కరెంట్ అఫైర్స్ 21 జూలై 2026

మత్స్య రాయితీలపై WTO ఒప్పందంలో భారత్ చేరిక

భారతదేశం 2026 జూలై 20న ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO) యొక్క 'మత్స్య రాయితీల ఒప్పందం' (Agreement on Fisheries Subsidies) పట్ల తన అంగీకార పత్రాన్ని సమర్పించి, అధికారికంగా ఆ ఒప్పందంలో భాగస్వామిగా మారింది. వాణిజ్య శాఖ కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ ఈ పత్రాన్ని WTO డైరెక్టర్ జనరల్‌కు అందజేశారు. ఈ అంగీకారాన్ని సమర్పించిన 123వ WTO సభ్య దేశంగా భారతదేశం నిలిచింది.

జూన్ 2022లో జెనీవాలో జరిగిన WTO 12వ మంత్రివర్గ సమావేశంలో 'మత్స్య రాయితీలపై ఒప్పందం' (Agreement on Fisheries Subsidies) ఆమోదించబడింది. పర్యావరణ సుస్థిరతను ప్రధాన లక్ష్యంగా చేసుకున్న మొట్టమొదటి బహుపాక్షిక WTO ఒప్పందంగా ఇది నిలిచింది. WTO సభ్య దేశాలలో అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల దేశాలు తమ ఆమోద పత్రాలను సమర్పించిన తర్వాత, ఈ ఒప్పందం 15 సెప్టెంబర్ 2025న అమల్లోకి వచ్చింది.

ఈ ఒప్పందం చట్టవిరుద్ధమైన, నివేదించని మరియు నియంత్రణ లేని చేపల వేటతో పాటు, అధికంగా వేటాడబడిన చేపల నిల్వల వేటకు సంబంధించిన రాయితీలను నిషేధిస్తుంది. సముద్ర వనరుల మితిమీరిన దోపిడీని ప్రోత్సహించే మరియు ప్రపంచ చేపల నిల్వల దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతకు ముప్పు కలిగించే హానికరమైన రాయితీలను తగ్గించడమే ఈ నిబంధనల లక్ష్యం.

దీని పరిధి ప్రధానంగా సముద్రంలో సహజంగా చేపలు పట్టడం మరియు సముద్రంలో చేపల వేటకు సంబంధించిన కార్యకలాపాలకు మాత్రమే పరిమితం. ఆక్వాకల్చర్ మరియు అంతర్గత మత్స్య పరిశ్రమ దీని పరిధికి వెలుపల ఉన్నాయి. ఇది భారతదేశానికి చాలా ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఆక్వాకల్చర్ ఆధారిత రొయ్యలు దేశం యొక్క సముద్రపు ఆహార ఎగుమతులలో ఒక ప్రధాన భాగంగా ఉన్నాయి.

ఈ ఒప్పందం, పెద్ద పారిశ్రామిక మరియు సుదూర జలాల్లో చేపలు పట్టే నౌకా సముదాయాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చే రాయితీలను నియంత్రించడం ద్వారా, సాంప్రదాయ మరియు చిన్న తరహా మత్స్యకారుల వర్గాలను పరిరక్షిస్తుందని భావిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, సుస్థిరత మరియు మూలాలను గుర్తించగల సామర్థ్యానికి ఎక్కువగా ప్రాధాన్యతనిస్తున్న మార్కెట్లలో, బాధ్యతాయుతమైన సముద్రపు ఆహార ఎగుమతిదారుగా భారతదేశ ప్రతిష్టను ఇది బలోపేతం చేయవచ్చు.

భారతదేశ అమలు విధానంలో 'ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలంలో మత్స్య వనరుల సుస్థిర వినియోగ నియమాలు, 2025', నడిసముద్రంలో చేపల వేటకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలు మరియు 'ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన' కింద సామర్థ్య పెంపుదల కార్యక్రమాలు భాగంగా ఉన్నాయి.

పైపొర భూగర్భ జలవనరుల నిర్వహణ కార్యక్రమం

నిస్సార భూగర్భ జల వనరుల నిర్వహణ కార్యక్రమం అనేది AMRUT 2.0 కింద అమలు చేయబడిన ఒక పట్టణ భూగర్భ జల నిర్వహణ చొరవ. దీనికి గృహ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ మద్దతు ఇస్తుంది మరియు జాతీయ పట్టణ వ్యవహారాల సంస్థ భాగస్వామ్యంతో దీనిని అమలు చేస్తున్నారు.

