కరెంట్ అఫైర్స్ 22 డిసెంబర్ 2025

జాతీయ సమకాలీన అంశాలు

CAPFలలో మాజీ అగ్నివీర్లకు రిజర్వేషన్లు

• కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ సెంట్రల్ ఆర్మ్డ్ పోలీస్ ఫోర్సెస్ (CAPFలు) గ్రూప్ C పోస్టులలో (కానిస్టేబుల్స్) మాజీ అగ్నివీర్లకు రిజర్వేషన్లను 10% నుండి 50%కి పెంచాలని నిర్ణయించింది.
• బోర్డర్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్ (BSF) కోసం ఈ విధానాన్ని ఇప్పటికే నోటిఫై చేశారు మరియు క్రమంగా CRPF, CISF, ITBP, SSB మరియు అస్సాం రైఫిల్స్ వంటి ఇతర CAPFలకు కూడా విస్తరించనున్నారు.
• మాజీ అగ్నివీర్లకు ఫిజికల్ స్టాండర్డ్ టెస్ట్ (PST) మరియు ఫిజికల్ ఎఫిషియెన్సీ టెస్ట్ (PET) నుండి మినహాయింపు ఉంటుంది కానీ ఇతర అభ్యర్థుల మాదిరిగానే రాత పరీక్షలకు హాజరు కావాలి.
• రెండు దశల్లో నియామకాలు నిర్వహించబడతాయి:
  • మాజీ అగ్నివీర్లకు రిజర్వు చేయబడిన 50% ఖాళీలకు నోడల్ ఫోర్స్ ద్వారా మొదటి దశ.
  • మిగిలిన ఖాళీలకు స్టాఫ్ సెలక్షన్ కమిషన్ (SSC) ద్వారా రెండవ దశ.
• అగ్నిపథ్ పథకం (2022)కు వ్యతిరేకంగా నిరసనల తర్వాత గతంలో ప్రకటించిన 10% రిజర్వేషన్ విధానం నుండి ఈ నిర్ణయం ఒక ప్రధాన మార్పును సూచిస్తుంది.
• అగ్నివీర్ల మొదటి బ్యాచ్ 2026లో CAPF నియామకాలకు అర్హత పొందుతుంది.

కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత

సందర్భం: కార్పొరేట్ పర్యావరణ బాధ్యత & గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ కేసు

కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR) అంటే ఏమిటి?

కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR) అంటే కంపెనీలు లాభదాయకత కంటే సామాజిక, ఆర్థిక మరియు పర్యావరణ అభివృద్ధికి దోహదపడే బాధ్యత. వ్యాపారాలు నైతికంగా పనిచేస్తాయని మరియు సమాజంలో జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తూ స్థిరమైన అభివృద్ధికి దోహదపడతాయని నిర్ధారించడం దీని లక్ష్యం.

భారతదేశంలో CSR యొక్క చట్టపరమైన ఆధారం

• CSR కంపెనీల చట్టం, 2013లోని సెక్షన్ 135 ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది.
• ఇది ఈ క్రింది కంపెనీలకు వర్తిస్తుంది:
  • ₹500 కోట్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నికర విలువ, లేదా
  • ₹1,000 కోట్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ టర్నోవర్, లేదా
  • ₹5 కోట్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నికర లాభం.
• అటువంటి కంపెనీలు వారి సగటు నికర లాభాలలో (మునుపటి మూడు సంవత్సరాలలో) కనీసం 2% CSR కార్యకలాపాలకు ఖర్చు చేయాలి.

CSR ఖర్చులకు ఆమోదించబడిన రంగాలు (షెడ్యూల్ VII, కంపెనీల చట్టం)

CSR నిధులను వీటితో సహా కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించవచ్చు:

• ఆకలి, పేదరికం మరియు పోషకాహార లోపాన్ని నిర్మూలించడం
• విద్య మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం
• లింగ సమానత్వం మరియు మహిళా సాధికారత
• పర్యావరణ స్థిరత్వం, పర్యావరణ సమతుల్యత, వన్యప్రాణుల రక్షణ
• జాతీయ వారసత్వం, కళ మరియు సంస్కృతి రక్షణ
• గ్రామీణాభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు
• విపత్తు నిర్వహణ మరియు ఉపశమనం
• ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు పారిశుధ్యం
• సహజ వనరులు మరియు జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ

సుప్రీంకోర్టు ఇటీవలే వివరణ (డిసెంబర్ 2025)

• CSR అంతర్గతంగా పర్యావరణ బాధ్యతను కలిగి ఉందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
• చట్టపరమైన వ్యక్తులుగా కార్పొరేషన్లు, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 51A(g) ప్రకారం పర్యావరణం, అడవులు, వన్యప్రాణులు మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థలను రక్షించడం ప్రాథమిక విధి.
• పర్యావరణంపై CSR ఖర్చు స్వచ్ఛంద దాతృత్వం కాదు, రాజ్యాంగ బాధ్యత.
• “కాలుష్య నివారణ చెల్లింపులు” సూత్రాన్ని వర్తింపజేస్తూ, పర్యావరణ వ్యవస్థలకు హాని కలిగించే కార్యకలాపాలు నిర్వహించే కంపెనీలు పర్యావరణ మరియు జాతుల పునరుద్ధరణ ఖర్చును భరించాలని కోర్టు పేర్కొంది.
• రాజస్థాన్ మరియు గుజరాత్‌లలో ప్రధానంగా కనిపించే తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న జాతి గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ (ఆర్డియోటిస్ నైగ్రిసెప్స్) కు సంబంధించిన పిటిషన్ల సందర్భంలో ఈ తీర్పు వెలువడింది.

ప్రత్యేక సెలవు బెంచ్: సుప్రీం కోర్ట్ ప్రధాన న్యాయమూర్తి తీసుకున్న గొప్ప నిర్ణయం

• సుప్రీం కోర్ట్ క్రిస్మస్-నూతన సంవత్సర సెలవుల కాలంలో (డిసెంబర్ 19 నుండి జనవరి 5 వరకు) ఒక ప్రత్యేక సెలవు బెంచ్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించింది.
• ఈ బెంచ్‌లో సీజేఐ సూర్య కాంత్ మరియు జస్టిస్ జాయ్‌మాల్య బాగ్చి ఉంటారు, మరియు అత్యవసర విషయాలను విచారించడానికి ఇది సోమవారం సమావేశమవుతుంది.
• సాధారణంగా, ఈ సెలవుల సమయంలో సుప్రీం కోర్ట్ సాధారణ న్యాయ కార్యకలాపాలను నిర్వహించదు.
• ఈ ప్రత్యేక సమావేశం సుప్రీం కోర్టులో పేరుకుపోయిన అధిక కేసులతో (సుమారు 90,000 కేసులు) ముడిపడి ఉంది.
• ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఒక పరిష్కార-ఆధారిత విధానాన్ని సూచించారు: ముఖ్యమైన న్యాయపరమైన ప్రశ్నలతో కూడిన, చాలా కాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న "ప్రధాన" కేసులను గుర్తించడం.
• రాజ్యాంగ ధర్మాసనాల ద్వారా ఇటువంటి ప్రధాన విషయాలపై నిర్ణయం తీసుకోవడం వల్ల జాప్యం తగ్గుతుంది మరియు దిగువ కోర్టులు సంబంధిత కేసులను వేగంగా పరిష్కరించడానికి సహాయపడుతుంది.
• ప్రధాన న్యాయమూర్తి కీలకమైన విషయాల కోసం తొమ్మిది మంది మరియు ఏడుగురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన బెంచ్‌లను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు.

మలయాళ నటుడు శ్రీనివాసన్ కన్నుమూత

ప్రముఖ మలయాళ నటుడు, స్క్రీన్‌ప్లే రచయిత, దర్శకుడు, నిర్మాత మరియు డబ్బింగ్ కళాకారుడు అయిన శ్రీనివాసన్ కేరళలోని ఎర్నాకులం జిల్లాలోని ఒక ఆసుపత్రిలో 69 సంవత్సరాల వయస్సులో కన్నుమూశారు. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల తన కెరీర్‌లో, ఆయన హాస్యం, వ్యంగ్యం, వాస్తవికత మరియు బలమైన సామాజిక, రాజకీయ వ్యాఖ్యానాల ద్వారా మలయాళ సినిమాకు ఒక రూపాన్ని ఇచ్చారు. ఆయన దాదాపు 50 స్క్రీన్‌ప్లేలు రాశారు మరియు 225 కంటే ఎక్కువ చిత్రాలలో నటించారు, వాటిలో "సందేశం" (1991) మలయాళ సినిమాలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రాజకీయ వ్యంగ్య చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.

