కరెంట్ అఫైర్స్ 31 జనవరి 2026

మహారాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రి కన్నుమూత

మహారాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రి మరియు ఆర్థిక మంత్రి అజిత్ అనంతరావు పవార్, 66 సంవత్సరాల వయస్సులో ఒక దురదృష్టకర విమాన ప్రమాదంలో మరణించారు. నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (ఎన్‌సిపి) సీనియర్ నాయకుడైన ఆయన, మహారాష్ట్రలో, ముఖ్యంగా బారామతిలో ఒక ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు. బారామతి నియోజకవర్గం నుండి ఆయన వరుసగా ఎనిమిది సార్లు ఎన్నికయ్యారు.

మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల పారిశ్రామిక పార్కు

• రాష్ట్రంలో మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలను ప్రోత్సహించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఫిక్కీ లేడీస్ ఆర్గనైజేషన్ (FICCI-FLO)తో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకుంది.
• ఈ అవగాహన ఒప్పందంపై పరిశ్రమలు మరియు వాణిజ్య శాఖ మంత్రి టి.జి. భరత్ సంతకం చేశారు.
• ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, ఏపీ ప్లగ్ అండ్ ప్లే ప్రైవేట్ ఇండస్ట్రియల్ పార్క్స్ పాలసీ 2024–29 కింద 30 ఎకరాల ప్రత్యేక మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల పారిశ్రామిక పార్కును ఏర్పాటు చేస్తారు. 
• ఈ పారిశ్రామిక పార్కు ప్రత్యేకంగా FICCI-FLOలో సభ్యులుగా ఉన్న మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల కోసం ఉద్దేశించబడింది.
• ఈ కార్యక్రమం ఏపీ ప్రభుత్వం యొక్క “ఒక కుటుంబం, ఒక పారిశ్రామికవేత్త విధానం”కు అనుగుణంగా ఉంది.

ఒక కుటుంబం, ఒక పారిశ్రామికవేత్త పథకం

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తన విస్తృత MSME & పారిశ్రామికవేత్తల అభివృద్ధి విధానం 4.0 (2024–29)లో భాగంగా “ఒక కుటుంబం, ఒక పారిశ్రామికవేత్త” కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ప్రతి కుటుంబంలో కనీసం ఒక పారిశ్రామికవేత్తను ప్రోత్సహించడం ద్వారా రాష్ట్రంలోని ప్రతి కుటుంబాన్ని ఆర్థికంగా స్వావలంబన సాధించేలా చేయడమే దీని లక్ష్యం.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆరోగ్య వ్యయంపై ఆర్‌బిఐ నివేదిక

• జాతీయ ఆరోగ్య విధానం (NHP), 2017 ప్రకారం 2025 నాటికి ప్రజారోగ్య వ్యయాన్ని జీడీపీలో 2.5 శాతానికి పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు, ఇందులో మొత్తం ప్రజారోగ్య వ్యయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం 40% వాటాను అందిస్తుంది.
• అయితే, ఈ లక్ష్యం ఇంకా నెరవేరలేదు.
• ఇదే సమయం లో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఆరోగ్య వ్యయాన్ని స్థిరంగా పెంచాయి:
  • జీడీపీలో 0.67% (2017–18) నుండి జీడీపీలో 1.1% (2025–26 బడ్జెట్ అంచనాలు)కి.
• దీనికి విరుద్ధంగా, కోవిడ్ తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆరోగ్య వ్యయం తగ్గింది:
  • 2020–21లో జీడీపీలో 0.37% నుండి 2025–26 (బడ్జెట్ అంచనాలు)లో జీడీపీలో 0.29%కి.
• ఈ కాలంలో కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయింపుల వాటా 2.26% నుండి 2.05%కి తగ్గింది.
• 2018–19లో ప్రవేశపెట్టిన ఆరోగ్య మరియు విద్యా సెస్ (4%), ఆరోగ్య బడ్జెట్‌లను గణనీయంగా విస్తరించలేదు; వసూళ్లలో కేవలం నాలుగో వంతు మాత్రమే ఆరోగ్యం కోసం ఉపయోగించబడుతోంది.
• జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ (NHM) మరియు ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సురక్ష యోజన (PMSSY) వంటి కీలక ప్రజా ఆరోగ్య పథకాలకు నిధులలో వాస్తవ కోతలు చోటుచేసుకున్నాయి.
• మొత్తంమీద, రాష్ట్రాలు ఆరోగ్య వ్యయాన్ని పెంచినప్పటికీ, కేంద్రం కేటాయింపులను తగ్గించడం సార్వత్రిక మరియు పటిష్టమైన ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంరక్షణ దిశగా పురోగతిని పరిమితం చేసింది.

శ్రీకాకుళంలో పురాతన ధాన్యాగార సంప్రదాయం

• పాతర (ఖోని అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉద్దానం ప్రాంతంలో మహేంద్రతనయ నది వెంబడి రైతులు ఒకప్పుడు విస్తృతంగా ఆచరించిన ఒక సాంప్రదాయ భూగర్భ ధాన్యాగార వ్యవస్థ.
• ఈ నిల్వ గుంట దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉంటుంది, దీనికి గడ్డి మరియు బంకమట్టితో పూత పూసి, ఆవు పేడతో మూసివేస్తారు. ఇది పర్యావరణ అనుకూలమైనది మరియు ఎలుకలు, తేమ, దొంగతనం నుండి సమర్థవంతంగా రక్షణ కల్పిస్తుంది.
• ఈ పద్ధతి ఆహార భద్రత, శ్రేయస్సు మరియు ఉమ్మడి కుటుంబ సంస్కృతికి ప్రతీకగా నిలిచింది, ప్రతి కుటుంబం వార్షిక వినియోగం మరియు ఆచారాల కోసం సరిపడా వరి ధాన్యాన్ని నిల్వ చేసుకునేది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చేనేత కార్మికులకు ఉచిత విద్యుత్ పథకం

• ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏప్రిల్ 1, 2026 నుండి చేనేత కార్మికుల కోసం ఉచిత విద్యుత్ పథకాన్ని ప్రారంభించనుంది.
• ఈ పథకం కింద, చేనేత కార్మికులకు నెలకు 200 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ లభిస్తుంది, పవర్ లూమ్ కార్మికులకు నెలకు 500 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్ లభిస్తుంది.
• 93,000 చేనేత కుటుంబాలు మరియు 10,534 పవర్ లూమ్ కుటుంబాలతో సహా మొత్తం 1,03,534 చేనేత కుటుంబాలు లబ్ధి పొందుతాయి.
• అదనపు సంక్షేమ చర్యలు: 50 ఏళ్లు మరియు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న చేనేత కార్మికులకు నెలవారీ పెన్షన్‌ను ₹3,000 నుండి ₹4,000కి పెంచారు.
• ఇ-కామర్స్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా చేనేతను ప్రోత్సహించడానికి కో-ఆప్టెక్స్, తనేరా (టాటా) మరియు ఆద్యం (ఆదిత్య బిర్లా) సంస్థలతో అవగాహన ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నారు.

2026 రిపబ్లిక్ డే పరేడ్ అవార్డులు ప్రకటించబడ్డాయి

• 2026 రిపబ్లిక్ డే పరేడ్ కోసం ఉత్తమ మార్చింగ్ కాంటింజెంట్లు మరియు ఉత్తమ టాబ్లాక్స్ ఫలితాలు అధికారికంగా ప్రకటించబడ్డాయి.
• జ్యూరీ అవార్డులు::
  • ఉత్తమ మార్చింగ్ కాంటింజెంట్ (సేవలు): భారత నావికాదళం
  • ఉత్తమ మార్చింగ్ కాంటింజెంట్ (CAPFలు): ఢిల్లీ పోలీస్
  • టాప్ టాబ్లాక్స్ (రాష్ట్రాలు/UTలు): మహారాష్ట్ర, జమ్మూ & కాశ్మీర్ మరియు కేరళ
  • ఉత్తమ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ టాబ్లాక్స్: సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం
  • ప్రత్యేక బహుమతులు:
    • సెంట్రల్ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ (CPWD)
    • “వందేమాతరం: ది ఎటర్నల్ రెసొనెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా” డ్యాన్స్ గ్రూప్
• పాపులర్ ఛాయిస్ అవార్డులు (MyGov voting)::
  • ఉత్తమ మార్చింగ్ కాంటింజెంట్ (సేవలు): అస్సాం రెజిమెంట్
  • ఉత్తమ మార్చింగ్ కాంటింజెంట్ (CAPFలు): CRPF
  • టాప్ టాబ్లాక్స్ (రాష్ట్రాలు/UTలు): గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు రాజస్థాన్
  • ఉత్తమ కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ టాబ్లాక్స్: పాఠశాల విద్య & అక్షరాస్యత విభాగం

ఈ అవార్డులు గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా క్రమశిక్షణ, ప్రదర్శన, సాంస్కృతిక చిత్రణ మరియు ప్రజా నిశ్చితార్థంలో అత్యుత్తమ ప్రతిభను గుర్తిస్తాయి.

ఇండియా ఎనర్జీ వీక్ (IEW) 2026 అవార్డులు Awards

ఇండియా ఎనర్జీ వీక్ (IEW) 2026 జనవరి 30, 2026న గోవాలో ముగిసింది, నాలుగు రోజుల గ్లోబల్ ఎనర్జీ కాన్క్లేవ్ జనవరి 27–30, 2026 వరకు జరిగింది. ఈ కార్యక్రమం క్లీన్ ఎనర్జీ, అప్‌స్ట్రీమ్ టెక్నాలజీ, అన్వేషణ మరియు స్థిరత్వానికి వారి సహకారానికి ఆవిష్కర్తలు, స్టార్టప్‌లు, విద్యాసంస్థలు మరియు పరిశ్రమ నాయకులను గుర్తించింది.

• AVINYA - ది ఎనర్జీ స్టార్టప్ ఛాలెంజ్, జీవితాంతం లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల నుండి తక్కువ-కార్బన్ రికవరీ టెక్నాలజీకి మినిమైన్స్ క్లీన్‌టెక్ సొల్యూషన్స్‌ను విజేతగా ప్రదానం చేసింది.
• వసుధ (VASUDHA) - ఓవర్సీస్ అప్‌స్ట్రీమ్ స్టార్టప్ ఛాలెంజ్‌ను AI-ఆధారిత తుప్పు పర్యవేక్షణ పరిష్కారాల కోసం SENERGETICS (నెదర్లాండ్స్) గెలుచుకుంది.
• హాకథాన్ ఛాలెంజ్‌లో, AI-ఆధారిత ఏకీకృత రిజర్వాయర్ విశ్లేషణ వేదికను అభివృద్ధి చేసినందుకు IIT బాంబే విజేతగా నిలిచింది.
• FIPI / IIP వార్షిక పరిశ్రమ అవార్డుల కింద, ప్రధాన గుర్తింపులు:
  • అన్వేషణ సంస్థగా ONGC
  • ఆయిల్ & గ్యాస్ ఉత్పత్తి సంస్థగా ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (1 MTOE కంటే ఎక్కువ)
  • రిఫైనరీ ఆఫ్ ది ఇయర్‌గా రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్, జామ్‌నగర్ (SEZ)

Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.