కరెంట్ అఫైర్స్ 18 జూన్ 2026
Add as a preferred Source on Googleవిషయ సూచిక
ఆర్థిక వ్యవస్థ
రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితిగతులు 2024-25 – CAG నివేదిక
భారత కంప్ట్రోలర్ మరియు ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) “రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవహారాలు 2024-25” నివేదికను విడుదల చేసింది. బలమైన ఆదాయ సమీకరణ ఉన్నప్పటికీ భారత రాష్ట్రాలలో పెరుగుతున్న ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఈ నివేదిక హైలైట్ చేసింది.
కీలక ఫలితాలు:
ఆర్థిక లోటు మరియు రుణం
- 2024-25లో మొత్తం 28 రాష్ట్రాలు ఆర్థిక లోటును నమోదు చేశాయి.
- 15 రాష్ట్రాలు GSDPలో 3%గా ఉన్న ఆర్థిక బాధ్యత మరియు బడ్జెట్ నిర్వహణ (FRBM) నిర్దేశిత పరిమితిని మించాయి.
- మార్చి 31, 2025 నాటికి రాష్ట్రాల మొత్తం అప్పుల భారం ₹90.51 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది.
- రాష్ట్ర మొత్తం రుణం సమిష్టి GSDPలో 27.89 శాతానికి చేరుకుంది.
- 13 రాష్ట్రాలు ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సు చేసిన సూచిక రుణ పరిమితిని మించాయి.
ఆదాయ పరిస్థితి
- 13 రాష్ట్రాలు ఆదాయ మిగులును నమోదు చేశాయి.
- 15 రాష్ట్రాలు రెవెన్యూ లోటును నమోదు చేశాయి.
- రాష్ట్రాల సొంత పన్ను ఆదాయం (SOTR) ఆదాయ రాబడులలో అతిపెద్ద వనరుగా కొనసాగింది.
- రాష్ట్ర మొత్తం ఆదాయ రాబడులలో రాష్ట్ర జీఎస్టీ (SGST) దాదాపు 50% వాటాను సమకూర్చింది.
వ్యయ ధోరణులు
- గత దశాబ్ద కాలంలో రాష్ట్రాల మొత్తం వ్యయం 131% పెరిగింది.
- 2024-25లో మొత్తం వ్యయం ₹51.20 లక్షల కోట్లకు చేరింది.
- మొత్తం వ్యయంలో సామాజిక మరియు ఆర్థిక సేవలు దాదాపు మూడింట రెండు వంతుల వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.
ఆర్థిక దృఢత్వం
- మొత్తం ఆదాయ వ్యయంలో 43 శాతానికి పైగా జీతాలు, పింఛన్లు మరియు వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చయ్యాయి.
- సబ్సిడీలు మరియు నిర్దేశిత బాధ్యతలపై చేసిన ఉమ్మడి వ్యయం, రెవెన్యూ వ్యయంలో 53.31%గా ఉంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్
నివేదిక ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ గణనీయమైన ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది:
- ఆదాయ లోటు: GSDPలో 3.75%
- ఆర్థిక లోటు: GSDPలో 5.05%
- ప్రభుత్వ రుణం: ₹5,68,623 కోట్లు
- రెండూ లోటు సూచికలు FRBM లక్ష్యాలను మించాయి.
- అధిక రెవెన్యూ వ్యయం మూలధన పెట్టుబడిని పరిమితం చేస్తూ, దీర్ఘకాలిక ఆర్థికపరమైన ప్రమాదాలను సృష్టిస్తోంది.
పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
ఆధార్ దుర్వినియోగంపై సుప్రీంకోర్టు స్పందన కోరింది
పౌరసత్వం, నివాసం మరియు నివాస ధృవీకరణ పత్రంగా ఆధార్ను దుర్వినియోగం చేస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ దాఖలైన పిటిషన్పై కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి భారత సుప్రీంకోర్టు స్పందన కోరింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూర్యకాంత్, జస్టిస్ వి. మోహనలతో కూడిన ధర్మాసనం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు నోటీసులు జారీ చేసింది.
- ఆధార్ను దాని ఉద్దేశించిన ప్రయోజనానికి మించి పౌరసత్వం, నివాసం, నివాస స్థలం మరియు పుట్టిన తేదీకి రుజువుగా అంగీకరిస్తున్నారని పిటిషన్లో వాదించారు.
