కరెంట్ అఫైర్స్ 02 అక్టోబర్ 2026

కొత్త NCERTలో 'సెంగోల్'కు చోటు

నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషనల్ రీసెర్చ్ అండ్ ట్రైనింగ్ (NCERT) వారు కొత్తగా విడుదల చేసిన 9వ తరగతి సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకం, 'అండర్‌స్టాండింగ్ సొసైటీ: ఇండియా అండ్ బియాండ్ – పార్ట్ టూ'లో సెంగోల్‌ను చేర్చారు. 'పరిపాలన మరియు ప్రజా విధానం' అనే అధ్యాయం, సెంగోల్‌ను పరిపాలన, ధర్మబద్ధమైన పాలన మరియు చోళ రాజవంశంతో ముడిపడి ఉన్న ఒక సాంస్కృతిక చిహ్నంగా వర్ణిస్తుంది.

2026 ఆసియా క్రీడల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ క్రీడాకారులు

జపాన్‌లో జరిగిన 2026 ఆసియా క్రీడల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన ముగ్గురు క్రీడాకారులు స్వర్ణ పతకాలు సాధించారు. మహిళల కాంపౌండ్ ఆర్చరీ టీమ్ విభాగంలో జ్యోతి సురేఖ వెన్నం స్వర్ణం గెలుచుకోగా, పురుషుల కాంపౌండ్ ఆర్చరీ టీమ్ విభాగంలో తిరుమూరు గణేష్ మణి రత్నం స్వర్ణం సాధించారు. అలాగే, భారత మహిళా క్రికెట్ జట్టు సభ్యురాలిగా శ్రీ చరణి స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకున్నారు.

UPSC 100 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంది

1926 అక్టోబర్ 1న భారతదేశపు మొట్టమొదటి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటైనప్పటి నుండి ఒక శతాబ్దం పూర్తయిన సందర్భంగా, యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) 2026 అక్టోబర్ 1 నాటికి 100 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. దీని శతవార్షిక వేడుకలు న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగాయి.

ఈ కమిషన్ ఆవిర్భావం 'భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1919' మరియు 1924 నాటి 'భారతదేశంలోని ఉన్నత సివిల్ సర్వీసెస్ పై రాయల్ కమిషన్' (లీ కమిషన్) సిఫార్సులలో ఉంది. తదనంతరం, 1926లో సర్ రాస్ బార్కర్ అధ్యక్షతన మొదటి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటు చేయబడింది; ఆయనే దీనికి మొదటి చైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు.

1935 నాటి భారత ప్రభుత్వ చట్టం కింద, ఇది 'ఫెడరల్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్'గా రూపాంతరం చెందింది. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఇది 'యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్'గా మారింది మరియు 1950 జనవరి 26న రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు రాజ్యాంగబద్ధమైన హోదాను పొందింది.

UPSC ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థ. కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లకు సంబంధించిన నిబంధనలు రాజ్యాంగంలోని 14వ భాగంలో గల 315 నుండి 323 వరకు ఉన్న అధికరణలలో పొందుపరచబడ్డాయి.

• మొదటి చైర్మన్: సర్ రాస్ బార్కర్
• సిఫార్సు చేసినవారు: లీ కమిషన్ (1924)
• రాజ్యాంగపరమైన హోదా: ​​1950 జనవరి 26 నుండి
• అధికరణం 315: కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల కోసం పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు
• అధికరణం 316: సభ్యుల నియామకం మరియు పదవీకాలం
• అధికరణం 317: సభ్యుల తొలగింపు మరియు సస్పెన్షన్
• అధికరణం 320: పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల విధులు
• అధికరణం 323: పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ల నివేదికలు

2027-28 రబీ పంటల సీజన్‌కు కనీస మద్దతు ధర

ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన ఆర్థిక వ్యవహారాల క్యాబినెట్ కమిటీ (CCEA), 2027-28 రబీ మార్కెటింగ్ సీజన్ (RMS) కోసం నిర్దేశిత రబీ పంటలన్నింటికీ కనీస మద్దతు ధరల (MSP) పెంపునకు ఆమోదం తెలిపింది. రైతులు పండించిన పంటకు వారికి లాభదాయకమైన రాబడిని కల్పించడమే ఈ సవరించిన ధరల ఉద్దేశ్యం.

CHIME టెలిస్కోప్ ప్రాచీన హైడ్రోజన్ కాంతిని గుర్తించింది

కెనడియన్ హైడ్రోజన్ ఇంటెన్సిటీ మ్యాపింగ్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (CHIME) టెలిస్కోప్, విశ్వం సుమారు ఐదు బిలియన్ సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న కాలం నాటి హైడ్రోజన్ యొక్క మందమైన రేడియో గ్లోను మొట్టమొదటిసారిగా స్వతంత్రంగా గుర్తించింది. ఈ అంతర్జాతీయ పరిశోధన సహకారంలో, డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (DST)కి చెందిన స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థ, భారతదేశంలోని బెంగళూరుకు చెందిన రామన్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (RRI) శాస్త్రవేత్తలు కూడా ఉన్నారు.

