కరెంట్ అఫైర్స్ 12 మార్చ్ 2026
Add as a preferred Source on Googleవిషయ సూచిక
సరఫరా కొరతను తీర్చడానికి భారతదేశం సహజ వాయువు దిగుమతులను వైవిధ్యపరిచింది
మన దేశం తాత్కాలిక సహజ వాయువు కొరతను ఎదుర్కొంటోంది, కానీ ప్రభుత్వ అధికారులు యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు నార్వే వంటి కొత్త వనరుల నుండి దిగుమతులు ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మారడంతో పరిస్థితి మెరుగుపడే అవకాశం ఉందని సూచించారు.
ముఖ్యాంశాలు
- మన దేశం గతంలో LNG (ద్రవీకృత సహజ వాయువు) దిగుమతుల కోసం ఖతార్ (US రెండవది)పై ఎక్కువగా ఆధారపడింది.
- ప్రపంచ స్థాయిలో ధరలు పెరగడం వల్ల US మరియు నార్వే నుండి గ్యాస్ దిగుమతులు సాధ్యమయ్యాయి.
- అయితే, దూర ప్రాంత షిప్పింగ్ మార్గాలు ఉన్నందున ఈ సుదూర వనరుల నుండి షిప్మెంట్లకు రెండు నెలలు పట్టవచ్చు.
LPG ఉత్పత్తి పెరిగింది
- ప్రభుత్వం దేశీయ LPG (ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్) ఉత్పత్తిని దాదాపు 10% పెంచింది.
- LPG ఉత్పత్తిని పెంచాలని చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలను పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశించింది.
- LPG ఉత్పత్తికి శుద్ధి కర్మాగారాల్లో లభించే ప్రొపేన్ మరియు బ్యూటేన్లకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
ధర లో మార్పులు
- గతంలో ఖతార్ నుండి LNG దిగుమతులకు MMBtuకి $6–8 ఖర్చవుతుంది.
- ధరలు ఇప్పుడు MMBtu కి దాదాపు $15 కి పెరిగాయి, దీని వలన సుదూర దేశాల నుండి దిగుమతులు ఆర్థికంగా లాభదాయకంగా మారాయి.
సహజ వాయువు మరియు LPG మధ్య వ్యత్యాసం
| ఫీచర్ | నాచురల్ గ్యాస్ | LPG (లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్) |
|---|---|---|
| ప్రధాన మూలకాలు | ప్రధానంగా మీథేన్ (CH₄) | ప్రొపేన్ (C₃H₈) మరియు బ్యూటేన్ (C₄H₁₀) మిశ్రమం |
| నిల్వ చేసే పద్ధతి | పైప్లైన్ల ద్వారా లేదా LNG (లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్) గా రవాణా చేయబడుతుంది | పీడన సిలిండర్లు లేదా ట్యాంకులలో నిల్వ చేయబడుతుంది |
| ఉపయోగాలు | విద్యుత్ ఉత్పత్తి, పరిశ్రమలు, నగర గ్యాస్ పంపిణీ, CNG వాహనాలు | గృహ వంట ఇంధనం, హీటింగ్, చిన్న పరిశ్రమలు |
| గాలితో పోలిస్తే సాంద్రత | గాలి కంటే తేలికైనది (లీక్ అయినప్పుడు త్వరగా చెదిరిపోతుంది) | గాలి కంటే బరువైనది (భూ ఉపరితలం వద్ద నిల్వ చేయవచ్చు) |
| రవాణా | పైప్లైన్లు, LNG ట్యాంకర్లు | సిలిండర్లు, ఎల్పిజి ట్యాంకర్లు |
| వనరులు | శిలాజ ఇంధనం ప్రధానంగా సహజ వాయు క్షేత్రాల నుండి తీయబడుతుంది | పెట్రోలియం శుద్ధి మరియు సహజ వాయువు ప్రాసెసింగ్ యొక్క ఉప ఉత్పత్తి |
| భద్రతా అంశం | త్వరగా చెల్లాచెదురుగా ఉంటుంది కాబట్టి బహిరంగ ప్రదేశాలలో సురక్షితం. | పేరుకుపోయే ప్రమాదం ఉన్నందున జాగ్రత్తగా నిర్వహించడం అవసరం. |
చండీగఢ్ 'సంపూర్ణ అక్షరాస్యత' హోదాను సాధించింది
చండీగఢ్ 99.93% అక్షరాస్యత రేటును సాధించి, భారతదేశంలో పూర్తి అక్షరాస్యత కలిగిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా అవతరించింది. ఈ ప్రకటనను గులాబ్ చంద్ కటారియా చేశారు.