- ఈ పిటిషన్ ఆధార్ చట్టం, 2016లోని సెక్షన్ 9ను ప్రస్తావిస్తుంది; ఆధార్ కేవలం గుర్తింపునకు మాత్రమే రుజువు అని, అది పౌరసత్వం, స్థానిక నివాస హోదా లేదా నివాస హక్కులను కల్పించదని ఈ సెక్షన్ పేర్కొంటుంది.
- ఇది UIDAI యొక్క ఒక స్పష్టీకరణను (ఆగస్టు 2023) కూడా ప్రస్తావిస్తుంది; దీని ప్రకారం ఆధార్ను కింది వాటికి రుజువుగా పరిగణించలేము:
- పౌరసత్వం
- నివాసం
- పుట్టిన తేదీ
ఎన్నికలపరమైన సమస్యలు
- కొత్త ఓటరు నమోదు కోసం ఉద్దేశించిన 'ఫారం-6'లో ఆధార్ను వినియోగించడాన్ని ఈ పిటిషన్ సవాలు చేస్తోంది.
- పుట్టిన తేదీ మరియు నివాసానికి రుజువుగా ఆధార్ను ఉపయోగించడం ఓటర్ల జాబితాల విశ్వసనీయతపై ప్రభావం చూపవచ్చని ఇది వాదిస్తోంది.
- ఈ పిటిషన్ ఓటరు ధృవీకరణలో సంస్కరణలను కోరుతూ, ఈ ప్రక్రియను పర్యవేక్షించడానికి ఒక ఉన్నత స్థాయి పర్యవేక్షణ కమిటీని ప్రతిపాదిస్తోంది.
జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC)
భారతదేశ అధికారిక గణాంక వ్యవస్థ పర్యవేక్షణకు బాధ్యత వహించే అత్యున్నత సంస్థ అయిన 'జాతీయ గణాంక కమిషన్' (NSC)కు కొత్త చైర్పర్సన్ మరియు సభ్యుల నియామకానికి కేంద్ర మంత్రివర్గ నియామకాల కమిటీ (ACC) ఆమోదం తెలిపింది.
కీలక నియామకాలు
- డాక్టర్ సాయిబల్ చటోపాధ్యాయ - చైర్పర్సన్
- ప్రొ. శుభబ్రత దాస్ – సభ్యుడు
- శ్రీ సత్యేంద్ర బహదూర్ సింగ్ - సభ్యుడు
- డాక్టర్ మాధవన్ ముకుంద్ – సభ్యుడు
జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC) గురించి
- రంగరాజన్ కమిషన్ సిఫార్సుల మేరకు 2006 జూలై 12న ఏర్పాటు చేయబడింది.
- జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC) ఒక రాజ్యాంగేతర మరియు చట్టేతర సంస్థ.
- భారతదేశం యొక్క ప్రధాన గణాంక కార్యకలాపాలకు నోడల్ సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది.
- అధికారిక గణాంకాల సమన్వయం, నాణ్యత, విశ్వసనీయత మరియు ప్రమాణీకరణను ఇది నిర్ధారిస్తుంది.
- ఇది గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క పరిపాలనా చట్రం కింద పనిచేస్తుంది.
NSC కూర్పు
- ఒక పార్ట్-టైమ్ చైర్పర్సన్
- జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC) చైర్పర్సన్ పదవీకాలం మూడేళ్లు లేదా వారికి 70 ఏళ్లు నిండే వరకు—వీటిలో ఏది ముందైతే అది—ఉంటుంది.
- నలుగురు పాక్షిక-కాల సభ్యులు
- పోల్చి చూస్తే, కమిషన్లోని నలుగురు సాధారణ పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు కూడా మూడేళ్ల పదవీకాలాన్ని కలిగి ఉంటారు, కానీ వారి గరిష్ట వయోపరిమితి మాత్రం 65 ఏళ్లుగా నిర్ణయించబడింది.
- నీతి ఆయోగ్ సీఈఓ పదవీరీత్యా సభ్యునిగా
- MoSPI కార్యదర్శి కమిషన్కు కార్యదర్శిగా వ్యవహరిస్తారు.
ప్రధాన విధులు
- జాతీయ గణాంక విధానాలు మరియు ప్రాధాన్యతలను రూపొందించడం.
- గణాంక ప్రమాణాలు, భావనలు, నిర్వచనాలు మరియు పద్ధతులను నిర్దేశించడం.
- అధికారిక గణాంకాలపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని మెరుగుపరచడం.
- నాణ్యత మరియు విశ్వసనీయతను నిర్ధారించడానికి గణాంక తనిఖీలను నిర్వహించడం.
- కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య గణాంక కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేయడం.
- భారతదేశ గణాంక వ్యవస్థ పనితీరును పర్యవేక్షించడం మరియు సమీక్షించడం.
సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ
భారత్లో 35% రుతుపవన వర్షపాత లోటు
భారత వాతావరణ శాఖ ప్రకారం, భారతదేశ నైరుతి రుతుపవనాల గతి గణనీయంగా మందగించింది; దీనివల్ల జూన్ 2026 మధ్యకాలం నాటికి దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతంలో 35% లోటు ఏర్పడింది. ఈ లోటు మధ్య భారతదేశంలో మరీ తీవ్రంగా ఉండి 61% తక్కువ వర్షపాతం నమోదవ్వగా, తూర్పు మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలో 43% లోటు నెలకొంది.
ముఖ్యాంశాలు
- నైరుతి రుతుపవనాలు ముంబైకి చేరకముందే నిలిచిపోవడంతో, వాటి సాధారణ పురోగతి ఆలస్యమైంది.
- ప్రాంతాల వారీగా వర్షపాత వ్యత్యాసం:
- వాయువ్య భారతదేశం: +5%
- మధ్య భారతదేశం: -61%
- తూర్పు మరియు ఈశాన్య భారతదేశం: -43%
- దక్షిణ ద్వీపకల్పం: -14%
- కేంద్ర ప్రభుత్వం 150–200 జిల్లాలను ప్రాధాన్యతతో కూడిన పర్యవేక్షణ పరిధిలో ఉంచింది.
- ఈ క్రింది పరిస్థితులకు సిద్ధం కావాలని రాష్ట్రాలకు ఆదేశాలు జారీ చేయబడ్డాయి:
- పంటల వారీగా అత్యవసర ప్రణాళికలు
- ప్రత్యామ్నాయ పంటల వ్యూహాలు
- రైతు సలహా వ్యవస్థలు
ప్రభుత్వ చర్యలు
- ఎల్ నినో పరిస్థితులపై వారపు సమీక్షలు నిర్వహించాలని ఆదేశాలు జారీ చేయబడ్డాయి.
- పప్పుధాన్యాలు మరియు పత్తి సాగును ప్రోత్సహించేలా రాష్ట్రాలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
- విత్తనాలు మరియు ఎరువుల నిల్వలు సరిపడా ఉన్నట్లు ప్రకటించారు.
- గత ఎల్ నినో సంవత్సరాలతో పోలిస్తే, జలాశయాల నీటి నిల్వలు సాపేక్షంగా మెరుగ్గా ఉన్నాయి.
ఎల్ నినో ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
ఎల్ నినో అనేది మధ్య మరియు తూర్పు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు కాలానుగుణంగా పెరగడం. ఇది తరచుగా భారత రుతుపవనాలను బలహీనపరుస్తుంది మరియు సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం, కరువు పరిస్థితులు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి తగ్గడం మరియు నీటి కొరతకు దారితీస్తుంది.
| ఫీచర్ | ఎల్ నినో | హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువత (IOD) |
|---|---|---|
| సముద్రం | పసిఫిక్ మహాసముద్రం | హిందూ మహాసముద్రం |
| ఏం జరుగుతుంది? | మధ్య మరియు తూర్పు పసిఫిక్ మహాసముద్రం అసాధారణంగా వేడెక్కడం | పశ్చిమ మరియు తూర్పు హిందూ మహాసముద్రాల మధ్య ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం |
| సానుకూల దశ | వెచ్చని పసిఫిక్ జలాలు | తూర్పు హిందూ మహాసముద్రం కంటే పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రం వెచ్చగా ఉంటుంది |
| భారతీయ రుతుపవనాలపై ప్రభావం | సాధారణంగా రుతుపవన వర్షపాతాన్ని బలహీనపరుస్తుంది | సాధారణంగా రుతుపవన వర్షపాతాన్ని బలపరుస్తుంది |
| భారత్కు అనుకూలమా? | కాదు | ప్రయోజనకరమైనది. |
గ్రేప్స్-3 టెలిస్కోప్
భారతదేశం మరియు జపాన్కు చెందిన పరిశోధకులు, ఊటీలోని GRAPES-3 (Gamma Ray Astronomy PeV EnergieS Phase-3) టెలిస్కోప్ నుండి సేకరించిన డేటాను ఉపయోగించి, భూమి యొక్క ఎగువ వాతావరణంలో వచ్చే మార్పులను 'రియల్ టైమ్'లో (తక్షణమే) పర్యవేక్షించే ఒక కొత్త పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు.