కెనడాలో ఉన్న CHIME అనేది, విశ్వమంతటా హైడ్రోజన్ వాయువు విస్తరణను చిత్రించడానికి రూపొందించిన ఒక ఇంటర్‌ఫెరోమెట్రిక్ రేడియో టెలిస్కోప్. హైడ్రోజన్ విశ్వంలో అత్యంత సమృద్ధిగా లభించే మూలకం, మరియు దాని బలహీనమైన రేడియో ఉద్గారం ఒక విశ్వ సూచికగా పనిచేస్తుంది. ఇది, అంతరిక్షంలో పదార్థం ఎలా విస్తరించి ఉందో అధ్యయనం చేయడానికి ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు వీలు కల్పిస్తుంది.

నైరుతి రుతుపవనాలు 2026

భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ప్రకారం, 2026 నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో భారతదేశంలో 759.4 మి.మీ వర్షపాతం నమోదైంది; ఇది సాధారణ వర్షపాతం అయిన 868.6 మి.మీ కంటే 12.6% తక్కువ. దీర్ఘకాలిక సగటు (LPA)లో 87%గా ఉన్న ఈ వర్షపాతం, 2015లో 758.2 మి.మీ నమోదైనప్పటి నుండి దేశంలోనే అత్యల్ప నైరుతి రుతుపవన వర్షపాతంగా నిలిచింది.

తూర్పు మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలో అత్యంత తీవ్రమైన వర్షపాత లోటు ఏర్పడింది, ఇక్కడ 1,017.1 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదైంది. ఐఎండి క్రమబద్ధమైన రికార్డులు ప్రారంభమైన 1901 తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో ఇదే అత్యంత పొడి నైరుతి రుతుపవన కాలంగా నిలిచింది.

హరిత ఇంధన కారిడార్ దశ-III

భారతదేశపు అంతర్-రాష్ట్ర విద్యుత్ ప్రసార వ్యవస్థను (InSTS) బలోపేతం చేయడానికి మరియు వివిధ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల మధ్య 135 గిగావాట్ల (GW) వరకు పునరుత్పాదక శక్తిని అనుసంధానించడం మరియు తరలించడాన్ని సులభతరం చేయడానికి, ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గం 'గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ ఫేజ్-III' (GEC-III) పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది.

ఈ పథకం మొత్తం ₹1,86,405 కోట్ల వ్యయంతో 2032-33 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి పూర్తయ్యేలా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. 2035 నాటికి శిలాజ ఇంధనేతర (non-fossil fuel) విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని 900 గిగావాట్లకు (GW) చేర్చాలనే భారతదేశ లక్ష్యానికి GEC-III మద్దతునిస్తుంది.

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు:

• పథకం: గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ దశ-III (GEC-III)
• పూర్తి చేయడానికి నిర్దేశించిన వ్యవధి: 2032-33 ఆర్థిక సంవత్సరం
• మొత్తం ప్రాజెక్టు వ్యయం: ₹1,86,405 కోట్లు

రెండవ ఆసియాన్-భారత్ సముద్ర విన్యాసం AIME-2026

ఆసియాన్-ఇండియా మారిటైమ్ ఎక్సర్‌సైజ్ (AIME-2026) రెండవ ఎడిషన్ 2026 సెప్టెంబర్ 28న ఫిలిప్పీన్స్‌లోని సుబిక్ బేలో ప్రారంభమైంది. సముద్ర సహకారాన్ని మరియు పరస్పర కార్యాచరణను బలోపేతం చేయడానికి ఈ విన్యాసం భారత నౌకాదళాన్ని మరియు ఆగ్నేయాసియా దేశాల సంఘం (ఆసియాన్) సభ్య దేశాల సముద్ర బలగాలను ఒకచోట చేర్చుతుంది. AIME-2026 “యాంకర్డ్ ఇన్ ట్రస్ట్, యునైటెడ్ ఎట్ సీ” అనే ఇతివృత్తంతో నిర్వహించబడుతోంది.

పరిశ్రమల వార్షిక సర్వే 2024-25

గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) 'వార్షిక పరిశ్రమల సర్వే (ASI) 2024-25' ఫలితాలను విడుదల చేసింది; ఇవి భారతదేశంలోని నమోదిత తయారీ రంగంలో విస్తృత స్థాయి వృద్ధిని తెలియజేస్తున్నాయి. పరిశ్రమల (సంస్థల) సంఖ్య 2023-24లో 2.60 లక్షల నుండి 2024-25 నాటికి 2.67 లక్షలకు పెరిగింది, ఇది 2.64% వృద్ధిని సూచిస్తుంది.

నమోదిత తయారీ రంగం యొక్క స్థూల విలువ జోడింపు (GVA) ₹2,458.3 వేల కోట్ల నుండి ₹2,694.2 వేల కోట్లకు, అంటే 9.59% మేర పెరిగింది. తయారీ రంగ GVAలో మహారాష్ట్ర అత్యధిక వాటాను నమోదు చేయగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో గుజరాత్, తమిళనాడు, కర్ణాటక మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ నిలిచాయి. ఈ ఐదు రాష్ట్రాలు కలిసి భారతదేశం యొక్క మొత్తం తయారీ రంగ GVAలో 54% కంటే ఎక్కువ వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.