ముఖ్యాంశాలు
- సాధించిన అక్షరాస్యత రేటు: 99.93%
- కార్యక్రమం: సమాజంలోని అందరికీ జీవితాంతం అభ్యసనాన్ని అర్థం చేసుకోవడం (ULLAS)
- బెంచ్మార్క్: జాతీయ విద్యా విధానం 2020 కింద 95% అక్షరాస్యత లక్ష్యం నిర్దేశించబడింది
- చండీగఢ్ ఇప్పుడు భారతదేశంలో 6వ రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతం మరియు పూర్తి అక్షరాస్యత హోదా సాధించిన 2వ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం.
ప్రధాన విజయాలు
- అక్షరాస్యత రేటు 93.7% నుండి 99.93%కి పెరిగింది.
- అక్షరాస్యత కార్యక్రమంలో 15,556 మంది పౌరులు పాల్గొన్నారు.
- మహిళల అక్షరాస్యత 90.7% నుండి 99.89%కి గణనీయంగా పెరిగింది, ఇది మహిళా సాధికారత మరియు సమ్మిళిత విద్య వైపు ఒక ప్రధాన అడుగును సూచిస్తుంది.
భారతదేశంలో 100% అక్షరాస్యత కలిగిన రాష్ట్రాలు
| రాష్ట్ర / కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు | సాధించిన సంవత్సరం | నోట్స్ |
|---|---|---|
| కేరళ | 1991 | భారతదేశంలో సంపూర్ణ అక్షరాస్యత ప్రచారం కింద సంపూర్ణ అక్షరాస్యత సాధించిన మొదటి రాష్ట్రం |
| మిజోరాం | 2014 | 95% అక్షరాస్యత దాటిన తర్వాత పూర్తి అక్షరాస్యులుగా ప్రకటించబడింది. |
| త్రిపుర | 2015 | సంపూర్ణ అక్షరాస్యత సాధించిన మూడవ రాష్ట్రం |
| గోవా | 2018 | వయోజన విద్యా కార్యక్రమాల ద్వారా పూర్తి అక్షరాస్యత సాధించారు. |
| లడఖ్ (UT) | 2024 | ఉల్లాస్ కార్యక్రమం కింద పూర్తి అక్షరాస్యులుగా ప్రకటించారు. |
| చండీగఢ్ (UT) | 2026 | ఉల్లాస్ కింద 99.93% అక్షరాస్యత సాధించారు. |
పరీక్షలకు ముఖ్యమైన గమనిక
- అక్షరాస్యత కార్యక్రమాలలో, 95% అక్షరాస్యతను ఒక ప్రాంతాన్ని "పూర్తి అక్షరాస్యత"గా ప్రకటించడానికి ప్రమాణంగా పరిగణిస్తారు.
- ఇటీవలి గుర్తింపులు ఎక్కువగా NEP 2020 తో అనుసంధానించబడిన ULLAS - అండర్స్టాండింగ్ లైఫ్ లాంగ్ లెర్నింగ్ ఫర్ ఆల్ ఇన్ సొసైటీ ప్రోగ్రామ్ కింద ఉన్నాయి.
విశాఖపట్నంలో ప్రోటాన్ యాక్సిలరేటర్ సౌకర్యం ఏర్పాటు
కేంద్ర ప్రభుత్వం తన దీర్ఘకాలిక అణుశక్తి కార్యక్రమంలో భాగంగా ఆంధ్రప్రదేశ్లోని విశాఖపట్నంలో అధిక శక్తి ప్రోటాన్ యాక్సిలరేటర్ సౌకర్యాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని యోచిస్తోంది. స్థిరమైన అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం భారతదేశం తన విస్తారమైన థోరియం నిల్వలను ఉపయోగించుకునే ప్రయత్నాలకు ఈ ప్రాజెక్ట్ మద్దతు ఇస్తుంది.