విశ్వ కిరణాలు వాతావరణంతో ఢీకొన్నప్పుడు ఉత్పత్తి అయ్యే సూక్ష్మ పరమాణు కణాలైన మ్యూయాన్లను, భూమి యొక్క ఎగువ వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత మరియు సూర్యుని అయస్కాంత క్షేత్రం ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ అధ్యయనం 22 సంవత్సరాల పరిశీలనలను ఉపయోగించింది. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు 'ఆస్ట్రోపార్టికల్ ఫిజిక్స్' అనే పత్రికలో ప్రచురించబడతాయి.
ముఖ్యాంశాలు
- ఈ అధ్యయనంలో ముంబై, కొచ్చి మరియు జపాన్కు చెందిన పరిశోధకులు పాల్గొన్నారు.
- శాస్త్రవేత్తలు 22 ఏళ్ల GRAPES-3 డేటాను విశ్లేషించారు.
- ఈ పద్ధతి అత్యంత కచ్చితమైన, వాస్తవ-సమయ వాతావరణ పర్యవేక్షణను అందిస్తుంది.
GRAPES-3 టెలిస్కోప్ గురించి
- ఇది ఊటీ కాస్మిక్ రే లాబొరేటరీలో ఉంది.
- సాంప్రదాయ టెలిస్కోప్ల మాదిరిగా కాకుండా, GRAPES-3 కాంతిని పరిశీలించదు.
- ఇది మ్యూఆన్ డిటెక్టర్గా పనిచేస్తుంది.
- అంతరిక్షం నుండి వచ్చే అధిక-శక్తి కాస్మిక్ కిరణాలు భూమి వాతావరణాన్ని తాకినప్పుడు మ్యూయాన్లు (muons) ఉత్పత్తి అవుతాయి.
- మందపాటి కాంక్రీటు పొరలు తక్కువ శక్తి కలిగిన కణాలను వడపోసి, కేవలం అధిక శక్తి కలిగిన మ్యూయాన్లను మాత్రమే గుర్తించేలా చేస్తాయి.
మ్యూయాన్ల గురించి
మ్యూయాన్లు అనేవి ఎలక్ట్రాన్లను పోలిన ప్రాథమిక సూక్ష్మ పరమాణు కణాలు, కానీ అవి చాలా బరువైనవి. భూమి వాతావరణంలోని పరమాణువులతో విశ్వ కిరణాలు సంకర్షణ చెందినప్పుడు ఇవి ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఇవి పదార్థంలోకి లోతుగా చొచ్చుకుపోగలవు కాబట్టి, వీటిని కణ భౌతిక శాస్త్రం, భూగర్భ శాస్త్ర అధ్యయనాలు మరియు వాతావరణ పరిశోధనలలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
పథకాలు
ప్రధాన మంత్రి విక్షిత్ భారత్ రోజ్గార్ యోజన (PM-VBRY)
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2026 జూన్ 19న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో 'ప్రధాన మంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్గార్ యోజన' (PM-VBRY) కింద సుమారు ₹2,400 కోట్ల విలువైన ప్రోత్సాహకాలను పంపిణీ చేశారు.
ముఖ్యాంశాలు
- PM-VBRY అనేది భారత ప్రభుత్వపు ప్రధానమైన 'ఉపాధి-అనుసంధిత ప్రోత్సాహక' (ELI) పథకం.
- ఈ పథకం ఉద్యోగాల కల్పనను ప్రోత్సహించడం, అధికారిక ఉపాధిని ప్రోత్సహించడం, ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరచడం మరియు సామాజిక భద్రతా పరిధిని విస్తరించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
- ప్రోత్సాహకాల పంపిణీ దేశవ్యాప్తంగా 15 లక్షల ఉపాధి అవకాశాల కల్పనకు దోహదపడింది.
ఈ పథకం కింద ప్రయోజనాలు
మొదటిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారి కోసం
- అర్హులైన తొలిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారు ₹15,000 వరకు ప్రోత్సాహకాన్ని పొందుతారు.
- అధికారిక ఉద్యోగ రంగంలోకి ప్రవేశించే యువతకు మద్దతు ఇవ్వడం దీని లక్ష్యం.
యజమానుల కోసం
- అదనపు ఉపాధిని కల్పించే యజమానులు, ఒక్కో అదనపు ఉద్యోగికి నెలకు ₹3,000 వరకు ప్రోత్సాహకాలను పొందవచ్చు.
- తయారీ రంగంలోని యజమానులు 4 సంవత్సరాల పాటు ప్రోత్సాహకాలను పొందవచ్చు.
- ఇతర రంగాలలోని యజమానులు రెండేళ్లపాటు ప్రోత్సాహకాలను పొందవచ్చు.
