కరెంట్ అఫైర్స్ 03 ఫిబ్రవరి 2026
Add as a preferred Source on Googleవిషయ సూచిక
దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి అరుదైన ఖనిజాల కారిడార్లు
ముఖ్యమైన ఖనిజాల మైనింగ్, ప్రాసెసింగ్, పరిశోధన మరియు తయారీలో దేశీయ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, తద్వారా చైనాపై ఉన్న అధిక దిగుమతి ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే లక్ష్యంతో భారతదేశం అరుదైన ఖనిజాల కారిడార్ల ఏర్పాటును ప్రకటించింది.
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026 సందర్భంగా, ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ మాట్లాడుతూ, ఖనిజ సంపద సమృద్ధిగా ఉన్న ఒడిశా, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాలకు ఈ కారిడార్లను ఏర్పాటు చేయడంలో ప్రభుత్వం మద్దతు ఇస్తుందని తెలిపారు. భారతదేశం యొక్క దిగుమతులు $14.1 మిలియన్ల నుండి (2014) $17.5 మిలియన్లకు (2024) పెరిగాయి మరియు 45% దిగుమతులు చైనా నుండే జరుగుతున్నాయి. ఈ కారణంగానే కేంద్ర ప్రభుత్వం అరుదైన ఖనిజాల కారిడార్లపై దృష్టి సారించింది.
అరుదైన భూ మూలకాలు (REEలు) అంటే ఏమిటి?
అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) ప్రకారం:
- 17 లోహ మూలకాలను తేలికపాటి అరుదైన భూ మూలకాలు (LREEలు) మరియు భారీ అరుదైన భూ మూలకాలు (HREEలు)గా వర్గీకరించారు.
- అరుదైన భూ మూలకాలలో 15 లాంథనైడ్లు + స్కాండియం + యట్రియం ఉంటాయి.
- 15 లాంథనైడ్లు
- తేలికపాటి అరుదైన భూ మూలకాలు (LREEలు): లాంథనమ్ (La), సీరియం (Ce), ప్రాసియోడైమియం (Pr), నియోడైమియం (Nd), ప్రొమెథియం (Pm), సమారియం (Sm), యూరోపియం (Eu).
- భారీ అరుదైన భూ మూలకాలు (HREEలు): గాడోలినియం (Gd), టెర్బియం (Tb), డిస్ప్రోసియం (Dy), హోల్మియం (Ho), ఎర్బియం (Er), థూలియం (Tm), యటర్బియం (Yb), లుటీషియం (Lu)
మహిళా సాధికారత కోసం షీ మార్ట్స్ & బాలికల హాస్టళ్లు
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026 భారతదేశవ్యాప్తంగా మహిళలకు భద్రత, ప్రాప్యత మరియు ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యాన్ని మెరుగుపరిచే లక్ష్యంతో, మహిళల విద్య మరియు వ్యవస్థాపకతను బలోపేతం చేయడానికి ప్రధాన కార్యక్రమాలను ప్రవేశపెట్టింది. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి రెండు కీలక ప్రతిపాదనలను ప్రకటించారు:
ప్రతి జిల్లాలో బాలికల హాస్టళ్లు
- ప్రతి జిల్లాకు ఒక బాలికల హాస్టల్
- సురక్షితమైన & అందుబాటులో ఉండే వసతి
- సైన్స్, టెక్నాలజీ, ప్రయోగశాల-ఇంటెన్సివ్ కోర్సులలో విద్యార్థులకు ప్రయోజనకరమైనది
- ఖగోళ శాస్త్రం & ఖగోళ భౌతిక శాస్త్ర కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది
SHE మార్ట్స్ (స్వయం సహాయ వ్యవస్థాపక మార్ట్స్)
- కమ్యూనిటీ యాజమాన్యంలోని రిటైల్ అవుట్లెట్లు
- మహిళా స్వయం సహాయక బృందాలు (SHGలు) నిర్వహిస్తాయి
- మహిళలు క్రెడిట్-లింక్డ్ జీవనోపాధి నుండి ఎంటర్ప్రైజ్ యాజమాన్యానికి మారడానికి సహాయపడుతుంది
- లాఖ్ పతి దీదీ కార్యక్రమంపై నిర్మించబడింది
జనగణన కోసం బడ్జెట్ కేటాయింపు
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026–27 హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MHA) కింద అంతర్గత భద్రత, సరిహద్దు అభివృద్ధి మరియు జనాభా డేటా వ్యవస్థలకు నిధులను పెంచింది.
- మొత్తం బడ్జెట్ 9.44% పెరిగింది.
