వీక్లీ కరెంట్ అఫైర్స్ (జూలై 2026 – 1వ వారం) – పరీక్ష రివిజన్ నోట్స్
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
UPIని ప్రారంభించిన 10వ దేశంగా గ్రీస్ నిలిచింది.
భారతదేశపు ప్రతిష్టాత్మక డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థను స్వీకరించిన 10వ దేశంగా గ్రీస్ నిలిచింది. ఆ దేశంలో భారతదేశపు యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UPI) ప్రారంభించబడింది. ఏథెన్స్లో కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్ సమక్షంలో, NPCI ఇంటర్నేషనల్ పేమెంట్స్ లిమిటెడ్ (NIPL) మరియు యూరోబ్యాంక్ భాగస్వామ్యంతో ఈ సేవ ప్రారంభించబడింది. ఈ చొరవ ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారతదేశపు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI)ను మరింత విస్తరింపజేస్తుంది మరియు భారత్-గ్రీస్ ఆర్థిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.
160 ఏళ్ల తర్వాత ప్రజల సందర్శనార్థం ఫ్రాంకోయిస్ సమాధి తెరుచుకుంది
ప్రాచీన ఎట్రస్కాన్ నాగరికత యొక్క అత్యుత్తమంగా మిగిలి ఉన్న కట్టడాలలో ఒకటైన ఫ్రాంకోయిస్ సమాధి, ఇటలీలోని రోమ్లో ఉన్న విల్లా గియులియాలోని జాతీయ ఎట్రస్కాన్ మ్యూజియంలో శాశ్వత ప్రదర్శనకు ఉంచబడింది. 1857లో కనుగొనబడిన ఈ సమాధిలోని ప్రసిద్ధ కుడ్యచిత్రాలు మరియు కళాఖండాలు 160 సంవత్సరాలకు పైగా మొదటిసారిగా ఒకేచోట ప్రదర్శించబడుతున్నాయి. ఈ కుడ్యచిత్రాలు క్రీ.పూ. 340–320 కాలానికి చెందినవి మరియు గ్రీకు పురాణాలు, ఎట్రస్కాన్ చరిత్రలోని దృశ్యాలను చిత్రీకరిస్తాయి.
16వ భారత-జపాన్ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం – 16 ప్రధాన ఫలితాలు
16వ భారత-జపాన్ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా, వ్యూహాత్మక రంగాలలో సహకారాన్ని బలోపేతం చేసే 16 కీలక ఫలితాలను భారత్ మరియు జపాన్ ప్రకటించాయి.
| రంగం | ఫలితం |
|---|---|
| ఆర్థిక భద్రత | ఆర్థిక భద్రతపై ఉమ్మడి ప్రకటన — సెమీకండక్టర్లు, కీలక ఖనిజాలు, ఏఐ, స్వచ్ఛ ఇంధనం, ఔషధాలు |
| కృత్రిమ మేధస్సు | AI ఉన్నత సహకారంపై ఉమ్మడి ప్రకటన వ్యూహాత్మక AI R&D భాగస్వామ్యానికి దారితీసింది |
| దౌత్యపరమైన మైలురాయి | 2027ను భారత్-జపాన్ ఉమ్మడి క్షితిజాల సంవత్సరంగా ప్రకటించారు — దౌత్య సంబంధాల 75వ వార్షికోత్సవం |
| స్వచ్ఛమైన శక్తి | అభివృద్ధి కోసం సహకార బయోగ్యాస్ (CBG) కార్యక్రమం — భారతదేశం అంతటా 1,000 బయోగ్యాస్ మరియు సేంద్రీయ ఎరువుల ప్లాంట్ల ఏర్పాటు |
| ఇతర రంగాలు | బ్యాటరీ టెక్నాలజీ, భూగర్భ శాస్త్రం & ఖనిజ అన్వేషణ, ఫార్మాస్యూటికల్స్, నెక్స్ట్-జనరేషన్ మొబిలిటీ, లైఫ్ సైన్సెస్, ఇంటర్నెట్ గవర్నెన్స్, ఆర్థిక సేవలు |
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
GI గుర్తింపు పొందిన రేవా సుందర్జా మామిడి పండ్ల యూఏఈకి మొదటి వాణిజ్య ఎగుమతి
APEDA (అగ్రికల్చరల్ అండ్ ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్ ప్రొడక్ట్స్ ఎక్స్పోర్ట్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ) మధ్యప్రదేశ్ నుండి UAEకి GI-ట్యాగ్ పొందిన 'రేవా సుందర్జా' మామిడి పండ్ల మొదటి వాణిజ్యపరమైన ఎగుమతిని సులభతరం చేసింది. ఈ చొరవ అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో భారతదేశపు GI-ట్యాగ్ కలిగిన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించడంతో పాటు, వ్యవసాయ ఎగుమతుల ద్వారా రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచుతుంది.
సుమన్ (SUMAN) రోడ్మ్యాప్ 2030 – ప్రతి లక్ష సజీవ జననాలకు మాతృ మరణాల రేటు (MMR)ను 70 కంటే తక్కువకు తగ్గించడం
కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ, 'సెంట్రల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్' (CCHFW) యొక్క 16వ సమావేశం సందర్భంగా ̨SUMAN (సురక్షిత్ మాతృత్వ ఆశ్వాసన్) రోడ్మ్యాప్ 2030ను విడుదల చేసింది.
విధానం: జీవన చక్ర నమూనా (Life-cycle model) — గర్భధారణకు ముందు, ప్రసవానికి ముందు (antenatal), ప్రసవ సమయంలో మరియు ప్రసవానంతర సంరక్షణ.
ఢిల్లీ కొత్త ఎలక్ట్రిక్ వాహన (EV) విధానం 2026కు ఆమోదం
పర్యావరణ హిత రవాణా విధానాలను వేగవంతం చేయడానికి మరియు అంతర్గత దహన యంత్రం (ICE)తో నడిచే వాహనాల వినియోగాన్ని దశలవారీగా తగ్గించడానికి, ఢిల్లీ ప్రభుత్వం తన కొత్త EV విధానం 2026కి (ఇది 1 జూలై 2026 నుండి 31 మార్చి 2030 వరకు అమలులో ఉంటుంది) ఆమోదం తెలిపింది. వాయు కాలుష్యంలో 46% ద్విచక్ర మరియు త్రిచక్ర వాహనాల వల్ల, అలాగే 33% వాణిజ్య సరుకు రవాణా వాహనాల వల్ల కలుగుతోందని ఢిల్లీ ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
| వ్యవధి | తప్పనిసరి |
|---|---|
| 2027 జనవరి 1 నుండి | కేవలం ఎలక్ట్రిక్ త్రిచక్ర వాహనాలు మరియు N1 వర్గపు వాణిజ్య ట్రక్కులు మాత్రమే నమోదు చేయబడ్డాయి. |
| 1 ఏప్రిల్ 2028 నుండి | కొత్త రిజిస్ట్రేషన్లకు ఎలక్ట్రిక్ ద్విచక్ర వాహనాలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంది. |
| పాఠశాల బస్సులు | రెండేళ్లలో కనీసం 10 శాతం పాఠశాల బస్సులను ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలుగా (EV) మారుస్తారు. |
| బడ్జెట్ | అమలు కోసం ₹7,000 కోట్లు కేటాయింపు; మొత్తం పెట్టుబడి ₹15,000 కోట్లు. |
పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ గూగుల్ ఇండియాతో అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది
భారతదేశ పర్యాటక గమ్యస్థానాలను ఆన్లైన్లో మరింత బలంగా ప్రచారం చేయడం, వాటి ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపును మరియు అందుబాటును పెంచడం కోసం డిజిటల్ టెక్నాలజీలు, ఏఐ (AI) మరియు డేటా ఆధారిత అంతర్దృష్టులను ఉపయోగించుకోవడానికి, పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ గూగుల్ ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్తో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకుంది.
