల (FMS) మార్గం ద్వారా జావెలిన్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ క్షిపణి (ATGM) వ్యవస్థలను కొనుగోలు చేయడానికి భారతదేశం 2026 ఆగస్టు 28న అమెరికాతో ఆఫర్ మరియు అంగీకార పత్రం (LOA)పై సంతకం చేసింది. |
| UNEP – ఓవర్షూట్ను పరిమితం చేయడంపై నివేదిక | UNEP యొక్క 2026 నివేదిక "లిమిటింగ్ ఓవర్షూట్", 1.5°C ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల పరిమితిని దాటడం ఇప్పుడు అనివార్యమని హెచ్చరిస్తుంది; "ఓవర్షూట్, గరిష్ట స్థాయి మరియు తగ్గుదల" మార్గాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది — మొదట ఉష్ణోగ్రత 1.5°Cని మించి, సాధ్యమైనంత అత్యల్ప గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుని, ఆపై తీవ్రమైన ఉద్గారాల తగ్గింపులు మరియు నికర-ప్రతికూల ఉద్గారాల ద్వారా తగ్గుతుంది; ప్రస్తుత కట్టుబాట్లన్నీ నెరవేర్చినప్పటికీ, గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల 1.8°Cకి చేరుకోవచ్చు. |
| రామోన్ మెగసెసే అవార్డులు 2026 | 31 ఆగస్టు 2026న రామోన్ మెగసెసే అవార్డులు 2026 ప్రకటించబడ్డాయి; ముగ్గురు గ్రహీతలు: టామీ కో (సింగపూర్), రునా ఖాన్ (బంగ్లాదేశ్), బో కీ (మయన్మార్). |
| అరన్ముల వల్లంకలి - బోట్ రేస్ | ఆరన్ముళ ఉత్తరట్టతి వల్లంకాళి అనేది కేరళలోని పతనంతిట్ట జిల్లా, పంపా నదిపై ఉన్న ఆరన్ముళలో జరిగే ఒక సాంప్రదాయ పడవ పండుగ; ఇది ఓనం మాసంలో, మలయాళ మాసం చింగంలో వచ్చే ఉత్తరట్టతి రోజున జరుపుకుంటారు; ఇది శ్రీ పార్థసారథి ఆలయంతో (పార్థసారథిగా శ్రీకృష్ణుడు) ముడిపడి ఉంది; ఇందులో పవిత్రమైన పల్లియోడం సర్ప పడవలు ప్రధాన ఆకర్షణ; ఇది (పోటీ పడవ పందాల వలె కాకుండా) ప్రధానంగా మతపరమైన మరియు ఉత్సవ సంబంధమైనది; ఆరన్ముళ, GI-ట్యాగ్ పొందిన ఆరన్ముళ కన్నడి (చేతితో తయారు చేసిన లోహపు అద్దం)కి కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. |