- ₹2,33,210 కోట్ల నుండి ₹2,55,233.53 కోట్లకు.
- 2027 జనాభా లెక్కల కోసం ₹6,000 కోట్లు కేటాయించారు
- వైబ్రంట్ విలేజెస్ ప్రోగ్రామ్ (దశ II) కోసం ₹300 కోట్లు కేటాయించారు
₹20,000 కోట్లు కార్బన్ క్యాప్చర్, యుటిలైజేషన్ మరియు స్టోరేజ్ (CCUS) కోసం కేటాయించారు
భారతదేశం యొక్క నికర-సున్నా లక్ష్యం (2070) దిశగా గణనీయమైన పురోగతిలో, కేంద్ర బడ్జెట్ కార్బన్ క్యాప్చర్, యుటిలైజేషన్ మరియు స్టోరేజ్ (CCUS) టెక్నాలజీల కోసం ₹20,000 కోట్లు కేటాయించింది.
కార్బన్ క్యాప్చర్, యుటిలైజేషన్ మరియు స్టోరేజ్ వీటిని సూచిస్తుంది:
- పరిశ్రమల నుండి CO₂ ఉద్గారాలను సంగ్రహించడం
- ఉత్పత్తులలో (రసాయనాలు, ఇంధనాలు మొదలైనవి) CO₂ను తిరిగి ఉపయోగించడం
- లేదా శాశ్వతంగా భూగర్భంలో నిల్వ చేయడం
ఏడు హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లకు ఆమోదం – కేంద్ర బడ్జెట్ 2026
కనెక్టివిటీని బలోపేతం చేయడానికి మరియు ప్రాంతీయ వృద్ధిని వేగవంతం చేయడానికి కేంద్ర బడ్జెట్ ఏడు హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లను ప్రకటించింది. ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రాలను అనుసంధానించడం మరియు ప్రయాణ సమయాన్ని గణనీయంగా తగ్గించడం లక్ష్యంగా ఆర్థిక మంత్రి ఈ ప్రాజెక్టులను "వృద్ధి కనెక్టర్లు"గా అభివర్ణించారు. ఈ కారిడార్లు మొత్తం ₹16 లక్షల కోట్ల వ్యయంతో 4,000 కి.మీ. విస్తరించి ఉంటాయి, ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద రైల్వే విస్తరణ కార్యక్రమాలలో ఒకటిగా మారుతుంది.
ప్రతిపాదిత హై-స్పీడ్ కారిడార్లు::
- ముంబై - పూణే
- పుణే - హైదరాబాద్
- హైదరాబాద్ - బెంగళూరు
- హైదరాబాద్ - చెన్నై
- చెన్నై - బెంగళూరు
- ఢిల్లీ - వారణాసి
- వారణాసి - సిలిగురి
పొరుగు దేశాలకు 2026 కేంద్ర బడ్జెట్ కేటాయింపు
ఇరాన్లోని చాబహార్ పోర్టు అభివృద్ధికి 2026–27 కేంద్ర బడ్జెట్ ఎటువంటి నిధులను కేటాయించలేదు, ఇది భారతదేశ వ్యూహాత్మక ఓడరేవు ప్రాజెక్టుపై తాత్కాలిక స్తంభనను సూచిస్తుంది. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో, ఈ ప్రాజెక్టుకు ₹400 కోట్లు వచ్చాయి. ఇరాన్తో వ్యాపారం చేసే దేశాలు 25% అదనపు యుఎస్ సుంకాలను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుందని డొనాల్డ్ ట్రంప్ హెచ్చరించిన తర్వాత పెరుగుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఒత్తిడి మధ్య ఈ విరామం వచ్చింది.
చాబహార్ పోర్టు భారతదేశానికి వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనది ఎందుకంటే ఇది:
- ఆఫ్ఘనిస్తాన్ & మధ్య ఆసియాకు ప్రాప్యతను అందిస్తుంది
- పాకిస్తాన్ తో సంబంధం లేకుండా దారి కల్పిస్తుంది.
