కరెంట్ అఫైర్స్ 04 ఏప్రిల్ 2026

Artemis II: చంద్ర కక్ష్యకు నాసా తొలి మానవ సహిత యాత్రను ప్రారంభించింది

ఆర్టెమిస్ II ఏప్రిల్ 1, 2026న ప్రయోగించబడింది; చంద్రుని వద్దకు తిరిగి మానవులను పంపే ఆర్టెమిస్ కార్యక్రమం కింద NASA చేపట్టిన మొట్టమొదటి మానవ సహిత యాత్ర ఇదే.

మిషన్ లక్ష్యం:

దీర్ఘ అంతరిక్షంలో ఓరియన్ అంతరిక్ష నౌక వ్యవస్థలను పరీక్షించడమే ప్రధాన లక్ష్యం; ఇందులో కింది అంశాలు ఉన్నాయి:

• ప్రాణ రక్షణ వ్యవస్థలు
• నావిగేషన్
• సిబ్బంది కార్యకలాపాలు

ఈ యాత్ర చంద్రునిపై దిగదు, కానీ భవిష్యత్ చంద్ర యాత్రలకు సన్నాహాలు చేస్తుంది.

మిషన్ వివరాలు:

• వ్యవధి – సుమారు 10 రోజులు
• స్వేచ్ఛా తిరుగు ప్రయాణ పథం (చంద్రుని చుట్టూ తిరిగి సురక్షితంగా తిరిగి వస్తుంది)
• ప్రయోగ వాహనం – అంతరిక్ష ప్రయోగ వ్యవస్థ (SLS)

ఈ అంతరిక్ష నౌక 1972 తర్వాత ఏ మానవుడూ వెళ్లనంత దూరం ప్రయాణించి, చంద్రుని అవతలి వైపు పరిభ్రమించి, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో తిరిగి వస్తుంది.

NCERTకి 'డీమ్డ్ టు బి యూనివర్సిటీ' హోదా మంజూరు

విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ, జాతీయ విద్యా పరిశోధన మరియు శిక్షణ మండలికి "డీమ్డ్ టు బి యూనివర్సిటీ" హోదాను మంజూరు చేసింది, తద్వారా అది విద్యా కార్యక్రమాలను అందించడానికి మరియు డిగ్రీలను ప్రదానం చేయడానికి వీలు కల్పించింది.

• ఈ హోదా జనవరి 2026లో విశ్వవిద్యాలయ నిధుల సంఘం (UGC) ద్వారా ఆమోదించబడి, మార్చి 30, 2026న అధికారికంగా తెలియజేయబడింది.
• ఈ హోదా NCERTకి, దాని ఆరు ప్రాంతీయ సంస్థలతో పాటు వర్తిస్తుంది.

కొత్త సామర్థ్యాలు:

NCERT ఇప్పుడు వీటిని చేయగలదు:

• డిగ్రీ మరియు డిప్లొమా కార్యక్రమాలను అందిస్తాయి.
• పరిశోధన మరియు PhD కార్యక్రమాలను ప్రారంభించడం
• వినూత్న విద్యా కోర్సులను ప్రవేశపెట్టడం

సూక్ష్మ సేద్యంలో ఏపీ ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది.

సూక్ష్మ సేద్యంలో (బిందు మరియు తుంపర సేద్యం) ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలోనే ప్రథమ స్థానాన్ని కైవసం చేసుకుంది. జాతీయ స్థాయిలో ఈ రాష్ట్రం ఈ ఘనతను సాధించింది.

2025–26లో పురోగతి:

2025–26 సంవత్సరంలో, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 3.15 లక్షల ఎకరాలను సూక్ష్మ సేద్యం పరిధిలోకి తీసుకువచ్చారు.

• 1,08,143 మంది రైతులు రాయితీలు పొంది లబ్ధి పొందారు.
• గుజరాత్ (2.69 లక్షల ఎకరాలు), మహారాష్ట్ర (2.62 లక్షల ఎకరాలు) మరియు రాజస్థాన్ (2.42 లక్షల ఎకరాలు) ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కంటే దిగువ స్థానాల్లో నిలిచాయి.