ముఖ్య లక్షణాలు
- పథకం ప్రారంభ తేదీ: 1 ఆగస్టు 2025
- మొత్తం వ్యయం: ₹99,446 కోట్లు
- లక్ష్యం: రెండేళ్లలో 3.5 కోట్లకు పైగా ఉద్యోగాల కల్పన.
- మొదటిసారిగా ఉద్యోగ రంగంలోకి ప్రవేశిస్తారని అంచనా వేయబడినవారు: 1.92 కోట్ల మంది లబ్ధిదారులు
ర్యాంకులు మరియు రిపోర్టులు
యూనిసెఫ్ నివేదిక: 110 కోట్లకు పైగా పిల్లలు అనేక వాతావరణ ముప్పులను ఎదుర్కొంటున్నారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1.1 బిలియన్లకు పైగా పిల్లలు ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్న కనీసం మూడు వాతావరణ, పర్యావరణ ప్రమాదాలకు గురవుతున్నారని, పిల్లలపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం పెరుగుతోందని యూనిసెఫ్ ఒక కొత్త నివేదికలో హెచ్చరించింది.
ముఖ్యాంశాలు
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 240 కోట్ల మంది పిల్లలు ప్రధాన వాతావరణ ముప్పులకు గురయ్యే పరిస్థితిని యూనిసెఫ్ విశ్లేషించింది.
- ఆ అధ్యయనం ఈ క్రింది విషయాలను కనుగొన్నది:
- 230 కోట్ల మంది పిల్లలు కనీసం ఒక వాతావరణ సంబంధిత ప్రమాదానికి గురవుతున్నారు.
- 200 కోట్ల మంది పిల్లలు కనీసం రెండు ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటున్నారు.
- 110 కోట్ల మంది పిల్లలు మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటున్నారు.
- 36.4 కోట్ల మంది పిల్లలు నాలుగు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రమాదాలకు గురవుతున్నారు.
- వాతావరణ సంబంధిత ముప్పుల ఎక్కువగా ఈ మూడింటి కలయిక ద్వారా సంభవిస్తోంది:
- కరువు
- తీవ్రమైన వేడి (35°C కంటే ఎక్కువ)
- వడగాలులు
అత్యధికంగా ప్రభావితమైన దేశాలు
మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వాతావరణ సంబంధిత ప్రమాదాలకు గురైన పిల్లలు:
- నైజీరియా – 7.4 కోట్ల మంది పిల్లలు
- పాకిస్థాన్ – 3 కోట్ల 40 లక్షల మంది పిల్లలు
- భారతదేశం – 3 కోట్ల 20 లక్షల మంది పిల్లలు
అవార్డులు మరియు గౌరవాలు
టైమ్ మ్యాగజైన్లో స్మృతి మంధానకు చోటు
టైమ్ మ్యాగజైన్ యొక్క 'క్రీడారంగంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన 100 మంది వ్యక్తులు 2026' జాబితాలో భారత క్రికెటర్ స్మృతి మంధాన చోటు దక్కించుకున్నారు. ఈ ప్రతిష్టాత్మక ర్యాంకింగ్లో స్థానం సంపాదించిన ఏకైక భారతీయురాలుగా ఆమె నిలిచారు. ఈ జాబితాకు బాస్కెట్బాల్ దిగ్గజం లెబ్రాన్ జేమ్స్ అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు.
ముఖ్యమైన రోజులు
ఎడారీకరణ మరియు కరువు నివారణ ప్రపంచ దినోత్సవం – జూన్ 17
భూక్షయం, ఎడారీకరణ మరియు కరువు గురించి అవగాహన కల్పించడానికి మరియు సుస్థిర భూ నిర్వహణ పద్ధతులను ప్రోత్సహించడానికి, అధికారికంగా ఎడారీకరణ మరియు కరువు దినోత్సవంగా పిలువబడే ప్రపంచ ఎడారీకరణ మరియు కరువు నివారణ దినోత్సవాన్ని జూన్ 17న పాటిస్తారు.
ఎడారీకరణ మరియు కరువు నివారణ ప్రపంచ దినోత్సవం 2026 ఇతివృత్తం: "పచ్చిక బయళ్లు: గుర్తించండి. గౌరవించండి. పునరుద్ధరించండి."
- పచ్చిక బయళ్లు అనేవి ఇటువంటి విశాలమైన సహజ భూభాగాలు:
- గడ్డి మైదానాలు
- సవన్నాలు
- పొదలు
- పశుగ్రాస భూములు
- అవి పశుసంపద ఉత్పత్తికి, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు, కార్బన్ నిల్వకు మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది ప్రజల జీవనోపాధికి మద్దతు ఇస్తాయి.