- ప్రాంతీయ కనెక్టివిటీ మరియు వాణిజ్యాన్ని బలపరుస్తుంది
పొరుగు దేశాలకు బడ్జెట్ కేటాయింపులు::
| దేశం | కేటాయింపు | మార్పు |
|---|---|---|
| బాంగ్లాదేశ్ | ₹60 cr | తగ్గించబడింది (₹60 కోట్ల నుండి ₹120 కోట్లకు) |
| భూటాన్ | ₹2,288.55 cr | పెంచబడింది |
| మయన్మార్ | ₹300 cr | తగ్గించబడింది |
| శ్రీ లంక | ₹400 cr | పెంచబడింది |
| నేపాల్ | ₹800 cr | పెంచబడింది |
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026లో ఆంధ్రప్రదేశ్కు కేటాయింపులు
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026లో ప్రకటించిన కీలక మౌలిక సదుపాయాలు మరియు పారిశ్రామిక కార్యక్రమాలు, ముఖ్యంగా రేర్ ఎర్త్ కారిడార్లు (REC) మరియు హై-స్పీడ్ రైల్ కారిడార్ల (HSRC) ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్కు గణనీయంగా ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి.
- ఖనిజ సంపద సమృద్ధిగా ఉన్న నాలుగు రాష్ట్రాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఒకటిగా గుర్తించబడింది.
- ఆంధ్రప్రదేశ్కు ప్రయోజనం చేకూర్చే రెండు ప్రధాన హై స్పీడ్ రైల్వే కారిడార్లు: హైదరాబాద్ – బెంగళూరు, హైదరాబాద్ – చెన్నై.
- ప్రధాన స్టేషన్లు: కర్నూలు, డోన్, గుంతకల్, అనంతపురం, ధర్మవరం, హిందూపురం, తాడిపత్రి, యర్రగుంట్ల, కడప, రాజంపేట, రేణిగుంట.
ఇతర కేటాయింపులు:
- విశాఖపట్నంలో గూగుల్ హైపర్స్కేల్ డేటా సెంటర్
- గ్లోబల్ క్లౌడ్/డేటా సెంటర్ సేవల కోసం 2047 వరకు పన్ను మినహాయింపు
- పులికాట్ సరస్సు వద్ద పక్షుల వీక్షణ మార్గాలు
- అరకు లోయలో పర్యావరణ పర్యాటక మార్గం
ప్రాజెక్టుల కేటాయింపులు::
- పోలవరం నీటిపారుదల ప్రాజెక్ట్ – ₹3,320 కోట్లు
- గ్రామీణ రహదారులు – ₹500.99 కోట్లు
- అమరావతి పట్టణాభివృద్ధి – ₹432.09 కోట్లు
- రోడ్లు & వంతెనలు – ₹350 కోట్లు
- వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సహజ వ్యవసాయం – ₹155.32 కోట్లు
యంత్ర ఇండియా లిమిటెడ్కు ‘మినీరత్న కేటగిరీ-I’ హోదా లభించింది
భారత ప్రభుత్వం యంత్ర ఇండియా లిమిటెడ్ (YIL)కు ‘మినీరత్న కేటగిరీ-I’ హోదాను మంజూరు చేసింది.
యంత్ర ఇండియా లిమిటెడ్ (YIL) గురించి
- ఒక రక్షణ రంగ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ (DPSU)
- అక్టోబర్ 2021లో ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీ బోర్డ్ (OFB) కార్పొరేటీకరణ తర్వాత ఏర్పడింది
- రక్షణ ఉత్పత్తి విభాగం కింద పనిచేస్తుంది
బయోఫార్మా శక్తి
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026–27, ఐదేళ్లలో ₹10,000 కోట్ల వ్యయంతో బయోఫార్మా శక్తిని ప్రారంభించడం ద్వారా భారతదేశ బయోటెక్నాలజీ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి ఒక ప్రధాన కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించింది. ఈ పథకం ప్రపంచ బయోఫార్మా మార్కెట్లో 5% వాటాను కైవసం చేసుకోవాలనే లక్ష్యంతో, భారతదేశాన్ని ప్రపంచ బయోఫార్మాస్యూటికల్ తయారీ కేంద్రంగా మార్చడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
బయోఫార్మా అంటే ఏమిటి?
బయోఫార్మా అంటే రసాయన సంశ్లేషణకు బదులుగా, జీవరాశులు లేదా జీవ వ్యవస్థలను ఉపయోగించి అభివృద్ధి చేసిన మందులు.
ఉదాహరణలు: వ్యాక్సిన్లు, బయోసిమిలర్లు, మోనోక్లోనల్ యాంటీబాడీలు, జన్యు మరియు కణ చికిత్సలు మరియు ఆధునిక ఇన్సులిన్. వీటిని ప్రధానంగా క్యాన్సర్, మధుమేహం, స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధులు, అంటు వ్యాధుల కోసం ఉపయోగిస్తారు.
డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ క్విజ్
నేటి కరెంట్ అఫైర్స్ ఆధారంగా పరీక్షా ఆధారిత బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు
Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.
