కరెంట్ అఫైర్స్ 16 మార్చ్ 2026

ధరల స్థిరీకరణ నిధి

ఇంధన ధరల షాక్‌లు, సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు మరియు భౌగోళిక రాజకీయ సంక్షోభాలు వంటి ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులను పరిష్కరించడానికి ఆర్థిక స్థిరీకరణ నిధిని రూపొందించడానికి భారత ప్రభుత్వం ₹57,381 కోట్లు కేటాయించింది. దీనిని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించింది మరియు గ్రాంట్ల కోసం అనుబంధ డిమాండ్ల రూపంలో ఆమోదించబడింది.

ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో, సుమారు ₹2.01 లక్షల కోట్ల నికర నగదు వ్యయంతో కూడిన అదనపు ప్రభుత్వ వ్యయానికి లోక్‌సభ ఆమోదం తెలిపింది. భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే ఆకస్మిక సంక్షోభాలతో సహా, ప్రపంచ ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వానికి అవసరమైన ఆర్థిక వెసులుబాటును, 'ఆర్థిక స్థిరీకరణ నిధి' కల్పిస్తుంది.

అదనపు వ్యయం ఉన్నప్పటికీ, కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ప్రకటించిన విధంగానే, 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన ద్రవ్య లోటు లక్ష్యం GDPలో 4.4 శాతంగానే కొనసాగుతుంది.

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) తొలగింపు

INDIA కూటమి సభ్యులు, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేష్ కుమార్‌ను పదవి నుండి తొలగించాలని కోరుతూ పార్లమెంటు ఉభయ సభల్లోనూ ఒక నోటీసును సమర్పించారు. ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్ ను తొలగించాలని కోరుతూ పార్లమెంటులో ఇటువంటి నోటీసు సమర్పించడం ఇదే మొదటిసారి.

పక్షపాత ధోరణి, ఎన్నికల మోసాలపై జరుగుతున్న దర్యాప్తుకు ఆటంకం కలిగించడం, భారీ ఎత్తున ఓటు హక్కును హరించడం వంటి పలు ఆరోపణలను ఆ నోటీసులో పేర్కొన్నారు. నిబంధనల ప్రకారం, పదవి నుండి తొలగించే తీర్మానానికి లోక్‌సభలో కనీసం 100 మంది ఎంపీల సంతకాలు, రాజ్యసభలో 50 మంది ఎంపీల సంతకాలు అవసరం. ప్రతిపక్షం సమర్పించిన నోటీసుపై లోక్‌సభలో 130 మంది, రాజ్యసభలో 63 మంది ఎంపీలు సంతకాలు చేసినట్లు సమాచారం; ఇది అవసరమైన కనీస సంఖ్య కంటే ఎక్కువగా ఉంది.

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) తొలగింపు ప్రక్రియ

1. రాజ్యాంగ నిబంధన: తొలగింపు ప్రక్రియ భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 324(5) ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది.
2. తొలగింపు విధానం: సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి (రుజువైన దుష్ప్రవర్తన లేదా అసమర్థత) తొలగించే విధంగానే మరియు అవే కారణాలపై ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్ ను తొలగించవచ్చు.
3. తొలగింపు నోటీసు: పార్లమెంటులోని ఏదో ఒక సభలో (లోక్‌సభ లేదా రాజ్యసభ) తొలగింపు తీర్మానాన్ని సమర్పించాలి.
4. కనీస సంతకాలు: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) తొలగింపు నోటీసుకు, తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టే సభను బట్టి, 100 మంది లోక్‌సభ సభ్యుల లేదా 50 మంది రాజ్యసభ సభ్యుల సంతకాలు అవసరం.
5. తీర్మాన స్వీకరణ: తీర్మానాన్ని స్వీకరించాలా వద్దా అని స్పీకర్ (లోక్‌సభ) లేదా చైర్మన్ (రాజ్యసభ) నిర్ణయిస్తారు.
6. Inquiry Committee: If admitted, a 3-member inquiry committee is formed under the Judges Inquiry Act, 1968.
   • Usually, this committee consists of a Supreme Court judge, a Chief Justice of a High Court, a distinguished jurist.
7. కమిటీ విచారణ: కమిటీ ఆరోపణలను విచారిస్తుంది మరియు CEC తన సమర్థనను, సాక్ష్యాలను సమర్పించడానికి అనుమతిస్తుంది.
8. కమిటీ నివేదిక: ఆరోపణలు రుజువయ్యాయా లేదా అనే విషయంపై కమిటీ తన నిర్ధారణలను పార్లమెంటుకు సమర్పిస్తుంది.
9. ప్రత్యేక మెజారిటీ ఓటు: ఆరోపణలు నిరూపించబడితే, ఆ తీర్మానాన్ని పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో ప్రత్యేక మెజారిటీతో (మొత్తం సభ్యులలో మెజారిటీ + హాజరై ఓటు వేసే సభ్యులలో 2/3) ఆమోదించాలి.
10. తుది తొలగింపు: పార్లమెంటు తీర్మానాన్ని ఆమోదించిన తర్వాత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను తొలగిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేస్తారు.