పచ్చిక బయళ్ళు అనేవి గడ్డి భూములు, సవన్నాలు, పొదలు మరియు పశువుల మేత భూములతో కూడిన విశాలమైన సహజ భూభాగాలు. ఇవి పశువుల ఉత్పత్తికి, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణకు, కార్బన్ నిల్వకు మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది ప్రజల జీవనోపాధికి తోడ్పడతాయి.
డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ క్విజ్
1. వాతావరణ సంబంధిత వార్తలలో తరచుగా కనిపించే ఎల్ నినో, కింది వాటిలో ఏ దృగ్విషయాన్ని సూచిస్తుంది?
ఎ. మధ్య మరియు తూర్పు పసిఫిక్ మహాసముద్రం అసాధారణంగా వేడెక్కడం
బి. హిందూ మహాసముద్రం అసాధారణంగా చల్లబడటం
సి. అరేబియా సముద్రంలో తుఫానులు ఏర్పడటం
డి. ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం వేడెక్కడం
సమాధానం
సమాధానం ఎ. మధ్య మరియు తూర్పు పసిఫిక్ మహాసముద్రం అసాధారణంగా వేడెక్కడం
వివరణ: ఎల్ నినో అనేది మధ్య మరియు తూర్పు భూమధ్యరేఖ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా వేడెక్కడం ద్వారా వర్గీకరించబడిన ఒక వాతావరణ దృగ్విషయం. ఇది తరచుగా భారత నైరుతి రుతుపవనాలను బలహీనపరుస్తుంది మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ సరళిని ప్రభావితం చేస్తుంది.
2. రుతుపవనాలకు సంబంధించిన వార్తలలో తరచుగా కనిపించే ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD) దేనిని సూచిస్తుంది:
ఎ. పశ్చిమ మరియు తూర్పు హిందూ మహాసముద్రాల మధ్య ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
బి . అరేబియా సముద్రం మరియు బంగాళాఖాతం మధ్య ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
సి. భారతదేశం మరియు ఆస్ట్రేలియా మధ్య వాతావరణ పీడన వ్యత్యాసం
డి. దక్షిణ మహాసముద్రంలో సముద్ర ప్రవాహాల కదలిక
సమాధానం
సమాధానం ఎ. పశ్చిమ మరియు తూర్పు హిందూ మహాసముద్రాల మధ్య ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాసం
వివరణ: ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD) అనేది హిందూ మహాసముద్రంలోని పశ్చిమ మరియు తూర్పు భాగాల మధ్య సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలలో వ్యత్యాసాల ద్వారా వర్గీకరించబడిన ఒక వాతావరణ దృగ్విషయం. ఇది భారతదేశ రుతుపవన వర్షపాతాన్ని గణనీయంగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
3. కింది వాతావరణ దృగ్విషయాలలో ఏది భారతదేశ నైరుతి రుతుపవనాలకు తరచుగా ప్రయోజనకరంగా పరిగణించబడుతుంది?
ఎ. ఎల్ నినో
బి. పాజిటివ్ ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD)
సి. పోలార్ వోర్టెక్స్
డి. ఆర్కిటిక్ ఆసిలేషన్
సమాధానం
సమాధానం బి. పాజిటివ్ ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD)
వివరణ: పాజిటివ్ ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD) సాధారణంగా భారతదేశంలో రుతుపవన వర్షపాతాన్ని పెంచుతుంది మరియు కొన్నిసార్లు నైరుతి రుతుపవనాలపై ఎల్ నినో యొక్క ప్రతికూల ప్రభావాన్ని తగ్గించగలదు.
4. ఆధార్ చట్టం, 2016లోని సెక్షన్ 9 ప్రకారం, ఆధార్ దీనికి ఉపయోగపడుతుంది:
ఎ. పౌరసత్వానికి మాత్రమే రుజువు
బి. నివాసానికి మాత్రమే రుజువు
సి. గుర్తింపుకు మాత్రమే రుజువు
డి. పౌరసత్వం మరియు నివాసానికి మాత్రమే రుజువు
సమాధానం
సమాధానం సి. గుర్తింపుకు మాత్రమే రుజువు
వివరణ: ఆధార్ చట్టం, 2016లోని సెక్షన్ 9 స్పష్టంగా పేర్కొంటుంది, ఆధార్ కేవలం గుర్తింపుకు రుజువు మాత్రమే మరియు అది ఒక వ్యక్తికి పౌరసత్వం, నివాసం లేదా నివాస హోదాను కల్పించదు.
5. ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన GRAPES-3 టెలిస్కోప్, ప్రధానంగా కింది వాటిలో ఏ కణాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది?
ఎ. న్యూట్రినోలు
బి. మ్యూయాన్లు
సి. ప్రోటాన్లు
డి. ఎలక్ట్రాన్లు
సమాధానం
సమాధానం బి. మ్యూయాన్లు
వివరణ: తమిళనాడులోని ఊటీలో ఉన్న GRAPES-3 టెలిస్కోప్ ఒక పెద్ద మ్యూయాన్ డిటెక్టర్. ఇది భూ వాతావరణంలో ఉత్పన్నమయ్యే అధిక-శక్తి మ్యూయాన్లను గుర్తించడం ద్వారా కాస్మిక్ కిరణాలు, వాతావరణ మార్పులు మరియు సౌర కార్యకలాపాలను అధ్యయనం చేస్తుంది.
6. CAG యొక్క 'రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితిగతులు 2024-25' (State Finances 2024-25) నివేదిక ప్రకారం, భారతీయ రాష్ట్రాల ఉమ్మడి ఆదాయ రాబడులలో దాదాపు 50% వాటా ఏ పన్నుకు ఉంది?
ఎ. కార్పొరేషన్ పన్ను
బి. రాష్ట్ర GST (SGST)
సి. కస్టమ్స్ సుంకం
డి. కేంద్ర GST (CGST)
సమాధానం
సమాధానం బి. రాష్ట్ర GST (SGST)
వివరణ: రాష్ట్రాల ఆదాయానికి అతిపెద్ద వనరుగా రాష్ట్ర GST (SGST) నిలిచిందని, అన్ని రాష్ట్రాల ఉమ్మడి ఆదాయ రాబడులలో ఇది దాదాపు 50% వాటాను కలిగి ఉందని CAG నివేదిక పేర్కొంది.
7. కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) యొక్క 'రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితిగతులు 2024-25' నివేదిక ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ రుణం సుమారుగా ఎంత ఉంది?
ఎ. ₹3.68 లక్షల కోట్లు
బి. ₹4.75 లక్షల కోట్లు
సి. ₹5.68 లక్షల కోట్లు
డి. ₹7.25 లక్షల కోట్లు
సమాధానం
సమాధానం సి. ₹5.68 లక్షల కోట్లు
వివరణ: CAG నివేదిక ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ రుణం సుమారు ₹5,68,623 కోట్లకు పెరిగింది. ఇది పెరుగుతున్న ఆర్థిక ఒత్తిడిని మరియు దీర్ఘకాలిక రుణ స్థిరత్వానికి సంబంధించిన ఆందోళనలను సూచిస్తోంది.
8. ఇటీవలి UNICEF నివేదిక ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పిల్లలపై ప్రభావం చూపే అత్యంత సాధారణమైన మరియు ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్న (overlapping) వాతావరణ సంబంధిత ప్రమాదాల కలయిక ఏది?
ఎ. తీరప్రాంత వరదలు, అటవీ మంటలు మరియు ఇసుక తుఫానులు
బి. నదీ వరదలు, ఉష్ణమండల తుఫానులు మరియు కరువు
సి. కరువు, తీవ్రమైన వేడి మరియు వడగాల్పులు
డి. ఉష్ణమండల తుఫానులు, అటవీ మంటలు మరియు తీరప్రాంత వరదలు
సమాధానం
సమాధానం సి. కరువు, తీవ్రమైన వేడి మరియు వడగాల్పులు
వివరణ: పిల్లలపై ప్రభావం చూపే వాతావరణ సంబంధిత ప్రమాదాల కలయికలో కరువు, తీవ్రమైన వేడి (35°C కంటే ఎక్కువ) మరియు వడగాల్పులు అత్యంత సాధారణమైనవని UNICEF నివేదించింది.
9. TIME మ్యాగజైన్ యొక్క 'క్రీడారంగంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన 100 మంది వ్యక్తులు - 2026' జాబితాలో ఏ భారతీయ క్రీడాకారిణికి చోటు దక్కింది?
ఎ. హర్మన్ప్రీత్ కౌర్
బి. నీరజ్ చోప్రా
సి. స్మృతి మంధాన
డి. పి.వి. సింధు
సమాధానం
సమాధానం సి. స్మృతి మంధాన
వివరణ: భారతీయ క్రికెటర్ స్మృతి మంధాన TIME మ్యాగజైన్ యొక్క 'క్రీడారంగంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన 100 మంది వ్యక్తులు - 2026' జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్నారు మరియు ఈ జాబితాలో స్థానం పొందిన ఏకైక భారతీయురాలు ఆమె.
