కరెంట్ అఫైర్స్ 18 మే 2026

ఇరాక్ ప్రధాన మంత్రి - అలీ అల్-జైదీ

ఇరాక్ పార్లమెంటు ద్వారా అధికారికంగా ధృవీకరించబడి, ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన అనంతరం, మే 16న అలీ అల్-జైదీ ఇరాక్ ప్రధానమంత్రిగా అధికారికంగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

నెదర్లాండ్స్‌కు ప్రధానమంత్రి పర్యటన

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నెదర్లాండ్స్ పర్యటన సందర్భంగా, సెమీకండక్టర్లు, నీటి నిర్వహణ, వారసత్వ సంపద పునరుద్ధరణ, పుష్ప సాగు రంగాలలో భారత్, నెదర్లాండ్స్ దేశాలు సహకారాన్ని విస్తరించుకున్నాయి.

• టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ASML (ASML అధునాతన లిథోగ్రఫీ యంత్రాలను సరఫరా చేస్తుంది) మధ్య జరిగిన ఒప్పందంపై సంతకాల కార్యక్రమానికి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ మరియు డచ్ ప్రధానమంత్రి రాబ్ జెట్టెన్ సాక్ష్యంగా నిలిచారు.
• ఈ ఒప్పందం ధోలేరాలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఫ్రంట్-ఎండ్ సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ (Fab) కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది.
• లైడెన్ విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయం చారిత్రక 11వ శతాబ్దపు చోళ రాగి పలకలను భారతదేశానికి తిరిగి అప్పగించింది.
  • ఈ రాగి పలకలు చోళ రాజులు జారీ చేసిన రాజశాసనాలు.
  • తమిళనాడులోని నాగపట్నంలోని బౌద్ధ విహారానికి అనైమంగళం గ్రామాన్ని విరాళంగా ఇచ్చినట్లు వారు డాక్యుమెంట్ చేస్తారు.
  • శాసనాలు తమిళం మరియు సంస్కృతంలో వ్రాయబడ్డాయి.
• ప్రధాని మోదీ, డచ్ ప్రధాని రాబ్ జెట్టెన్ అఫ్స్లూయిట్‌డిజ్క్ డ్యామ్‌ను సందర్శించారు.
  • The Afsluitdijk is a 32-km-long dam and flood-control structure in the Netherlands.
  • గుజరాత్‌లోని కల్పసర్ ప్రాజెక్టుపై సాంకేతిక సహకారం కోసం భారతదేశం మరియు నెదర్లాండ్స్ ఒక 'ఉద్దేశ పత్రాన్ని' (Letter of Intent) కూడా కుదుర్చుకున్నాయి.
• పశ్చిమ త్రిపురలో పూల కోసం ఒక ఇండో-డచ్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు కూడా ఇరు దేశాలు ప్రకటించాయి.

భోజ్‌శాల సముదాయాన్ని ఆలయంగా ప్రకటించిన మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు

ధార్ జిల్లాలోని వివాదాస్పద భోజ్‌శాల-కమల్ మౌలా సముదాయం, సరస్వతీ దేవికి (వాగ్దేవికి) అంకితం చేయబడిన ఒక ఆలయమని మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.

జస్టిస్ వినయ్ కుమార్ శుక్లా మరియు అలోక్ అవస్థిలతో కూడిన ధర్మాసనం, ఆ స్థలంపై హక్కులకు సంబంధించి ముస్లిం మరియు జైన వర్గాలు దాఖలు చేసిన పిటిషన్లను కొట్టివేస్తూ 242 పేజీల తీర్పును వెలువరించింది.

