కరెంట్ అఫైర్స్ 10 జూలై 2026

ఆస్ట్రేలియాలో ప్రధాన మంత్రి పర్యటన

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఆస్ట్రేలియా అధికారిక పర్యటన సందర్భంగా, రక్షణ, సముద్ర భద్రత, ఇంధనం, కీలక సాంకేతికతలు, విద్య, మైనింగ్, సైబర్ భద్రత, స్వచ్ఛ ఇంధనం, సాంస్కృతిక వారసత్వం, శాస్త్రీయ పరిశోధన రంగాలలో సహకారాన్ని మరింతగా పెంపొందించుకోవడానికి భారత్, ఆస్ట్రేలియా దేశాలు విస్తృత శ్రేణి ఒప్పందాలను, కార్యక్రమాలను ప్రకటించాయి. ఈ పర్యటన ఇరు దేశాల మధ్య సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

• 2009 నాటి భద్రతపై ఉమ్మడి ప్రకటన స్థానంలో, రక్షణ మరియు భద్రతా సహకారంపై ఉమ్మడి ప్రకటన (JDDSC)పై భారత్ మరియు ఆస్ట్రేలియా సంతకాలు చేశాయి.
• సముద్ర సమాచార మార్పిడి, సామర్థ్య అభివృద్ధి మరియు కార్యాచరణ సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఇరు దేశాలు మారిటైమ్ సెక్యూరిటీ కొలాబరేషన్ రోడ్‌మ్యాప్ (MSCR)ను స్వీకరించాయి.
• భారత్-ఆస్ట్రేలియా పౌర అణు ఒప్పందం (2014) అమలులోకి వచ్చింది, దీనివల్ల ఆస్ట్రేలియా నుండి భారత్‌కు యురేనియం సరఫరాకు మార్గం సుగమమైంది.
• సైబర్ భద్రత, కీలక సాంకేతికతలు మరియు పటిష్టమైన సరఫరా గొలుసులను బలోపేతం చేయడానికి ఆస్ట్రేలియా-భారతదేశ సైబర్, కీలక సాంకేతికతలు మరియు సరఫరా గొలుసుల భాగస్వామ్యం (PACTS) ప్రారంభించబడింది.
• సముద్ర చట్టాల అమలు మరియు సముద్ర సరిహద్దుల రక్షణ కోసం భారత తీర రక్షక దళం (ICG) మరియు ఆస్ట్రేలియా మారిటైమ్ బోర్డర్ కమాండ్ (MBC) మధ్య ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది.
• భువనేశ్వర్‌లోని NSTIలో మైనింగ్ మరియు మైనింగ్ పరికరాలు, సాంకేతికత మరియు సేవల (METS) రంగంలో ఒక 'సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్' (Centre of Excellence) ఏర్పాటు చేయబడుతుంది.
• బెంగళూరులో తన క్యాంపస్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి ఫ్లిండర్స్ యూనివర్సిటీకి అనుమతి లభించగా, గురుగ్రామ్‌లో తన క్యాంపస్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి విక్టోరియా యూనివర్సిటీకి అనుమతి లభించింది.
• ఆస్ట్రేలియా మూడు భారతీయ పురాతన వస్తువులను తిరిగి అప్పగించింది:
  • నంది (శివుని వాహనం)
  • త్రిశూలం ధరించిన భద్రకాళి
  • షణ్ముఖుడైన స్కందుడు (కార్తికేయుడు)

పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం సమయంలో భారతదేశ ఇంధన భద్రత

ఈ అంశం APPSC గ్రూప్-I మెయిన్స్ పరీక్షకు ముఖ్యమైనది.

పశ్చిమ ఆసియాలో పెరిగిన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, హోర్ముజ్ జలసంధిలో అంతరాయాలపై ఆందోళనలు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశం ఇంధన భద్రతను విజయవంతంగా కాపాడుకుంది. వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక, విభిన్న ఇంధన దిగుమతులు, దౌత్యపరమైన సంప్రదింపులు, సమన్వయంతో కూడిన ప్రభుత్వ చర్యల ద్వారా ఇంధన ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేసింది. ప్రపంచ ఇంధన సంక్షోభాలను ఎదుర్కోవడంలో భారతదేశం యొక్క పెరుగుతున్న స్థితిస్థాపకతను ఈ అనుభవం స్పష్టం చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

