కరెంట్ అఫైర్స్ 08 మే 2026

ముఖ్యమంత్రి తన పదవిని ఎప్పుడు కోల్పోతారు?

• రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 164(1) ప్రకారం, ముఖ్యమంత్రిని గవర్నర్ నియమిస్తారు మరియు ఆయన "గవర్నర్ విశ్వాసం ఉన్నంత కాలం" పదవిలో కొనసాగుతారు. అయితే, ఆచరణలో మాత్రం, ముఖ్యమంత్రి శాసనసభ విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉన్నంత కాలం మాత్రమే పదవిలో కొనసాగగలరు.
• గవర్నర్ సాధారణంగా మంత్రి మండలి యొక్క "సలహా మరియు సూచనల" మేరకే వ్యవహరిస్తారని, ముఖ్యమంత్రిని ఏకపక్షంగా తొలగించలేరని సుప్రీం కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
• ప్రభుత్వ మెజారిటీకి సంబంధించి సందేహాలు తలెత్తితే, ముఖ్యమంత్రికి ఇప్పటికీ మెజారిటీ మద్దతు ఉందో లేదో నిర్ధారించడానికి శాసనసభలో ఫ్లోర్ టెస్ట్ నిర్వహించబడుతుంది.
• అధికరణ 172 ప్రకారం, ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ — అంతకు ముందే రద్దు చేయబడితే తప్ప — సాధారణంగా తన మొదటి సమావేశం నుండి ఐదు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగుతుంది. శాసనసభ పదవీకాలం ముగిసిన వెంటనే, ముఖ్యమంత్రి మరియు మంత్రి మండలి స్వయంచాలకంగా తమ పదవులను కోల్పోతారు.
• అవినీతి పద్ధతులు, ఎన్నికల అక్రమాలు లేదా చట్టపరమైన నిబంధనల ఉల్లంఘన వంటి కారణాలపై, ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951 ప్రకారం ఎన్నికల ఫలితాలను హైకోర్టులో సవాలు చేయవచ్చు.

హంటావైరస్ సంక్రమణ

వార్తలలో ఎందుకు?

సుమారు 150 మందిని తీసుకువెళుతున్న MV Hondius క్రూయిజ్ నౌక, ముగ్గురి ప్రాణాలను బలిగొన్నట్లుగా నివేదించబడిన హంటావైరస్ వ్యాప్తి కారణంగా, కేప్ వెర్డే తీరానికి దూరంగా నిలిచిపోయింది.

హంటావైరస్ సంక్రమణ అనేది ఒక జూనోటిక్ వైరల్ వ్యాధి; ఇది ప్రధానంగా సోకిన ఎలుకలు, వాటి మూత్రం, మలం లేదా లాలాజలంతో సంపర్కం ద్వారా మానవులకు వ్యాపిస్తుంది. అరుదైన సందర్భాల్లో, ఆండీస్ హంటావైరస్ వంటి కొన్ని రకాలు ఒక వ్యక్తి నుండి మరొక వ్యక్తికి వ్యాపించగలవు.

హంటావైరస్ గురించి ముఖ్య వాస్తవాలు

• Hantavirus ప్రజాతికి చెందిన వైరస్‌ల వల్ల సంభవిస్తుంది.
• ప్రధానంగా వీటి ద్వారా వ్యాపిస్తుంది:
  • కలుషితమైన ఎలుకల రేణువులను పీల్చడం
  • ఎలుకల వ్యర్థాలతో సంపర్కం
  • కొరికి తినే జంతువుల కాటు (అరుదు)

NITI Aayog Report: School Education System in India

NITI ఆయోగ్ మే 6, 2026న “భారతదేశంలో పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థ: కాలక్రమ విశ్లేషణ మరియు నాణ్యత పెంపుదల కోసం విధాన మార్గసూచి” అనే శీర్షికతో ఒక విధాన నివేదికను విడుదల చేసింది.

ముఖ్యాంశాలు

• భారతదేశ పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థ ప్రస్తుతం 14.71 లక్షల పాఠశాలలను మరియు 24.69 కోట్ల మంది విద్యార్థులను కలిగి ఉండి, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థగా నిలుస్తోంది.
• ఈ నివేదిక, కింది అంశాల ఆధారంగా పాఠశాల విద్యపై ఒక దశాబ్ద కాలపు విశ్లేషణను సమర్పిస్తుంది:
  • యుడిఐఎస్ఇ+ 2024-25
  • పరాఖ్ రాష్ట్రీయ సర్వేక్షణ్ 2024
  • జాతీయ సాధన సర్వే 2017
  • జాతీయ సాధన సర్వే 2021