అంతరించిపోతున్న ట్రాన్స్కాస్పియన్ మారింకా చేపల పరిరక్షణకు అరుణాచల్ ప్రదేశ్ సామాజిక చొరవ
న్యీషి తెగకు చెందిన సాంగ్నో వంశం, అంతరించిపోతున్న ట్రాన్స్కాస్పియన్ మారింకా (స్కిజోథొరాక్స్ పెల్జామి) కోసం ఒక సామూహిక సంరక్షణ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది — ఇది కార్ప్ కుటుంబానికి చెందిన హిమాలయ రే-ఫిన్డ్ చేప. అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని తూర్పు కామెంగ్ జిల్లాలోని రిచాసో వాగులోకి చేప పిల్లలను విడుదల చేశారు. పర్యావరణ అనుకూల గాలం వేట మరియు వాగు-మార్గ పర్యాటకం కోసం ఒక దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికతో, ఆ గ్రామం ఐదేళ్ల చేపల వేట నిషేధాన్ని ప్రతిపాదించింది.
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ వల్ల నిర్వాసితులైన కుటుంబాల కోసం రూ. 300 కోట్ల పునరావాస ప్యాకేజీని ముఖ్యమంత్రి విడుదల చేశారు
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు కారణంగా నిర్వాసితులైన 2,351 కుటుంబాలకు, సహాయ మరియు పునరావాస (R&R) ప్యాకేజీ కింద ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ₹300 కోట్లను విడుదల చేసింది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు మరియు 23 లక్షల మందికి తాగునీరు అందుతుందని ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు ప్రకటించారు.
| వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ గురించి | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| స్థలం | ప్రకాశం జిల్లా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ |
| రకం | సురంగం ఆధారిత నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు; ఇది శ్రీశైలం జలాశయం ద్వారా కృష్ణా నది వరద నీటిని మళ్లిస్తుంది. |
| ప్రయోజనం పొందే జిల్లాలు | ప్రకాశం, నెల్లూరు, వైఎస్ఆర్ కడప, ఎస్పీఎస్ఆర్ నెల్లూరు |
| లక్ష్యాలు | కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు సాగునీరు | తాగునీటి సరఫరా | ఫ్లోరైడ్ సమస్య పరిష్కారం |
| చరిత్ర | 1985లో ఎన్.టి. రామారావుచే రూపకల్పన; 1996లో శంకుస్థాపన |
| అంచనా వ్యయం | ₹10,580 కోట్లు |
ఆంధ్రప్రదేశ్ గోదావరి పునరుజ్జీవన కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది – NRCP కోసం ₹1,510 కోట్ల DPR
రాజమహేంద్రవరం వద్ద గోదావరి నదీ జలాలు తాగునీటికి మరియు పవిత్ర స్నానానికి సురక్షితం కావని ఆంధ్రప్రదేశ్ కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (APPCB) ప్రకటించిన నేపథ్యంలో, 2027 నాటి గోదావరి పుష్కరాలకు ముందే నదిని పునరుద్ధరించేందుకు ఏపీ ప్రభుత్వం తన ప్రయత్నాలను ముమ్మరం చేసింది.
తీసుకున్న చర్యలు: APPCB ఒక ప్రత్యేక టాస్క్ ఫోర్స్ను ఏర్పాటు చేసింది | నేషనల్ రివర్ కన్జర్వేషన్ ప్లాన్ (NRCP) కింద ₹1,510.92 కోట్ల విలువైన DPR సమర్పణ (ఇందులో 982 కి.మీ. భూగర్భ డ్రైనేజీ వ్యవస్థ మరియు ఆరు మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లు - STPs ఉన్నాయి) | కాలుష్య నియంత్రణ కోసం అదనంగా ₹100 కోట్ల గ్రాంట్ | 2027 గోదావరి పుష్కరాలకు సుమారు 8 కోట్ల మంది భక్తులు వస్తారని అంచనా.
కడపలో రాయలసీమ స్టీల్ ప్లాంట్ నిర్మాణం ప్రారంభించబడింది - JSW గ్రూప్, ₹16,350 కోట్లు
ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు 2026 జూలై 3న కడప జిల్లా, జమ్మలమడుగు మండలం, సున్నపురాళ్ళపల్లె గ్రామంలో రాయలసీమ స్టీల్ ప్లాంట్ (RSP) నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించారు. దీనిని JSW గ్రూప్ ఒక గ్రీన్ఫీల్డ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ స్టీల్ ప్లాంట్గా ఏర్పాటు చేస్తోంది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| డెవలపర్ | JSW గ్రూప్ (గ్రీన్ఫీల్డ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ స్టీల్ ప్లాంట్) |
| మొత్తం పెట్టుబడి | ₹16,350 కోట్లు |
| మొత్తం సామర్థ్యం | రెండు దశల్లో సంవత్సరానికి 2 మిలియన్ టన్నులు (MTPA) |
| మొదటి దశ | 1 MTPA సామర్థ్యం | ₹4,500 కోట్ల పెట్టుబడి | సుమారు 1,000 ఉద్యోగాలు |
| టెక్నాలజీ | ఎలక్ట్రిక్ ఆర్క్ ఫర్నేస్ (EAF) — సాంప్రదాయ బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ కంటే ఎక్కువ శక్తి సామర్థ్యం మరియు పర్యావరణ అనుకూలత కలిగినది. |
| వాణిజ్యపరమైన ఉత్పత్తి | ఏప్రిల్ 2029 నుండి లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు |
2026లో విశాఖపట్నంలో 31వ CII భాగస్వామ్య సదస్సుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది
అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు మరియు వ్యాపార భాగస్వామ్యాలపై దృష్టి సారిస్తూ, 31వ CII (కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీ) భాగస్వామ్య సదస్సు 2026 నవంబర్ 12–13 తేదీలలో విశాఖపట్నంలో జరగనుంది. దీని ఇతివృత్తం (థీమ్): “మార్పును అధిగమించడం: మారుతున్న ప్రపంచంలో నాయకత్వం, సాంకేతికత, విశ్వాసం మరియు వాణిజ్యం.”
