కరెంట్ అఫైర్స్ 19 సెప్టెంబర్ 2026

రోగుల భద్రతా ప్రమాణాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ భారతదేశంలోనే ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది

న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవం 2026 వేడుకల సందర్భంగా వెల్లడించిన జాతీయ మూల్యాంకనంలో, రోగి భద్రతా ప్రమాణాల విషయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 100కి 86 మార్కులు సాధించి భారతదేశంలో మొదటి స్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది. కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ మరియు జాతీయ ఆరోగ్య వ్యవస్థల వనరుల కేంద్రంతో కలిసి నిర్వహించిన ఒక జాతీయ కార్యక్రమంలో ఈ మదింపును సమర్పించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్ (84.5), గుజరాత్ (83.5), దాద్రా మరియు నగర్ హవేలీ మరియు డామన్ మరియు డయ్యూ (83), మరియు తమిళనాడు (82) కంటే ముందు స్థానంలో నిలిచింది.

ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC)

సెప్టెంబర్ 2026లో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా చేసిన ప్రకటనతో — అంటే 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందే NDA పాలిత రాష్ట్రాలన్నింటిలోనూ ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC)ని అమలు చేయాలన్న ప్రభుత్వ సంకల్పాన్ని ఆయన వెల్లడించడంతో — UCC మరోసారి ఒక ప్రధాన రాజ్యాంగ మరియు విధానపరమైన అంశంగా మారింది. ఉత్తరాఖండ్ ఇప్పటికే 27 జనవరి 2025 నుండి తన ఉమ్మడి పౌర స్మృతిని అమలులోకి తెచ్చింది.

UCC (ఉమ్మడి పౌర స్మృతి) అనేది మతంతో సంబంధం లేకుండా వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం వంటి వ్యక్తిగత అంశాలను నియంత్రించే ఉమ్మడి పౌర చట్టాల సముదాయాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రస్తుతం భారతదేశంలో, ఈ అంశాలకు సంబంధించి వివిధ వర్గాలు హిందూ వివాహ చట్టం, హిందూ వారసత్వ చట్టం మరియు ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టం (షరియత్) అమలు చట్టం వంటి మత-ఆధారిత వ్యక్తిగత చట్టాల పరిధిలో ఉన్నాయి.

UCC (ఉమ్మడి పౌర స్మృతి)కి రాజ్యాంగపరమైన ఆధారం రాజ్యాంగంలోని 44వ అధికరణం; భారతదేశం అంతటా పౌరుల కోసం ఒక ఉమ్మడి పౌర స్మృతిని రూపొందించడానికి రాజ్యం కృషి చేయాలని ఇది పేర్కొంటుంది. 44వ అధికరణం IVవ భాగం – రాజ్య విధాన ఆదేశిక సూత్రాల (DPSP) పరిధిలోకి వస్తుంది, కాబట్టి దీనిని న్యాయస్థానాల ద్వారా నేరుగా అమలు చేయలేము.

UCC మద్దతుదారులు ఒక ఉమ్మడి పౌర చట్రం ముఖ్యంగా వివాహం, విడాకులు, భరణం మరియు వారసత్వం వంటి విషయాలలో ఏకరూపతను మరియు లింగ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించగలదని వాదిస్తున్నారు. విమర్శకులు, ముఖ్యంగా రాజ్యాంగంలోని 25 మరియు 29 అధికరణలను ప్రస్తావిస్తూ, మత స్వేచ్ఛ మరియు సాంస్కృతిక వైవిధ్యం పరిరక్షణ గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అందువల్ల ఈ చర్చ, సమానత్వం మరియు వ్యక్తిగత హక్కులను మత మరియు సాంస్కృతిక పరిరక్షణలతో సమతుల్యం చేయడాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

21వ లా కమిషన్, కుటుంబ చట్ట సంస్కరణపై తన 2018 సంప్రదింపుల పత్రంలో, ఒకే UCCని తక్షణమే ప్రవేశపెట్టడం కంటే, వ్యక్తిగత చట్టాలలోని వివక్షాపూరిత నిబంధనలను పరిష్కరించడానికి మొగ్గు చూపింది. కుటుంబ చట్ట సంస్కరణ ద్వారా సమాజాలలో మరింత సమానత్వాన్ని సాధించడంపై అది నొక్కి చెప్పింది. లా కమిషన్ అధికారిక ఆర్కైవ్‌లలో 2018 సంప్రదింపుల పత్రం మరియు UCCపై అంతకు ముందు జరిగిన సంప్రదింపులు ఉన్నాయి.