తీర్పులోని ముఖ్యాంశాలు

• ఆ స్థలం యొక్క మతపరమైన స్వభావాన్ని, సరస్వతీ దేవికి అంకితమైన భోజ్‌శాల ఆలయంగా న్యాయస్థానం ప్రకటించింది.
• ఆ స్థలంలో ముస్లింలు శుక్రవారపు ప్రార్థనలు చేసుకోవడానికి అనుమతిస్తూ భారత పురావస్తు శాఖ (ASI) 2003లో జారీ చేసిన ఉత్తర్వును న్యాయస్థానం రద్దు చేసింది.
• ఈ స్థలం, పురాతన స్మారక చిహ్నాలు మరియు పురావస్తు ప్రదేశాలు, అవశేషాల చట్టం, 1958 ప్రకారం ఒక రక్షిత స్మారక చిహ్నంగా కొనసాగుతోంది.

న్యాయస్థానం వారి ముఖ్యమైన ఆదేశాలు

• లండన్‌లోని ఒక మ్యూజియం నుండి సరస్వతీ మాత విగ్రహాన్ని తిరిగి తీసుకురావడానికి కృషి చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఆదేశాలు జారీ చేయబడ్డాయి.
• ASIకి వీటిపై పర్యవేక్షక నియంత్రణ మంజూరు చేయబడింది:
  • పరిరక్షణ
  • సంరక్షణ
  • మతపరమైన ప్రవేశ నిర్వహణ

శాస్త్రీయ సర్వే ఫలితాలు

న్యాయస్థానం ASI యొక్క శాస్త్రీయ సర్వే నివేదికను ఆమోదించింది, ఇది వీటిని ఉపయోగించింది:

• కార్బన్ డేటింగ్
• పాలియోగ్రఫీ
• XRF బిందు విశ్లేషణ
• పదార్థ కూర్పు పరీక్ష

ఆపరేషన్ రేజ్‌పిల్

నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) 'ఆపరేషన్ రేజ్‌పిల్'ను ప్రారంభించి, మధ్యప్రాచ్యంలో విరివిగా దుర్వినియోగం చేయబడే సైకోట్రోపిక్ డ్రగ్ అయిన క్యాప్టగాన్ స్మగ్లింగ్‌లో పాలుపంచుకుంటున్న ఒక ప్రధాన అంతర్జాతీయ మాదకద్రవ్యాల స్మగ్లింగ్ నెట్‌వర్క్‌ను ఛేదించింది. భారతదేశంలో క్యాప్టగాన్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడం ఇదే మొదటిసారి.

కాప్టగాన్ అంటే ఏమిటి?

• Captagon ప్రధానంగా Fenetylline మరియు Amphetamineలను కలిగి ఉంటుంది. NDPS చట్టం పరిధిలో ఇవి మానసిక స్థితిని ప్రభావితం చేసే పదార్థాలుగా పరిగణించబడతాయి. మధ్యప్రాచ్యంలోని సంఘర్షణ ప్రాంతాలలో దీనిని దుర్వినియోగం చేస్తున్నట్లు వచ్చిన నివేదికల కారణంగా, Captagonను తరచుగా "జిహాదీ డ్రగ్" అని వ్యవహరిస్తుంటారు.

అంగన్‌వాడీ విద్యను మెరుగుపరచడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ‘ACCHA’ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా బాల్య విద్య నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి మరియు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల పనితీరును బలోపేతం చేయడానికి 'ఆంధ్రలో చిన్నారుల చదువులు' (ACCHA) పథకాన్ని ప్రారంభించింది.

ముఖ్యాంశాలు

• ACCHA ప్రాజెక్ట్ వీటిపై దృష్టి సారిస్తుంది:
  • బాల్య విద్య
  • ఆటల ఆధారిత అభ్యాస పద్ధతులు
  • అంగన్‌వాడీ కార్యకర్తల నైపుణ్యాల పెంపు
  • అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలలో నమోదును మెరుగుపరచడం
• ఈ ప్రాజెక్టు మొదట కుప్పంలో ఒక ప్రయోగాత్మక కార్యక్రమంగా ప్రారంభించబడింది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రస్తుతం 55,746 అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు ఉన్నాయి, వీటిలో సుమారు 8.5 లక్షల మంది పిల్లలు చేరారు.

