కరెంట్ అఫైర్స్ 30 సెప్టెంబర్ 2026

తృష్ణ మిషన్

భారత్-ఫ్రాన్స్ అంతరిక్ష సహకారం 1960వ దశకంలోని సౌండింగ్ రాకెట్ ప్రయోగాల నుండి ప్రారంభమైంది. భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) మరియు ఫ్రాన్స్ జాతీయ అంతరిక్ష అధ్యయన కేంద్రం (CNES) సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన మేఘా-ట్రోపిక్స్ మరియు సరళ్ ఉపగ్రహాలు ఇందులోని ప్రధాన విజయాలు. మూడవ సంయుక్త ఉపగ్రహం, తృష్ణ, ప్రస్తుతం అభివృద్ధి దశలో ఉంది.

TRISHNA (థర్మల్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ ఇమేజింగ్ శాటిలైట్ ఫర్ హై-రిజల్యూషన్ నేచురల్ రిసోర్స్ అసెస్‌మెంట్) అనేది భారతదేశపు ISRO మరియు ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన CNES ల ఉమ్మడి భూ పరిశీలన ఉపగ్రహ ప్రాజెక్ట్; ఇది 2027లో ప్రయోగించబడనుంది.

భారతదేశపు గగన్‌యాన్ మానవ అంతరిక్ష యాత్ర కార్యక్రమానికి ఫ్రాన్స్ కూడా మద్దతు ఇస్తోంది. ఇందులో భాగంగా వినియోగ వస్తువుల సరఫరా, ఫ్లైట్ సర్జన్లకు శిక్షణ ఇవ్వడం వంటివి ఉన్నాయి. మానవ అంతరిక్ష యాత్రకు సంబంధించిన సూక్ష్మ గురుత్వాకర్షణ పరిశోధన మరియు పారాబోలిక్ విమానాలపై భారత, ఫ్రెంచ్ బృందాలు చర్చలు ప్రారంభించాయి.

ఈ సంవత్సరం, భారతదేశం మరియు ఫ్రాన్స్ 'ఆవిష్కరణల సంవత్సరం' (2026)ను జరుపుకుంటున్నాయి.

అటవీశాఖ కమిటీ 28

ఇటలీలోని రోమ్‌లో జరుగుతున్న ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) అటవీశాఖ కమిటీ 28వ సమావేశం (COFO 28)లో, అడవులు మరియు ప్రకృతి దృశ్యాల పునరుద్ధరణలో తన విజయాలను భారత్ చాటిచెప్పింది.

భారతదేశంలో అటవీ మరియు వృక్ష విస్తీర్ణం 82.74 మిలియన్ హెక్టార్లుగా ఉంది, ఇది దేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 25.17%కి సమానం. FAO గ్లోబల్ ఫారెస్ట్ రిసోర్సెస్ అసెస్‌మెంట్ 2025 ప్రకారం, అటవీ విస్తీర్ణంలో భారతదేశం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 9వ స్థానంలోనూ, నికర వార్షిక అటవీ విస్తీర్ణ పెరుగుదలలో 3వ స్థానంలోనూ నిలిచింది.