• భారతదేశం తన ముడి చమురులో దాదాపు 90 శాతాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటున్నప్పటికీ, పశ్చిమ ఆసియాలోని ఉద్రిక్తతల వల్ల తలెత్తిన ఇంధన సంక్షోభాన్ని విజయవంతంగా ఎదుర్కొంది.
• ప్రపంచవ్యాప్త చమురు రవాణాలో కీలక మార్గమైన హార్ముజ్ జలసంధి, ఆ సంక్షోభ సమయంలో ప్రపంచ ఆందోళనకు కేంద్రబిందువుగా నిలిచింది.
• అనేక అభివృద్ధి చెందిన మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలతో పోలిస్తే, పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు ఎల్‌పిజి ధరల పెరుగుదలను భారత్ సమర్థవంతంగా నియంత్రించింది.
• ధరల పెరుగుదల భారాన్ని పూర్తిగా వినియోగదారులపై వేయడానికి బదులుగా, ప్రభుత్వం మరియు చమురు విక్రయ సంస్థలు (OMCs) ఆ భయంలో గణనీయమైన భాగాన్ని తామే భరించాయి.
• భారతదేశం సంక్షోభం నుండి బయటపడటానికి దోహదం చేసిన అంశాలు:
  • రష్యా, అమెరికా, ఆఫ్రికా మరియు లాటిన్ అమెరికాలతో సహా ముడి చమురు సరఫరాదారుల వైవిధ్యీకరణ.
  • పునరుత్పాదక శక్తి విస్తరణ, ఇథనాల్ మిశ్రమం మరియు వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం నిల్వలు.
  • గల్ఫ్ దేశాలు మరియు ఇరాన్‌తో బలమైన దౌత్యపరమైన సంబంధాలు.
  • విదేశీ వ్యవహారాల, పెట్రోలియం & సహజ వాయువు, ఓడరేవులు, నౌకా రవాణా & జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖలు, భారత నౌకాదళం మరియు జాతీయ భద్రతా మండలి సచివాలయం మధ్య సమన్వయ చర్య.
• ఇంధన వనరుల వైవిధ్యీకరణ అనేది భారతదేశ ఇంధన భద్రతా వ్యూహంలో ఒక కీలకమైన స్తంభంగా మారిందని ఈ సంక్షోభం నిరూపించింది.

ఆర్టికల్ 21 కింద ‘విస్మరించబడే హక్కు’ను (Right to be Forgotten) ఢిల్లీ హైకోర్టు గుర్తించింది

లక్ష్ వీర్ సింగ్ యాదవ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (2026) కేసులో ఢిల్లీ హైకోర్టు ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పులో, భారతదేశంలో 'మర్చిపోయే హక్కు' (RTBF) కోసం మార్గదర్శక సూత్రాలను నిర్దేశించింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద ఉన్న గోప్యతకు సంబంధించిన ప్రాథమిక హక్కు నుండి ఈ హక్కు ఉద్భవిస్తుందని, బహిరంగ న్యాయం మరియు వాక్ స్వాతంత్ర్య సూత్రాలతో దీనిని సమతుల్యం చేస్తూ, కాలం చెల్లిన లేదా అసంబద్ధమైన డిజిటల్ సమాచారం వల్ల కలిగే నిరంతర ఇబ్బంది నుండి వ్యక్తులను రక్షించడమే దీని లక్ష్యమని కోర్టు పేర్కొంది.

ముఖ్యాంశాలు

• సాధ్యమైనంత వరకు, మొత్తం న్యాయ రికార్డులను తొలగించడం కంటే పేర్లను దాచిపెట్టడం లేదా తొలగించడానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
• ఇది అనుపాత పరీక్షను ప్రవేశపెట్టి, ఈ క్రింది వాటి మధ్య సమతుల్యతను సాధించింది:
  • వ్యక్తిగత గోప్యత,
  • ప్రజా ప్రయోజనం,
  • పారదర్శక న్యాయం, మరియు
  • వాక్ మరియు భావప్రకటన స్వేచ్ఛ.
• రెండు వారాల్లోగా డీ-ఇండెక్సింగ్ లేదా నేమ్-మాస్కింగ్ ఆదేశాలను పాటించాలని న్యాయస్థానం చట్టపరమైన డేటాబేస్‌లను ఆదేశించింది.
• మారియో కోస్టేజా గొంజాలెజ్ వర్సెస్ గూగుల్ స్పెయిన్ కేసులో 2014లో యూరోపియన్ కోర్ట్ ఆఫ్ జస్టిస్ ఇచ్చిన తీర్పు ద్వారా 'మర్చిపోయే హక్కు' అనే భావన మొదటిసారిగా ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు పొందింది.
• భారతదేశంలో, 'కె.ఎస్. పుట్టస్వామి వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా' (2017) కేసులో సుప్రీంకోర్టు గోప్యతను ఆర్టికల్ 21 కింద ఒక ప్రాథమిక హక్కుగా గుర్తించడం ద్వారా సమాచార గోప్యతకు పునాది వేసింది.
• డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ (DPDP) చట్టం, 2023, తొలగింపుకు పరిమిత చట్టబద్ధమైన హక్కును అందిస్తుంది కానీ న్యాయ రికార్డుల గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించదు.