వార్తల్లోని ప్రదేశాలు – TU-142M విమాన మ్యూజియం, కాకినాడ
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కాకినాడ బీచ్లో ఫిబ్రవరి 2024లో ఒక విమాన ప్రదర్శనశాల (Aircraft Museum) ప్రారంభించబడింది; ఇందులో భారత నౌకాదళం నుండి ఉపసంహరించబడిన TU-142M సముద్ర నిఘా విమానాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారు. KUDA ద్వారా ₹5.89 కోట్ల వ్యయంతో అభివృద్ధి చేయబడిన ఈ మ్యూజియం, ఆంధ్రప్రదేశ్లో రెండవ విమాన ప్రదర్శనశాల (మొదటిది విశాఖపట్నంలో ఉంది). ఈ TU-142M విమానం దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పాటు భారత నౌకాదళానికి సేవలందించింది.
గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీ ఇన్ ఎడ్యుకేషన్, రాజమహేంద్రవరం
రాజమహేంద్రవరంలోని 'గవర్నమెంట్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీ ఇన్ ఎడ్యుకేషన్' (GIASE) భవనం—దీనికి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు శ్రీ గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ (1893–1952) పేరు పెట్టారు—ఒక ముఖ్యమైన వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ భవనం 1900లో నిర్మించబడింది; అయితే, ఈ సంస్థలో ఉపాధ్యాయ విద్యా బోధన 1883లోనే ప్రారంభమైంది. దీనివల్ల, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అత్యంత పురాతన ఉపాధ్యాయ శిక్షణ సంస్థలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
భారత పౌరసత్వ రుజువు
ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక విస్తృత సవరణ (SIR)పై చర్చల నేపథ్యంలో భారత పౌరసత్వ రుజువు అంశం వెలుగులోకి వచ్చింది. పౌరసత్వాన్ని నిరూపించడానికి భారతదేశం ఒకే సార్వత్రిక పత్రాన్ని నిర్దేశించలేదు. పౌరసత్వాన్ని పౌరసత్వ చట్టం, 1955 ప్రకారం నిర్ధారిస్తారు.
| డాక్యుమెంట్ | ఇది ఏమి నిరూపిస్తుంది |
|---|---|
| భారతీయ పాస్పోర్ట్ | ప్రయాణ పత్రం | జాతీయతకు బలమైన సాక్ష్యం | న్యాయపరమైన వివాదాలలో పౌరసత్వానికి ఇది ఖచ్చితమైన రుజువు కాదు |
| ఆధార్ కార్డు | కేవలం గుర్తింపు మరియు చిరునామాకు సంబంధించిన రుజువు మాత్రమే | పౌరసత్వానికి రుజువు కాదు |
| ఓటరు గుర్తింపు కార్డు (EPIC) | పౌరసత్వం గురించి కేవలం ఒక అనుమానాన్ని మాత్రమే కల్పిస్తుంది | పౌరసత్వాన్ని నిశ్చయంగా స్థాపించదు |
| పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రం | నమోదు లేదా సహజీకరణ ద్వారా పౌరసత్వం పొందిన వ్యక్తులకు పౌరసత్వ ధృవపత్రాలు జారీ చేయబడతాయి మరియు అవి నిశ్చయాత్మకమైన రుజువుగా పనిచేస్తాయి. |
భారత పౌరసత్వాన్ని పొందే మార్గాలు: జన్మతః | వంశపారంపర్యం | నమోదు | సహజసిద్ధ పౌరసత్వం | భూభాగ విలీనం.
హైకోర్టుకు అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకం – అధికరణం 224(1)
ఇటీవల, భారత రాజ్యాంగంలోని నిబంధనల ప్రకారం, భారత రాష్ట్రపతి ముగ్గురు న్యాయాధికారులను ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తులుగా నియమించారు.
ఉద్దేశ్యం: తాత్కాలికంగా పెరిగిన పనిభారం లేదా పేరుకుపోయిన కేసులను పరిష్కరించడానికి.
పదవీకాలం: గరిష్టంగా రెండు సంవత్సరాలు లేదా 62 సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు, ఈ రెండింటిలో ఏది ముందు అయితే అది.
5) ఎకానమీ
డిజిటల్ మోసాల కేసుల్లో పరిహారం కోసం పైలట్ విధానాన్ని RBI ప్రవేశపెట్టింది
డిజిటల్ మోసాలు మరియు సైబర్ స్కామ్లలో డబ్బు కోల్పోయే వినియోగదారులను రక్షించడానికి, ఆర్బిఐ ఒక పైలట్ పరిహార విధానాన్ని (1 జనవరి 2027 నుండి ఒక సంవత్సరం పాటు అమలులో ఉంటుంది) ప్రవేశపెట్టింది. ఇది అనధికార లావాదేవీలకే పరిమితం కాకుండా, బలవంతం మరియు మోసపూరితంగా పొందిన ఆధారాల వరకు రక్షణను విస్తరిస్తుంది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| దీని పరిధిలోకి వచ్చే సందర్భాలు | డిజిటల్ అరెస్ట్ స్కామ్లు | బలవంతపు లావాదేవీలు | మోసపూరితంగా దొంగిలించబడిన OTPలు/క్రెడెన్షియల్స్ | బ్యాంక్/థర్డ్-పార్టీ ఉల్లంఘనల కారణంగా జరిగే అనధికార లావాదేవీలు |
| నివేదన సమయ వ్యవధి | 5 క్యాలెండర్ రోజులలోపు నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్ (1930)కు తప్పనిసరిగా నివేదించాలి. |
| గరిష్ట క్లెయిమ్ | ₹50,000 వరకు నష్టాలు |
| పరిహారం | నష్టంలో 85% (గరిష్టంగా ₹25,000 వరకు) |
NIIFలో అదనంగా ₹30,000 కోట్ల పెట్టుబడికి కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం
నేషనల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ అండ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్ (NIIF)లో అదనంగా ₹30,000 కోట్ల పెట్టుబడికి కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది; దీనితో NIIF పట్ల భారత ప్రభుత్వం యొక్క మొత్తం పెట్టుబడి హామీ ₹60,000 కోట్లకు చేరింది.
MECON లిమిటెడ్కు మినీరత్న కేటగిరీ-I హోదా లభించింది
ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖ MECON లిమిటెడ్కి మినిరత్న కేటగిరీ-I హోదాను మంజూరు చేసింది — దాని పరిపాలనా నియంత్రణలో షెడ్యూల్ ‘A’ CPSE — మూడు ఆర్థిక సంవత్సరాల పాటు స్థిరమైన లాభాలతో సహా DPE ప్రమాణాలను పాటించిన తర్వాత మరియు 20.206 కోట్ల రూపాయల నికర విలువను మార్చి 20 నాటికి స్థాపించబడింది. 1959 రాంచీ, జార్ఖండ్లో. కొత్త హోదా మరింత ఆర్థిక మరియు కార్యాచరణ స్వయంప్రతిపత్తిని అందిస్తుంది.