సశస్త్ర సీమా బల్ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం – డిసెంబర్ 20

సశస్త్ర సీమా బల్ వ్యవస్థాపక దినోత్సవాన్ని ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 20న జరుపుకుంటారు. 1962 ఇండో-చైనా యుద్ధం తర్వాత సశస్త్ర సీమా బల్ ఏర్పడింది.

కేంద్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలు (CAPFలు) – వ్యవస్థాపక దినోత్సవాలు

భోపాల్ భారతదేశంలో 26వ నగరంగా మెట్రో నగరాల జాబితాలో చేరింది

భోపాల్‌లో మెట్రో కార్యకలాపాలు ప్రారంభం కావడంతో, భారతదేశం తన పట్టణ రవాణా ప్రయాణంలో మరో మైలురాయిని సాధించింది. భోపాల్ ఈ జాబితాలో చేరడంతో, ఇప్పుడు భారతదేశవ్యాప్తంగా 26 నగరాల్లో మెట్రో సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి మరియు మొత్తం కార్యాచరణలో ఉన్న మెట్రో నెట్‌వర్క్ 1,090 కిలోమీటర్లకు చేరుకుంది. భోపాల్ మెట్రో మొదటి దశ సుమారు 7 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఆరెంజ్ లైన్ ప్రయారిటీ కారిడార్‌తో ప్రారంభించబడింది.

10వ స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ 2025-26

గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పట్టణ పరిశుభ్రత సర్వే అయిన స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ (SS 2025–26) యొక్క 10వ ఎడిషన్‌ను ప్రారంభించింది, ఇది ఈ సర్వేకు పదేళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా జరిగింది. స్వచ్ఛ సర్వేక్షణ్ 2025–26 యొక్క థీమ్ “స్వచ్ఛత కి నయీ పెహెల్ – బఢాయేం హాత్, కరేం సఫాయి సాథ్”.

ముఖ్యాంశాలు:

• సంవత్సరం పొడవునా ఫీడ్‌బ్యాక్ ద్వారా పౌరుల భాగస్వామ్యం బలోపేతం చేయబడింది:
  • వోట్ ఫర్ మై సిటీ యాప్ & పోర్టల్
  • మైగవ్ యాప్
  • స్వచ్ఛత యాప్
  • క్యూఆర్ కోడ్ ఆధారిత ఫీడ్‌బ్యాక్
• SBM-అర్బన్ కింద స్వచ్ఛ షెహర్ జోడి (SSJ) మెంటర్‌షిప్ కార్యక్రమం ప్రారంభం (సెప్టెంబర్ 2025). 72 మెంటర్ నగరాలు మరియు 200 మెంటి నగరాలు అవగాహన ఒప్పందాలపై సంతకం చేశాయి.

సముద్ర వారసత్వంపై భారతదేశం-నెదర్లాండ్స్ అవగాహన ఒప్పందం

సముద్ర వారసత్వంలో సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి భారతదేశం మరియు నెదర్లాండ్స్ ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU)పై సంతకం చేశాయి, ఇది గుజరాత్‌లోని లోథాల్‌లో జాతీయ సముద్ర వారసత్వ సముదాయం (NMHC) అభివృద్ధికి ఒక ముఖ్యమైన అడుగు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్

అనంతపురం పోలీసులకు ABCD అవార్డు

ఒక పెద్ద అంతర్జాతీయ సైబర్ మోసాల రాకెట్‌ను ఛేదించినందుకు అనంతపురం జిల్లా పోలీసులు ఉత్తమ నేర పరిశోధన (ABCD) కోసం రాష్ట్ర స్థాయి అవార్డును గెలుచుకున్నారు. కాంబోడియా నుండి పనిచేస్తున్న ఒక అధునాతన మోసాల నెట్‌వర్క్, దేశీయ కేంద్రంగా ఢిల్లీని ఉపయోగించుకుని, నకిలీ మొబైల్ యాప్‌ల ద్వారా డబ్బును దోచుకుని, దానిని బహుళ నకిలీ బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా మళ్లించి, చివరకు క్రిప్టోకరెన్సీగా మార్చేది.

