కరెంట్ అఫైర్స్ 30 మార్చ్ 2026

స్పెయిన్ ప్రధానమంత్రి పెడ్రో సాంచెజ్ యుద్ధ వ్యతిరేక దృఢ వైఖరిని అవలంబించారు

స్పెయిన్ ప్రధానమంత్రి పెడ్రో సాంచెజ్, అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘనలను ఉటంకిస్తూ, ఇటీవలి సంఘర్షణలను, ముఖ్యంగా ఇరాన్‌లో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ చర్యలను వ్యతిరేకిస్తూ ఒక ప్రముఖ ప్రపంచ నాయకుడిగా ఎదిగారు. సూత్రబద్ధమైన కారణాలతో ఇరాన్‌పై యుద్ధాన్ని బహిరంగంగా తిరస్కరించిన ఏకైక యూరోపియన్ దేశాధినేతగా పెడ్రో సాంచెజ్ నిలిచారు. అమెరికాతో సంబంధాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉన్నప్పటికీ, స్పెయిన్‌లోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలను దాడుల కోసం ఉపయోగించడానికి ఆయన నిరాకరించారు.

సాగునీటి గణనలో రాజస్థాన్‌కు జాతీయ పురస్కారం

రాష్ట్రంలోని భారీ మరియు మధ్య తరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టుల మొదటి గణనను సకాలంలో పూర్తి చేసినందుకు రాజస్థాన్ జాతీయ పురస్కారాన్ని అందుకుంది. కేంద్ర జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహించిన 'ప్రపంచ జల దినోత్సవ సమ్మేళనం'లో ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు.

• ప్రపంచ జల దినోత్సవాన్ని మార్చి 22న పాటిస్తారు.
• భారతదేశంలో నీటి సంబంధిత విధానాలకు జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తుంది.

నోయిడా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (జేవర్) ప్రారంభించబడింది

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని జేవార్ వద్ద, సుమారు ₹11,200 కోట్ల పెట్టుబడితో అభివృద్ధి చేసిన నోయిడా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం మొదటి దశను ప్రధానమంత్రి ప్రారంభించారు.

ముఖ్యాంశాలు:

ఈ విమానాశ్రయం ఆగ్రా, మధుర, మీరట్ మరియు ఘజియాబాద్ వంటి ప్రాంతాలకు అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచడం ద్వారా పశ్చిమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఆర్థిక అభివృద్ధికి ఊతం ఇస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఇది ప్రపంచ మార్కెట్లకు వేగంగా చేరుకునే వీలు కల్పించడం ద్వారా రైతులకు, చిన్న వ్యాపారాలకు మరియు పరిశ్రమలకు మద్దతు ఇస్తుంది.

CAPF (సాధారణ పరిపాలన) బిల్లు, 2026

రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత, 'కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాల (సాధారణ పరిపాలన) బిల్లు, 2026' తీవ్ర వివాదాన్ని రేకెత్తించింది.

ఈ బిల్లు ప్రతిపాదించిన అంశాలు:

CAPFలలోని ఉన్నత స్థాయి పదవులను డిప్యుటేషన్‌పై వచ్చే IPS అధికారుల కోసం కేటాయించాలని ఈ బిల్లు నిర్దేశిస్తుంది.

• ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ (IG) పోస్టులలో 50%
• అదనపు డైరెక్టర్ జనరల్ (ADG) పోస్టులలో కనీసం 67%
• స్పెషల్ DG మరియు DG పోస్టులలో 100%

నేపథ్యం

• CAPFలలో IPS డిప్యుటేషన్‌ను తగ్గించాలని ఆదేశిస్తూ, CAPF అధికారులను 'Organised Group A Services' (OGAS)గా గుర్తించిన భారత సుప్రీం కోర్టు తీర్పు (మే 2025) అనంతరం ఈ బిల్లు వచ్చింది.
• అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వం IPS నియామకాలను కొనసాగించింది, ఆపై ఈ బిల్లును ఒక శాసనపరమైన చర్యగా ప్రవేశపెట్టింది.

CAPFలు అంటే ఏమిటి?

కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలలో ఇవి ఉన్నాయి:

• సరిహద్దు భద్రతా దళం (బీఎస్ఎఫ్)
• కేంద్ర రిజర్వ్ పోలీస్ దళం (సిఆర్‌పిఎఫ్)
• కేంద్ర పారిశ్రామిక భద్రతా దళం (సిఐఎస్ఎఫ్)
• ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP)
• సశస్త్ర సీమా బల్ (ఎస్ఎస్బీ)

ఈ బలగాలు సరిహద్దు భద్రత, అంతర్గత భద్రత మరియు శాంతిభద్రతలలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

వ్యతిరేకత ఎందుకు ఉంది?

పదవీ విరమణ పొందిన CAPF అధికారులు మరియు ప్రతిపక్ష నాయకులు ఇలా వాదిస్తున్నారు:

• ఈ బిల్లు సుప్రీం కోర్టు ఆదేశాలను అధిగమిస్తుంది.
• ఇది CAPF అధికారుల వృత్తిపరమైన ఎదుగుదలను పరిమితం చేస్తుంది.
• CAPF అధికారుల పదోన్నతుల్లో జాప్యం (16 ఏళ్ల వరకు)
• IPS అధికారులు వేగంగా పదోన్నతులు పొందుతారు మరియు ఉన్నత పదవులను ఆక్రమిస్తారు.

CAPFలలో పెరుగుతున్న ఒత్తిడి, రాజీనామాలు మరియు మనోధైర్యానికి సంబంధించిన సమస్యలు కూడా ఆందోళనలలో భాగంగా ఉన్నాయి.

ప్రభుత్వ సమర్థన:

ప్రభుత్వం ఇలా వాదిస్తోంది:

• CAPFలు రాష్ట్ర పోలీసు వ్యవస్థలతో సమన్వయంతో పనిచేస్తాయి.
• IPS అధికారులు కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య మెరుగైన సమన్వయాన్ని నిర్ధారిస్తారు.
• జాతీయ భద్రత మరియు పరిపాలనా సామర్థ్యానికి ఆవశ్యకం

అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో కొత్త సీతాకోకచిలుక జాతిని కనుగొన్నారు

అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని లెపరాడ జిల్లా అడవుల్లో ఒక కొత్త సీతాకోకచిలుక జాతి కనుగొనబడింది; అస్సామీ సాంస్కృతిక దిగ్గజం జుబీన్ గార్గ్‌ గౌరవార్థం దీనికి 'Euthalia zubeengargi' అని నామకరణం చేశారు.

ముఖ్యాంశాలు:

• ఈ జాతికి "Basar Duke" అనే సాధారణ నామం ఇవ్వబడింది, మరియు ఇది 2025లో నిర్వహించిన క్షేత్ర సర్వేల సమయంలో కనుగొనబడింది.
• ఇది యూథాలియా ప్రజాతికి చెందినది, ఇది సాధారణంగా దక్షిణ మరియు ఆగ్నేయాసియాలో కనిపిస్తుంది మరియు గోధుమ రంగు రెక్కలు మరియు లేత రంగు గుర్తులు కలిగిన సీతాకోకచిలుకలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

సవరించిన PM E-DRIVE పథకం

భారత ప్రభుత్వం, ప్రోత్సాహకాలకు అర్హత ఉన్న ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల కోసం కొత్త గడువు తేదీలు మరియు ధరల పరిమితులను ప్రవేశపెడుతూ, పిఎం ఎలక్ట్రిక్ డ్రైవ్ రివల్యూషన్ ఇన్ ఇన్నోవేటివ్ వెహికల్ ఎన్‌హాన్స్‌మెంట్ (పిఎం ఇ-డ్రైవ్) పథకాన్ని సవరించింది.

ముఖ్యాంశాలు:

ఈ పథకం మొత్తం వ్యయం ₹10,900 కోట్లు కాగా, భారతదేశంలో విద్యుత్ వాహనాల వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం దీని లక్ష్యం.

సవరించిన మార్గదర్శకాల ప్రకారం:

• జూలై 31, 2026 వరకు నమోదు చేసుకున్న విద్యుత్ ద్విచక్ర వాహనాలు ప్రోత్సాహకాలకు అర్హత పొందుతాయి.
• మార్చి 31, 2028 నాటికి నమోదు చేయబడిన విద్యుత్ మూడు చక్రాల వాహనాలు (ఈ-రిక్షాలు మరియు ఈ-కార్టులు) అర్హత పొందుతాయి.

లక్షిత ప్రయోజనాలను నిర్ధారించడానికి, ప్రభుత్వం ధరల పరిమితులను ప్రవేశపెట్టింది.

• ఈ-ద్విచక్ర వాహనాలకు గరిష్ట ఎక్స్-ఫ్యాక్టరీ ధర: ₹1.5 లక్షలు
• ఈ-మూడు చక్రాల వాహనాలకు గరిష్ట ఎక్స్-ఫ్యాక్టరీ ధర: ₹2.5 లక్షలు

ఈ పథకం నిధుల పరిమితికి లోబడి ఉంటుంది; అంటే, మొత్తం ప్రోత్సాహకాలు కేటాయించిన ₹10,900 కోట్లను మించవు.

IONS సముద్ర విన్యాసం (IMEX) TTX 2026 కొచ్చిలో జరిగింది.

భారత నౌకాదళం, కొచ్చిలోని దక్షిణ నౌకాదళ కమాండ్ పరిధిలోని మారిటైమ్ వార్‌ఫేర్ సెంటర్‌లో IONS మారిటైమ్ ఎక్సర్‌సైజ్ (IMEX) TTX 2026ను నిర్వహించింది.

• ఈ విన్యాసం, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం (IOR) సరిహద్దు దేశాల నౌకాదళాలతో కూడిన ఒక ప్రాంతీయ నౌకా సహకార వేదిక అయిన 'ఇండియన్ ఓషన్ నావల్ సింపోజియం' (IONS) చట్రం క్రింద నిర్వహించబడుతుంది.
• IMEX TTX 2026లో బంగ్లాదేశ్, ఫ్రాన్స్, ఇండోనేషియా, కెన్యా, మాల్దీవులు, మారిషస్, మయన్మార్, సీషెల్స్, సింగపూర్, శ్రీలంక, టాంజానియా మరియు తైమూర్-లెస్ట్ వంటి పలు సభ్య దేశాలతో పాటు, భారత నావికాదళ అధికారులు కూడా పాల్గొన్నారు.
• భారతదేశం 2026–2028 కాలానికి IONS అధ్యక్ష పదవిని స్వీకరించింది.
• IONS = హిందూ మహాసముద్ర నౌకాదళ సదస్సు (ప్రాంతీయ నౌకాదళ వేదిక)
• TTX = టేబుల్‌టాప్ వ్యాయామం (అనుకరణ-ఆధారిత వ్యాయామం).
• IOR (హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం) ప్రపంచ వాణిజ్య మార్గాలకు వ్యూహాత్మకంగా ఎంతో ముఖ్యమైనది.