ఏపీ మంత్రివర్గం బహుళ గ్రామ పథకాలు మరియు సఖి నివాస్ వసతి గృహాలను ఆమోదించింది.

సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించేందుకు ఉద్దేశించిన ఏడు 'బహుళ గ్రామ పథకాలకు' (MVS) మంత్రివర్గం ₹9,355 కోట్ల పరిపాలనా ఆమోదాన్ని మంజూరు చేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 76 మండలాల్లో విస్తరించి ఉన్న 65 లక్షల మందికి పైగా ప్రజలకు, రోజుకు ఒక్కో వ్యక్తికి 55 లీటర్ల చొప్పున నీటిని సరఫరా చేయడమే ఈ పథకాల లక్ష్యం.

అదనంగా, జల్ జీవన్ మిషన్ కింద, జాతీయ వ్యవసాయ మరియు గ్రామీణ అభివృద్ధి బ్యాంకు (NABARD) సహకారంతో, నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలలో 3,000 స్థానిక నీటి ప్రాజెక్టుల కోసం ₹1,814.71 కోట్లు మంజూరు చేయబడ్డాయి.

మిషన్ శక్తి కింద 'సఖి నివాస్' హాస్టల్ చొరవను కూడా మంత్రివర్గం ఆమోదించింది. ఈ హాస్టల్ చొరవ ద్వారా ఒంటరి శ్రామిక మహిళలు, వితంతువులు మరియు వారి కుటుంబాలకు దూరంగా నివసిస్తున్న మహిళల కోసం 30 హాస్టళ్లను ఏర్పాటు చేస్తారు, ఇందులో శ్రామిక తల్లులకు క్రెచ్ సౌకర్యాలు కూడా ఉంటాయి.

ఇంకా, అటవీ హక్కుల పట్టాలు కలిగి ఉన్న గిరిజన రైతులకు పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్ కార్యక్రమం కింద ప్రభుత్వం నీటిపారుదల సబ్సిడీలను విస్తరించింది:

• బిందు సేద్యానికి 100% రాయితీ
• తుంపర సేద్యానికి 90% రాయితీ

వర్షాధార గిరిజన భూములలో వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను మెరుగుపరచడానికి ఈ పథకాన్ని ఎనిమిది జిల్లాల్లో అమలు చేస్తారు.

ప్రధాన మంత్రి ముద్ర యోజన

సందర్భం:

ప్రభుత్వం ఇటీవల 'జన్ సమర్థ్ పోర్టల్' ద్వారా రుణ ప్రక్రియను సరళీకృతం చేసింది; దీని ద్వారా దరఖాస్తుదారులు డిజిటల్‌గా రుణాల కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.

PMMY గురించి:

చిన్న పారిశ్రామికవేత్తలకు మరియు సూక్ష్మ సంస్థలకు ఎటువంటి పూచీకత్తు లేకుండా రుణాలను అందించే ఉద్దేశంతో, 2015 ఏప్రిల్ 8న 'ప్రధాన మంత్రి ముద్ర యోజన' ప్రారంభించబడింది. ఈ పథకం షెడ్యూల్డ్ వాణిజ్య బ్యాంకులు (SCBs), బ్యాంకింగేతర ఆర్థిక సంస్థలు (NBFCs) మరియు సూక్ష్మ రుణ సంస్థల (MFIs) ద్వారా అమలు చేయబడుతోంది.

PMMY కింద, తయారీ, వాణిజ్యం, సేవా రంగాలు మరియు వ్యవసాయ అనుబంధ కార్యకలాపాలలో ఆదాయాన్ని సృష్టించే పనుల కోసం రుణాలు అందించబడతాయి. ఈ పథకం రుణాలను నాలుగు రకాలుగా వర్గీకరిస్తుంది:

• శిశు: ₹50,000 వరకు రుణాలు
• కిషోర్: ₹50,000 కంటే ఎక్కువ మరియు ₹5 లక్షల వరకు రుణాలు
• తరుణ్: ₹5 లక్షల కంటే ఎక్కువ మరియు ₹10 లక్షల వరకు రుణాలు
• తరుణ్ ప్లస్: ₹10 లక్షల కంటే ఎక్కువ మరియు ₹20 లక్షల వరకు రుణాలు

2024–25లో ప్రవేశపెట్టబడిన 'తరుణ్ ప్లస్' విభాగం, 'తరుణ్' విభాగం కింద తీసుకున్న రుణాలను విజయవంతంగా తిరిగి చెల్లించిన పారిశ్రామికవేత్తలకు ₹20 లక్షల వరకు ఎటువంటి పూచీకత్తు (collateral) లేకుండా రుణాలను అందిస్తుంది.

జాతీయ జలమార్గం 98

సట్లెజ్ నదిని జాతీయ జలమార్గం 98గా ప్రకటించారు. ఈ జలమార్గం హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని మండి జిల్లాలో ఉన్న సున్నీ వద్ద గల వంతెన నుండి ప్రారంభమై, రూప్‌నగర్ జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తూ పంజాబ్‌లోని హరికే బ్యారేజ్ వరకు విస్తరించి ఉంది.

NW-98 అభివృద్ధికి సంబంధించిన సాధ్యతా అధ్యయనం ప్రస్తుతం జరుగుతోంది, ఈ నివేదిక మే 2026 నాటికి సమర్పించబడుతుందని భావిస్తున్నారు. ఈ అధ్యయనం కోసం భారత ప్రభుత్వం ₹2.82 కోట్లను మంజూరు చేసింది.

ఖార్గ్ ద్వీపం

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఉన్న ఖార్గ్ ద్వీపం, అమెరికా మరియు ఇరాన్ మధ్య తీవ్రమవుతున్న సంఘర్షణలో ఇటీవల ఒక కీలక కేంద్రంగా మారింది.

ఇరాన్ ప్రధాన చమురు ఎగుమతి టెర్మినల్‌కు ఆతిథ్యం ఇస్తున్న ఖార్గ్ ద్వీపంలోని సైనిక లక్ష్యాలపై అమెరికా దళాలు దాడులు నిర్వహించాయని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. చమురు మౌలిక సదుపాయాలకు నష్టం జరగకుండా చూస్తూనే, వాయు రక్షణ సౌకర్యాలు, క్షిపణి నిల్వ బంకర్లు, నావికా స్థావరాలు మరియు హెలికాప్టర్ హ్యాంగర్లు వంటి సైనిక స్థావరాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఈ దాడులు జరిగాయని తెలుస్తోంది.

NavIC ఉపగ్రహంలోని పరమాణు గడియారం పనిచేయడం ఆగిపోయింది.

భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO) తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, 2026 మార్చి 13న IRNSS-1F ఉపగ్రహంలోని అణు గడియారం (atomic clock) పనిచేయడం ఆగిపోవడంతో, భారతదేశ ప్రాంతీయ నావిగేషన్ వ్యవస్థ అయిన 'NavIC' బలహీనపడింది. ఈ సాంకేతిక లోపం కారణంగా, NavIC పరిధిలో విశ్వసనీయమైన నావిగేషన్ సేవలను అందించగల క్రియాశీల ఉపగ్రహాల సంఖ్య నాలుగు నుండి మూడుకు తగ్గింది; కాగా, సమర్థవంతమైన నావిగేషన్ సేవలకు కనీసం నాలుగు ఉపగ్రహాలు అవసరం.

NavIC అనేది భారతదేశంలోనూ, దాని సరిహద్దులకు ఆవల సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల దూరం వరకు స్థాన నిర్ధారణ సేవలను అందించేందుకు రూపొందించబడిన, భారతదేశపు స్వదేశీ ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ.

విఫలమైన గడియారం స్పెక్ట్రాటైమ్ తయారు చేసిన స్విట్జర్లాండ్‌లో తయారు చేసిన అణు గడియారం. విదేశీ సాంకేతికతపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి, ఇస్రో తదుపరి తరం ఉపగ్రహాలలో స్వదేశీంగా అభివృద్ధి చేసిన రుబిడియం అణు గడియారాలను వ్యవస్థాపించాలని యోచిస్తోంది, వీటిలో ఇప్పటికే దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన గడియారాన్ని కలిగి ఉన్న NVS-01 కూడా ఉంది.

నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం, 1955

భారతదేశపు LPG దిగుమతులలో అధిక భాగం ప్రయాణించే 'స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్'లో ఏర్పడిన అంతరాయాల కారణంగా తలెత్తుతున్న వంటగ్యాస్ (LPG) సరఫరా సంక్షోభాన్ని నిర్వహించేందుకు, భారత ప్రభుత్వం 'నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం 1955'ను అమలులోకి తెచ్చింది.

ఈ చట్టం ద్వారా ప్రభుత్వం నిత్యావసర వస్తువుల ఉత్పత్తి, సరఫరా, పంపిణీ మరియు ధరలను నియంత్రించవచ్చు. ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 3 ప్రకారం, కేంద్రం సరఫరాను నియంత్రించవచ్చు, నిల్వలను నిరోధించవచ్చు, స్టాక్ పరిమితులను విధించవచ్చు మరియు సరసమైన ధరలకు సమాన పంపిణీని నిర్ధారించవచ్చు.

గ్యాస్ కొరతను తీర్చడానికి, ప్రభుత్వం చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలను పెట్రోకెమికల్ తయారీకి బదులుగా ప్రొపేన్ మరియు బ్యూటేన్ ప్రవాహాలను LPG ఉత్పత్తి వైపు మళ్లించాలని ఆదేశించింది. ఈ ఆర్డర్ ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం (BPCL), హిందుస్తాన్ పెట్రోలియం (HPCL), రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ మరియు నయారా ఎనర్జీతో సహా ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ శుద్ధి కర్మాగారాలకు వర్తిస్తుంది.

ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యత ఆధారిత సహజ వాయువు కేటాయింపును కూడా ప్రవేశపెట్టింది, దీనికి అధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది:

• గృహ పైపుల సహజ వాయువు (PNG)
• రవాణా కోసం సంపీడన సహజ వాయువు (CNG)
• LPG ఉత్పత్తికి అవసరమయ్యే వాయువు

ముఖ్యమైన వస్తువుల జాబితా

• ఆహార ధాన్యాలు
• ధాన్యాలు
• తినదగిన నూనెలు
• ఎరువులు
• మందులు మరియు ఔషధాలు
• పెట్రోలియం మరియు పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు
• విత్తనాలు
• పత్తి మరియు జనపనార ఉత్పత్తులు

HALEU-థోరియం (HALEU-Th)

భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రానికి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు 'Current Science' పత్రికలో ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, HALEU-థోరియం ఇంధనం భారతదేశంలోని ప్రస్తుత ప్రెషరైజ్డ్ హెవీ వాటర్ రియాక్టర్లకు (PHWRs) సరిపోకపోవచ్చు; ఎందుకంటే ఇది రియాక్టర్ షట్‌డౌన్ వ్యవస్థల సమర్థతను తగ్గించే అవకాశం ఉంది.

సాంప్రదాయ రియాక్టర్ ఇంధనంతో పోలిస్తే HALEU (హై-అస్సే లో-ఎన్‌రిచ్డ్ యురేనియం) U-235 యొక్క అధిక నిష్పత్తిని కలిగి ఉంటుంది మరియు ఇది తరచుగా ఫిస్సైల్ ఇంధనాన్ని ఉత్పత్తి చేయగల సారవంతమైన పదార్థమైన థోరియంతో కలుపుతారు.

మయాంక్ చక్రవర్తి భారతదేశపు 94వ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా నిలిచారు

మయంక్ చక్రవర్తి భారతదేశపు 94వ గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా (GM), అలాగే అసోం నుండి తొలి గ్రాండ్‌మాస్టర్‌గా నిలిచారు. స్టాక్‌హోమ్‌లో జరిగిన 'చెస్ టాలెంట్స్ టోర్నమెంట్'లో ఈ 16 ఏళ్ల యువకుడు ఈ బిరుదును సాధించాడు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏడు గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాలు

పౌర విమానయాన అనుసంధానాన్ని మరియు ప్రాంతీయ అభివృద్ధిని పెంపొందించేందుకు, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఏడు గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయాలను నిర్మించే ప్రణాళికలను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఈ ప్రాజెక్టు అంచనా వ్యయం సుమారు ₹7,472 కోట్లుగా ఉంది.

ప్రతిపాదిత విమానాశ్రయాలను దగదర్తి (నెల్లూరు), కుప్పం, అమరావతి, శ్రీకాకుళం, నాగార్జున సాగర్ (ఎన్‌ఎస్‌పి), ఒంగోలు మరియు అనంతపురంలో అభివృద్ధి చేస్తారు. అదనంగా, తుని-అన్నవరం మరియు తాడేపల్లిగూడెంలో విమానాశ్రయాలను కూడా ప్లాన్ చేశారు.

అమరావతి గ్రీన్‌ఫీల్డ్ విమానాశ్రయం ఒక ప్రధాన ముఖ్యాంశం, దీనిని పబ్లిక్-ప్రైవేట్ పార్టనర్‌షిప్ (PPP) మోడల్ కింద డిజైన్-బిల్డ్-ఫైనాన్స్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBFOT) ప్రాతిపదికన అభివృద్ధి చేస్తారు. విమానాశ్రయం కోసం ల్యాండ్ పూలింగ్ స్కీమ్ (LPS)-2 కింద దాదాపు 4,500 ఎకరాల భూమిని కేటాయించనున్నారు, దీని అంచనా దశ-I ఖర్చు సుమారు ₹4,700 కోట్లు. టెక్నో-ఎకనామిక్ ఫీజిబిలిటీ రిపోర్ట్ (TEFR)ను RITES లిమిటెడ్ పూర్తి చేసింది.

మరొక ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టు భోగాపురంలోని అల్లూరి సీతారామరాజు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం; ఇది జూన్ 2026 నాటికి కార్యకలాపాలు ప్రారంభించే అవకాశం ఉంది.

జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం 2026

ప్రఖ్యాత తమిళ గేయ రచయిత మరియు రచయిత వైరముత్తు, భారతదేశంలోనే అత్యున్నత సాహిత్య పురస్కారమైన జ్ఞానపీఠ పురస్కారానికి ఎంపికయ్యారు. ఈ ఘనతతో, ఈ ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారాన్ని అందుకున్న మూడవ తమిళ రచయితగా ఆయన నిలిచారు.

వైరముత్తుకు ముందు, ఇద్దరు తమిళ సాహిత్య దిగ్గజాలు అఖిలన్ మరియు జయకాంతన్ ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.

దేశ మెట్రో రైలు నెట్‌వర్క్

గత దశాబ్ద కాలంలో మన దేశపు మెట్రో రైలు నెట్‌వర్క్ విస్తరించి, సుస్థిర నగర రవాణా మరియు ఆర్థికాభివృద్ధికి ఒక ప్రధాన చోదక శక్తిగా అవతరించింది. పత్రికా సమాచార కార్యాలయం (PIB) విడుదల చేసిన గణాంకాల ప్రకారం, 2014లో 248 కి.మీ.గా ఉన్న మెట్రో నెట్‌వర్క్, 2025 నాటికి సుమారు 1,095 కి.మీ.లకు విస్తరించింది; దీనితో ప్రపంచంలోనే మూడవ అతిపెద్ద మెట్రో నెట్‌వర్క్‌ను కలిగిన దేశంగా భారతదేశం నిలిచింది.

2014లో కేవలం 5 నగరాల్లో మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్న మెట్రో సేవలు, ప్రస్తుతం 26 నగరాల్లో నడుస్తున్నాయి; ఇది మౌలిక సదుపాయాల రంగంలో జరిగిన వేగవంతమైన వృద్ధిని ప్రతిబింబిస్తుంది. మెట్రో వార్షిక బడ్జెట్ కూడా 2013–14లో ₹5,798 కోట్ల నుండి 2025–26 నాటికి ₹29,550 కోట్లకు భారీగా పెరిగింది.

ప్రధానమంత్రికి ఆర్థిక సలహా మండలి నిర్వహించిన “మెట్రో రైలు నెట్‌వర్క్‌కు ప్రత్యేక సూచనతో భారతదేశంలో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి స్వర్ణ దశాబ్దం” అనే అధ్యయనం మెట్రో కనెక్టివిటీ గృహ రవాణా ఖర్చులను తగ్గిస్తుందని మరియు రుణ చెల్లింపు క్రమశిక్షణను మెరుగుపరుస్తుందని, మెరుగైన ఆర్థిక స్థిరత్వానికి దోహదపడుతుందని హైలైట్ చేస్తుంది.

భారతదేశ మెట్రో వ్యవస్థలోని కీలక ఆవిష్కరణలు:

• నమో భారత్ RRTS – ఢిల్లీ నుండి మీరట్‌కు భారతదేశపు మొట్టమొదటి సెమీ-హై-స్పీడ్ ప్రాంతీయ రైలు (2023 నుండి సేవలో ఉంది).
• కొచ్చి వాటర్ మెట్రో – 2023లో ప్రారంభించబడిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి వాటర్ మెట్రో.
• కోల్‌కతా నీటి అడుగున మెట్రో – భారతదేశపు మొట్టమొదటి నీటి అడుగున మెట్రో సొరంగం 2024లో ప్రారంభించబడింది.

Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.