కరెంట్ అఫైర్స్ 26 జనవరి 2026

గవర్నర్ల వాకౌట్లు మరియు రాజ్యాంగ పరిమితులు

కర్ణాటక, తమిళనాడు మరియు కేరళ రాష్ట్రాల శాసనసభల ప్రారంభ సమావేశాల సందర్భంగా గవర్నర్లు ఇటీవల సభల నుండి వాకౌట్ చేయడం, గవర్నర్ల అధికారాల పాత్ర, విచక్షణ మరియు పరిమితులపై రాజ్యాంగపరమైన చర్చకు దారితీసింది. ఈ సంఘటనలు గవర్నర్లు తమ ప్రసంగంలోని కొన్ని భాగాలను ఎంపిక చేసుకుని చదవడం లేదా చదవడానికి నిరాకరించడం వల్ల జరిగాయి. రాజ్యాంగం ప్రకారం, ఈ ప్రసంగం ఎన్నికైన రాష్ట్ర మంత్రివర్గం యొక్క విధానాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 176(1) ప్రకారం, ప్రతి సంవత్సరం మొదటి సమావేశం ప్రారంభంలో గవర్నర్ శాసనసభను ఉద్దేశించి ప్రసంగించాలి. ఈ ప్రసంగం మంత్రిమండలి సహాయం మరియు సలహా మేరకు జరుగుతుంది కాబట్టి, దానిని మార్చడానికి, వదిలివేయడానికి లేదా నిలిపివేయడానికి గవర్నర్‌కు ఎలాంటి విచక్షణాధికారం లేదని రాజ్యాంగ నిపుణులు మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వాదిస్తున్నాయి.

సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పులు:

• షంషేర్ సింగ్ వర్సెస్ పంజాబ్ రాష్ట్రం (1974)
• నబమ్ రెబియా కేసు (2016)
• తమిళనాడు గవర్నర్ కేసు

గవర్నర్లు స్పష్టంగా నిర్వచించబడిన విచక్షణాధికార రంగాలలో తప్ప (ఉదాహరణకు, ఆర్టికల్ 356 నివేదికలు, ముఖ్యమంత్రి నియామకం, బిల్లులకు ఆమోదం), ఎన్నికైన ప్రభుత్వం నుండి స్వతంత్రంగా వ్యవహరించలేరని నిలకడగా పేర్కొంది.

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్, రాజ్యాంగ పరిషత్ చర్చల సమయంలో, గవర్నర్ ఒక రాజకీయ అధికారి కాదని, మొత్తం ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే రాజ్యాంగ అధిపతి అని చెప్పారు. రాజ్యాంగ పరిమితులను దాటి ఏమాత్రం వ్యవహరించినా అది పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలహీనపరచడంగా పరిగణించబడుతుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పండుగ

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని అరసవల్లిలో ఉన్న శ్రీ సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయంలో రథసప్తమిని మూడు రోజుల పాటు రాష్ట్ర పండుగగా ప్రకటించింది.

16వ జాతీయ ఓటర్ల దినోత్సవం – జనవరి 25

భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) 2026 జనవరి 25న న్యూఢిల్లీలో 16వ జాతీయ ఓటర్ల దినోత్సవాన్ని (NVD) జరుపుకోనుంది. NVD-2026 యొక్క థీమ్ “నా భారతదేశం, నా ఓటు”, దాని ట్యాగ్‌లైన్ “భారత ప్రజాస్వామ్యానికి గుండెకాయ పౌరుడే”.