విశాఖపట్నం చారిత్రక మరియు సముద్రయాన వారసత్వం

తొట్లకొండ బౌద్ధ సముదాయం

• సముద్రానికి అభిముఖంగా ఉన్న ఒక కొండపై, క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దం నుండి క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం మధ్య కాలంలో తొట్లకొండ బౌద్ధ సముదాయం విలసిల్లింది.

భీమునిపట్నం మరియు డచ్ సెటిల్మెంట్

17వ శతాబ్దంలో, డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధ్వర్యంలో భీమునిపట్నం ఒక డచ్ వాణిజ్య స్థావరంగా మారింది.

• కుమ్మరిపాలెంలోని డచ్ శ్మశానవాటిక — 1661 నాటిది — భారతదేశ తూర్పు తీరంలో ఇప్పటికీ మనుగడలో ఉన్న అత్యంత పురాతన యూరోపియన్ సమాధి స్థలాలలో ఒకటి.

విశాఖపట్నంలో తొలి సిపాయిల తిరుగుబాటు

షేక్ మహమ్మద్ ఖాన్ నాయకత్వంలో 1780 అక్టోబర్ 3న జరిగిన విశాఖపట్నం తిరుగుబాటు, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా భారతదేశంలో నమోదైన తొలి సిపాయి తిరుగుబాట్లలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

• ఈ తిరుగుబాటు 1857 తిరుగుబాటుకు 77 సంవత్సరాల ముందు జరిగింది.
• తిరుగుబాటు అణచివేయబడక ముందే, తిరుగుబాటుదారులు ఆ పట్టణాన్ని క్లుప్తంగా ఆక్రమించి, కంపెనీ ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

హిందుస్థాన్ షిప్‌యార్డ్ మూలాలు

భారతదేశపు మొట్టమొదటి గ్రీన్‌ఫీల్డ్ షిప్‌యార్డ్‌ను 1941లో పారిశ్రామికవేత్త వాల్‌చంద్ హీరాచంద్ విశాఖపట్నంలో సింధియా షిప్‌యార్డ్‌గా స్థాపించారు.

• రాజేంద్ర ప్రసాద్ జూన్ 21, 1941న శంకుస్థాపన చేశారు.
• ఆ షిప్‌యార్డ్ తదనంతరం హిందుస్తాన్ షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్‌గా మారింది.
• 'జల్ ఉష' నౌకను 1948లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రారంభించారు.

విశాఖపట్నం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ వారసత్వం

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, ముఖ్యంగా 1942 ఏప్రిల్ 6న జరిగిన జపాన్ వైమానిక దాడుల అనంతరం, విశాఖపట్నం పోషించిన కీలక పాత్ర కారణంగా అది మరోసారి చారిత్రక దృష్టిని ఆకర్షించింది.

విశాఖపట్నంపై జపాన్ వైమానిక దాడి

• 1942 ఏప్రిల్ 6న, జపాన్ యుద్ధ విమానాలు ర్యూజో విమాన వాహక నౌక నుండి బయలుదేరి విశాఖపట్నం నౌకాశ్రయం మరియు వ్యూహాత్మక స్థావరాలపై దాడి చేశాయి.
• ఈ దాడి పలు దశల్లో జరిగింది, దీనివల్ల నివాసితులలో ప్రాణనష్టం మరియు భయాందోళనలు ఏర్పడ్డాయి.
• రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఆగ్నేయాసియా అంతటా జపాన్ ముందుకు సాగిన కొద్దికాలానికే ఈ బాంబు దాడి జరిగింది.

భారతదేశపు మొట్టమొదటి శాటిలైట్-ట్యాగ్ కలిగిన గంగా మృదుకవచ తాబేలు కాజీరంగా జాతీయ పార్కులో విడుదల చేయబడింది.

అంతరించిపోతున్న జాతుల దినోత్సవం సందర్భంగా భారతదేశపు మొట్టమొదటి శాటిలైట్-ట్యాగ్డ్ గంగా సాఫ్ట్-షెల్ తాబేలును కజిరంగ జాతీయ పార్క్ మరియు టైగర్ రిజర్వ్‌లో విడుదల చేశారు.

అస్సాం అటవీ శాఖ మరియు కజిరంగ జాతీయ ఉద్యానవన అధికారుల సహకారంతో వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా చేపట్టిన ఒక సంరక్షణ కార్యక్రమం భాగంగా, అంతరించిపోతున్న మంచినీటి తాబేలును బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తరపు ఒడ్డున విడుదల చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ సొసైటీ నిధులు సమకూర్చింది.

ముఖ్యాంశాలు

• జాతి: గంగా మృదుకవచ తాబేలు (Nilssonia gangetica)
• సంరక్షణ స్థితి:
  • ప్రకృతి పరిరక్షణ అంతర్జాతీయ సంఘం (IUCN) రెడ్ లిస్ట్‌లో అంతరించిపోతున్న జాతిగా జాబితా చేయబడింది.
  • వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం, 1972 లోని మొదటి షెడ్యూల్ కింద రక్షించబడింది.
• ఈ తాబేలు తన తలపై ఉండే బాణం గుర్తు ఆకారపు విలక్షణమైన గుర్తుల వల్ల గుర్తింపు పొందింది.
• ఇది భారతదేశంలోని పెద్ద నదులు, సరస్సులు మరియు జలాశయాలలో నివసిస్తుంది.

ఉపగ్రహ ట్యాగింగ్ ప్రాముఖ్యత

ఉపగ్రహ ట్యాగింగ్ ప్రాజెక్టు వీటిని అధ్యయనం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది:

• కాలానుగుణ సంచార నమూనాలు
• సంచార పరిధి
• గూడు కట్టుకునే మరియు సంతానోత్పత్తి ఆవాసాలు

ఈ సమాచారం బ్రహ్మపుత్ర నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో మృదు కవచ తాబేళ్ల క్రియాశీల సంరక్షణ మరియు నిర్వహణకు సహాయపడుతుంది.

డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలను అరికట్టడానికి CBI AI-ఆధారిత ధృవీకరణ వ్యవస్థ ‘అభయ్’ను ప్రారంభించింది.

సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) నోటీసుల ప్రామాణికతను ధృవీకరించుకోవడంలో పౌరులకు సహాయపడటానికి మరియు పెరుగుతున్న డిజిటల్ అరెస్టు మోసాల నుండి వారిని రక్షించడానికి, 'అభయ్' అనే AI-ఆధారిత హెల్ప్‌బాట్‌ను ప్రారంభించింది.

డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్ అంటే ఏమిటి?

డిజిటల్ అరెస్టు మోసంలో:

• మోసగాళ్లు నకిలీ న్యాయపరమైన నోటీసులను పంపుతారు లేదా చట్ట అమలు అధికారుల వలె నటిస్తారు.
• బాధితులకు తాము విచారణలో ఉన్నామని లేదా 'డిజిటల్ అరెస్టు'లో ఉన్నామని తప్పుగా చెబుతారు.
• మోసగాళ్లు వీడియో కాల్ల ద్వారా బాధితులను నిరంతరం నిఘాలో ఉంచుతూ, డబ్బు బదిలీ చేయమని లేదా గోప్యమైన సమాచారాన్ని పంచుకోమని వారిని బలవంతం చేస్తారు.

భారతీయ చట్టంలో "డిజిటల్ అరెస్టు" అనే భావనకు ఎటువంటి చట్టపరమైన ఉనికి లేదని CBI స్పష్టం చేసింది.

‘అభయ్’ ప్రాముఖ్యత

• ధృవీకరణ కోసం కృత్రిమ మేధస్సును ఉపయోగిస్తుంది
• నకిలీ CBI నోటీసులను గుర్తించడంలో పౌరులకు సహాయపడుతుంది.
• సైబర్ మోసాలు మరియు ఆన్‌లైన్ ఆర్థిక మోసాలను తగ్గించడమే దీని లక్ష్యం.
• సైబర్ నేరాలపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పిస్తుంది.

1. గంగా మృదు-కవచ తాబేలు (Ganges soft-shell turtle) యొక్క శాస్త్రీయ నామం ఏమిటి?
ఎ. బటగూర్ బాస్కా
బి. నిల్సోనియా గ్యాంజెటికా
సి. లిస్సెమిస్ పంక్టాటా
డి. జియోక్లెమిస్ హామిల్టోని

2. నోటీసులను ధృవీకరించడానికి మరియు 'డిజిటల్ అరెస్ట్' మోసాలను నివారించడానికి CBI ప్రారంభించిన AI-ఆధారిత సహాయక బాట్ (helpbot) పేరు ఏమిటి?
ఎ. రక్షక్
బి. సురక్ష
సి. అభయ్
డి.కవచ్

3. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'భోజ్‌శాల-కమల్ మౌలా' వివాదాస్పద సముదాయం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
ఎ. రాజస్థాన్
బి. ఉత్తరప్రదేశ్
సి. మధ్యప్రదేశ్
డి.గుజరాత్

4. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ప్రారంభించబడిన 'ACCHA' ప్రాజెక్ట్ కింది వాటిలో దేనికి సంబంధించినది?
ఎ. వ్యవసాయ యాంత్రీకరణ
బి. బాల్య విద్య మరియు అంగన్‌వాడీ సేవలు
సి. కృత్రిమ మేధస్సు (AI) శిక్షణ
డి. గ్రామీణ రహదారి అభివృద్ధి

5. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన 'తోట్లకొండ బౌద్ధ సముదాయం' ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
ఎ. ఒడిశా
బి. తమిళనాడు
సి. ఆంధ్ర ప్రదేశ్
డి. కర్ణాటక

6. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో జపాన్ యుద్ధ విమానాలు విశాఖపట్నంపై ఏ తేదీన దాడి చేశాయి?
ఎ. ఆగస్టు 15, 1942
బి. ఏప్రిల్ 6, 1942
సి. జనవరి 26, 1943
డి. సెప్టెంబర్ 1, 1939

7. ఇరాక్ పార్లమెంట్ ధృవీకరించిన తర్వాత ఇరాక్ ప్రధానమంత్రిగా ఇటీవల ఎవరు బాధ్యతలు స్వీకరించారు?
ఎ. ముస్తఫా అల్-కదిమి
బి. మహమ్మద్ షియా అల్ సుడానీ
సి. అలీ అల్-జైదీ
డి. బర్హమ్ సలీహ్

8. ఇటీవల వార్తల్లో కనిపించిన ‘ఆపరేషన్ RAGEPILL’, భారతదేశంలో మొదటిసారిగా ఏ సైకోట్రోపిక్ డ్రగ్‌ని స్వాధీనం చేసుకోవడంతో సంబంధం కలిగి ఉంది?
ఎ. హెరాయిన్
బి. మెథాంఫేటమిన్
సి. కాప్టగాన్
డి. కొకైన్

9. Afsluitdijk, 32-కిమీ-పొడవు ఆనకట్ట మరియు వరద-నియంత్రణ నిర్మాణం, ఏ దేశంలో ఉంది?
ఎ. డెన్మార్క్
బి. జర్మనీ
సి. నెథర్లాండ్స్
డి. బెల్జియం

10. 11వ శతాబ్దపు చోళ రాగి ఫలకాలను ఇటీవల ఏ దేశం భారతదేశానికి తిరిగి ఇచ్చింది?
ఎ. ఫ్రాన్స్
బి. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్
సి. నెథర్లాండ్స్
డి. జర్మనీ