జియోథెర్మల్ ఎనర్జీ పైన నేషనల్ పాలసీ

Last Modified: 19 April 2026

భారతదేశం భూతాప శక్తిపై జాతీయ విధానాన్ని అధికారికంగా నోటిఫై చేసింది. దీని ద్వారా 24/7 స్వచ్ఛమైన విద్యుత్, ప్రత్యక్ష తాపన/శీతలీకరణ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ప్రాసెసింగ్ మరియు మరిన్నింటి కోసం భూమి యొక్క వేడిని వినియోగించుకోవడానికి ఒక బలమైన ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తోంది. ఈ విధానం 2070 నికర సున్నా (నెట్ జీరో) లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉంది మరియు రాష్ట్రాలు, డెవలపర్లు, పరిశోధనా సంస్థల కోసం స్పష్టమైన పాత్రలు, సహాయకాలు మరియు ఒక మార్గసూచిని నిర్దేశిస్తుంది.

భూతాప శక్తిపై జాతీయ విధానం: ముఖ్యాంశాలు (స్థూలంగా)

• నోటిఫికేషన్ & ఉద్దేశ్యం: భూతాప వనరులను (Geothermal resources) అన్వేషించడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి మరియు వినియోగంలోకి తీసుకురావడానికి ఉద్దేశించిన దేశపు మొట్టమొదటి విధాన చట్రాన్ని MNRE జారీ చేసింది—ఇది విద్యుత్ ఉత్పత్తి మరియు ప్రత్యక్ష వినియోగ అనువర్తనాలను రెండింటినీ పరిధిలోకి తీసుకుంటుంది. దీనికి సంబంధించిన నియంత్రణ బాధ్యతలు MNRE ఆధీనంలో ఉంటాయి.
• Net Zero అనుకూలత: ఈ విధానం, భూతాప శక్తి (Geothermal) వినియోగాన్ని భారతదేశపు 2070 Net Zero మరియు ఇంధన భద్రతా లక్ష్యాలతో స్పష్టంగా అనుసంధానిస్తుంది.
• ప్రపంచ సందర్భం: 2024 చివరి నాటికి ప్రపంచ భూతాప విద్యుత్ సామర్థ్యం సుమారు 15.4 GWగా ఉంది; ఇందులో అమెరికా అగ్రస్థానంలో ఉండగా, ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో ఇండోనేషియా మరియు ఫిలిప్పీన్స్ ఉన్నాయి.
• డేటా & పాలన: MNRE ఒక జాతీయ భూతాప డేటా భాండాగారాన్ని (DGH/NDR యాక్సెస్‌తో సహా) ఏర్పాటు చేస్తుంది మరియు ఏక-గవాక్ష రాష్ట్ర నోడల్ ఏజెన్సీల ద్వారా అనుమతుల ప్రక్రియను క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.
• పరిశీలనలో ఉన్న ఆర్థిక సహాయకాలు: నష్ట నివారణ మద్దతు, VGF, రాయితీ రుణాలు, సావరిన్ గ్రీన్ బాండ్లు, పన్ను/GST/దిగుమతి సుంకం ఉపశమనం, RPO అర్హత, “తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సిన” హోదా.
• FDI: పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో 100% వరకు FDI (ఆటోమేటిక్ మార్గం) కొనసాగుతోంది; ఇది పెట్టుబడులను ఆకర్షించడంలో సహాయపడుతుంది.

భూతాప శక్తిపై జాతీయ విధానంలో ఏముంది?

ఈ విధానం భూఉష్ణాన్ని భూమి యొక్క పైపొరలోని వేడిగా నిర్వచిస్తుంది మరియు ప్రత్యక్ష ఉపయోగాలకు (జిల్లా తాపనం, గ్రీన్‌హౌస్‌లు, ఆక్వాకల్చర్, పారిశ్రామిక వేడి) అనువైన అధిక-ఎంతాల్పీ (పవర్-గ్రేడ్) అలాగే తక్కువ/మధ్యస్థ-ఎంతాల్పీ వనరులను మరియు గ్రౌండ్-సోర్స్ హీట్ పంపులను (GSHPలు) కవర్ చేస్తుంది. ఇది పరిధిని (వనరుల అంచనా, డ్రిల్లింగ్, ORC/ఫ్లాష్/బైనరీ వంటి పవర్ సిస్టమ్‌లు, GSHPలు, మరియు అభివృద్ధి చెందుతున్న సాంకేతికతలు—EGS/AGS, హైబ్రిడ్ జియో-సోలార్, క్లోజ్డ్-లూప్, భూఉష్ణ నిల్వ) స్పష్టం చేస్తుంది.

భూతాప శక్తిపై ఈ జాతీయ విధానం ఇప్పుడు ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

భూఉష్ణ శక్తి నిరంతరాయంగా, స్థిరమైన స్వచ్ఛమైన విద్యుత్‌ను అందిస్తుంది, గ్రిడ్ స్థిరత్వాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది, తక్కువ జీవితకాలంలో గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను విడుదల చేస్తుంది మరియు మారుమూల/అంతర్గత ప్రాంతాలలో ఇది ప్రత్యేకంగా విలువైనదిగా ఉంటుంది—సరిగ్గా ఇక్కడే డీజిల్ మరియు అధిక-ధర ఇంధనాలు ఆధిపత్యం చెలాయిస్తాయి. భారతదేశ చమురు & గ్యాస్ పర్యావరణ వ్యవస్థకు సంబంధించి, ఈ విధానం నిరుపయోగంగా ఉన్న బావులను పునర్వినియోగించుకోవడాన్ని స్పష్టంగా ప్రోత్సహిస్తుంది—పాత మౌలిక సదుపాయాలను తక్కువ-కార్బన్ ఆస్తులుగా మారుస్తుంది.