యుద్ధ నేరాల ఆరోపణల నేపథ్యంలో ‘హమ్మస్ ట్రైల్’పై పరిశీలన

భారతదేశంలో యువ ఇజ్రాయెల్ పర్యాటకులు తరచుగా సందర్శించే ఒక ప్రసిద్ధ పర్యాటక ప్రదేశమైన ‘హుమ్మస్ ట్రైల్’, గాజాలో జరిగిన యుద్ధ నేరాల ఆరోపణలపై హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో విహారయాత్ర చేస్తున్న ఒక ఇజ్రాయెల్ సైనికుడిని అరెస్టు చేయాలని హింద్ రజబ్ ఫౌండేషన్ (HRF) కోరిన తర్వాత అంతర్జాతీయ పరిశీలనకు గురైంది. ఈ కేసు, నిందితుడి జాతీయతతో సంబంధం లేకుండా జెనీవా ఒప్పందాలను తీవ్రంగా ఉల్లంఘించిన వారిపై విచారణ జరపడానికి అనుమతించే 1960 జెనీవా ఒప్పందాల చట్టం కింద భారతదేశానికి ఉన్న చట్టపరమైన బాధ్యతలను కూడా వెలుగులోకి తెచ్చింది.

ముఖ్యాంశాలు

• బెల్జియం కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న పాలస్తీనా హక్కుల సంస్థ అయిన హింద్ రజబ్ ఫౌండేషన్ (HRF), గాజాలో యుద్ధ నేరాలకు పాల్పడినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఒక ఇజ్రాయెల్ సైనికుడిపై చర్య తీసుకోవాలని కోరింది.
• ఈ ఫిర్యాదు భారతదేశంలోని 'జెనీవా కన్వెన్షన్స్ చట్టం, 1960'ని ప్రస్తావించింది; ఈ చట్టం జెనీవా ఒప్పందాలను భారతీయ చట్టంలో అమలు చేస్తుంది.
• ఈ చట్టం ప్రకారం, జెనీవా ఒప్పందాల తీవ్ర ఉల్లంఘనలకు పాల్పడినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తులపై, వారి జాతీయతతో లేదా నేరం ఎక్కడ జరిగిందన్న దానితో సంబంధం లేకుండా, భారతదేశం విచారణ జరపవచ్చు.
• ఈ సంఘటన ‘హమ్మస్ ట్రైల్’ (Hummus Trail) పై దృష్టిని మళ్లించింది; ఇది తప్పనిసరి సైనిక సేవను పూర్తి చేసిన తర్వాత ఇజ్రాయెల్ పర్యాటకులు అనుసరించే ఒక ప్రసిద్ధ టూరిజం రూట్.
• 'హుమ్మస్ ట్రైల్' (Hummus Trail) మార్గంలోని ప్రధాన గమ్యస్థానాలలో కసోల్, మనాలి, గోవా, హంపి, గోకర్ణ, రిషికేశ్, వారణాసి, పుష్కర్, కేరళ, కొడైకెనాల్ మరియు అండమాన్ & నికోబార్ దీవులు ఉన్నాయి.
• ఇజ్రాయెల్ యాత్రికుల మధ్య మధ్యప్రాచ్య వంటకాలకు, ముఖ్యంగా 'హుమ్ముస్'కు ఉన్న ఆదరణ కారణంగా ఈ మార్గానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
• ఈ న్యాయపరిధి, యుద్ధ నేరాల వంటి కొన్ని తీవ్రమైన అంతర్జాతీయ నేరాలను అవి ఎక్కడ జరిగాయనే దానితో సంబంధం లేకుండా విచారించేందుకు దేశాలకు అధికారం ఇస్తుంది.

DoT యొక్క 'సమృద్ధ్ గ్రామ్' WSIS ప్రైజ్ 2026 గెలుచుకుంది

సమ్మిళిత గ్రామీణాభివృద్ధిని ప్రోత్సహించేందుకు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను భారతదేశం వినూత్నంగా వినియోగించుకున్న విధానాన్ని గుర్తిస్తూ, జెనీవాలో జరిగిన WSIS ఫోరమ్ 2026లో టెలికమ్యూనికేషన్స్ శాఖ (DoT)కు 'World Summit on the Information Society (WSIS) Prize 2026' లభించింది. 'Action Line C6 – Enabling Environment' విభాగంలో, శాఖ యొక్క ప్రధాన ప్రాజెక్ట్ అయిన "సమృద్ధి గ్రామ్: భారత్‌నెట్ (BharatNet) ఆధారిత సమగ్ర ఫిజిటల్ (భౌతిక మరియు డిజిటల్) సేవా పంపిణీ నమూనా"కు ఈ అవార్డు దక్కింది.