ఉత్తరాఖండ్ ఉమ్మడి పౌర స్మృతి

ఉత్తరాఖండ్ యూనిఫాం సివిల్ కోడ్, 2024 వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం మరియు లివ్-ఇన్ సంబంధాల వంటి అంశాలను నియంత్రిస్తుంది. ఇది షెడ్యూల్డ్ తెగల సభ్యులకు మరియు రాజ్యాంగపరంగా సంప్రదాయ హక్కుల రక్షణ కలిగిన నిర్దిష్ట వ్యక్తులు లేదా సమూహాలకు వర్తించదు.

మెలనోమా

మెలనోమా అనేది శరీరంలో వర్ణద్రవ్యాన్ని (పిగ్మెంట్) ఉత్పత్తి చేసే కణాలైన 'మెలనోసైట్ల' నుండి ఉద్భవించే ఒక తీవ్రమైన చర్మ క్యాన్సర్ రకం. పాశ్చాత్య దేశాల ప్రజలతో పోలిస్తే భారతదేశంలో ఇది తక్కువగా కనిపించినప్పటికీ, దీనిని ముందుగానే గుర్తించడం సవాలుతో కూడుకున్న పని; ఎందుకంటే ముదురు రంగు చర్మం కలిగిన వారిలో మెలనోమా అనేది అరికాళ్లు, అరచేతులు మరియు గోళ్ల కింద వంటి త్వరగా కంటికి కనిపించని ప్రదేశాలలో వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

ఇమ్యూన్-చెక్ పాయింట్ ఇన్హిబిటర్ల వల్ల మెలనోమా చికిత్సలో విప్లవాత్మక మార్పులు వచ్చాయి. జేమ్స్ పి. అల్లిసన్ మరియు తసుకు హోంజో వరుసగా CTLA-4 మరియు PD-1 అనే ఇమ్యూన్ చెక్ పాయింట్లకు సంబంధించిన ఆవిష్కరణలకు గాను 2018 ఫిజియాలజీ లేదా మెడిసిన్ నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు. ఈ జీవసంబంధమైన "బ్రేకులను" నిరోధించడం వల్ల, శరీరంలోని T కణాలు క్యాన్సర్ కణాలపై మరింత సమర్థవంతంగా దాడి చేయడానికి వీలు కలుగుతుంది.

పరిశోధనాత్మక వ్యక్తిగతీకరించిన mRNA-ఆధారిత క్యాన్సర్ చికిత్స అయిన ఇంతిస్మెరాన్ ఆటోజీన్ యొక్క INTerpath-001 ట్రయల్ నుండి సానుకూల ఫేజ్ III ఫలితాలను మోడెర్నా మరియు మెర్క్ ప్రకటించడంతో, 2026 ఆగస్టులో ఒక ప్రధాన పరిణామం చోటుచేసుకుంది.

2026లో నైరుతి రుతుపవనాల కాలం

2026 నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 42% వర్షపాత లోటును నమోదు చేసింది; సెప్టెంబర్ 16 నాటికి దేశంలోనే అత్యధిక వర్షపాత లోటు ఉన్న రాష్ట్రాల జాబితాలో ఇది సంయుక్తంగా మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. జూన్ 1 నుండి సెప్టెంబర్ 16 మధ్య రాష్ట్రంలో సాధారణ వర్షపాతం 442.3 మి.మీ. కాగా, కేవలం 255.3 మి.మీ. వర్షపాతం మాత్రమే నమోదైంది.

రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో, మేఘాలయ అత్యధికంగా 59% లోటును నమోదు చేయగా, ఆ తర్వాతి స్థానంలో 43% లోటుతో మణిపూర్ నిలిచింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు అరుణాచల్ ప్రదేశ్ చెరో 42% లోటును నమోదు చేయగా, పంజాబ్ మరియు పుదుచ్చేరి సుమారు 40% లోటును నమోదు చేశాయి. దక్షిణ ద్వీపకల్పంలోని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో అత్యధిక వర్షపాత లోటు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే నమోదైంది.

ఆది రైతు కార్బన్ కార్యక్రమం

-Important Group 1 Mains

పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతులను అదనపు వ్యవసాయ ఆదాయంతో అనుసంధానిస్తూ, భారతదేశం రైతులకు తన మొదటి మట్టి కార్బన్ చెల్లింపులను ప్రారంభించింది. పంజాబ్ మరియు హర్యానాలోని 2,550 మంది రైతులకు ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ (DBT) ద్వారా ₹2.9 కోట్లకు పైగా పంపిణీ చేస్తున్నారు. ఈ మొదటి చెల్లింపులను 17 సెప్టెంబర్ 2026న లుధియానాలోని పంజాబ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (PAU)లో విడుదల చేశారు.

ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR) సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వంతో 2019లో గ్రో ఇండిగో ప్రారంభించిన ‘ఆది’ అనే రైతు కార్బన్ కార్యక్రమం కింద ఈ చెల్లింపులు జరుగుతున్నాయి. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న రైతులు డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్ (DSR), తగ్గించిన దుక్కి మరియు పంట అవశేషాల నిర్వహణ వంటి పునరుత్పత్తి పద్ధతులను అవలంబించారు. కార్బన్ క్రెడిట్‌లను జారీ చేయడానికి ముందు, గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలలో తగ్గుదల మరియు నేలలోని కార్బన్ పెరుగుదలను శాస్త్రీయంగా కొలిచి, స్వతంత్రంగా ధృవీకరించారు.

'ఆది' (Aadi) కార్యక్రమం ఏడు రాష్ట్రాల్లో 20 లక్షల ఎకరాలకు పైగా విస్తీర్ణాన్ని మరియు లక్ష మందికి పైగా రైతులను కవర్ చేస్తుంది. 'వెర్రా VM0042' (Verra VM0042) విధానం కింద వ్యవసాయ కార్బన్ క్రెడిట్లు జారీ చేయబడ్డాయి. దీనిలో భాగంగా జరిగిన మొదటి జారీ ప్రక్రియ సుమారు 30,000 ఎకరాలను కవర్ చేయడంతో పాటు 50,000కు పైగా కార్బన్ క్రెడిట్లను సృష్టించింది. ఇందులో పాల్గొన్న రైతులకు, వారి పొలాల నుండి ఉత్పత్తి అయిన కార్బన్ క్రెడిట్ల ఆధారంగా సుమారు ₹3,000 నుండి ₹15,000 వరకు ఆదాయం లభించింది.

ప్రధాన మంత్రి ఖనిజ్ క్షేత్ర కళ్యాణ్ యోజన (PMKKKY)

ఖనిజాల వెలికితీత ద్వారా సమకూరే ప్రయోజనాలలో కొంత వాటాను మైనింగ్ వల్ల ప్రభావితమైన ప్రాంతాలు మరియు ప్రజలకు అందించేందుకు, 2015 సెప్టెంబర్ 17న 'ప్రధాన మంత్రి ఖనిజ్ క్షేత్ర కల్యాణ్ యోజన' (PMKKKY) ప్రారంభించబడింది. మైనింగ్ లీజుదారుల నుండి వసూలు చేసే చట్టబద్ధమైన విరాళాలను ఉపయోగించి, 'జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్ల' (DMFs) ద్వారా ఈ పథకం అమలు చేయబడుతుంది.

'డిస్ట్రిక్ట్ మినరల్ ఫౌండేషన్' (DMF) అనేది మైనింగ్ కార్యకలాపాల వల్ల ప్రభావితమైన ప్రజలు మరియు ప్రాంతాల సంక్షేమం కోసం పనిచేయడానికి, 'గనులు మరియు ఖనిజాల (అభివృద్ధి మరియు నియంత్రణ) చట్టం, 1957' (MMDR Act) కింద ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక లాభాపేక్ష లేని ట్రస్ట్. MMDR చట్టానికి 2015లో చేసిన సవరణ ద్వారా DMFల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన నిబంధన ప్రవేశపెట్టబడింది. 2026 నాటికి, 23 రాష్ట్రాల్లోని 656 జిల్లాల్లో DMFలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

జూలై 2026 నాటికి, PMKKKY కింద ₹1,09,938 కోట్ల విలువైన 4,70,020 ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం లభించింది.

ప్రపంచ రోగుల భద్రతా దినోత్సవం 2026

రోగి భద్రతపై ప్రపంచవ్యాప్త అవగాహనను పెంచడానికి మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణలో నివారించదగిన హానిని తగ్గించడానికి చర్యలను ప్రోత్సహించడానికి ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 17న ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు. ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) యొక్క అధికారిక ప్రపంచ ప్రజారోగ్య దినోత్సవం. ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవం 2026 యొక్క ఇతివృత్తం “అంటువ్యాధులు కాని వ్యాధులకు సురక్షిత సంరక్షణ”.

టెస్ట్ హోదా కలిగిన దేశంపై T20లో అత్యంత వేగవంతమైన సెంచరీ

17 సెప్టెంబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలోని అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియంలో ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌తో జరిగిన మూడవ మరియు చివరి T20 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లో, భారత ఓపెనర్ అభిషేక్ శర్మ కేవలం 30 బంతుల్లోనే సెంచరీ సాధించి కొత్త రికార్డు సృష్టించాడు. ఇది ఒక భారతీయుడు సాధించిన అత్యంత వేగవంతమైన T20I సెంచరీగానూ, అలాగే టెస్ట్ హోదా కలిగిన దేశంపై ఏ బ్యాటర్ అయినా సాధించిన అత్యంత వేగవంతమైన T20I సెంచరీగానూ నిలిచింది.