అమరావతిలో “జెన్ Z పోస్ట్ ఆఫీస్”

కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మరియు కమ్యూనికేషన్ల శాఖ సహాయ మంత్రి పెమ్మసాని చంద్ర శేఖర్, అమరావతిలోని VIT విశ్వవిద్యాలయంలో జెన్ Z పోస్ట్ ఆఫీస్‌ను ప్రారంభించారు. ఈ చొరవ భారతదేశ పోస్టల్ నెట్‌వర్క్‌ను ఆధునీకరించడానికి మరియు పోస్టల్ సేవలను యువతకు మరింత స్నేహపూర్వకంగా, సాంకేతికత ఆధారితంగా మార్చడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాలలో భాగం.

స్వర్ణ ఆంధ్ర – స్వచ్ఛ ఆంధ్ర కార్యక్రమం

• ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు 2026 జనవరి 26 నాటికి రహదారులను చెత్త రహితంగా మార్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
• 2026 జూన్ నాటికి రాష్ట్రాన్ని ప్లాస్టిక్ రహితంగా మార్చాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
• అనకాపల్లి జిల్లా, తల్లాపాలెంలో జరిగిన “స్వర్ణ ఆంధ్ర – స్వచ్ఛ ఆంధ్ర” కార్యక్రమంలో ఈ ప్రకటనలు చేశారు.
• ముఖ్యమంత్రి “స్వచ్ఛ రథం”ను ప్రారంభించారు. ఇది ప్రజలు ఉపయోగించని వ్యర్థ వస్తువులను నిత్యావసర వస్తువులతో మార్పిడి చేసుకోవడానికి వీలు కల్పించే ఒక సౌకర్యం/వాహనం. ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో 25 స్వచ్ఛ రథాలు ఉన్నాయి; వీటి సంఖ్యను 100కి పెంచాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.

‘ముస్తాబు’ కార్యక్రమం

• ముస్తాబు కార్యక్రమం 2025 డిసెంబర్ 20న అనకాపల్లి జిల్లా, తల్లాపాలెంలోని సాంఘిక సంక్షేమ బాలికల గురుకుల పాఠశాలలో ప్రారంభించబడింది.
• లక్ష్యం: ఆరోగ్యం మరియు మెరుగైన అభ్యాసానికి తోడ్పడటానికి పాఠశాలకు వెళ్లే విద్యార్థులలో స్వీయ పరిశుభ్రత మరియు వ్యక్తిగత అలంకరణ అలవాట్లను ప్రోత్సహించడం.
• ముఖ్య అలవాట్లు: క్రమం తప్పకుండా ముఖం కడుక్కోవడం, శుభ్రమైన గోళ్లు, చక్కని యూనిఫాం మరియు బూట్లు, జుట్టును సరిగ్గా దువ్వుకోవడం మరియు సరైన దుస్తులు ధరించడం.
• ఆశించిన ప్రయోజనాలు: మెరుగైన పరిశుభ్రత, తరగతిలో మెరుగైన శ్రద్ధ, బలమైన క్రమశిక్షణ, ఆత్మవిశ్వాసం పెంపు, సృజనాత్మకతకు మద్దతు మరియు మొత్తం స్వీయ-అభివృద్ధి.
• ఈ ఆలోచన మూలం: మొదట పార్వతీపురం-మన్యం జిల్లా కలెక్టర్ దీనిని రూపొందించి అమలు చేశారు, తరువాత దీనిని రాష్ట్రవ్యాప్తంగా విస్తరించాలని ప్రణాళిక వేశారు.

ఈశాన్య భారతదేశంలో మొదటి టీటీడీ ఆలయం

తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు (టీటీడీ) ఈశాన్య ప్రాంతంలో తన మొదటి శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయాన్ని స్థాపించే దిశగా ఒక కీలక అడుగు వేసింది. ఆలయ నిర్మాణానికి గువహతిలో 25 ఎకరాల భూమిని కేటాయించడానికి అస్సాం ప్రభుత్వం సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించింది.

‘అమరజీవి జలధార’ వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్ట్

• గోదావరి ప్రాంతంలోని 67.82 లక్షల మందికి సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ₹3,050 కోట్ల ‘అమరజీవి జలధార’ అనే వాటర్ గ్రిడ్ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించింది.
• తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని నిడదవోలు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం పరిధిలోని పెరవలిలో భూమి పూజ నిర్వహించారు.
• ఈ ప్రాజెక్టులో రెండు దశలు ఉన్నాయి:
  • మొదటి దశ (₹1,650 కోట్లు): తూర్పు మరియు మధ్య గోదావరి డెల్టాకు సురక్షితమైన తాగునీరు
  • రెండవ దశ (₹1,400 కోట్లు): పశ్చిమ గోదావరి డెల్టాకు తాగునీరు
• నిధుల కేటాయింపు కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య 50:50 నిష్పత్తిలో ఉంటుంది.
• తీరప్రాంత మత్స్యకార నివాసాలను కవర్ చేసేలా ఈ గ్రిడ్ రూపొందించబడింది, ఇక్కడ విస్తృతమైన ఆక్వా సాగు కారణంగా భూగర్భ జలాలు కలుషితమయ్యాయి.
• సర్ ఆర్థర్ కాటన్ బ్యారేజ్ మరియు దిగువ ప్రాంతాల వద్ద గోదావరి నది నుండి నీటిని సేకరించి, శుద్ధి చేసి సరఫరా చేస్తారు.
• ఈ ప్రాజెక్టు పరిధిలో 5 జిల్లాలు, 23 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు మరియు 66 మండలాలు ఉన్నాయి.
• ఈ ప్రాజెక్టు పరిధిలోకి వచ్చే జిల్లాలు ఏలూరు, పశ్చిమ గోదావరి, తూర్పు గోదావరి, కాకినాడ మరియు డాక్టర్ బి. ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ.
• ఈ ప్రాజెక్టును డిసెంబర్ 2027 నాటికి ప్రారంభించాలని ప్రణాళిక రూపొందించారు.

పెసా మహోత్సవ్ 2025

• పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ 2025 డిసెంబర్ 23-24 తేదీలలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో రెండు రోజుల పాటు “పీసా మహోత్సవ్: ఉత్సవ్ లోక్ సంస్కృతి కా”ను నిర్వహిస్తోంది.
• పంచాయతీలు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరణ) చట్టం, 1996 (పీసా) వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని డిసెంబర్ 24న పీసా దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు.
• ఈ మహోత్సవాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఉప ముఖ్యమంత్రి మరియు పంచాయతీ రాజ్ & గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి శ్రీ కొణిదెల పవన్ కళ్యాణ్ ప్రారంభించనున్నారు.

2025 డిసెంబర్ 24న ప్రారంభించనున్న జాతీయ కార్యక్రమాలు::

• పెసా పోర్టల్: సమాచార వ్యాప్తి మరియు పీసా అమలును పర్యవేక్షించడం కోసం
• PESA సూచికలు: రాష్ట్రాలవ్యాప్తంగా అమలు స్థితిని అంచనా వేయడానికి
• గిరిజన భాషలలో పీసాపై శిక్షణా మాడ్యూల్స్: అవగాహన మరియు క్షేత్రస్థాయి సామర్థ్య నిర్మాణానికి
• కిన్నౌర్ జిల్లా (హిమాచల్ ప్రదేశ్) పై ఈ-బుక్: సాంప్రదాయ జ్ఞానం, సంస్కృతి మరియు వారసత్వాన్ని నమోదు చేయడం.

రాజ్యాంగ మరియు చట్టపరమైన ఆధారం

• అధికరణ 243M(4)(b) ప్రకారం, పార్లమెంటు కొన్ని మినహాయింపులు/మార్పులతో తొమ్మిదవ భాగాన్ని (పంచాయతీలు) షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు విస్తరించడానికి 1996 నాటి పీసా చట్టాన్ని రూపొందించింది.
• షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలను భారత రాష్ట్రపతి ప్రకటిస్తారు.
• అధికరణ 244(1) మరియు ఐదవ షెడ్యూల్ షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు సంబంధించిన నిబంధనల గురించి తెలియజేస్తాయి (వీటిని ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలు అని కూడా అంటారు).
• ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలు ఆంధ్రప్రదేశ్, ఛత్తీస్‌గఢ్, గుజరాత్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, జార్ఖండ్, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, ఒడిశా, రాజస్థాన్, తెలంగాణ అనే 10 రాష్ట్రాలలో ఉన్నాయి.

Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.