ఉష్ణ నిక్షేపాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి: జలతాప శక్తిపై జాతీయ విధానం కింద గల సామర్థ్యాన్ని మదింపు చేయడం

వనరుల ఆధారం: GSI దేశవ్యాప్తంగా 10 భూఉష్ణ మండలాల్లో సుమారు 381 వేడి నీటి బుగ్గలను మ్యాపింగ్ చేసింది.

1. హిమాలయ భూఉష్ణ మండలం
2. నాగా-లుషాయ్
3. అండమాన్ నికోబార్ దీవులు
4. సోన్-నర్మద-తాపి (SONATA);
5. పశ్చిమ తీరం
6. కాంబే గ్రాబెన్
7. ఆరావళి
8. మహానది
9. గోదావరి
10. దక్షిణ భారత క్రేటానిక్

ప్రస్తుతం, GSI ఈ క్రింది భూతాప శక్తి క్షేత్రాలను గుర్తించింది:

1. పుగా, చుమతాంగ్, గైక్, డెమ్‌చోక్, నుబ్రా, (పనామిక్), గల్హర్, UT, లడఖ్
2. సిద్ధు, జమ్మూ కాశ్మీర్
3. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని మణికరణ్, కసోల్, తట్టపాణి, తాప్రి
4. తపోబన్, గారి, జోషిమత్, జుమా, జమునోత్రి, గంగానాని, బేడ, జోతి, న్యూ, దార్, భేటీ లో
5. ఉత్తరాఖండ్
6. త్సచు (తవాంగ్), తక్షింగ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్
7. త్సచు (తవాంగ్), తక్షింగ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్
8. సోహ్నా, హర్యానా
9. భీమ్‌బంద్ (ముంగేర్), బీహార్
10. సూరజ్‌కుండ్, తంత్లోయి, జార్ఖండ్‌లో
11. బక్రేశ్వర్, పశ్చిమ బెంగాల్
12. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో తత్తాపాని
13. అన్హోని, మధ్యప్రదేశ్
14. ధొలేరా, తువా, తులసిష్యం, గుజరాత్
15. దేవులఝరి (అత్మల్లిక్), అత్రి, ఒడిశా
16. అన్హవర్ (ఖేడ్), సతివాలి, తురల్, మహారాష్ట్ర
17. మనుగూరు, తెలంగాణ

భూతాప శక్తిపై జాతీయ విధానం నొక్కిచెప్పిన సాంకేతికతలు మరియు అనువర్తనాలు

• విద్యుత్: మాడ్యులర్ ORC/Flash/Binary ప్లాంట్లు; సహజ ద్రవాలు పరిమితంగా ఉన్నచోట వేడి పొడి శిలల నుండి శక్తిని సేకరించడానికి EGS/AGS వ్యవస్థలు.
• ప్రత్యక్ష వినియోగం: జిల్లా తాపన/శీతలీకరణ, వ్యవసాయం/జలచరాల పెంపకం, పారిశ్రామిక ప్రక్రియ ఉష్ణం, ఆహార పదార్థాలను ఎండబెట్టడం, భూ-పర్యాటకం, లవణరహితీకరణ; భవనాల కోసం GSHPలకు అధిక ప్రాధాన్యత.
• సంకరీకరణ మరియు ఆవిష్కరణ: హైబ్రిడ్ జియో-సోలార్ ప్లాంట్లు, క్లోజ్డ్-లూప్ వ్యవస్థలు, ఉష్ణ నిల్వ; ఖర్చులు/ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి మరియు విస్తరణను వేగవంతం చేయడానికి విడిచిపెట్టిన చమురు మరియు గ్యాస్ బావులను రెట్రోఫిట్ చేయడం.

రాష్ట్రాలకు మార్గదర్శకాలు

• డేటా & సమన్వయం: GSI, DGH/NDR, CGWB, CSIR-NGRI లను ఏకీకృతం చేసే MNRE నేతృత్వంలోని రిపోజిటరీ; డెవలపర్లు తప్పనిసరిగా డేటాను తిరిగి అందించాలి—ఇది ఎకోసిస్టమ్‌కు అన్వేషణ ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• అనుమతులు: భూమి/నీరు/అటవీ/పర్యావరణం మరియు గ్రిడ్ యాక్సెస్ కోసం సింగిల్-విండో రాష్ట్ర నోడల్ ఏజెన్సీలు; పోర్టల్ ద్వారా క్రమబద్ధమైన, ఏకకాలిక అనుమతులు, నిర్దిష్ట అన్వేషణ/అభివృద్ధి కాలపరిమితులతో.
• మూలధనం: పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో 100% FDI (ఆటోమేటిక్ మార్గం ద్వారా) అందుబాటులోనే ఉంది—ప్రారంభ దశ ప్రాజెక్టుల రిస్క్‌ను తగ్గించడానికి, దీనిని JV నమూనాలు మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలతో మేళవించండి.

భూతాప శక్తిపై జాతీయ విధానంపై తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు