కరెంట్ అఫైర్స్ 24 మార్చ్ 2026

అగ్రి-ఫోటోవోల్టాయిక్స్ (అగ్రిపీవీ)

• అగ్రి-ఫోటోవోల్టాయిక్స్ (అగ్రిపీవీ) అనేది ఒకే భూమిలో సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తిని, వ్యవసాయంతో కలిపే ఒక వినూత్న వ్యవస్థ.
• ఇది వ్యవసాయ భూమిని పరిరక్షిస్తూనే, భారతదేశం తన పునరుత్పాదక ఇంధన లక్ష్యాలను (2030 నాటికి 300 గిగావాట్ల సౌరశక్తి) సాధించడంలో సహాయపడుతుంది.
• పీఎం-కుసుమ్ వంటి పథకాల కింద, ప్రభుత్వం వ్యవసాయంలో సౌరశక్తి వినియోగాన్ని ప్రోత్సహిస్తోంది.
• 2026-27 బడ్జెట్‌లో పీఎం-కుసుమ్ కోసం దాదాపు ₹5,000 కోట్లు కేటాయించారు.
• అగ్రిపీవీ, రైతులు పంట సాగును కొనసాగిస్తూనే విద్యుత్‌ను అమ్మి అదనపు ఆదాయం సంపాదించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
• ప్రతిపాదిత జాతీయ అగ్రి-ఫోటోవోల్టాయిక్స్ మిషన్ (10 గిగావాట్లు) దీనిని పెద్ద ఎత్తున స్వీకరించడాన్ని ప్రోత్సహించవచ్చు.

బృహస్పతి, శని గ్రహాల చుట్టూ 15 కొత్త చంద్రులు కనుగొనబడ్డాయి

• మైనర్ ప్లానెట్ సెంటర్ (MPC) 15 కొత్త చంద్రులను కనుగొన్నట్లు ప్రకటించింది.
• బృహస్పతికి 4 కొత్త చంద్రులు ఏర్పడ్డాయి, వీటిని స్కాట్ షెప్పర్డ్ మరియు డేవిడ్ థోలెన్ కనుగొన్నారు.
• శనికి 11 కొత్త చంద్రులు ఏర్పడ్డాయి, వీటిని ఎడ్వర్డ్ ఆష్టన్ నేతృత్వంలోని బృందం కనుగొంది.
• మసాచుసెట్స్‌లోని కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఉన్న MPC, అంతర్జాతీయ ఖగోళ యూనియన్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.
• ఇది ఈ క్రింది వాటికి బాధ్యత వహిస్తుంది:
  • గ్రహశకలాలు, తోకచుక్కలు మరియు చంద్రులను పర్యవేక్షించడం
  • ఖగోళ వస్తువులకు అధికారిక హోదాలను కేటాయించడం
  • గ్రహ భద్రత కోసం భూమికి సమీపంలోని వస్తువులను (NEOలు) పర్యవేక్షించడం
• ఈ ఆవిష్కరణ అంతరిక్ష పరిశీలన మరియు గ్రహ శాస్త్రంలో జరుగుతున్న పురోగతిని తెలియజేస్తుంది.

చంద్రులు ఎలా ఏర్పడతాయి?

ఒక గ్రహం పరిణామం చెందే విధానాన్ని బట్టి చంద్రులు వివిధ రకాలుగా ఏర్పడతాయి:

1. సహ-ఏర్పాటు (గ్రహంతో పాటు ఏర్పడటం)
   • గ్రహంతో పాటు అదే వాయువు మరియు ధూళి మేఘం నుండి చంద్రులు ఏర్పడతాయి.
   • ఉదాహరణ: బృహస్పతి మరియు శనికి అనేక చంద్రులు.
2. కాప్చర్ థియరీ
   • ఒక గ్రహం యొక్క గురుత్వాకర్షణ శక్తి దాని గుండా వెళుతున్న గ్రహశకలాన్ని లేదా వస్తువును పట్టుకుని, దానిని చంద్రుడిగా మారుస్తుంది.
3. భారీ తాకిడి సిద్ధాంతం
   • ఒక పెద్ద ఢీకొనడం వలన శిథిలాలు అంతరిక్షంలోకి విసిరివేయబడతాయి, అవి తరువాత చంద్రుడిగా ఏర్పడతాయి.
   • ఉదాహరణ: భూమి చంద్రుడు.
4. విచ్ఛిన్న ప్రక్రియ
   • ఒక పెద్ద చంద్రుడు లేదా వస్తువు విడిపోయి, చిన్న చిన్న చంద్రులుగా ఏర్పడుతుంది.

బృహస్పతి మరియు శని వంటి బాహ్య గ్రహాలలో, కొత్తగా కనుగొనబడిన అనేక చంద్రులు బంధించబడిన వస్తువులు లేదా శకలాలు.

భారతదేశంలో తప్పనిసరి ఓటింగ్‌పై చర్చ

• ఎన్నికలకు సంబంధించిన విచారణల సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యల తర్వాత తప్పనిసరి ఓటింగ్ అంశం మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది.
• భారతదేశంలో, ఓటు హక్కు ఆర్టికల్ 326 మరియు ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం కింద కల్పించబడింది, మరియు దీనిని శాసనబద్ధ హక్కుగా పరిగణిస్తారు, కానీ ప్రాథమిక హక్కుగా కాదు.
• ఓటు వేయడం తప్పనిసరి కాదు మరియు అది ప్రాథమిక విధి గానీ, చట్టపరమైన బాధ్యత గానీ కాదు.
• దినేష్ గోస్వామి కమిటీ (1990) మరియు లా కమిషన్ (255వ నివేదిక, 2015) వంటి కమిటీలు ఆచరణాత్మక మరియు రాజ్యాంగపరమైన ఆందోళనల కారణంగా తప్పనిసరి ఓటింగ్‌ను వ్యతిరేకించాయి.
• ఆస్ట్రేలియా, బ్రెజిల్ మరియు అర్జెంటీనా వంటి దేశాలు తప్పనిసరి ఓటింగ్‌ను అనుసరిస్తూ, ఓటు వేయని వారికి జరిమానాలు విధిస్తున్నాయి.
• భారతదేశంలో తప్పనిసరి ఓటింగ్, ఆర్టికల్ 19(1)(ఎ) – భావప్రకటనా స్వేచ్ఛను ఉల్లంఘించే అవకాశం ఉంది.
• నిపుణులు ఈ క్రింది వాటి ద్వారా ఓటింగ్ శాతాన్ని పెంచాలని సూచిస్తున్నారు:
  • అవగాహన ప్రచారాలు
  • మెరుగైన రవాణా సౌకర్యాలు
  • వలస ఓటర్లకు మద్దతు
  • రిమోట్ ఓటింగ్ సాంకేతికతలను అన్వేషించడం

షహీద్ దివస్ – మార్చి 23

స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల గౌరవార్థం మార్చి 23న షహీద్ దివస్ జరుపుకుంటారు

• భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 23న షహీద్ దివస్ (అమరవీరుల దినోత్సవం) జరుపుకుంటారు.
• 1931లో బ్రిటిష్ వారిచే హతమార్చబడిన భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు మరియు సుఖ్‌దేవ్‌ల త్యాగాన్ని ఇది స్మరించుకుంటుంది.
• భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటానికి వారు చేసిన సేవకు మరియు వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా వారు చేసిన పోరాటానికి ఈ రోజు గౌరవం ఇస్తుంది.
• ఇది దేశభక్తి, ధైర్యం మరియు త్యాగం వంటి విలువలను గుర్తు చేస్తుంది.
• దేశవ్యాప్తంగా వివిధ కార్యక్రమాలు, నివాళులు మరియు అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.

ప్రపంచ క్షయవ్యాధి దినోత్సవం – మార్చి 24

• క్షయవ్యాధిపై అవగాహన కల్పించడానికి మరియు దాని నిర్మూలన ప్రయత్నాల కోసం ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 24న ప్రపంచ క్షయవ్యాధి దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు.
• ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క అధికారిక ప్రపంచ ఆరోగ్య ప్రచార కార్యక్రమాలలో ఒకటి.
• 2026 సంవత్సరానికి దీని ఇతివృత్తం “అవును! మనం క్షయవ్యాధిని అంతం చేయగలం”.
• ముఖ్యంగా అల్ప మరియు మధ్య-ఆదాయ దేశాలలో క్షయవ్యాధి అత్యంత ప్రాణాంతకమైన అంటువ్యాధులలో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది.
• క్షయవ్యాధిని నిర్మూలించడానికి, ముందుగా గుర్తించడం, చికిత్స మరియు ప్రపంచ సహకారానికి ఈ రోజు ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది.

డా. రామ్ మనోహర్ లోహియా

• ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు సోషలిస్ట్ ఆలోచనాపరుడైన రామ్ మనోహర్ లోహియా జయంతిని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్మరించుకుంటుంది.
• 1910 మార్చి 23న జన్మించిన లోహియా, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో, ముఖ్యంగా క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం (1942) సమయంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
• ఆయన సామాజిక న్యాయం, సమానత్వం మరియు కుల వ్యతిరేక సంస్కరణలకు బలమైన సమర్థకుడు.
• సామాజిక మరియు ఆర్థిక పరివర్తన తీసుకురావడానికి లోహియా "సప్త క్రాంతి" (ఏడు విప్లవాలు) ఆలోచనను ప్రోత్సహించారు.
• ఆయన భారతీయ భాషల వాడకం మరియు అధికార వికేంద్రీకరణకు కూడా ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.
• ఆయన ఆలోచనలు భారత రాజకీయాలను మరియు సామాజిక సంస్కరణ ఉద్యమాలను ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి.