కరెంట్ అఫైర్స్ 30 మే 2026
Add as a preferred Source on Googleవిషయ సూచిక
International
కెనడా-భారత సంయుక్త ప్రకటన 2026
ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య, పెట్టుబడి సంబంధాలను బలోపేతం చేసుకోవడానికి, సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) కోసం చర్చలను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి తమ నిబద్ధతను కెనడా, భారతదేశం పునరుద్ఘాటించాయి.
ముఖ్యాంశాలు
1. CEPA చర్చలు
ప్రతిష్టాత్మకమైన మరియు పరస్పర ప్రయోజనకరమైన CEPA కోసం 2026 చివరి నాటికి చర్చలను ముగించడానికి ఇరు దేశాలు తమ నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించాయి. ఈ ఒప్పందం మార్కెట్ ప్రాప్యతను విస్తరించడం, స్థితిస్థాపక సరఫరా గొలుసులను బలోపేతం చేయడం, ద్వైపాక్షిక ఆర్థిక వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం మరియు వ్యాపారాలకు వాణిజ్య అవకాశాలను పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
2. కెనడా-భారత వాణిజ్య మరియు పెట్టుబడుల వేదిక ప్రారంభం
మంత్రులు కెనడా-భారత వాణిజ్య మరియు పెట్టుబడుల వేదికను ప్రారంభించారు; ఇది కింది వాటికి ఒక వేదికగా పనిచేస్తుంది:
- వ్యాపార సహకారం
- వాణిజ్య భాగస్వామ్యాలు
- వాణిజ్య మరియు పెట్టుబడి సంబంధాలు
3. సహకారానికి ప్రాధాన్యతా రంగాలు
రెండు దేశాలు గాఢ సహకారం కోసం స్వచ్ఛ ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలు, వ్యవసాయ-ఆహార రంగం, అధునాతన తయారీ మరియు డిజిటల్ సాంకేతికతలు వంటి పలు కీలక రంగాలను గుర్తించాయి.
4. టీమ్ కెనడా వాణిజ్య మిషన్
భారత మార్కెట్పై కెనడా వ్యాపార వర్గాల ఆసక్తి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ ఏడాది చివర్లో టీమ్ కెనడా వాణిజ్య మిషన్కు నాయకత్వం వహించనున్నట్లు కెనడా ప్రకటించింది.
నేషనల్ కరెంట్ అఫైర్స్
భారతదేశం తన మొట్టమొదటి స్వదేశీ “SkyCast వ్యవస్థ”ను ప్రారంభించింది.
ప్రభుత్వ 'మిషన్ మౌసమ్' చొరవ కింద కేంద్ర మంత్రి జితేంద్ర సింగ్ ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్కైకాస్ట్ వ్యవస్థను ప్రారంభించారు. ఇటువంటి సమీకృత వాతావరణ రిమోట్ సెన్సింగ్ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసిన ప్రపంచంలోని 19వ దేశంగా భారతదేశం నిలిచింది.
SkyCast వ్యవస్థ యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు
SkyCast వ్యవస్థ వీటిని మెరుగుపరచడానికి రూపొందించబడింది:
- విమానయాన భద్రత
- పొగమంచు పర్యవేక్షణ
- టర్బులన్సు గుర్తింపు
- నిజ-సమయ వాతావరణ సూచన
- విమాన కార్యకలాపాల సామర్థ్యం
వ్యవస్థ:
- పైలట్లు మరియు విమాన రాకపోకల నియంత్రకులకు నిజ-సమయ వాతావరణ సమాచారాన్ని అందించడం
- పొగమంచు కారణంగా కలిగే విమాన జాప్యాలు, రద్దులు మరియు దారి మళ్లింపులను తగ్గించడం
- ల్యాండింగ్ మరియు టేకాఫ్ భద్రతను మెరుగుపరచడం
- మూడు గంటలలోపు స్వల్పకాలిక మంచు సూచన హెచ్చరికలను ప్రారంభించడం
శాస్త్రీయ నేపథ్యం
SkyCast అనేది 2015లో వీరిచే ప్రారంభించబడిన 'వింటర్ ఫాగ్ ఎక్స్పెరిమెంట్' (WiFEX) నుండి లభించిన ఫలితాల ఆధారంగా అభివృద్ధి చేయబడింది:
- భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ
- భారత వాతావరణ శాఖ
పర్యావరణం
కేరళలోని పశ్చిమ కనుమల్లో కొత్త సతతహరిత వృక్ష జాతి ఆవిష్కరణ
కేరళలోని జవహర్లాల్ నెహ్రూ ట్రాపికల్ బొటానిక్ గార్డెన్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్కు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు దక్షిణ పశ్చిమ కనుమలలో ఒక కొత్త సతత హరిత వృక్ష జాతిని కనుగొన్నారు.
జీవవైవిధ్య సమృద్ధమైన అగస్త్యమల బయోస్పియర్ రిజర్వ్లోని షెండర్నీ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం యొక్క నదీతీర అడవులలో కనుగొనబడిన, కొత్తగా గుర్తించబడిన ఈ జాతికి అధికారికంగా హంబోల్టియా నైరియానా అని నామకరణం చేశారు.
ఈ జాతికి, ప్రముఖ వృక్ష జీవసాంకేతిక శాస్త్రవేత్త మరియు JNTBGRI మాజీ డైరెక్టర్ అయిన జి. ఎం. నాయర్ గౌరవార్థం నామకరణం చేశారు.
ర్యాంకులు మరియు రిపోర్టులు
జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS)-6
ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, 2023–24 సంవత్సరానికి సంబంధించిన 'జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే – 6' (NFHS-6) ని విడుదల చేసింది. తల్లి మరియు పిల్లల ఆరోగ్యం, పోషణ, టీకా కార్యక్రమాలు మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణలో ఆర్థిక రక్షణ వంటి అంశాలలో గణనీయమైన మెరుగుదలలను ఈ సర్వే హైలైట్ చేసింది. 'ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ పాపులేషన్ సైన్సెస్' ద్వారా నిర్వహించబడిన ఈ సర్వే, భారతదేశంలోని 715 జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉన్న దాదాపు 6.79 లక్షల కుటుంబాలను పరిధిలోకి తీసుకుంది.
ముఖ్యాంశాలు
1. మాతృ ఆరోగ్య సంరక్షణలో మెరుగుదల
- సంస్థాగత ప్రసవాలు 88.6% నుండి 90.6%కి పెరిగాయి.
- ప్రసవ పూర్వ సంరక్షణ (ANC) కవరేజీ 92.6% నుండి 95.9%కి మెరుగుపడింది.
- కనీసం నాలుగు ప్రసవ పూర్వ తనిఖీలను (ANC) పొందిన తల్లుల శాతం 58.5% నుండి 65.2%కి పెరిగింది.
2. పిల్లల టీకాల పురోగతి
- 12 నుండి 23 నెలల వయస్సు గల పిల్లలలో పూర్తి టీకా కవరేజ్ 83.8% నుండి 87.1%కి పెరిగింది.
- 95.6% మంది పిల్లలు ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కేంద్రాల ద్వారా టీకాలు పొందారు.
- రోటావైరస్ టీకా కవరేజ్ 36.4% నుండి 85.4%కి భారీగా పెరిగింది.
3. పోషకాహార సూచికలు మెరుగుపడతాయి
- ఐదేళ్లలోపు పిల్లలలో ఎదుగుదల లోపం 35.5% నుండి 29.3%కి తగ్గింది.
- తీవ్రమైన కృశించడం 7.7% నుండి 5.2%కి తగ్గింది.
4. కుటుంబ నియంత్రణ మరియు సంతానోత్పత్తి
- భారతదేశ మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు (TFR) 2.0 వద్ద స్థిరంగా ఉంది.
- గర్భనిరోధక వినియోగ రేటు (CPR) 66.7% నుండి 69.1%కి పెరిగింది.
5. ఆరోగ్య సంరక్షణలో ఆర్థిక రక్షణ
కుటుంబ స్థాయిలో ఆరోగ్య బీమా కవరేజీ 41% నుండి 60.2%కి పెరిగింది.
6. మహిళా సాధికారత
- ఇంటర్నెట్ వినియోగించే మహిళల సంఖ్య 33.3% నుండి 64.3%కి పెరిగింది.
- స్వయంగా నిర్వహించుకునే బ్యాంకు ఖాతాలు కలిగిన మహిళల శాతం 89కి పెరిగింది.
డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ క్విజ్
1. ఇటీవల కనుగొనబడిన "Humboldtia nairiana" అనే కొత్త సతతహరిత వృక్ష జాతి, కేరళలోని ఏ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రంలో లభించింది?
ఎ. పెరియార్ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం
బి. సైలెంట్ వ్యాలీ జాతీయ పార్కు
సి. షెండర్నీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం
డి. వయనాడ్ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం
సమాధానం
సమాధానం సి. షెండర్నీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం
వివరణ: JNTBGRI శాస్త్రవేత్తలు, కేరళలోని దక్షిణ పశ్చిమ కనుమలలో ఉన్న షెండర్నీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రంలోని నదీ తీర అరణ్యాలలో "Humboldtia nairiana" అనే కొత్త సతతహరిత వృక్ష జాతిని కనుగొన్నారు.