ముఖ్యాంశాలు
- ప్రతిపాదిత సౌకర్యాన్ని భారతదేశం యొక్క యాక్సిలరేటర్-డ్రివెన్ సిస్టమ్స్ (ADS) కార్యక్రమం కింద అభివృద్ధి చేస్తారు.
- యాక్సిలరేటర్ స్పాలేషన్ ప్రతిచర్యల ద్వారా అధిక శక్తి న్యూట్రాన్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
- ఈ న్యూట్రాన్లు థోరియంను అణు రియాక్టర్లకు యురేనియం ఇంధనంగా మార్చడానికి సహాయపడతాయి.
- విశాఖపట్నం దాని బలమైన సాంకేతిక పర్యావరణ వ్యవస్థ మరియు సముద్రానికి సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఎంపిక చేయబడింది, ఇది అధిక శక్తి వ్యవస్థలకు శీతలీకరణ నీటిని అందిస్తుంది.
- సాంకేతికత యొక్క సంక్లిష్టత మరియు ఖర్చు కారణంగా ఈ సౌకర్యం పూర్తిగా పనిచేయడానికి అనేక దశాబ్దాలు పడుతుంది.
RRCAT పాత్ర
ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇండోర్లోని అణుశక్తి శాఖ కింద పనిచేసే రాజా రామన్న సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్డ్ టెక్నాలజీ (RRCAT) పరిశోధనతో ముడిపడి ఉంది.
మన దేశానికి ప్రాముఖ్యత
భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద థోరియం నిల్వలలో ఒకటి, మరియు థోరియం ఆధారిత ఇంధన ఉత్పత్తిని లక్ష్యంగా చేసుకుని భారతదేశ అణు విద్యుత్ కార్యక్రమం యొక్క మూడవ దశలో ప్రోటాన్ యాక్సిలరేటర్ టెక్నాలజీ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
భారతదేశంలో మొట్టమొదటి సమగ్ర మిణుగురు పురుగుల జాబితా ప్రచురణ
260 సంవత్సరాల చెల్లాచెదురుగా ఉన్న శాస్త్రీయ రికార్డుల (1881–2025) ఆధారంగా, భారతదేశంలోని మిణుగురు పురుగుల మొదటి సమగ్ర చెక్లిస్ట్ను పరిశోధకులు సంకలనం చేశారు. ఈ అధ్యయనం 10 మార్చి 2026న జూటాక్సా అనే శాస్త్రీయ పత్రికలో ప్రచురించబడింది.
ముఖ్యాంశాలు
- ఈ చెక్లిస్ట్ భారతదేశంలోని 27 జాతులకు చెందిన 92 జాతుల మిణుగురు పురుగులను నమోదు చేస్తుంది.
- ఈ జాతులలో 60% కంటే ఎక్కువ ఈ దేశానికి చెందినవి.
- 22 రాష్ట్రాలు మరియు 1 కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో మిణుగురు పురుగు జాతులు నమోదయ్యాయి.
- ఈ అధ్యయనం లాంపిరిడే అనే కీటకాల కుటుంబానికి చెందినది, దీనిని సాధారణంగా మిణుగురు పురుగులు లేదా మెరుపు బగ్స్ అని పిలుస్తారు.
భూ సరిహద్దు దేశాల పెట్టుబడులపై నిబంధనలను సవరించిన కేంద్ర మంత్రివర్గం
భారతదేశంతో భూ సరిహద్దును పంచుకునే దేశాల నుండి పెట్టుబడులను నియంత్రించే 2020 విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల (FDI) నిబంధనలకు సవరణలను నరేంద్ర మోడీ అధ్యక్షత వహించిన కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.
నేపథ్యం
2020లో, ప్రభుత్వం ప్రెస్ నోట్ 3 (2020) జారీ చేసింది, దీని ప్రకారం భారతదేశంతో భూ సరిహద్దును పంచుకునే దేశాల నుండి వచ్చే ఏదైనా పెట్టుబడికి ముందస్తు ప్రభుత్వ అనుమతి అవసరం. COVID-19 కాలంలో భారతీయ కంపెనీలను అవకాశవాద టేకోవర్లను నిరోధించడానికి ఈ నియమం ప్రధానంగా ప్రవేశపెట్టబడింది.
భారతదేశంతో భూ సరిహద్దులను పంచుకునే దేశాలలో చైనా, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, మయన్మార్, భూటాన్ మరియు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ఉన్నాయి.