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి అణు ఉష్ణ-ఆధారిత హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి కేంద్రం ప్రారంభం – IGCAR, కల్పక్కం
తమిళనాడులోని కల్పక్కంలో ఉన్న 'ఇందిరా గాంధీ సెంటర్ ఫర్ అటామిక్ రీసెర్చ్' (IGCAR) వద్ద, 'ఫాస్ట్ బ్రీడర్ టెస్ట్ రియాక్టర్' (FBTR) నుండి లభించే అణు ప్రక్రియ ఉష్ణాన్ని (nuclear process heat) ఉపయోగించి, 'కాపర్-క్లోరిన్ (Cu-Cl) థర్మోకెమికల్ సైకిల్' ఆధారంగా పనిచేసే ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని 'అణు శక్తి శాఖ' (DAE) ప్రారంభించింది.
GAGANను ఉపయోగించి ఉపగ్రహ ఆధారిత ల్యాండింగ్ను భారత్ విజయవంతంగా సాధించింది
జూన్ 2026లో, DGCA వాణిజ్య విమానంలో GAGANను ఉపయోగించి భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఉపగ్రహ-ఆధారిత ల్యాండింగ్ విధానాన్ని విజయవంతంగా నిర్వహించింది.
గమనిక: భారతదేశపు నావిక్ (NavIC) ఒక స్వతంత్ర ప్రాంతీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ; గగన్ కచ్చితమైన నావిగేషన్ కోసం జీపీఎస్ సంకేతాలను మెరుగుపరుస్తుంది — ఇవి వేర్వేరు వ్యవస్థలు.
భారతదేశంలో మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ 'పాయింట్-ఇన్-స్పేస్' (PinS) ఇన్స్ట్రుమెంట్ అప్రోచ్కు ఆమోదం – ఉండవల్లి హెలిపోర్ట్, ఆంధ్రప్రదేశ్
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఉండవల్లి హెలిపోర్ట్లో హెలికాప్టర్ కార్యకలాపాల కోసం, ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (AAI) ద్వారా ICAO ప్రమాణాలు మరియు సిఫార్సు చేయబడిన పద్ధతులకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చేయబడిన దేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ పాయింట్-ఇన్-స్పేస్ (PinS) ఇన్స్ట్రుమెంట్ అప్రోచ్ ప్రొసీజర్ను భారతదేశం ఆమోదించింది. సాంప్రదాయ ల్యాండింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు అందుబాటులో లేని చోట, హెలికాప్టర్లు కచ్చితంగా ల్యాండ్ అవ్వడానికి ఇది ఉపగ్రహ ఆధారిత నావిగేషన్ను ఉపయోగిస్తుంది.
విక్రమ్-1 – భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్ రాకెట్ తొలి ప్రయోగానికి సిద్ధం
విక్రమ్-1 అనేది భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్-క్లాస్ రాకెట్; దీనిని హైదరాబాద్కు చెందిన ప్రైవేట్ అంతరిక్ష సంస్థ స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ (Skyroot Aerospace) అభివృద్ధి చేసింది. దీని తొలి ప్రయోగ పరీక్షకు 'మిషన్ ఆగమన్' (Mission Aagaman) అని పేరు పెట్టారు.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| డెవలపర్ | స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్, హైదరాబాద్ |
| మిషన్ పేరు | మిషన్ ఆగమన్ |
| ప్రయోగ సమయ విండో | 12 జూలై – 4 ఆగస్టు 2026 |
| ప్రయోగ వేదిక | సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ (SDSC), శ్రీహరికోట |
| ప్రీవియస్ మిషన్ | విక్రమ్-ఎస్ (నవంబర్ 2022) — స్కైరూట్ యొక్క మొదటి మిషన్ |
| లక్ష్యం | ఈ మిషన్ ప్రొపల్షన్, దశల వేర్పాటు, గైడెన్స్, నావిగేషన్, నియంత్రణ వ్యవస్థలు మరియు వాహన సమగ్ర పనితీరును అంచనా వేస్తుంది. |
I-2SEA సబ్మెరైన్ కేబుల్ – ల్యాండింగ్ స్టేషన్గా మచిలీపట్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్)
మైక్రోసాఫ్ట్, సింగ్టెల్, టాటా కమ్యూనికేషన్స్ మరియు లైట్స్టార్మ్ కూటమి, భారతదేశం, మలేషియా మరియు సింగపూర్లను అనుసంధానించే 3,600 కిలోమీటర్ల పొడవైన, అధిక సామర్థ్యం గల సముద్రాంతర కేబుల్ వ్యవస్థ అయిన 'ఇండియా–ఇంటర్నేషనల్ సబ్సీ కేబుల్ ఎక్స్ప్రెస్' (I-2SEA)ను ఆవిష్కరించింది. ఇది 2029 చివరి త్రైమాసికం (Q4) నాటికి కార్యరూపం దాల్చనుంది.
ఉద్దేశ్యం: భారత్-ఆగ్నేయాసియా కారిడార్లో AI కార్యభారాలు (workloads), క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, హైపర్స్కేల్ డేటా సెంటర్లు మరియు ఎంటర్ప్రైజ్ కనెక్టివిటీకి మద్దతు ఇస్తుంది.
సిస్టమ్ సరఫరాదారు: NEC కార్పొరేషన్ | సముద్రగర్భ వ్యవస్థాపన: ASEAN కేబుల్షిప్ (ACPL).
బీహార్లోని ముంగేర్లో ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన, కచ్చితమైన కాల నిర్ధారణ జరిగిన మర్రిచెట్టు గుర్తించబడింది.
'యాక్సిలరేటర్ మాస్ స్పెక్ట్రోమెట్రీ' (AMS) ద్వారా రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతిని ఉపయోగించి, సుమారు 700 ఏళ్ల వయస్సు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడిన బీహార్లోని ముంగేర్కు చెందిన ఒక మర్రి చెట్టును (Ficus benghalensis), ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన మరియు కచ్చితమైన కాల నిర్ధారణ కలిగిన మర్రి చెట్టుగా శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
7) పర్యావరణం
అస్సాంలోని బోర్జులి వైల్డ్ రైస్ ప్రాంతం జీవవైవిధ్య వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించబడింది
అస్సాంలోని సోనిత్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న బోర్జులి ప్రాంతాన్ని, అటవీ వరి జాతి అయిన Oryza rufipogon (ఒరైజా రుఫిపోగోన్) సంరక్షణ కోసం జీవవైవిధ్య వారసత్వ ప్రదేశం (BHS)గా ప్రకటించారు.
అడవి వరి (Wild Rice) ప్రాముఖ్యత: వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యం, అధిక దిగుబడి మరియు అత్యుత్తమ పోషక విలువలు కలిగిన వరి రకాలను అభివృద్ధి చేయడానికి అడవి వరి జాతులు కీలకమైన జన్యు వనరులుగా ఉపయోగపడతాయి.
