కరెంట్ అఫైర్స్ 26 డిసెంబర్ 2025

కీజాది నాగరికత

ఇటీవలి శాస్త్రీయ పరిశోధన దక్షిణ తమిళనాడులోని వైగై నది వెంబడి ఉన్న కీజాది వద్ద పురాతన స్థావరాన్ని వదిలివేయడం మరియు ఖననం చేయడం గురించి కొత్త అంతర్దృష్టులను అందించింది. అహ్మదాబాద్‌లోని ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ పరిశోధకులు నిర్వహించిన అధ్యయనం ప్రకారం, "పట్టణ-వంటి" స్థావరంలోని కొన్ని భాగాలు ప్రస్తుతానికి 1,155 సంవత్సరాల ముందు (సుమారుగా 9వ శతాబ్దం CE) అధిక శక్తి వరద సంఘటన ద్వారా పూడ్చివేయబడ్డాయి.

ఆప్టికల్లీ స్టిమ్యులేటెడ్ లూమినెన్సెన్స్ (OSL)

ఖనిజ ధాన్యాలు చివరిగా సూర్యరశ్మికి ఎప్పుడు గురయ్యాయో నిర్ణయించే సాంకేతికత అయిన ఆప్టికల్లీ స్టిమ్యులేటెడ్ లూమినెన్సెన్స్ (OSL) డేటింగ్‌ను పరిశోధకులు ఉపయోగించారు. ఇటుక నిర్మాణాల పైన ఉన్న ఇసుక, సిల్ట్ మరియు బంకమట్టి పొరలను డేటింగ్ చేయడం ద్వారా, ఇటుకలు నిర్మించబడినప్పుడు కాకుండా వరద అవక్షేపాలు స్థావరాన్ని కప్పినప్పుడు బృందం స్థాపించింది.

కీజాడి తవ్వకం ప్రదేశం అనేది సంగం యుగం నాటి స్థావరం, దీనిని భారత పురావస్తు సర్వే మరియు తమిళనాడు పురావస్తు శాఖ తవ్వుతున్నాయి. ఈ ప్రదేశం తమిళనాడులోని మధురైకి ఆగ్నేయంగా 12 కి.మీ దూరంలో, శివగంగై జిల్లాలోని కీజాడి పట్టణానికి సమీపంలో ఉంది.

ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో తుఫానులు

ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో తుఫానుల అలజడుల ఇటీవలి విశ్లేషణ - బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రం మరియు దాని పరిసర భూభాగాలను కవర్ చేస్తూ గత శతాబ్దంలో (1900–2025) ఈ ప్రాంతం యొక్క తుఫాను చక్రాన్ని పునర్నిర్మించిన నాలుగు ప్రధాన దీర్ఘకాలిక ధోరణులను హైలైట్ చేస్తుంది.

1. మొత్తం అలజడులలో మొత్తం క్షీణత: 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి తుఫాను అలజడులు బాగా పెరిగాయి, 1900ల మధ్యకాలంలో గరిష్ట స్థాయికి చేరుకున్నాయి మరియు తరువాత 1980లు–2000లలో గణనీయంగా తగ్గాయి.
2. బంగాళాఖాతం లో క్షీణత, అరేబియా సముద్రం లో పెరుగుదల: మొత్తం తుఫానులలో ఇటీవలి తగ్గుదల ప్రధానంగా చారిత్రాత్మకంగా అత్యంత చురుకైన బేసిన్ అయిన బంగాళాఖాత తుఫానులలో తగ్గుదల కనబడుతోంది. దీనికి విరుద్ధంగా, అరేబియా సముద్రంలో తుఫానుల సంఖ్య పెరిగింది, అయినప్పటికీ దాని బంగాళాఖాతం తో పోల్చుకుంటే అరేబియా సముద్రం లో తక్కువ తుఫానులు నమోదవవుతున్నాయి.
3. తక్కువ తుఫానులు, కానీ మరింత తీవ్రంగా: తుఫానుల యొక్క అధిక శాతం తీవ్రమైన తుఫానులు లేదా బలమైన వర్గాలుగా తీవ్రమవుతోంది. అరేబియా సముద్రంలో ఉద్భవించే తుఫానులు చాలా తీవ్రమైన లేదా తీవ్ర తీవ్రతకు చేరుకునే అవకాశం ఉంది దీనికి కారణం సముద్ర జలాలు వేగంగా వేడెక్కడం.
4. ఋతుపవనాలలో మార్పు: బంగాళాఖాతంలో తుఫాను కార్యకలాపాలు జూలై-సెప్టెంబర్ విండోకు బదులుగా రుతుపవనాల తర్వాత నెలల (అక్టోబర్-డిసెంబర్) వైపు మారుతున్నాయి.

బ్యూరో ఆఫ్ పోర్ట్ సెక్యూరిటీ (BoPS)

కేంద్ర ప్రభుత్వం బ్యూరో ఆఫ్ పోర్ట్ సెక్యూరిటీ (BoPS)ను మర్చంట్ షిప్పింగ్ చట్టం, 2025లోని సెక్షన్ 13 ప్రకారం ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థగా ఏర్పాటు చేసింది. BoPS ఓడరేవులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది మరియు ఇది బ్యూరో ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ సెక్యూరిటీ నమూనాను పోలి ఉంటుంది.

BoPS ఎందుకు సృష్టించబడింది??

భారతదేశ తీరప్రాంత మరియు ఓడరేవు భద్రతా బాధ్యతలు గతంలో ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్, సెంట్రల్ ఇండస్ట్రియల్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్ (CISF), స్టేట్ మారిటైమ్ పోలీస్ మరియు నేవీ వంటి బహుళ సంస్థల మధ్య పంపిణీ చేయబడ్డాయి. ఈ బహుళ-ఏజెన్సీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ తరచుగా సమన్వయ సవాళ్లకు మరియు సంభావ్య భద్రతా అంతరాలకు దారితీసింది. పోర్ట్ మరియు షిప్ భద్రత యొక్క నియంత్రణ పర్యవేక్షణ మరియు సమన్వయం కోసం BoPS ఒకే నోడల్ అథారిటీగా పనిచేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

BoPS యొక్క కీలక పాత్రలు మరియు విధులు:

• ఓడలు మరియు ఓడరేవు సౌకర్యాల భద్రతపై నియంత్రణ పర్యవేక్షణ
• అంతర్జాతీయ ఓడ మరియు ఓడరేవు సౌకర్యాల భద్రతా కోడ్ (ISPS కోడ్) వంటి అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల అమలు
• సముద్ర ఉగ్రవాదం, ఆయుధాలు మరియు మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, మానవ అక్రమ రవాణా, అక్రమ వలస, పైరసీ మరియు వేట వంటి ముప్పులను పరిష్కరించడం
• పోర్ట్ IT మరియు డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలను రక్షించడానికి అంకితమైన సైబర్ భద్రతా విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయడం
• జాతీయ సైబర్ భద్రతా సంస్థలతో నిఘా భాగస్వామ్యం మరియు సమన్వయాన్ని సులభతరం చేయడం
• భద్రతా ప్రణాళికలు, అంచనాలు మరియు శిక్షణను సిద్ధం చేయడానికి CISFను గుర్తింపు పొందిన భద్రతా సంస్థగా నియమించడం

మారిటైం కాంటెక్స్ట్

భారతదేశ సముద్ర రంగం వేగంగా విస్తరించింది, కార్గో పరిమాణం 974 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల (2014) నుండి 1,594 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు (2025) పెరిగింది, ఓడరేవుల సామర్థ్యం 57% వృద్ధి చెందింది మరియు అంతర్గత జలమార్గాల ద్వారా రవాణా అయ్యే సరుకు ఎనిమిది రెట్లు పెరిగింది. ఈ BoPS, సురక్షితమైన మరియు ప్రపంచ స్థాయి ఓడరేవు మౌలిక సదుపాయాలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే మారిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030కి అనుగుణంగా ఉంది.

భారత రాజ్యాంగం సంతాలీ భాషలో విడుదల

భారత రాష్ట్రపతి 2025 డిసెంబర్ 25న భారత రాజ్యాంగాన్ని సంతాలీ భాషలో విడుదల చేశారు. రాజ్యాంగం యొక్క సంతాలీ వెర్షన్ ఓల్ చికీ లిపిలో ప్రచురించబడింది, ఇది సంతాలీ మాట్లాడే ప్రజలు రాజ్యాంగాన్ని తమ మాతృభాషలో చదవడానికి మరియు అర్థం చేసుకోవడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. 2025 సంవత్సరం ఓల్ చికీ లిపి శతాబ్ది ఉత్సవాలను సూచిస్తుంది.

సంతాలీ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రాచీనమైన, సజీవంగా ఉన్న గిరిజన భాషలలో ఒకటి మరియు ఇది జార్ఖండ్, ఒడిశా, పశ్చిమ బెంగాల్ మరియు బీహార్‌లలో విస్తృతంగా మాట్లాడబడుతుంది. దీనిని 2003 నాటి 92వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్‌లో చేర్చారు.

గమనిక:

భారత రాజ్యాంగం వాస్తవానికి ఆంగ్లంలో ఆమోదించబడింది. తరువాత, ఆర్టికల్ 394A ప్రకారం ఒక అధికారిక హిందీ వెర్షన్ ఆమోదించబడింది. ప్రస్తుతం, భారత రాజ్యాంగం ఎనిమిదవ షెడ్యూల్‌లో జాబితా చేయబడిన మొత్తం 22 భాషలలోకి అనువదించబడి విడుదల చేయబడింది. ఈ వెర్షన్లు ప్రజల అవగాహన మరియు అందుబాటు కోసం ఉద్దేశించబడ్డాయి, మరియు ఇవి న్యాయపరమైన వ్యాఖ్యానం కోసం కాదు.

లక్నోలో రాష్ట్ర ప్రేరణ స్థల్ ప్రారంభం

భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి జీవితం, ఆదర్శాలు మరియు దేశ నిర్మాణానికి ఆయన చేసిన సేవలను గౌరవిస్తూ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నోలో రాష్ట్ర ప్రేరణ స్థల్‌ను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రారంభోత్సవం డిసెంబర్ 25న జరుపుకునే అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 101వ జయంతి సందర్భంగా జరిగింది.

డిసెంబర్ 25 మదన్ మోహన్ మాలవ్య మరియు మహారాజా బిజ్లీ పాసిల జయంతి కూడా అని ప్రధాని నొక్కి చెప్పారు, భారతదేశ గుర్తింపు, ఐక్యత మరియు సమ్మిళిత పాలనను పరిరక్షించడంలో వారి పాత్రకు నివాళులర్పించారు.

రాష్ట్ర ప్రేరణ స్థలంలో ఈ క్రింది వారి విగ్రహాలు ఉన్నాయి:

• శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ
• దీన్‌దయాళ్ ఉపాధ్యాయ
• అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి

ఈ ప్రదేశం జాతీయ ఐక్యత, ఆత్మగౌరవం, అంత్యోదయ (చివరి వ్యక్తి యొక్క ఉద్ధరణ) మరియు సేవ యొక్క ఆదర్శాలను సూచిస్తుంది. ముఖ్యంగా, ఈ స్మారక చిహ్నం గతంలో పెద్ద చెత్త కుప్పగా పనిచేసిన భూమిపై నిర్మించబడింది, ఇప్పుడు ఆధునిక ప్రేరణా స్థలంగా రూపాంతరం చెందింది.

ప్రధానమంత్రి ప్రసంగం:

• అంత్యోదయ మరియు సంతృప్త ఆధారిత సంక్షేమానికి ప్రభుత్వ నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించారు
• మౌలిక సదుపాయాలు, సామాజిక భద్రత, రక్షణ తయారీ మరియు డిజిటల్ పాలనలో సాధించిన విజయాలను హైలైట్ చేశారు
• జాతీయ సమైక్యతలో శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ మరియు టెలికాం సంస్కరణలు, రోడ్డు కనెక్టివిటీ మరియు సుపరిపాలనలో అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి వంటి నాయకుల పాత్రను గుర్తుచేసుకున్నారు
• ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు, రక్షణ కారిడార్లు, మొబైల్ తయారీ మరియు పర్యాటక రంగానికి కేంద్రంగా ఉత్తరప్రదేశ్ రూపాంతరం చెందడాన్ని చెప్పారు

ప్రముఖ భారతీయ నాయకులు & వారి స్మారక స్థలాలు

2026 నుండి కింబర్లీ ప్రక్రియకు భారతదేశం అధ్యక్షత వహించనుంది

కింబర్లీ ప్రక్రియ (KP) ప్లీనరీ, 2026 జనవరి 1 నుండి కింబర్లీ ప్రక్రియ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టడానికి భారతదేశాన్ని ఎంపిక చేసింది. దీనికి ముందు, భారతదేశం 2025 డిసెంబర్ 25 నుండి ఉపాధ్యక్షురాలిగా వ్యవహరిస్తుంది. కింబర్లీ ప్రక్రియకు నాయకత్వం వహించే బాధ్యత భారతదేశానికి అప్పగించడం ఇది మూడవసారి.

కింబర్లీ ప్రక్రియ అనేది ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ వజ్రాల పరిశ్రమ మరియు పౌర సమాజం పాలుపంచుకునే ఒక త్రైపాక్షిక కార్యక్రమం. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానాల ద్వారా గుర్తించబడినట్లుగా, ప్రభుత్వాలకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటాలకు నిధులు సమకూర్చడానికి తిరుగుబాటు సమూహాలు ఉపయోగించే వజ్రాల వ్యాపారాన్ని నిరోధించడం దీని లక్ష్యం. ఐక్యరాజ్యసమితి తీర్మానం ప్రకారం స్థాపించబడిన కింబర్లీ ప్రాసెస్ సర్టిఫికేషన్ స్కీమ్ (KPCS) 2003 జనవరి 1న అమల్లోకి వచ్చింది.

ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన 25 సంవత్సరాలు

ఈ సంవత్సరం ప్రధాన మంత్రి గ్రామ సడక్ యోజన (PMGSY) 25వ వార్షికోత్సవం, ఇది దేశం యొక్క గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు కనెక్టివిటీ ప్రయాణంలో ఒక ప్రధాన మైలురాయిని సూచిస్తుంది. గతంలో అనుసంధానం లేని గ్రామీణ ఆవాసాలకు అన్ని కాలాల్లోనూ ఉపయోగపడే రహదారి అనుసంధానాన్ని అందించాలనే లక్ష్యంతో ఈ కార్యక్రమం 2000 డిసెంబర్ 25న ప్రారంభించబడింది.

ఇప్పటివరకు సాధించిన కీలక విజయాలు (డిసెంబర్ 2025 నాటికి):

• 8,25,114 కి.మీ. గ్రామీణ రహదారులు మంజూరు చేయబడ్డాయి
• 7,87,520 కి.మీ. పూర్తయ్యాయి (సుమారు 95–96% భౌతిక పురోగతి)
• PMGSY–III: 1,22,393 కి.మీ. మంజూరు చేయబడ్డాయి; 1,01,623 కి.మీ. నిర్మాణం పూర్తయింది
• పీఎంజీఎస్‌వై–IV (2024–29):
  • 25,000 అనుసంధానం లేని ఆవాసాలకు అనుసంధానం కల్పించబడుతుంది
  • 62,500 కి.మీ. రహదారుల నిర్మాణం ప్రతిపాదించబడింది
  • మొత్తం కేటాయింపు: ₹70,125 కోట్లు

ఈ కార్యక్రమం బహుళ దశల ద్వారా అభివృద్ధి చెందింది:

• మొదటి దశ (2000): అర్హత కలిగిన ఆవాసాలకు సార్వత్రిక అన్ని వాతావరణ రహదారి అనుసంధానం
• రెండవ దశ (2013): ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన గ్రామీణ మార్గాల ఉన్నతీకరణ
• ఆర్‌సిపిఎల్‌డబ్ల్యుఈఏ (2016): వామపక్ష తీవ్రవాదం ప్రభావిత ప్రాంతాలలో రహదారి అనుసంధానం
• మూడవ దశ (2019): ప్రధాన గ్రామీణ అనుసంధానాలు మరియు ప్రధాన మార్గాలను బలోపేతం చేయడం
• నాల్గవ దశ (2024): 2011 జనాభా లెక్కల ప్రమాణాల ఆధారంగా చివరి మైలు అనుసంధానం

వీర్ బాల్ దివస్ – డిసెంబర్ 26

సిక్కు మతానికి చెందిన పదవ గురువు గురు గోవింద్ సింగ్ నలుగురు కుమారులైన సాహిబ్‌జాదాల అత్యున్నత త్యాగాన్ని గౌరవించటానికి ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 26న వీర్ బాల్ దివస్ జరుపుకుంటారు. 1705వ సంవత్సరంలో సిర్హింద్‌లో మొఘల్ అధికారులు మతం మారడానికి నిరాకరించినందుకు సజీవంగా గోడ కట్టి చంపిన సాహిబ్‌జాదా జోరావర్ సింగ్ మరియు సాహిబ్‌జాదా ఫతే సింగ్‌ల అమరవీరత్వాన్ని ఈ రోజు స్మరించుకుంటుంది. ఈ ఆచారాన్ని భారత ప్రభుత్వం 2022లో ప్రకటించింది.

Disclaimer: This article is prepared for competitive exam preparation using publicly available information.