10. ప్రధాన మంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్గార్ యోజన (PM-VBRY) కింద, మొదటిసారి ఉద్యోగంలో చేరేవారు ఎంత వరకు ప్రోత్సాహకాన్ని పొందేందుకు అర్హులు?
ఎ. ₹5,000
బి. ₹10,000
సి. ₹15,000
డి. ₹25,000
సమాధానం
సమాధానం సి. ₹15,000
వివరణ: PM-VBRY కింద, వ్యవస్థీకృత శ్రామిక శక్తిలో (formal workforce) మొదటిసారిగా ప్రవేశించే ఉద్యోగులు, ఉపాధి మరియు వ్యవస్థీకరణకు మద్దతుగా ₹15,000 వరకు ప్రోత్సాహకాన్ని పొందేందుకు అర్హులు.
11. ఎడారీకరణ మరియు కరువు నివారణ ప్రపంచ దినోత్సవం (Desertification and Drought Day) 2026 యొక్క ఇతివృత్తం (theme) ఏమిటి?
ఎ. వాతావరణ చర్య కోసం భూమి పునరుద్ధరణ
బి. మన భూమి, మన భవిష్యత్తు
సి. గడ్డి భూములు (Rangelands): గుర్తించండి. గౌరవించండి. పునరుద్ధరించండి
డి. భూమిని పునరుద్ధరించండి, భవిష్యత్తును భద్రపరచండి
సమాధానం
సమాధానం సి. గడ్డి భూములు (Rangelands): గుర్తించండి. గౌరవించండి. పునరుద్ధరించండి
వివరణ: ఎడారీకరణ మరియు కరువు నివారణ దినోత్సవం 2026 యొక్క ఇతివృత్తం "గడ్డి భూములు: గుర్తించండి. గౌరవించండి. పునరుద్ధరించండి." ఇది భూ క్షీణతను అరికట్టడానికి మరియు వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి గడ్డి భూముల రక్షణ మరియు పునరుద్ధరణపై దృష్టి సారిస్తుంది.
12. 2026లో జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC) చైర్పర్సన్గా ఎవరు నియమితులయ్యారు?
ఎ. రాజీవ లక్ష్మణ్ కరందీకర్
బి. మాధవన్ ముకుంద్
సి. సైబల్ చటోపాధ్యాయ
డి. శుభబ్రత దాస్
సమాధానం
సమాధానం సి. సైబల్ చటోపాధ్యాయ
వివరణ: కేబినెట్ నియామకాల కమిటీ (ACC), IIM కలకత్తా మాజీ డైరెక్టర్ డాక్టర్ సైబల్ ఛటోపాధ్యాయను జూన్ 2026లో నేషనల్ స్టాటిస్టికల్ కమిషన్ (NSC) చైర్పర్సన్గా నియమించింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ రుణం (public debt) ఎంత?
CAG నివేదిక ప్రకారం, 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ రుణం ₹5,68,623 కోట్లు.
ఆధార్ చట్టం, 2016లోని సెక్షన్ 9 ఏమిటి?
ఆధార్ చట్టం, 2016లోని సెక్షన్ 9 ప్రకారం, ఆధార్ అనేది కేవలం గుర్తింపుకు సంబంధించిన రుజువు మాత్రమే; ఇది పౌరసత్వం, స్థానిక నివాస హోదా (domicile) లేదా నివాస హక్కులను కల్పించదు.
జాతీయ గణాంక కమిషన్ చైర్పర్సన్ పదవీకాలం ఎంత?
జాతీయ గణాంక కమిషన్ (NSC) చైర్పర్సన్ పదవీకాలం మూడేళ్లు లేదా వారికి 70 ఏళ్లు నిండే వరకు—వీటిలో ఏది ముందైతే అది—ఉంటుంది.
GRAPES 3 టెలిస్కోప్ ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?
GRAPES 3 టెలిస్కోప్ తమిళనాడులోని ఊటీలో ఉంది.
ప్రధాన మంత్రి వికసిత్ భారత్ రోజ్గార్ యోజన పథకం యొక్క మొత్తం వ్యయం (outlay) ఎంత?
ప్రధాన మంత్రి విక్షిత్ మొత్తం ఖర్చు ₹99,446 కోట్లు
Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.
Join Our Community
Study with the ReadingRoomz Community
Join thousands of APPSC aspirants. Get daily current affairs, MCQs, PDFs, and preparation guidance — all in one place.