సూక్ష్మ సేద్యం పరిధిలోకి వచ్చే పంటలు:

టమాటా, మిరప, అరటి, కాకర, ఉల్లి, బొప్పాయి, పత్తి, పొగాకు, చెరకు, పసుపు, ఆయిల్ పామ్, మొక్కజొన్న మరియు ఇతర పంటలు.

సబ్సిడీ నిర్మాణం:

• SC & ST రైతులకు: కేంద్ర ప్రభుత్వం 55% రాయితీ, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 45% రాయితీని అందించి, మొత్తం 100% సబ్సిడీ అందిస్తున్నాయి.
• చిన్న రైతులు: కేంద్రం 55% సమకూరుస్తుంది, రాష్ట్రం 35% అందిస్తుంది — మొత్తంగా ఇది 90% అవుతుంది.
• ఇతర రైతులు: కేంద్రం 45% ఇస్తుంది, రాష్ట్రం దానికి అదనంగా జోడించి మొత్తం 90%కి చేర్చుతుంది.

'స్వచ్ఛ సంస్థ'కు స్కాచ్ అవార్డు

'స్వచ్ఛ సంస్థ' (Clean Institution) 2025 సంవత్సరానికి గాను ప్రతిష్టాత్మకమైన 'స్కాచ్ అవార్డు'తో సత్కరించబడింది. ఆ సంస్థ అధిపతి ఢిల్లీలో ఈ అవార్డును స్వీకరించారు.

భారత సముద్ర ఆహార ఎగుమతులు ₹62,000 కోట్లు దాటాయి.

భారతదేశ మత్స్య రంగం ఎగుమతులు, ఉపాధి మరియు ఆహార భద్రతకు ఒక ప్రధాన చోదక శక్తిగా అవతరించింది; సముద్ర ఆహార ఎగుమతులు 2024–25లో ₹62,408 కోట్లకు చేరుకుని, గత కొన్నేళ్లుగా బలమైన వృద్ధిని కనబరిచాయి.

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆక్వాకల్చర్ ఉత్పత్తిలో భారతదేశం రెండవ అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారు (చైనా అతిపెద్ద ఆక్వా ఉత్పత్తిదారు).
• ప్రపంచ చేపల ఉత్పత్తిలో సుమారు 8% వాటాను కలిగి ఉంది.
• చేపల ఉత్పత్తి 141.64 లక్షల టన్నుల నుండి (2019–20) 197.75 లక్షల టన్నులకు (2024–25) పెరిగింది.

ఎగుమతి పనితీరు:

• సముద్ర ఆహార ఎగుమతులు ఏటా సుమారు 7% వృద్ధి చెందాయి.
• ప్రధాన ఆక్వా ఎగుమతి – ఘనీభవించిన రొయ్యలు (₹43,334 కోట్లు)
• ఎగుమతి గమ్యస్థానాలు – 130 దేశాలు
• అతిపెద్ద మార్కెట్ – USA (36.42%)

ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు

ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) కింద:

• ఆక్వాకల్చర్ విస్తరణ
• అధిక విలువ కలిగిన జాతుల (ట్యూనా, సీబాస్, రొయ్యలు మొదలైనవి) పెంపకం ప్రోత్సాహం
• కోల్డ్ చైన్ మరియు మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం

సంస్కరణలు మరియు మెరుగుదలలు

• శానిటరీ దిగుమతి అనుమతి (SIP) డిజిటలీకరణ – ఆమోద సమయం 72 గంటలకు తగ్గించబడింది.
• సముద్ర క్షీరదాల రక్షణ చట్టం (MMPA) వంటి ప్రపంచ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా నడుచుకోవడం
• సుస్థిర చేపల వేట కోసం తాబేళ్లను మినహాయించే పరికరాల (TEDs) వినియోగం