ఈ కార్యక్రమం నిస్సార భూగర్భ జల వ్యవస్థలను నగర స్థాయి నీటి ప్రణాళికలో ఏకీకృతం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. పై భూగర్భ జల పొరలను పునరుద్ధరించడం, పట్టణ నీటి భద్రతను మెరుగుపరచడం, మరియు నీటి కొరత, తీవ్ర వర్షపాతం వంటి వాతావరణ సంబంధిత ప్రమాదాల నుండి నగరాలను బలోపేతం చేయడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు.

SAM చర్యలలో రీఛార్జ్ షాఫ్ట్‌లు, రీఛార్జ్ పిట్‌లు, నిస్సార ఇంజెక్షన్ బోర్‌వెల్‌లు, మరియు సాంప్రదాయ తవ్విన బావులు మరియు నీటి వనరుల పునరుద్ధరణ వంటివి ఉంటాయి. ఈ నిర్మాణాలు వర్షపు నీరు మరియు తుఫాను నీరు నేలలోకి ఇంకడానికి, భూగర్భ జలాలను తిరిగి నింపడానికి, మరియు పట్టణ వరదలు మరియు నీటి నిల్వను తగ్గించడానికి వీలు కల్పిస్తాయి.

అనువైన భూగర్భ జల పునర్భరణ మండలాలను గుర్తించడానికి భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థ మ్యాపింగ్ మరియు సూక్ష్మ-జలవిభాజక అధ్యయనాలు వంటి శాస్త్రీయ సాధనాలను ఉపయోగిస్తారు. భూగర్భ జల పునర్భరణ నిర్మాణాల దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతను నిర్ధారించడానికి ఈ కార్యక్రమం సామాజిక భాగస్వామ్యాన్ని మరియు స్థానిక నిర్వహణను కూడా ప్రోత్సహిస్తుంది.

మొదటి దశ అయిన 'SAM 1.0'ను 10 నగరాల్లో పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా అమలు చేశారు. 'క్యాచ్ ది రెయిన్' (Catch the Rain) ప్రచారంలో భాగంగా చేపట్టిన విస్తృత స్థాయి 'SAM 2.0' దశలో అదనంగా మరో 75 నగరాలు చేర్చబడ్డాయి. ఇందులో భాగమైన నగరాల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయనగరం కూడా ఒకటి కాగా, అక్కడ భూగర్భ జల మట్టాలలో మెరుగుదల నమోదైంది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• అమృత్ 2.0 (AMRUT 2.0) కింద అమలు చేయబడింది.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
• భాగస్వామ్య సంస్థ: నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అర్బన్ అఫైర్స్
• ప్రధాన లక్ష్యం: నిస్సారమైన పట్టణ భూగర్భ జలవనరులను పునరుద్ధరించడం మరియు పునరుజ్జీవింపజేయడం
• SAM 1.0 పది పైలట్ నగరాలను కవర్ చేసింది.
• SAM 2.0 ఈ కార్యక్రమాన్ని అదనంగా మరో 75 నగరాలకు విస్తరించింది.

భారతదేశ పత్తి రంగం

"తెల్ల బంగారం"గా ప్రసిద్ధి చెందిన పత్తి, భారతదేశ వ్యవసాయ, వస్త్ర మరియు ఎగుమతి రంగాల ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. గుర్తింపు పొందిన నాలుగు రకాల పత్తి జాతులను సాగు చేస్తున్న ఏకైక దేశం భారతదేశం; పత్తి సాగు విస్తీర్ణంలో మన దేశం ప్రపంచంలోనే మొదటి స్థానంలో ఉంది. అలాగే, పత్తి ఉత్పత్తి మరియు వినియోగం రెండింటిలోనూ మన దేశం రెండో స్థానంలో నిలుస్తుంది.

2025–26లో భారతదేశం తాత్కాలిక అంచనాల ప్రకారం 290.91 లక్షల బేళ్ల పత్తిని ఉత్పత్తి చేయగా, దేశీయ వినియోగం 328 లక్షల బేళ్లుగా నమోదైంది. ఒక పత్తి బేలు 170 కిలోలకు సమానం. పత్తి సాగు సుమారు 60 లక్షల మంది రైతులకు జీవనోపాధిని కల్పిస్తుండగా, దీనికి సంబంధించిన ప్రాసెసింగ్, వస్త్ర పరిశ్రమ మరియు వాణిజ్య రంగాలలో మరో నాలుగు నుండి ఐదు కోట్ల మంది ఉపాధి పొందుతున్నారు.