8) రక్షణ
సీషెల్స్కు ‘PS LESPWAR’ వేగవంతమైన పెట్రోల్ నౌకను అందజేసిన ప్రధాని మోదీ
సీషెల్స్ పర్యటనలో భాగంగా, భారత ప్రధాని మోదీ 'భారత్లో తయారైన' వేగవంతమైన పెట్రోలింగ్ నౌక (FPV) 'PS LESPWAR'ను సీషెల్స్ కోస్ట్ గార్డ్కు అప్పగించారు; తద్వారా హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో తన 'SAGAR' (ప్రాంతంలోని అందరికీ భద్రత మరియు అభివృద్ధి) దార్శనికతకు అనుగుణంగా సముద్ర భద్రతా సహకారం పట్ల భారతదేశం యొక్క నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించారు.
రక్షణ రంగంలో భారత్ పెరుగుతున్న స్వయం సమృద్ధి – జూన్ 2026 నాటి కీలక మైలురాళ్లు
| మైల్ స్టోన్ | వివరాలు |
|---|---|
| C-295 రవాణా విమానం | భారతదేశంలో తయారైన మొట్టమొదటి C-295 విమానం తన తొలి ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసింది; మొత్తం 56 విమానాలలో 40 విమానాలను గుజరాత్లోని వడోదరలో ఎయిర్బస్తో కలిసి టాటా అడ్వాన్స్డ్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్ భారతదేశంలోనే తయారు చేయనుంది (ఇది ₹21,935 కోట్ల విలువైన కార్యక్రమం). |
| LRLACM | DRDO స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించిన సుదూర శ్రేణి భూ-దాడి క్రూయిజ్ క్షిపణి (LRLACM)ని విజయవంతంగా పరీక్షించింది. |
| నావికాదళంలోకి చేరికలు | INS దునగిరి, INS సంశోధక్ మరియు INS అగ్రయ్ భారత నౌకాదళంలో చేర్చబడ్డాయి, తద్వారా స్వదేశీ నౌకాదళ సామర్థ్యాలు బలోపేతం అయ్యాయి. |
SIPRI వార్షిక నివేదిక 2026 – భారతదేశానికి చెందిన 12 అణు వార్హెడ్లు ప్రస్తుతం కార్యాచరణలో మోహరించబడ్డాయి
SIPRI ఇయర్బుక్ 2026 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశం వద్ద ఉన్న సుమారు 190 అణ్వాయుధాలలో 12 మొదటిసారిగా కార్యాచరణలోకి వచ్చాయి. ఇది, తన అణు త్రయాన్ని — ముఖ్యంగా అరిహంత్-తరగతి అణుశక్తితో నడిచే బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గాములను (SSBNలు) కార్యాచరణలోకి తీసుకురావడం ద్వారా భారతదేశం యొక్క రెండవ-దాడి సామర్థ్యం బలపడటాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. భారతదేశం యొక్క నో ఫస్ట్ యూస్ (NFU) అణు సిద్ధాంతంలో ఎలాంటి మార్పునూ ఇది సూచించదని SIPRI స్పష్టం చేసింది.
₹52,000 కోట్ల రక్షణ కొనుగోలు ప్రతిపాదనలకు DAC ఆమోదం
రాజ్నాథ్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన రక్షణ సేకరణ మండలి (DAC), భారత సైన్యం, నౌకాదళం మరియు వాయుసేనలను బలోపేతం చేయడానికి సుమారు ₹52,000 కోట్ల విలువైన ప్రతిపాదనలకు అవసర ఆమోదం (AoN) మంజూరు చేసింది.
| సర్వీస్ | కీ సిస్టమ్స్ ఆమోదించబడ్డాయి |
|---|---|
| భారత సైన్యం | ఆకాశ్ తరంగ్ యాంటీ-UAV EW వ్యవస్థ | మ్యాన్-పోర్టబుల్ యాంటీ-ట్యాంక్ గైడెడ్ మిస్సైల్ (MPATGM) | మధ్య శ్రేణి ఉపరితలం నుండి గగనతలానికి ప్రయోగించే క్షిపణి (MRSAM) | అత్యల్ప శ్రేణి గగనతల రక్షణ వ్యవస్థ (V-SHORADS) | ట్యాంకుల కోసం యాక్టివ్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ | జెట్-ఆధారిత కామికాజే డ్రోన్ వ్యవస్థ |
| ఇండియన్ నేవీ | మల్టీ-ఇన్ఫ్లుయెన్స్ గ్రౌండ్ మైన్ (MIGM) | నౌకాదళ నౌకా-ఆధారిత మానవరహిత వైమానిక వ్యవస్థ (NSUAS) | విద్యుత్ చోదక వ్యవస్థల కోసం భూ-ఆధారిత పరీక్షా కేంద్రం |
| భారత వైమానిక దళం | ISR, టెలికమ్యూనికేషన్స్ మరియు రిమోట్ సెన్సింగ్ కోసం ఫిక్స్డ్-వింగ్ హై ఆల్టిట్యూడ్ సూడో శాటిలైట్ (FW-HAPS) |
9) పథకాలు
మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల ఉత్పత్తుల కోసం ఆన్లైన్ మార్కెట్ప్లేస్ 'eSARAS' విస్తరణ
గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ రూపొందించిన DAY-NRLM (దీన్దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన – జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్) పరిధిలోని అధికారిక ఆన్లైన్ మార్కెట్ప్లేస్ అయిన eSARAS (SARAS Aajeevika), ఇప్పుడు ONDC మరియు UMANG ల అనుసంధానంతో పూర్తి స్థాయి డిజిటల్ వాణిజ్య వ్యవస్థగా విస్తరించబడింది. ఇది హస్తకళలు, చేనేత వస్త్రాలు, దుస్తులు, ఆహార ఉత్పత్తులు మరియు గృహాలంకరణ వస్తువులతో సహా మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహిస్తుంది.
షీ-లీప్స్ - లఖపతి దీదీ మిషన్ను బలోపేతం చేయడానికి డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్
ప్రభుత్వం 29 జూన్ 2026న జరిగిన రాష్ట్రీయ గ్రామీణ వికాస్ సమ్మేళన్ సందర్భంగా SHE-LEAPS (Self-Help Entrepreneur-Livelihoods and Enterprise Application for Prosperity and Sustainability) కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. LokOS ప్లాట్ఫారమ్ పరిధిలో Digital India Corporation ద్వారా అభివృద్ధి చేయబడిన ఈ వ్యవస్థ, మహిళల నేతృత్వంలోని సంస్థల పనితీరును నిజ-సమయంలో (real-time) పర్యవేక్షించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది మరియు లఖ్పతి దీదీ మిషన్ను (దీని లక్ష్యం 3 కోట్ల నుండి 6 కోట్ల మంది మహిళలకు పెంచబడింది) బలోపేతం చేస్తుంది. ఇది 34 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అమలు చేయబడుతుంది.
VB-G RAM G చట్టం, 2025 అమలులోకి వచ్చింది – ఇది MGNREGA స్థానంలో వచ్చింది; 125 రోజుల పని దినాలు, ₹300 కనీస వేతనం
మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA), 2005 స్థానంలో, వికసిత్ భారత్ – ఉపాధి మరియు జీవనోపాధి హామీ మిషన్ (గ్రామీణ) [VB-G RAM G] చట్టం, 2025 భారతదేశం అంతటా 1 జూలై 2026న అమలులోకి వచ్చింది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| హామీ ఇవ్వబడిన రోజులు | అర్హత కలిగిన ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి 125 రోజుల వేతన ఉపాధి (MGNREGA కింద ఇది 100 రోజులుగా ఉండేది) |
| కనీస రోజువారీ వేతనం | ₹300 |
| జాతీయ సగటు వేతనం | ₹298.8 → రోజుకు ₹327.4 (10% కంటే ఎక్కువ పెరుగుదల) |
| తాత్కాలిక కేటాయింపు | ₹95,692.31 కోట్లు |
| జాతీయ స్థాయి ప్రారంభం | ముక్కవారిపల్లె గ్రామం, ఒబులవారిపల్లె మండలం, తిరుపతి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ - 2 జూలై 2026 |
10) అవార్డ్స్ & హానర్స్
ప్రధాని మోదీకి సీషెల్స్ ‘గార్డియన్ ఆఫ్ ది బ్లూ హారిజన్’ అవార్డు
నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ, వాతావరణ పరిరక్షణ చర్యలు, సుస్థిర అభివృద్ధి, ముఖ్యంగా చిన్న ద్వీప అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల (SIDS) కోసం ఆయన నాయకత్వాన్ని గుర్తించి, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీకి సీషెల్స్ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ పాట్రిక్ హెర్మిని చేతుల మీదుగా ‘గార్డియన్ ఆఫ్ ది బ్లూ హొరైజన్’ రాష్ట్రపతి పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు.
గ్లోబల్ స్కిల్స్ ఛాలెంజ్ ఆస్ట్రేలియా 2026 – భారత్కు 3 స్వర్ణ, 1 రజత, 1 కాంస్య పతకాలు
చైనాలోని షాంఘైలో జరగనున్న 48వ వరల్డ్ స్కిల్స్ పోటీకి సన్నాహక కార్యక్రమమైన 'గ్లోబల్ స్కిల్స్ ఛాలెంజ్ (GSC) ఆస్ట్రేలియా 2026' (23–29 జూన్ 2026)లో భారత్ అద్భుతమైన ప్రదర్శన కనబరిచింది.
| పతకం | విజేత & నైపుణ్యం |
|---|---|
| బంగారం | పవన్ భద్రావతి సురేషా (కర్ణాటక) - additive manufacturing |
| బంగారం | మౌసం కుమార్ గిరి (బీహార్) - క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ |
| బంగారం | విష్ణుప్రియ సునీల్ (ఢిల్లీ) - ఆరోగ్యం మరియు సామాజిక సంరక్షణ |
| వెండి | హర్ష రమేష్ పవార్ (మహారాష్ట్ర) – 3D డిజిటల్ గేమ్ ఆర్ట్ |
| కాంస్యం | ముస్కాన్ (హర్యానా) - పెయింటింగ్ మరియు అలంకరణ |
11) ర్యాంకులు & నివేదికలు
SDG జాతీయ సూచికల చట్రం (NIF) పురోగతి నివేదిక 2026 – గణాంక దినోత్సవం నాడు విడుదల
MoSPI (గణాంక మరియు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ) 29 జూన్ 2026 (20వ గణాంక దినోత్సవం) నాడు SDG–NIF పురోగతి నివేదిక 2026ను విడుదల చేసింది. నీతి ఆయోగ్, కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు, ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థలు మరియు ఇతర భాగస్వామ్య పక్షాలతో సంప్రదింపులు జరిపి రూపొందించిన ఈ NIF 2026లో, మొత్తం 17 SDGలను (సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను) కవర్ చేసే 277 జాతీయ సూచికలు ఉన్నాయి.
| సూచిక | పురోగతి |
|---|---|
| మాతృ మరణాల నిష్పత్తి (MMR) | 122 (2015–17) → 87 (2022–24) |
| సామాజిక రక్షణ పరిధి | 22% (2016) → 65.3% (2026) |
| నిరుద్యోగ రేటు | 6.1% (2017–18) → 3.1% (2025) |
| ఇంటర్నెట్ చందాలు | 302.36 మిలియన్లు (2015) → 969.10 మిలియన్లు (2025) |
| పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం (తలసరి) | 64.04 W (2014–15) → 193.36 W (2025–26) |
| రామ్సర్ ప్రాంత విస్తీర్ణం | మొత్తం చిత్తడి నేలల విస్తీర్ణంలో 4.15% (2016) → 8.66% (2026) |
12) ముఖ్యమైన రోజులు
అంతర్జాతీయ MSME దినోత్సవం – 27 జూన్; ఇతివృత్తం: "ఆవిష్కరణ మరియు సుస్థిర పారిశ్రామిక అభివృద్ధి ద్వారా MSMEలకు సాధికారత కల్పించడం"
ఆర్థిక వృద్ధి, ఉపాధి కల్పన, ఆవిష్కరణ మరియు సుస్థిర అభివృద్ధికి సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (MSMEలు) అందించిన గణనీయమైన కృషిని గుర్తించేందుకు జూన్ 27న ఇది నిర్వహించబడుతుంది.
13) క్రీడలు
వరల్డ్ రోయింగ్ కప్ III 2026లో భారత్ చారిత్రాత్మక తొలి స్వర్ణ పతకం సాధించింది – లూసెర్న్, స్విట్జర్లాండ్
స్విట్జర్లాండ్లోని లూసెర్న్లో జరిగిన 'వరల్డ్ రోయింగ్ కప్ III 2026'లో భారత్ చరిత్ర సృష్టించింది; ఈ పోటీలో దేశం తన మొట్టమొదటి స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకుంది. భారత సైన్యంలో పనిచేస్తున్న లక్ష్య్ మరియు ఉజ్జ్వల్ కుమార్ సింగ్ అనే భారతీయ ద్వయం, 'లైట్వెయిట్ మెన్స్ డబుల్ స్కల్స్' విభాగంలో ఈ స్వర్ణ పతకాన్ని సాధించింది. హాంకాంగ్ (రజతం) మరియు నెదర్లాండ్స్ (కాంస్యం) జట్ల కంటే ముందుగా రేసును పూర్తి చేయడం ద్వారా, అంతర్జాతీయ వేదికపై భారతీయ రోయింగ్ క్రీడకు వారు ఒక మైలురాయి వంటి విజయాన్ని అందించారు.
14) ఇతరాలు
'ప్రాజెక్ట్ బ్రహ్మాంక్' 16వ ఆవిర్భావ దినోత్సవ వేడుకలు – BRO, అరుణాచల్ ప్రదేశ్
బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (BRO) యొక్క ప్రాజెక్ట్ బ్రహ్మంక్, 29 జూన్ 2026న అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని రాణాఘాట్లో తన 16వ ఆవిర్భావ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంది. 2011లో స్థాపించబడిన ఈ ప్రాజెక్ట్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని సియాంగ్, ఈస్ట్ సియాంగ్, వెస్ట్ సియాంగ్, అప్పర్ సియాంగ్, మరియు షి-యోమి జిల్లాలలో, అలాగే అస్సాంలోని ధేమాజీ జిల్లాలోని కొన్ని భాగాలలో వ్యూహాత్మక రహదారి మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేస్తుంది మరియు నిర్వహిస్తుంది.
ఆర్మీ స్టాఫ్ 31వ చీఫ్గా జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా సేవల అనంతరం పదవీ విరమణ చేసిన జనరల్ ఉపేంద్ర ద్వివేది స్థానంలో, జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ 31వ ఆర్మీ స్టాఫ్ చీఫ్ (COAS)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| గ్రీస్ – UPIని స్వీకరించిన 10వ దేశం | ఏథెన్స్లో కేంద్ర మంత్రి పీయూష్ గోయల్ సమక్షంలో NPCI ఇంటర్నేషనల్ (NIPL) మరియు యూరోబ్యాంక్ మధ్య కుదిరిన భాగస్వామ్యం ద్వారా UPI సేవలను ప్రారంభించిన 10వ దేశంగా గ్రీస్ నిలిచింది; UPI సేవలు అందుబాటులో ఉన్న ఇతర దేశాలలో UAE, సింగపూర్, ఫ్రాన్స్, భూటాన్, నేపాల్, శ్రీలంక, మారిషస్ మరియు ఖతార్ ఉన్నాయి. |
| 16వ భారత-జపాన్ శిఖరాగ్ర సమావేశం | భారత్, జపాన్ దేశాలు ఆర్థిక భద్రతపై ఉమ్మడి ప్రకటన (సెమీకండక్టర్లు, కీలక ఖనిజాలు, ఏఐ), ఏఐపై ఉమ్మడి ప్రకటన, సీబీజీ చొరవ (1,000 బయోగ్యాస్ ప్లాంట్లు) సహా 16 ఫలితాలను ప్రకటించాయి. అలాగే, దౌత్య సంబంధాల 75 ఏళ్ల వార్షికోత్సవాన్ని (భారత్-జపాన్ ఉమ్మడి క్షితిజాల సంవత్సరం) ప్రకటించాయి. |
| ఢిల్లీ ఈవీ విధానం 2026 | ఢిల్లీ 'EV విధానం 2026' (1 జూలై 2026 – 31 మార్చి 2030)కి ఆమోదం తెలిపింది; దీని ప్రకారం జనవరి 2027 నుండి కేవలం ఎలక్ట్రిక్ త్రిచక్ర వాహనాలు మరియు N1 ట్రక్కులు, అలాగే ఏప్రిల్ 2028 నుండి కేవలం ఎలక్ట్రిక్ ద్విచక్ర వాహనాలు మాత్రమే అనుమతించబడతాయి; దీని కోసం ₹7,000 కోట్లు కేటాయించారు; ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యంలో 46% వాటా ద్విచక్ర మరియు త్రిచక్ర వాహనాలదే. |
| వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ – ఆంధ్రప్రదేశ్ | 2,351 నిర్వాసిత కుటుంబాలకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ₹300 కోట్ల పునరావాస మరియు పునఃస్థాపన (R&R) ప్యాకేజీని విడుదల చేసింది; ఇది శ్రీశైలం జలాశయం (కృష్ణా బేసిన్) నుండి నీటిని తరలించే ప్రకాశం జిల్లాలోని సొరంగ మార్గ సాగునీటి ప్రాజెక్టు; దీనిని 1985లో ఎన్.టి. రామారావు ప్రతిపాదించారు; ఇది 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటిని మరియు 23 లక్షల మందికి తాగునీటిని అందిస్తుంది; దీని అంచనా వ్యయం ₹10,580 కోట్లు. |
| గోదావరి పునరుజ్జీవన ఉద్యమం | 2027 పుష్కరాలకు ముందు ఏపీ గోదావరి ప్రక్షాళనను ప్రారంభించింది; రాజమహేంద్రవరం నదీ జలాలు సురక్షితం కాదని ఏపీపీసీబీ ప్రకటించింది; 982 కిలోమీటర్ల యూజీడీ నెట్వర్క్, ఆరు ఎస్టీపీలతో సహా ఎన్ఆర్సిపి కింద ₹1,510.92 కోట్ల డీపీఆర్ సమర్పించబడింది; 2027 గోదావరి పుష్కరాలకు సుమారు 8 కోట్ల మంది భక్తులు వస్తారని అంచనా. |
| రాయలసీమ స్టీల్ ప్లాంట్ - కడప | కడపలో JSW గ్రూప్ యొక్క గ్రీన్ఫీల్డ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ స్టీల్ ప్లాంట్ 2026 జూలై 3న ప్రారంభమైంది; మొత్తం పెట్టుబడి ₹16,350 కోట్లు; సామర్థ్యం 2 MTPA (మొదటి దశ: 1 MTPA, ₹4,500 కోట్లు, సుమారు 1,000 ఉద్యోగాలు); ఇందులో ఎలక్ట్రిక్ ఆర్క్ ఫర్నేస్ (EAF) సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తారు; 2029 ఏప్రిల్ నుండి వాణిజ్యపరమైన ఉత్పత్తి ప్రారంభమవుతుంది. |
| భారతీయ పౌరసత్వం – రుజువు | భారతదేశానికి ఒకే సార్వత్రిక పౌరసత్వ పత్రం లేదు; భారతీయ పాస్పోర్ట్ బలమైన జాతీయత రుజువు కానీ నిశ్చయాత్మక పౌరసత్వ రుజువు కాదు; ఆధార్ కేవలం గుర్తింపు/చిరునామా రుజువు మాత్రమే; ఓటర్ ఐడి కేవలం ఒక ఊహను మాత్రమే సృష్టిస్తుంది; పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రం (నమోదు/సహజీకరణపై జారీ చేయబడినది) నిశ్చయాత్మక రుజువు; పౌరసత్వం 1955 పౌరసత్వ చట్టం ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది. |
| RBI డిజిటల్ స్కామ్ పైలట్ | RBI పైలట్ పరిహార విధానం (1 జనవరి 2027 నుండి): ఇది డిజిటల్ అరెస్ట్ మోసాలు, బలవంతపు లావాదేవీలు మరియు మోసపూరిత OTP దొంగతనాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది; 1930 హెల్ప్లైన్కు 5 రోజుల్లోగా ఫిర్యాదు చేయాలి; ₹50,000 వరకు జరిగే నష్టాలకు, గరిష్టంగా ₹25,000 పరిమితితో నష్టంలో 85% వరకు పరిహారం లభిస్తుంది. |