2. ద్వైపాక్షిక ఆర్థిక సహకారాన్ని విస్తరించే లక్ష్యంతో, భారతదేశం మరియు కెనడా ప్రస్తుతం ఏ ప్రధాన వాణిజ్య ఒప్పందంపై చర్చలు జరుపుతున్నాయి?
ఎ. ప్రాంతీయ సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్యం (RCEP)
బి. ఇండో-పసిఫిక్ ఆర్థిక చట్రం (IPEF)
సి. సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA)
డి. ట్రాన్స్-పసిఫిక్ భాగస్వామ్యం కోసం సమగ్ర మరియు ప్రగతిశీల ఒప్పందం (CPTPP)
సమాధానం
సమాధానం సి. సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA)
వివరణ: ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు మరియు ఆర్థిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, 'సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం' (CEPA) చర్చలను పూర్తి చేయడం పట్ల భారతదేశం మరియు కెనడా తమ నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించాయి.
3. అధునాతన విమానయాన వాతావరణ పర్యవేక్షణ మరియు పొగమంచు ముందస్తు అంచనా కోసం భారతదేశం ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన వ్యవస్థ ఏది?
ఎ. MeghNet వ్యవస్థ
బి. SkyCast వ్యవస్థ
సి. AeroVision Grid
డి. VayuSuraksha Network
సమాధానం
సమాధానం బి. SkyCast వ్యవస్థ
వివరణ: అధునాతన విమానయాన వాతావరణ పర్యవేక్షణ, పొగమంచు ముందస్తు అంచనా మరియు నిజ-సమయ వాతావరణ సమాచారం కోసం, భారతదేశం ఇటీవల న్యూఢిల్లీలోని ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో 'SkyCast' వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది.
4. NFHS-6 (2023–24) ప్రకారం, భారతదేశంలో సంస్థాగత ప్రసవాల (institutional deliveries) శాతం ఎంతకు పెరిగింది?
ఎ. 83.8%
బి. 87.1%
సి. 90.6%
డి. 95.9%
సమాధానం
సమాధానం సి. 90.6%
వివరణ: జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే-6 (NFHS-6) ప్రకారం, భారతదేశంలో సంస్థాగత ప్రసవాల శాతం NFHS-5లో ఉన్న 88.6% నుండి 2023–24 నాటికి 90.6%కి పెరిగింది; ఇది మాతృ ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవల్లో వచ్చిన మెరుగుదలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ప్రారంభించిన స్కైకాస్ట్ సిస్టమ్ అంటే ఏమిటి?
స్కైకాస్ట్ సిస్టమ్ అనేది విమానయాన వాతావరణ పర్యవేక్షణ కోసం భారతదేశపు మొట్టమొదటి సమీకృత వాతావరణ రిమోట్ సెన్సింగ్ వ్యవస్థ. దీనిని 'మిషన్ మౌసమ్' కింద ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో ప్రారంభించారు. ఇది నిజ-సమయ పొగమంచు పర్యవేక్షణ, కుదుపులను గుర్తించడం, వాతావరణ సూచన మరియు విమాన కార్యకలాపాల మద్దతు ద్వారా విమానయాన భద్రతను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది.
హంబోల్టియా నైరియానా అనే కొత్త వృక్ష జాతిని ఎక్కడ కనుగొన్నారు?
హంబోల్టియా నైరియానా అనే కొత్త సతతహరిత వృక్ష జాతిని కేరళలోని పశ్చిమ కనుమలలోని అగస్త్యమల బయోస్పియర్ రిజర్వ్లో ఉన్న షెండర్నీ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రంలో కనుగొన్నారు.
తల్లి మరియు శిశు ఆరోగ్యం విషయంలో NFHS-6 యొక్క ప్రధాన ఫలితాలు ఏమిటి?
భారతదేశంలో తల్లి మరియు శిశు సంరక్షణలో గణనీయమైన మెరుగుదలలు నమోదయ్యాయని NFHS-6 నివేదించింది: – సంస్థాగత ప్రసవాలు 90.6%కి పెరిగాయి – ప్రసవపూర్వ సంరక్షణ (ANC) కవరేజ్ 95.9%కి పెరిగింది – పిల్లలలో పూర్తి రోగనిరోధక టీకాల కవరేజ్ 87.1%కి పెరిగింది – రోటావైరస్ టీకాల కవరేజ్ 85.4%కి గణనీయంగా పెరిగింది – ఐదేళ్లలోపు పిల్లలలో ఎదుగుదల లోపం (stunting) 29.3%కి తగ్గింది
Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.
Join Our Community
Study with the ReadingRoomz Community
Join thousands of APPSC aspirants. Get daily current affairs, MCQs, PDFs, and preparation guidance — all in one place.