బాన్ ఛాలెంజ్ కింద, 2030 నాటికి 26 మిలియన్ హెక్టార్ల క్షీణించిన మరియు అటవీ నిర్మూలనకు గురైన భూమిని పునరుద్ధరించడానికి భారతదేశం కట్టుబడి ఉంది, అందులో 21.76 మిలియన్ హెక్టార్లు ఇప్పటికే పునరుద్ధరణ పరిధిలోకి తీసుకురాబడ్డాయి. ఆరావళి గ్రీన్ వాల్ కింద, సుమారు 6.45 మిలియన్ హెక్టార్ల క్షీణించిన భూమిని పునరుద్ధరణ కోసం గుర్తించారు.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• అటవీశాఖపై 28వ కమిటీ సమావేశం ఇటలీలోని రోమ్‌లో జరిగింది.
• భారతదేశ అటవీ మరియు వృక్ష విస్తీర్ణం: 82.74 మిలియన్ హెక్టార్లు
• భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో భారతదేశ వాటా: 25.17%
• అటవీ విస్తీర్ణంలో ప్రపంచ స్థాయి: 9వ స్థానం
• నికర వార్షిక అటవీ విస్తీర్ణ పెరుగుదలలో ర్యాంకు: 3వ
• బాన్ ఛాలెంజ్ లక్ష్యం: 2030 నాటికి 26 మిలియన్ హెక్టార్ల భూమిని పునరుద్ధరించడం.
• అరావళి గ్రీన్ వాల్: పునరుద్ధరణ కోసం సుమారు 6.45 మిలియన్ హెక్టార్ల భూమిని గుర్తించారు.

భారతదేశపు హరిత రహదారుల కార్యక్రమం

భారతదేశం జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధిలో భారీ స్థాయి మొక్కల పెంపకం, పునర్వినియోగ నిర్మాణ సామాగ్రి, బయో-బిటుమెన్ మరియు ఉపగ్రహ ఆధారిత పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలను జోడించడం ద్వారా తన 'గ్రీన్ హైవేస్' (Green Highways) కార్యక్రమాన్ని విస్తరిస్తోంది. గత ఐదేళ్లలో, సుమారు 1.32 లక్షల కిలోమీటర్ల జాతీయ రహదారుల వెంబడి 3.61 కోట్లకు పైగా మొక్కలు నాటబడ్డాయి.

పంట కోత తర్వాత మిగిలే వరి గడ్డిని ఉపయోగించి, స్వదేశీ బయో-బిటుమెన్ (bio-bitumen) సాంకేతికతను కూడా భారత్ అభివృద్ధి చేస్తోంది. CSIR-సెంట్రల్ రోడ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (CSIR-CRRI) మరియు CSIR-ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పెట్రోలియం (CSIR-IIP) సంయుక్తంగా ఈ సాంకేతికతను రూపొందించాయి. మేఘాలయలోని జోరాబాత్-షిల్లాంగ్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (NH-40)పై బయో-బిటుమెన్‌ను ఉపయోగించి 100 మీటర్ల మేర ఒక ప్రయోగాత్మక రహదారిని విజయవంతంగా నిర్మించారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా గణనీయమైన పురోగతిని సాధించింది. 2010 నుండి 2025 మధ్య, ఈ రాష్ట్రం తన జాతీయ రహదారుల వెంబడి సుమారు 18 లక్షల మొక్కలను నాటింది మరియు 2026-27 సంవత్సరానికి మరో 3.86 లక్షల మొక్కలను నాటాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని NH-16 పై చిలకలూరిపేట బైపాస్‌ను ఆరు లేన్లుగా విస్తరించినందుకు, గ్రీన్ హైవేస్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్స్ 2026 లోని అవెన్యూ ప్లాంటేషన్స్ విభాగంలో మొదటి బహుమతి లభించింది.

ప్రధాన మంత్రి అనుసుచిత్ జాతి అభ్యుదయ్ యోజన (PM-AJAY)

ప్రధాన మంత్రి అనుసూచిత్ జాతి అభ్యుదయ యోజన (PM-AJAY) అనేది షెడ్యూల్డ్ కులాల (SC) వర్గాల సామాజిక-ఆర్థిక మరియు విద్యాపరమైన సాధికారత కోసం 2021–22 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడిన 100% కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం. దీనిని సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది.

PM-AJAY అనేది గతంలోని మూడు కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలను విలీనం చేయడం ద్వారా రూపొందించబడింది:

• ప్రధాన మంత్రి ఆదర్శ్ గ్రామ యోజన (PMAGY)
• షెడ్యూల్డ్ కులాల ఉప ప్రణాళికకు ప్రత్యేక కేంద్ర సహాయం (SCA to SCSP)
• బాబు జగ్జీవన్ రామ్ ఛత్రవాస్ యోజన (BJRCY).