భారతదేశ 98వ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా ఎస్. అశ్వత్

పూణే ఇంటర్నేషనల్ రౌండ్-రాబిన్ చెస్ టోర్నమెంట్‌లో తన చివరి 'జీఎం నార్మ్' (GM norm) సాధించిన తర్వాత, 17 ఏళ్ల అశ్వత్ ఎస్. భారతదేశపు 98వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా (GM) నిలిచాడు. చివరి రౌండ్‌లో కన్నన్ వైద్యనాథన్ (USA)పై నల్ల పావులతో (black pieces) సాధించిన విజయంతో సహా, వరుసగా తన చివరి మూడు గేమ్స్‌లో గెలవడం ద్వారా అతను ఈ హోదాను దక్కించుకున్నాడు. అశ్వత్ ప్రస్తుతం చెన్నైలోని 'చెస్ తులిర్ అకాడమీ'లో గ్రాండ్‌మాస్టర్ ఎం. శ్యామ్ సుందర్ వద్ద శిక్షణ పొందుతున్నాడు.

ఐసీసీ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లో సౌరవ్ గంగూలీకి చోటు

భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ కెప్టెన్ సౌరవ్ గంగూలీ 2026 జూలై 8న అంతర్జాతీయ క్రికెట్ మండలి (ICC) 'హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్'లో చోటు దక్కించుకున్నారు; ఈ ప్రతిష్టాత్మక గౌరవాన్ని పొందిన 12వ భారతీయ క్రికెటర్గా ఆయన నిలిచారు. సౌరవ్ గంగూలీ 1992 నుండి 2008 వరకు భారత జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.

1. ప్రధానమంత్రి ఆస్ట్రేలియా పర్యటన సందర్భంగా ప్రకటించిన మైనింగ్ మరియు మైనింగ్ పరికరాలు, టెక్నాలజీ మరియు సేవలలో సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (METS) ఎక్కడ స్థాపించబడుతుంది:
ఎ. నేషనల్ స్కిల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (NSTI), భువనేశ్వర్
బి. IIT (ISM), ధన్‌బాద్
సి. ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ మైన్స్, రాంచీ
డి. నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (NIT), రూర్కెలా

2. సమృద్ధి గ్రామ్ కార్యక్రమానికి సంబంధించి కింది ప్రకటనలను పరిగణించండి:
1. ఇది యాక్షన్ లైన్ C6 – ఎనేబ్లింగ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ కింద WSIS ప్రైజ్ 2026ను గెలుచుకుంది.
2. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో సమీకృత ఫిజిటల్ సేవలను అందించడానికి ఈ కార్యక్రమం భారత్‌నెట్ నెట్‌వర్క్‌పై నిర్మించబడింది.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?

3. ఇటీవల వార్తలలో కనిపించిన లక్ష్ వీర్ సింగ్ యాదవ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (2026) కేసు, కింది వాటిలో దేనికి సంబంధించింది?
ఎ. ఆర్టికల్ 21 కింద గోప్యతా హక్కులో భాగంగా 'మర్చిపోయే హక్కు'ను గుర్తించడం
బి. డిజిటల్ వ్యక్తిగత డేటా పరిరక్షణ చట్టం, 2023 యొక్క రాజ్యాంగబద్ధత
సి. పౌరసత్వ (సవరణ) చట్టం, 2019కి సవాలు
డి. సుప్రీంకోర్టు జారీ చేసిన ఎన్నికల బాండ్లపై మార్గదర్శకాలు

4. ఇటీవల వార్తలలో కనిపించిన “హమ్మస్ ట్రైల్” అనే పదం దేనిని సూచిస్తుంది:
ఎ. సైనిక సేవ తర్వాత ఇజ్రాయెల్ పర్యాటకులు తరచుగా సందర్శించే భారతదేశంలోని ఒక ప్రసిద్ధ ప్రయాణ మార్గం
బి. భారతదేశం మరియు పశ్చిమ ఆసియాను కలిపే ప్రతిపాదిత అంతర్జాతీయ వాణిజ్య కారిడార్
సి. మధ్యధరా సముద్రం మీదుగా ఉన్న ఒక సముద్ర రవాణా మార్గం
డి. మధ్యప్రాచ్యం మీదుగా ఉన్న ఒక యునెస్కో సాంస్కృతిక వారసత్వ మార్గం

5. భారతదేశపు 98వ చెస్ గ్రాండ్‌మాస్టర్ ఎవరు?
ఎ. కన్నన్ వైద్యనాథన్
బి. అశ్వత్ ఎస్.
సి. ఎం. శ్యామ్ సుందర్
డి. అర్జున్ ఎరిగైసి

6. ICC హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లో చోటు దక్కించుకున్న 12వ భారతీయ క్రికెటర్ ఎవరు?
ఎ. యువరాజ్ సింగ్
బి. సౌరవ్ గంగూలీ
సి. రోహిత్ శర్మ
డి. హర్భజన్ సింగ్