ప్రభుత్వం ₹5,659.22 కోట్ల కేటాయింపుతో 2025–26లో ఐదేళ్ల 'పత్తి ఉత్పాదకత మిషన్'ను ప్రారంభించింది. వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే, తెగుళ్లను నిరోధించే మరియు అధిక దిగుబడినిచ్చే రకాలను అభివృద్ధి చేయడం దీని లక్ష్యం; ఇందులో ముఖ్యంగా 'ఎక్స్‌ట్రా-లాంగ్ స్టేపుల్' (అత్యంత పొడవైన పీచు కలిగిన) పత్తి రకాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించనున్నారు. 2031 నాటికి పత్తి ఉత్పత్తిని 297 లక్షల బేళ్ల నుండి 498 లక్షల బేళ్లకు పెంచాలని ఈ మిషన్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఈ మిషన్ పత్తిని పండించే 14 రాష్ట్రాల్లోని 140 జిల్లాల్లో దాదాపు 24 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణాన్ని కవర్ చేయనుంది మరియు దీనివల్ల సుమారు 32 లక్షల మంది రైతులు లబ్ధి పొందుతారని అంచనా. ఇది ప్రభుత్వం యొక్క '5F' విజన్ (Farm, Fibre, Factory, Fashion, and Foreign)కు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది.

కస్తూరి కాటన్ భారత్ కార్యక్రమం బ్రాండింగ్, ధృవీకరణ మరియు ట్రేసబిలిటీ ద్వారా భారతీయ పత్తి యొక్క ప్రపంచ స్థానాన్ని మెరుగుపరచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. క్యూఆర్-ఆధారిత ధృవీకరణ మరియు బ్లాక్‌చెయిన్ టెక్నాలజీ పూర్తిస్థాయి ట్రేసబిలిటీని అందిస్తాయి. 30 జూన్ 2026 నాటికి, ఈ కార్యక్రమం కింద 3.29 లక్షలకు పైగా బేళ్లకు ధృవీకరణ లభించింది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• పత్తిని సాధారణంగా 'తెల్ల బంగారం' అని పిలుస్తారు.
• పత్తి సాగు విస్తీర్ణంలో భారత్ ప్రపంచంలోనే మొదటి స్థానంలో ఉంది.
• పత్తి ఉత్పాదకత మిషన్ 2025–26లో ప్రారంభించబడింది.
• మిషన్ కేటాయింపు: ₹5,659.22 కోట్లు
• 2031 నాటికి ఉత్పత్తి లక్ష్యం: 498 లక్షల బేళ్లు
• MSP అమలు చేసే సంస్థ: కాటన్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా
• డిజిటల్ సేకరణ వేదిక: కపాస్ కిసాన్ యాప్
• పత్తి బ్రాండింగ్ కార్యక్రమం: కస్తూరి కాటన్ భారత్
• 5F దృక్పథం ఫార్మ్ (వ్యవసాయం), ఫైబర్ (నార), ఫ్యాక్టరీ (ఫ్యాక్టరీ), ఫ్యాషన్ (ఫ్యాషన్) మరియు ఫారిన్ (విదేశీ) లను సూచిస్తుంది.

2026 బెల్జియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్‌ను కిమీ ఆంటోనెల్లీ గెలుచుకున్నారు

ఇటలీకి చెందిన డ్రైవర్ కిమీ ఆంటోనెల్లీ, 2026 జూలై 19న 'సర్క్యూట్ డి స్పా-ఫ్రాంకోర్చాంప్స్'లో జరిగిన 2026 బెల్జియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్‌ను గెలుచుకున్నారు. 19 ఏళ్ల మెర్సిడెస్ డ్రైవర్ అయిన ఆయన, ఫెరారీకి చెందిన చార్లెస్ లెక్‌లర్క్ మరియు రెడ్ బుల్‌కు చెందిన మాక్స్ వెర్‌స్టాపెన్‌ల కంటే ముందుగా రేసును పూర్తి చేసి, ఈ సీజన్‌లో తన ఆరవ విజయాన్ని నమోదు చేశారు.

భారతదేశపు 99వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా వి.ఎస్. రతన్‌వేల్ నిలిచారు

'3వ గౌహతి స్మార్ట్ సిటీ ఇంటర్నేషనల్ ఓపెన్ FIDE రేటింగ్ చెస్ టోర్నమెంట్ 2026'లో 2500 ఎలో (Elo) రేటింగ్ మార్కును అధిగమించడం ద్వారా, తమిళనాడుకు చెందిన చెస్ క్రీడాకారుడు వి.ఎస్. రతన్‌వేల్ భారతదేశపు 99వ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా నిలిచారు. ఈ టోర్నమెంట్ 2026 జూలై 14 నుండి 19 వరకు గౌహతిలో జరిగింది.