| ఎన్ఐఐఎఫ్ – ₹30,000 కోట్ల పెట్టుబడి | NIIF (నేషనల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ అండ్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫండ్) కోసం కేంద్ర మంత్రివర్గం అదనంగా ₹30,000 కోట్లను ఆమోదించింది, దీనితో NIIFలో భారత ప్రభుత్వం యొక్క మొత్తం పెట్టుబడి హామీ ₹60,000 కోట్లకు చేరింది; 2015లో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థలో ప్రభుత్వానికి 49% వాటా ఉంది మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు దీర్ఘకాలిక మూలధనాన్ని సమకూర్చడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. |
| న్యూక్లియర్ హైడ్రోజన్ - IGCAR కల్పక్కం | తమిళనాడులోని కల్పక్కంలోని IGCARలో, FBTR నుండి వెలువడే అణు ఉష్ణంతో పనిచేసే కాపర్-క్లోరిన్ (Cu-Cl) థర్మోకెమికల్ సైకిల్ను ఉపయోగించే ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు; ఈ సాంకేతికతను ముంబైలోని BARC అభివృద్ధి చేసింది; ఇది అధునాతన అణు రియాక్టర్లను ఉపయోగించి కార్బన్ రహిత హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తిని ప్రదర్శిస్తుంది. |
| GAGAN – మొదటి ఉపగ్రహ ల్యాండింగ్ | భారతదేశం జూన్ 2026లో GAGAN (GPS Aided GEO Augmented Navigation) వ్యవస్థను ఉపయోగించి తన మొట్టమొదటి ఉపగ్రహ-ఆధారిత వాణిజ్య విమాన ల్యాండింగ్ విధానాన్ని చేపట్టింది; దీనిని ISRO మరియు AAI సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి; ఇది 2015 నుండి పూర్తిస్థాయిలో పనిచేస్తోంది మరియు భూమధ్యరేఖ ప్రాంతం కోసం ధృవీకరించబడిన మొట్టమొదటి SBAS వ్యవస్థ ఇది. |
| విక్రమ్-1 – భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ కక్ష్య ప్రవేశ రాకెట్ | హైదరాబాద్కు చెందిన స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ రూపొందించిన 'విక్రమ్-1', భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ ఆర్బిటల్-క్లాస్ రాకెట్; 'మిషన్ ఆగమన్' ప్రయోగ సమయ వ్యవధి: 2026 జూలై 12 – ఆగస్టు 4 (SDSC శ్రీహరికోట నుండి); ఇది 'విక్రమ్-S' (నవంబర్ 2022) తర్వాత స్కైరూట్ చేపడుతున్న రెండవ మిషన్. |
| I-2 SEA సముద్రగర్భ కేబుల్ – మ్యాప్ | 3,600 కిలోమీటర్ల I-2SEA కేబుల్ (మైక్రోసాఫ్ట్, సింగటెల్, టాటా కమ్యూనికేషన్స్, లైట్స్టార్మ్) భారతదేశం–మలేషియా–సింగపూర్లను కలుపుతుంది; మచిలీపట్నం, ఆంధ్రప్రదేశ్ (హైదరాబాద్కు అతి తక్కువ సముద్రగర్భ మార్గం) మరియు దక్షిణ చెన్నైలలో భారతీయ ల్యాండింగ్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి; 2029 నాటికి కార్యకలాపాలు ప్రారంభమవుతాయి; AI/క్లౌడ్ వర్క్లోడ్లకు మద్దతు ఇస్తుంది. |
| VB-G RAM G Act, 2025 | 1 జూలై 2026 నుండి MGNREGA స్థానంలో దీనిని ప్రవేశపెట్టారు; ఇది 125 రోజుల వేతన ఉపాధికి (గతంలో 100 రోజులు ఉండేది) హామీ ఇస్తుంది; కనీస రోజువారీ వేతనం ₹300; జాతీయ సగటు వేతనం ₹298.8 నుండి ₹327.4కు పెరిగింది; మధ్యంతర కేటాయింపు ₹95,692.31 కోట్లు; 2 జూలై 2026న ఆంధ్రప్రదేశ్లోని తిరుపతి జిల్లా, ముక్కవారిపల్లె గ్రామంలో దీని జాతీయ స్థాయి ప్రారంభోత్సవం జరిగింది. |
| SIPRI వార్షిక నివేదిక 2026 – భారతదేశ అణు సామర్థ్యం | SIPRI ఇయర్బుక్ 2026 నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశం వద్ద ఉన్న సుమారు 190 అణ్వాయుధాలలో 12 ఇప్పుడు మొదటిసారిగా కార్యాచరణపరంగా మోహరించబడ్డాయి. ఇది అరిహంత్-తరగతి SSBNల ద్వారా అణు త్రయం బలోపేతానికి నిదర్శనం; భారతదేశం యొక్క 'మొదట వాడకూడదు' (NFU) సిద్ధాంతం యథాతథంగా ఉంది; SIPRI 1966లో స్థాపించబడింది, ప్రధాన కార్యాలయం స్టాక్హోమ్, స్వీడన్. |
| SDG NIF పురోగతి నివేదిక 2026 | గణాంక దినోత్సవం (29 జూన్ 2026) నాడు MoSPI 'SDG-NIF ప్రోగ్రెస్ రిపోర్ట్ 2026'ను విడుదల చేసింది; ఇందులో మొత్తం 17 SDGలను (సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను) కవర్ చేసే 277 జాతీయ సూచికలు ఉన్నాయి; MMR (మాతృ మరణాల రేటు) 122 నుండి 87కి తగ్గింది; సామాజిక రక్షణ పరిధి 22% నుండి 65.3%కి పెరిగింది; నిరుద్యోగిత రేటు 6.1% నుండి 3.1%కి తగ్గింది; రామ్సర్ సైట్ పరిధి 4.15% నుండి 8.66%కి రెట్టింపు అయ్యింది. |
| భారత్ – ప్రపంచ రోయింగ్ కప్ స్వర్ణం | స్విట్జర్లాండ్లోని లూసెర్న్లో జరిగిన 'వరల్డ్ రోయింగ్ కప్ III 2026'లో, 'లైట్వెయిట్ మెన్స్ డబుల్ స్కల్స్' విభాగంలో లక్ష్య్ మరియు ఉజ్జ్వల్ కుమార్ సింగ్ (భారత సైన్యం) హాంగ్ కాంగ్ (రజతం) మరియు నెదర్లాండ్స్ (కాంస్యం) జట్ల కంటే ముందు నిలిచి భారత్కు మొట్టమొదటి స్వర్ణ పతకాన్ని అందించారు. |
| జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ – 31వ ఆర్మీ చీఫ్ (COAS) | నాలుగు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ సేవల అనంతరం పదవీ విరమణ చేసిన జనరల్ ఉపేంద్ర ద్వివేది స్థానంలో, జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ 31వ ఆర్మీ చీఫ్ (COAS)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. |