పంచమ్ (పంచాయతీ సహాయం మరియు సందేశ చాట్‌బాట్)

పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ 25 జనవరి 2026న న్యూఢిల్లీలో ఒక సన్మాన కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించనుంది. కర్తవ్యపథ్‌లో జరిగే 2026 గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌కు ప్రత్యేక అతిథులుగా ఆహ్వానించబడిన ఎన్నికైన పంచాయతీ ప్రతినిధులను ఈ సందర్భంగా సత్కరిస్తారు. కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన పథకాలలో సంపూర్ణత సాధించినందుకు మరియు వికసిత భారత్ కోసం క్షేత్రస్థాయిలో చేసిన కృషికి సుమారు 240 మంది పంచాయతీ నాయకులను—సర్పంచులు, ముఖియాలు, గ్రామ ప్రధానులు మరియు బ్లాక్/జిల్లా పంచాయతీ అధ్యక్షులతో సహా గుర్తిస్తున్నారు.

ఈ కార్యక్రమానికి కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ శాఖ సహాయ మంత్రి ప్రొఫెసర్ ఎస్. పి. సింగ్ బఘేల్ అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా యూనిసెఫ్‌తో కలిసి అభివృద్ధి చేసిన పంచమ్ (పంచాయతీ సహాయం మరియు సందేశ చాట్‌బాట్), గ్రామోదయ సంకల్ప్ 17వ సంచిక మరియు పెసా పనితీరు మరియు అమలు ర్యాంక్ సూచికలతో సహా అనేక కీలక కార్యక్రమాలు మరియు ప్రచురణలను కూడా ప్రారంభించనున్నారు. గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌లో మంత్రిత్వ శాఖ శకటం “స్వామిత్వ పథకం: ఆత్మనిర్భర్ పంచాయతీ నుండి సమృద్ధ మరియు ఆత్మనిర్భర్ భారత్” అనే థీమ్‌తో ఉంటుంది.

త్రిపురలో ₹80 కోట్ల అగర్‌వుడ్ వాల్యూ చైన్ అభివృద్ధి పథకం ప్రారంభం

ఈశాన్య ప్రాంత అభివృద్ధి (డోనర్) కేంద్ర మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా త్రిపురలోని నార్త్ ఫుల్కాబారిలో ₹80 కోట్ల అగర్‌వుడ్ విలువ గొలుసు అభివృద్ధి పథకానికి శంకుస్థాపన చేశారు. సాగు నుండి ప్రపంచ మార్కెటింగ్ వరకు మొత్తం అగర్‌వుడ్ పర్యావరణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ఈ పథకం లక్ష్యం.

ఆర్ బి ఐ నివేదిక: భారతదేశంలో జనాభా పరివర్తన

"రాష్ట్ర ఆర్థికాలు: బడ్జెట్ల అధ్యయనం 2025–26 - భారతదేశంలో జనాభా పరివర్తన" అనే శీర్షికతో ఇటీవల రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నివేదిక అనేక భారతీయ రాష్ట్రాలలో వేగంగా వృద్ధాప్య ధోరణిని హైలైట్ చేస్తుంది.

నివేదిక ప్రకారం:

• కేరళ 2036 నాటికి 60 ఏళ్లు పైబడిన జనాభాలో 22.8% మంది ఉంటారు, ఇది భారతదేశంలో అత్యంత వృద్ధులైన రాష్ట్రంగా మారుతుంది.
• తమిళనాడు 2026 నాటికి వృద్ధాప్య వర్గంలోకి ప్రవేశిస్తుందని, దాని జనాభాలో 15.8% మంది 60 ఏళ్లు పైబడిన వారు ఉంటారని అంచనా.
• ఒక రాష్ట్రం దాని జనాభాలో 15% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది 60 ఏళ్లు పైబడిన వారు అయితే దానిని వృద్ధాప్యంగా వర్గీకరిస్తారు.
• కేరళ యొక్క పని చేసే వయస్సు జనాభా (15–64 సంవత్సరాలు) క్రమంగా తగ్గుతుందని అంచనా వేయబడింది, ఇది దాని జనాభా డివిడెండ్ యొక్క ప్రారంభ ముగింపును సూచిస్తుంది.
• వృద్ధాప్య రాష్ట్రాలు ఉపాధి కల్పన నుండి వృద్ధాప్య మద్దతు వ్యవస్థలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ ఆర్థిక సంస్కరణలు మరియు నివారణ ఆరోగ్య సంరక్షణకు విధాన దృష్టిని మార్చాలని RBI సిఫార్సు చేసింది.

కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు ఆరోగ్యకరమైన వృద్ధాప్యం, వృద్ధుల సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు వృద్ధ కార్మికుల ఉత్పాదకతపై దృష్టి సారించి "సిల్వర్ ఎకానమీ ను" నిర్మించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ నివేదిక చెబుతుంది.

స్కిజోఫ్రెనియా మరియు ఎముక ఆరోగ్యం మధ్య ఉమ్మడి DNA సంబంధాలను జన్యు అధ్యయనం కనుగొంది

ఒక పెద్ద అంతర్జాతీయ జన్యు అధ్యయనం స్కిజోఫ్రెనియా మరియు ఆస్టియోపోరోసిస్ సంబంధిత లక్షణాల మధ్య ఉమ్మడి జన్యు నమూనాలను కనుగొంది, ఇది మానసిక ఆరోగ్యం మరియు ఎముక ఆరోగ్యం మధ్య జీవసంబంధమైన అతివ్యాప్తిని సూచిస్తుంది. ఈ అధ్యయనం 5 లక్షలకు పైగా వ్యక్తుల నుండి జన్యు డేటాను విశ్లేషించింది మరియు చైనాలోని టియాంజిన్ మెడికల్ యూనివర్శిటీ జనరల్ హాస్పిటల్ పరిశోధకుల నేతృత్వంలో జరిగింది. బలమైన జన్యు అతివ్యాప్తి మడమ ఎముక బలంతో ముడిపడి ఉందని, ఇతర అస్థిపంజర ప్రదేశాలు బలహీనమైన సంబంధాలను చూపించాయని పరిశోధనలు చూపించాయి.

ఫరెవర్ కెమికల్స్

ఫరెవర్ కెమికల్స్ అనేవి PFAS అని పిలువబడే మానవ నిర్మిత రసాయనాల సమూహం, ఇవి ప్రకృతిలో లేదా మానవ శరీరంలో సులభంగా విచ్ఛిన్నం కావు. అవి పర్యావరణం, నీరు, ఆహారం మరియు రక్తంలో చాలా సంవత్సరాలు ఉంటాయి కాబట్టి, వాటిని "ఫరెవర్ కెమికల్స్" అని పిలుస్తారు. ఈ రసాయనాలను సాధారణంగా నాన్-స్టిక్ వంట సామాగ్రి, జలనిరోధక దుస్తులు, ఆహార ప్యాకేజింగ్, అగ్నిమాపక నురుగులు మరియు పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులలో ఉపయోగిస్తారు. కాలక్రమేణా, PFAS శరీరంలో పేరుకుపోతుంది మరియు ఆరోగ్య సమస్యలను కలిగిస్తుంది, అందుకే వాటి వాడకం పెరుగుతోంది అనేది తీవ్రమైన ఆందోళన కలిగిస్తుంది.

అయితే, ఇటీవలి శాస్త్రీయ అధ్యయనంలో పరీక్షించబడిన 68% మందిలో కొత్త ప్రత్యామ్నాయ PFAS రసాయనాలు, ముఖ్యంగా 9Cl-PF3ONS, మరొక సమ్మేళనం, Cl-PFNPA, ఇది మొదటిసారిగా మానవ రక్తంలో గుర్తించబడింది.

మాతాబరి టూరిజం సర్క్యూట్

కేంద్ర ఈశాన్య ప్రాంత అభివృద్ధి (DoNER) మరియు కమ్యూనికేషన్ల మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా త్రిపురలోని డంబర్ సరస్సు వద్ద ₹450 కోట్లతో మాతాబరి టూరిజం సర్క్యూట్‌కు పునాది వేశారు, ఇది ఈశాన్య ప్రాంతంలో పర్యావరణ పర్యాటకం మరియు ఆధ్యాత్మిక పర్యాటకానికి ఒక ప్రధాన ప్రోత్సాహాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ ప్రాజెక్ట్ త్రిపుర సుందరి ఆలయం, చబిమురా రాతి శిల్పాలు మరియు డంబర్ సరస్సు వంటి కీలక ఆకర్షణలను ఏకీకృతం చేస్తుంది, త్రిపురను ఆధ్యాత్మిక మరియు పర్యావరణ పర్యాటకానికి ప్రపంచ గమ్యస్థానంగా ఉంచుతుంది. మొత్తం ఖర్చులో, ₹276 కోట్లను DONER మంత్రిత్వ శాఖ నిధులు సమకూరుస్తోంది.

వ్యూహాత్మక ఆస్తి కేటాయింపు మరియు రిస్క్ గవర్నెన్స్ కమిటీ

జాతీయ పెన్షన్ వ్యవస్థ (NPS) యొక్క పెట్టుబడి చట్రాన్ని సమీక్షించడానికి మరియు ఆధునీకరించడానికి పెన్షన్ ఫండ్ రెగ్యులేటరీ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (PFRDA) వ్యూహాత్మక ఆస్తి కేటాయింపు మరియు రిస్క్ గవర్నెన్స్ (SAARG) అనే ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.

ఆపరేషన్ సహ్యాద్రి చెక్‌మేట్

"ఆపరేషన్ సహ్యాద్రి చెక్‌మేట్" అనే ప్రత్యేక ఆపరేషన్ కింద డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ రెవెన్యూ ఇంటెలిజెన్స్ (DRI) సహ్యాద్రి శ్రేణులలోని ఒక రహస్య మొబైల్ మెఫెడ్రోన్ తయారీ ప్రయోగశాలను విజయవంతంగా కూల్చివేసింది.

లేపాక్షి హస్తకళలకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు లభించింది

భారతదేశ గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా సింగపూర్‌లోని భారత హైకమిషన్ ప్రత్యేకంగా క్యూరేటెడ్ లేపాక్షి బహుమతి పెట్టెలను ప్రదర్శించాలని నిర్ణయించడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని లేపాక్షి హస్తకళలకు తాజా అంతర్జాతీయ గుర్తింపు లభించింది. తోలు బొమ్మలాట, ఏనుగు ఆకారపు సామాను ట్యాగ్‌లు మరియు చేతితో చిత్రించిన ఏనుగు నేపథ్య కోస్టర్‌లు వంటి సాంప్రదాయ ఆంధ్రప్రదేశ్ చేతిపనులను ప్రదర్శించే 400 గిఫ్ట్ బాక్స్‌ల కోసం ఆర్డర్ ఇవ్వబడింది.

ఈ కమిటీకి మోర్గాన్ స్టాన్లీ ఇండియా మాజీ కంట్రీ హెడ్ మరియు CEO శ్రీ నారాయణ్ రామచంద్రన్ అధ్యక్షత వహిస్తారు మరియు మూలధన మార్కెట్లు, ఆస్తి నిర్వహణ మరియు సెక్యూరిటీల చట్టం నుండి తొమ్మిది మంది ప్రముఖ నిపుణులు ఉన్నారు.

జీవన్ రక్షా పతక పురస్కారాల శ్రేణి – 2025

ప్రాణాలను కాపాడటంలో ప్రదర్శించిన విశిష్ట ధైర్యసాహసాలు మరియు మానవతా చర్యలకు గాను 30 మంది వ్యక్తులకు జీవన్ రక్షా పతక పురస్కారాల శ్రేణి – 2025ను ప్రదానం చేయడానికి భారత రాష్ట్రపతి ఆమోదం తెలిపారు. అవార్డు గ్రహీతలలో, ప్రాణరక్షణ ప్రయత్నాలలో చేసిన అత్యున్నత త్యాగాన్ని గుర్తించి ఆరుగురికి మరణానంతరం ఈ గౌరవాలు ప్రదానం చేయబడ్డాయి.