ఫిఫా ప్రపంచ కప్ 2026

ముఖ్యాంశాలు:

• ఫిఫా ప్రపంచ కప్ 2026 విజేతలు: స్పెయిన్
• రన్నరప్: అర్జెంటీనా
• ఫైనల్‌లో అదనపు సమయం తర్వాత స్పెయిన్ అర్జెంటీనాను 1–0తో ఓడించింది.
• ఫైనల్ మ్యాచ్ అమెరికాలోని న్యూజెర్సీలో ఉన్న మెట్‌లైఫ్ స్టేడియంలో జరిగింది.
• ఫెర్రాన్ టోర్రెస్ 106వ నిమిషంలో విజయాన్ని అందించే గోల్ చేశాడు.
• స్పెయిన్ తన రెండవ ఫిఫా ప్రపంచ కప్ టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది; ఇది ఇంతకుముందు 2010లో విజయం సాధించింది.
• గోల్డెన్ బాల్: స్పెయిన్‌కు చెందిన రోడ్రి
• గోల్డెన్ బూట్: కైలియన్ Mbappé — 10 గోల్స్
• గోల్డెన్ గ్లోవ్: స్పెయిన్‌కు చెందిన ఉనై సిమోన్
• ఉత్తమ యువ ఆటగాడు: స్పెయిన్‌కు చెందిన పావు కుబార్సీ
• ఫీఫా ఫెయిర్ ప్లే అవార్డు: నెదర్లాండ్స్
• 2026 ఫిఫా ప్రపంచ కప్‌కు అమెరికా, కెనడా మరియు మెక్సికోలు సంయుక్తంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాయి.

1. స్పా-ఫ్రాన్‌కార్‌చాంప్స్‌లో జరిగిన 2026 బెల్జియన్ ఫార్ములా వన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్‌ను ఎవరు గెలుచుకున్నారు?
ఎ. చార్లెస్ లెక్లెర్క్
బి. మాక్స్ వెర్స్టాపెన్
సి. కిమి ఆంటోనెల్లి
డి. లూయిస్ హామిల్టన్

2. ఇటీవల భారతదేశ 99వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా ఎవరు మారారు?
ఎ. వి.ఎస్. రథన్వేల్
బి. ఆర్. ప్రజ్ఞానానంద
సి. అర్జున్ ఎరిగైసి
డి.డి.గుకేష్

3. ఫైనల్‌లో అర్జెంటీనాను ఓడించి 2026 FIFA ప్రపంచ కప్‌ను ఏ దేశం గెలుచుకుంది?
ఎ. ఫ్రాన్స్
బి. స్పెయిన్
సి. బ్రెజిల్
డి. జర్మనీ

4. కస్తూరి కాటన్ భారత్ చొరవ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?
ఎ. రైతులకు ఉచితంగా పత్తి విత్తనాలు అందించడం
బి. బ్రాండింగ్, సర్టిఫికేషన్ మరియు ట్రేసబిలిటీ ద్వారా భారతీయ పత్తిని ప్రోత్సహించడం
సి. పత్తి సాగును ఆహార పంటలతో భర్తీ చేయడం
డి. భారతదేశంలోకి పత్తి దిగుమతులను నియంత్రించడం

5. ఫిషరీస్ సబ్సిడీలపై ఒప్పందానికి సంబంధించిన ఇన్‌స్ట్రుమెంట్ ఆఫ్ యాక్సెప్టెన్స్‌ను డిపాజిట్ చేసిన 123వ WTO సభ్య దేశం ఏది?
ఎ. పాకిస్థాన్
బి. బంగ్లాదేశ్
సి. భూటాన్
డి. ఇండియా

6. పైపొర భూగర్భ జలవనరుల నిర్వహణ కార్యక్రమం కింద ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఏ నగరం భూగర్భజలాలు మెరుగుపడినట్లు నివేదించింది?
ఎ. కర్నూలు
బి. విజయనగరం
సి. తిరుపతి
డి. నెల్లూరు

7. షాలో అక్విఫర్ మేనేజ్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్ ఏ ప్రభుత్వ మిషన్‌లో భాగం?
ఎ. అమృత్
బి. జల్ జీవన్ మిషన్
సి. స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్
డి. అటల్ భుజల్ యోజన