కొత్త సవరణలో కీలక మార్పులు
- ఈ సవరణ 'ప్రయోజనకరమైన యాజమాన్యం' అనే భావనను పరిచయం చేస్తుంది.
- భూ-సరిహద్దు దేశాల నుండి 10% వరకు నియంత్రణ లేని వాటాను కలిగి ఉన్న పెట్టుబడులు ఇప్పుడు ఆటోమేటిక్ మార్గంలో అనుమతించబడతాయి.
- అటువంటి పెట్టుబడులను ఇప్పటికీ పరిశ్రమ మరియు అంతర్గత వాణిజ్య ప్రోత్సాహక విభాగానికి నివేదించాలి.
- ఎలక్ట్రానిక్ క్యాపిటల్ గూడ్స్, ఎలక్ట్రానిక్ కాంపోనెంట్స్, పాలీసిలికాన్ మరియు ఇంగోట్-వేఫర్ తయారీ వంటి నిర్దిష్ట రంగాలలోని ప్రతిపాదనలు 60 రోజుల్లోపు ప్రాసెస్ చేయబడతాయి.
విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాస (బ్యాంకులు) [FCNR(B)] డిపాజిట్లు
సందర్భం
ఇటీవల, రూపాయి విలువ డాలర్కు ₹91.81కి తగ్గింది, మార్చి 2025 చివరి నాటికి డాలర్కు ₹85.49గా ఉంది. భారతదేశంలోకి విదేశీ కరెన్సీని ఆకర్షించడానికి, RBI ప్రవాస భారతీయుల (NRI) డిపాజిట్లను ఈ క్రింది వాటి ద్వారా ప్రోత్సహించవచ్చు:
- ప్రవాస విదేశీ డిపాజిట్లు
- విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాస (బ్యాంకులు) డిపాజిట్లు
విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాస (బ్యాంకులు) డిపాజిట్లు
విదేశీ కరెన్సీ నాన్-రెసిడెంట్ (బ్యాంకులు) [FCNR(B)] డిపాజిట్లు అనేవి ప్రత్యేక బ్యాంక్ డిపాజిట్లు, వీటిని నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్లు (NRIలు) US డాలర్, పౌండ్ స్టెర్లింగ్, యూరో లేదా యెన్ వంటి విదేశీ కరెన్సీలలో భారతీయ బ్యాంకులలో నిర్వహించవచ్చు.
ముఖ్య లక్షణాలు
- డిపాజిట్లు భారతీయ రూపాయలలో కాకుండా విదేశీ కరెన్సీలో నిర్వహించబడతాయి.
- మారకపు రేటు ను బ్యాంకు భరిస్తుంది (డిపాజిటర్ కాదు).
- ఈ డిపాజిట్లు సాధారణంగా 1–5 సంవత్సరాల మెచ్యూరిటీ వ్యవధిని కలిగి ఉంటాయి.
- వడ్డీ రేట్లు అంతర్జాతీయ బెంచ్మార్క్ రేట్లకు అనుసంధానించబడ్డాయి.
FCNR(B) డిపాజిట్లు రూపాయి విలువ తగ్గుదలను ఎలా స్థిరీకరించడంలో సహాయపడతాయి?
భారత రూపాయి విలువ తగ్గినప్పుడు, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) బ్యాంకులు NRIల నుండి FCNR(B) డిపాజిట్లను సమీకరించమని ప్రోత్సహించవచ్చు.
- NRIలు భారతీయ బ్యాంకుల్లో డాలర్లు లేదా ఇతర విదేశీ కరెన్సీలను డిపాజిట్ చేయడం వల్ల విదేశీ కరెన్సీ ప్రవాహం పెరుగుతుంది.
- భారతదేశం యొక్క ఫారెక్స్ నిల్వలు పెరగడం దేశ బాహ్య రంగాన్ని బలపరుస్తుంది.
- మార్కెట్లో డాలర్ల సరఫరా మెరుగుపడి, రూపాయిపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది.
- ఆర్బిఐ ఫారెక్స్ మార్కెట్ల ను మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించగలదు.
డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ క్విజ్
నేటి కరెంట్ అఫైర్స్ ఆధారంగా పరీక్షా ఆధారిత బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు
Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.