1. 1926లో భారతదేశంలో స్థాపించబడిన పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ యొక్క మొదటి చైర్మన్ ఎవరు?
ఎ. సర్ రాస్ బార్కర్
బి. లార్డ్ లీ
సి. సర్ స్టాఫోర్డ్ క్రిప్స్
డి. లార్డ్ లిన్‌లిత్‌గో

2. కింది వాటిలో ఏ కమిషన్ భారతదేశంలో పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని సిఫార్సు చేయడం వల్ల 1926లో దాని ఏర్పాటుకు దారితీసింది?
ఎ. సైమన్ కమిషన్
బి. లీ కమిషన్
సి. బట్లర్ కమిషన్
డి. హంటర్ కమిషన్

3. ఇటీవల ఆమోదించబడిన గ్రీన్ ఎనర్జీ కారిడార్ ఫేజ్-III (GEC-III) పథకం యొక్క మొత్తం ప్రాజెక్ట్ వ్యయం ఎంత?
ఎ. ₹1,36,378 కోట్లు
బి. ₹1,50,000 కోట్లు
సి. ₹1,86,405 కోట్లు
డి. ₹2,04,082 కోట్లు

4. రబీ మార్కెటింగ్ సీజన్ 2027-28కి గాను గోధుమలకు నిర్ణయించిన కనీస మద్దతు ధర (MSP) ఎంత?
ఎ. క్వింటాలుకు ₹2,550
బి. క్వింటాలుకు ₹2,585
సి. క్వింటాలుకు ₹2,610
డి. క్వింటాలుకు ₹2,650

5. ఆసియాన్-భారత్ సముద్ర విన్యాసాల (AIME-2026) రెండవ విడత కార్యక్రమం కింది వాటిలో ఏ ప్రదేశంలో ప్రారంభమైంది?
ఎ. కామ్ రాన్ బే, వియత్నాం
బి. సుబిక్ బే, ఫిలిప్పీన్స్
సి. చాంగి నావల్ బేస్, సింగపూర్
డి. సత్తాహిప్ నావల్ బేస్, థాయిలాండ్

6. ఇటీవల, CHIME టెలిస్కోప్ విశ్వం సుమారు ఐదు బిలియన్ సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న కాలానికి చెందిన పురాతన హైడ్రోజన్ కాంతిని (glow) గుర్తించింది. CHIME టెలిస్కోప్ ఏ దేశంలో ఉంది?
ఎ. యునైటెడ్ స్టేట్స్
బి. కెనడా
సి. ఆస్ట్రేలియా
డి. ఫ్రాన్స్

7. వార్షిక పరిశ్రమల సర్వే (ASI) 2024-25 ప్రకారం, భారతదేశంలోని నమోదిత తయారీ రంగంలో ఏ రాష్ట్రం అత్యధిక స్థూల విలువ జోడింపును (GVA) నమోదు చేసింది? A. తమిళనాడు
ఎ. తమిళనాడు
బి. గుజరాత్
సి. మహారాష్ట్ర
డి. కర్ణాటక

8. 2026 నైరుతి రుతుపవనాల (Southwest Monsoon) సీజన్‌లో భారతదేశంలో నమోదైన మొత్తం వర్షపాత లోపం ఎంత?
ఎ. 8.6%
బి. 10.4%
సి. 12.6%
డి. 15.2%

9. భారతదేశం యొక్క 2026 నైరుతి రుతుపవనాలకు సంబంధించి ఈ క్రింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి:
1. భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ప్రకారం, మొత్తం వర్షపాత లోపం 12.6%గా ఉంది.
2. అత్యంత తీవ్రమైన వర్షపాత లోపం తూర్పు మరియు ఈశాన్య భారతదేశంలో నమోదైంది.

పైన ఇచ్చిన ప్రకటనలలో ఏది/ఏవి సరైనవి?
ఎ. 1 మాత్రమే
బి. 2 మాత్రమే
సి. 1 మరియు 2 రెండూ
డి. 1 కాదు మరియు 2 కాదు

10. ఇటీవల కొత్త NCERT 9వ తరగతి సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యపుస్తకంలో చేర్చబడిన 'సెంగోల్' (Sengol), చారిత్రకపరంగా ఏ రాజవంశం యొక్క సంప్రదాయంతో ముడిపడి ఉంది?
ఎ. మౌర్య వంశం
బి. గుప్త వంశం
సి. చోళ వంశం
డి. కుషాన వంశం

11. 2026 ఆసియా క్రీడలలో మహిళల కాంపౌండ్ ఆర్చరీ టీమ్ విభాగంలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన కింది వారిలో ఎవరు స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకున్నారు?
ఎ. జ్యోతి యర్రాజి
బి. శ్రీ చరణి
సి. జ్యోతి సురేఖ వెన్నం
డి. పైవేవి కావు