1. కింది వాటిలో ఆది రైతు కార్బన్ కార్యక్రమాన్ని ఎవరు అమలు చేస్తున్నారు?
ఎ. భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి
బి. గ్రో ఇండిగో
సి. జాతీయ వ్యవసాయ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంకు
డి. ఐఎఫ్‌ఎఫ్‌సిఓ

2. కార్బన్ క్రెడిట్ అంటే ఏమిటి?
ఎ. ఎరువులు కొనుగోలు చేయడానికి రైతులకు చెల్లించే రాయితీ
బి. వర్తకం చేయదగిన ధృవపత్రం
సి. సౌర ఫలకాలను ఏర్పాటు చేయడానికి అందించే రుణం
డి. శిలాజ ఇంధనాలను ఉపయోగించే పరిశ్రమలపై విధించే పన్ను

3. ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవం 2026 యొక్క ఇతివృత్తం ఏమిటి?
ఎ. హాని లేని వైద్యం
బి. అంటువ్యాధులు కాని వ్యాధులకు సురక్షిత సంరక్షణ
సి. రోగి భద్రత కోసం రోగ నిర్ధారణను మెరుగుపరచడం
డి. ప్రతి నవజాత శిశువుకు మరియు ప్రతి బిడ్డకు సురక్షిత సంరక్షణ

4. ప్రధాన మంత్రి ఖనిజ్ క్షేత్ర కళ్యాణ్ యోజన (PMKKKY) కింది ఏ సంస్థల ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది?
ఎ. రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాలు
బి. జిల్లా ఖనిజ ఫౌండేషన్లు
సి. జాతీయ ఖనిజ అభివృద్ధి సంస్థ
డి. జాతీయ వ్యవసాయ మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంకు

5. మెలనోమా అనేది ఒక రకమైన క్యాన్సర్, ఇది ప్రధానంగా ఏ కణాల నుండి వస్తుంది?
ఎ. మెలనోసైట్లు
బి. ఎర్ర రక్త కణాలు
సి. ఆస్టియోసైట్లు
డి. హెపటోసైట్లు

6. మెలనోమాలో సానుకూల ఫేజ్ III ఫలితాల కారణంగా ఇటీవల వార్తల్లో ఉన్న ఇంటిస్మెరాన్ ఆటోజీన్, కింది వాటిలో ఏది?
ఎ. వ్యక్తిగతీకరించిన mRNA-ఆధారిత క్యాన్సర్ చికిత్స
బి. ఒక సాంప్రదాయ కీమోథెరపీ ఔషధం
సి. ఒక రేడియేషన్ థెరపీ పద్ధతి
డి. చర్మ ఇన్ఫెక్షన్లను నివారించడానికి ఉపయోగించే యాంటీబయాటిక్

7. భారతదేశ భూభాగం అంతటా పౌరుల కోసం ఏకరూప పౌర స్మృతిని తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నించాలని భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ అధికరణం నిర్దేశిస్తుంది?
ఎ. ఆర్టికల్ 32
బి. అధికరణం 40
సి. అధికరణం 44
డి. అధికరణం 51

8. ఏకరూప పౌర స్మృతి (UCC) అమలు వల్ల కింది వాటిలో ఏ చట్ట రంగాలు సాధారణంగా ప్రత్యక్షంగా ప్రభావితం కావు?
ఎ. వివాహం
బి. విడాకులు
సి. వారసత్వం
డి. ఒప్పంద చట్టం

9. సెప్టెంబర్ 2026లో టెస్ట్ హోదా కలిగిన దేశంపై కేవలం 30 బంతుల్లోనే సెంచరీ సాధించి, అత్యంత వేగవంతమైన T20I సెంచరీని నమోదు చేసిన బ్యాటర్ ఎవరు?
ఎ. సంజు శాంసన్
బి. వైభవ్ సూర్యవంశీ
సి. అభిషేక్ శర్మ
డి. ఇషాన్ కిషన్

10. 2026లో రోగుల భద్రతా ప్రమాణాల విషయంలో 100కి 86 పాయింట్లు సాధించి భారతదేశంలో ఏ రాష్ట్రం మొదటి స్థానాన్ని దక్కించుకుంది?
ఎ. గుజరాత్
బి. తమిళనాడు
సి. మధ్యప్రదేశ్
డి. ఆంధ్ర ప్రదేశ్

11. 2026 నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌లో ఆంధ్రప్రదేశ్ 42% వర్షపాత లోటును నమోదు చేసింది. దేశంలో అత్యధిక వర్షపాత లోటు ఉన్న రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో దాని స్థానం ఏమిటి?
ఎ. మొదటిది
బి. రెండవది
సి. మూడవది
డి. ఐదవది