ఈ అవార్డులను మూడు విభాగాలలో అందజేస్తారు:

• సర్వోత్తమ్ జీవన్ రక్షా పతక్
• ఉత్తమ్ జీవన్ రక్షా పతక్
• జీవన్ రక్షా పతక్

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి నేతల మధు మరియు పోట్లూరి కృష్ణాజనేయులు జీవన్ రక్షా పతక గ్రహీతలలో ఉన్నారు.

పద్మ అవార్డులు – 2026

భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలలో ఒకటైన పద్మ అవార్డులను ప్రతి సంవత్సరం మూడు విభాగాలలో — పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్ మరియు పద్మశ్రీ — కళలు, సాహిత్యం, విద్య, విజ్ఞాన శాస్త్రం, వైద్యం, సామాజిక సేవ, ప్రజా వ్యవహారాలు, క్రీడలు, వాణిజ్యం మరియు పరిశ్రమలు, పౌర సేవ వంటి వివిధ రంగాలలో విశిష్ట సేవను గుర్తించి ప్రదానం చేస్తారు.

• పద్మ విభూషణ్: అసాధారణ మరియు విశిష్ట సేవ
• పద్మ భూషణ్: ఉన్నత స్థాయి విశిష్ట సేవ
• పద్మశ్రీ: ఏ రంగంలోనైనా విశిష్ట సేవ

ఈ అవార్డులను ప్రతి సంవత్సరం గణతంత్ర దినోత్సవం నాడు ప్రకటిస్తారు మరియు సాధారణంగా మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగే ఉత్సవ కార్యక్రమాలలో భారత రాష్ట్రపతి వీటిని ప్రదానం చేస్తారు. పద్మ అవార్డులు 2026 కోసం, భారత రాష్ట్రపతి 131 అవార్డులకు ఆమోదం తెలిపారు, వాటిలో:

• పద్మ విభూషణ్ (5)
• పద్మ భూషణ్ (13)
• పద్మ శ్రీ (113)

ఈ జాబితాలో 19 మంది మహిళా అవార్డు గ్రహీతలు, 6 మంది విదేశీ/ఎన్ఆర్ఐ/పిఐఓ/ఓసిఐ గ్రహీతలు మరియు 16 మరణానంతర అవార్డులు ఉన్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతలు (2026)

• శ్రీ గద్దె బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్ – కళలు
• శ్రీ గరిమెళ్ల బాలకృష్ణ ప్రసాద్ (మరణానంతరం) – కళలు
• శ్రీ మగంటి మురళి మోహన్ – కళలు
• శ్రీ వెంపటి కుటుంబ శాస్త్రి – సాహిత్యం మరియు విద్య

తెలంగాణ నుండి పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతలు (2026)

• శ్రీమతి దీపికా రెడ్డి – కళ
• శ్రీ పాల్కొండ విజయ్ ఆనంద్ రెడ్డి - మెడిసిన్
• శ్రీ గూడూరు వెంకట్ రావు - వైద్యం
• శ్రీ చంద్రమౌళి గడ్డమణుగు - సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్
• శ్రీ కృష్ణమూర్తి బాలసుబ్రమణియన్ - సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్
• శ్రీ కుమారసామి తంగరాజ్ - సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్
• Shri Rama Reddy Mamidi (Posthumous) – Animal Husbandry

పద్మవిభూషణ్ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా (2026)

• Shri Dharmendra Singh Deol (Posthumous) – Art (Maharashtra)
• శ్రీ కె టి థామస్ - పబ్లిక్ అఫైర్స్ (కేరళ)
• శ్రీమతి N రాజం – కళ (ఉత్తర ప్రదేశ్)
• శ్రీ పి నారాయణన్ - సాహిత్యం మరియు విద్య (కేరళ)
• Shri V S Achuthanandhan (Posthumous) – Public Affairs (Kerala)

Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.