ఈ పథకంలో మూడు ప్రధాన అంశాలు ఉన్నాయి:

• SC-ప్రాధాన్యత కలిగిన గ్రామాలను ఆదర్శ గ్రామాలుగా అభివృద్ధి చేయడం
• సామాజిక-ఆర్థిక ప్రాజెక్టుల కోసం సహాయక గ్రాంట్లు
• హాస్టళ్ల నిర్మాణం/మరమ్మతు.

ఎక్సర్ సైజ్ KAZIND-2026

• ఈ సంవత్సరం, 'ఎక్సర్‌సైజ్ కాజిండ్' (Exercise Kazind) యొక్క 9వ ఎడిషన్ కజకిస్థాన్‌లోని ఓస్కెమెన్‌లో జరిగింది.
• కజింద్ విన్యాసం అనేది భారతదేశం మరియు కజకిస్తాన్ మధ్య జరిగే ఒక సంయుక్త సైనిక విన్యాసం.
• ఇది ప్రధానంగా ఉగ్రవాద నిరోధక కార్యకలాపాలు మరియు సాయుధ దళాల మధ్య పరస్పర సమన్వయంపై దృష్టి పెడుతుంది.
• కజకిస్తాన్ ఒక మధ్య ఆసియా దేశం మరియు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద భూపరివేష్టిత దేశం.

1. ప్రస్తుతం అభివృద్ధిలో ఉన్న తృష్ణా, భారతదేశం మరియు ఏ దేశం మధ్య సంయుక్త ఉపగ్రహ మిషన్?
ఎ. జపాన్
బి. ఫ్రాన్స్
సి. యునైటెడ్ స్టేట్స్
డి. రష్యా

2. ఎక్సర్‌సైజ్ KAZIND యొక్క తొమ్మిదవ ఎడిషన్, 28 సెప్టెంబర్ నుండి 11 అక్టోబర్ 2026 వరకు షెడ్యూల్ చేయబడింది, ఇది భారతదేశం మరియు ఏ దేశం మధ్య సంయుక్త సైనిక వ్యాయామం?
ఎ. కిర్గిజ్స్తాన్
బి. కజకిస్తాన్
సి. ఉజ్బెకిస్తాన్
డి. తజికిస్తాన్

3. FAO గ్లోబల్ ఫారెస్ట్ రిసోర్సెస్ అసెస్‌మెంట్ 2025 ప్రకారం, నికర వార్షిక అటవీ ప్రాంతం లాభంలో భారతదేశం యొక్క గ్లోబల్ ర్యాంక్ ఎంత?
ఎ. 1వ
బి. 2వ
సి. 3వ
డి. 5వ

4. FAO అటవీశాఖ కమిటీ (COFO 28) యొక్క 28వ సమావేశం ఏ నగరంలో జరిగింది?
ఎ. జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్
బి. రోమ్, ఇటలీ
సి. పారిస్, ఫ్రాన్స్
డి. వియన్నా, ఆస్ట్రియా

5. ఈ క్రింది ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలలో దేనిపై స్వదేశీ బయో-బిటుమెన్ ఉపయోగించి ఒక ప్రయోగాత్మక రహదారి విభాగం విజయవంతంగా నిర్మించబడింది?
ఎ. ఢిల్లీ–ముంబై ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే
బి. జోరాబాట్–షిల్లాంగ్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే
సి. NH-16 పై ఆరు లేన్ల చిలకలూరిపేట బైపాస్
డి. బెంగళూరు–చెన్నై ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే

6. ప్రధాన మంత్రి అనుసూచిత్ జాతి అభ్యుదయ యోజన (PM-AJAY) ఏ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది?
ఎ. గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ
బి. సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ
సి. గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
డి. మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