ప్రధాన ఫలితాలు

• విద్యుత్, పారిశుధ్య సౌకర్యాలు మరియు సమ్మిళిత మౌలిక సదుపాయాలలో మెరుగుదల
• కంప్యూటర్లు, ఇంటర్నెట్ సదుపాయం మరియు స్మార్ట్ తరగతి గదుల ద్వారా డిజిటల్ అభ్యాసాన్ని విస్తరించడం
• బాలికల మెరుగైన భాగస్వామ్యం మరియు SC/ST నమోదుల పెరుగుదల
• కోవిడ్ తర్వాత ప్రాథమిక అక్షరాస్యత మరియు సంఖ్యాశాస్త్రంలో పునరుద్ధరణ

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు

• బదిలీ రేట్లలో గణనీయమైన మెరుగుదల: ప్రాథమిక స్థాయి నుండి ఉన్నత ప్రాథమిక స్థాయికి బదిలీ రేటు, 2014లో 52% నుండి 2024 నాటికి 94.5%కి భారీగా పెరిగింది.
• సెకండరీ పాఠశాల మధ్యలోనే చదువు మానేసే వారి సంఖ్యలో భారీ తగ్గుదల: సెకండరీ పాఠశాల డ్రాపవుట్ రేట్లు 52.8% నుండి 15.5%కి తగ్గాయి.
• ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల పురోగతి: పాఠశాలల్లో ఇంటర్నెట్ లభ్యత 12.3% నుండి 99%కి పెరిగింది, ఇది దాదాపు సార్వత్రిక డిజిటల్ కనెక్టివిటీని సూచిస్తుంది.
• అభ్యాస ఫలితాలు ఇప్పటికీ ఒక సవాలుగానే ఉన్నాయి: విద్యావకాశాల లభ్యత మెరుగుపడినప్పటికీ, 2017 మరియు 2021 మధ్య అభ్యాస స్థాయిలు క్షీణించాయి. 'PARAKH రాష్ట్రీయ సర్వేక్షణ్ 2024' నివేదిక ప్రకారం, సన్నాహక తరగతులలో తక్కువ పనితీరు కనబరిచిన రాష్ట్రాల జాబితాలో ఆంధ్రప్రదేశ్ నిలిచింది.
• ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలల కొనసాగింపు: రాష్ట్రంలో ఇప్పటికీ 12,900కు పైగా ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలు ఉన్నాయి.

గమనార్హమైన కార్యక్రమం

ప్రాథమిక అక్షరాస్యతను మెరుగుపరచడానికి 'వి లవ్ రీడింగ్' కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది. ఈ కార్యక్రమం విద్యార్థులను తరగతి ప్రకారం కాకుండా, వారి పఠన నైపుణ్య స్థాయి ప్రకారం సమూహాలుగా విభజిస్తుంది మరియు పాఠశాల గ్రంథాలయ వినియోగాన్ని బలపరుస్తుంది.

జనని పోర్టల్

ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, 2026 మే 7న జరిగిన 'ఆవిష్కరణ మరియు సమ్మిళితత్వంపై జాతీయ సదస్సు – భారతదేశ ఆరోగ్య భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దుతున్న ఉత్తమ విధానాలు' కార్యక్రమంలో 'JANANI'ని ప్రారంభించింది.

JANANI అనేది గర్భధారణ పూర్వ, ప్రసవ మరియు నవజాత శిశు సంరక్షణ సమగ్ర ప్రయాణం (Journey of Antenatal, Natal and Neonatal Integrated Care) కు సంక్షిప్త రూపం.

ఇది పునరుత్పత్తి వయస్సులో ఉన్న మహిళల డిజిటల్ ఆరోగ్య రికార్డులను పర్యవేక్షించడానికి మరియు నిర్వహించడానికి రూపొందించబడిన ఒక సేవా-ఆధారిత డిజిటల్ వేదిక.

ముఖ్య లక్షణాలు

• RCH పోర్టల్ యొక్క నవీకరించిన వెర్షన్‌గా అభివృద్ధి చేయబడింది.
• సంరక్షణ ప్రక్రియ అంతటా దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య రికార్డును రూపొందిస్తుంది.

JANANI యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు

• QR-సౌకర్యం కలిగిన డిజిటల్ తల్లి మరియు శిశు ఆరోగ్య (MCH) కార్డులు
• అధిక ప్రమాదకర గర్భధారణల కోసం స్వయంచాలక హెచ్చరికలు
• పర్యవేక్షణ కోసం నిజ-సమయ డాష్‌బోర్డులు
• బకాయిల జాబితా తయారీ