జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (NSAP) భారతదేశంలో అత్యంత ముఖ్యమైన సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలలో ఒకటి, ఇది ఆగస్టు 15, 1995న ప్రారంభించబడింది. ఇది రాజ్యాంగంలోని రాష్ట్ర విధానం యొక్క ఆదేశిక సూత్రాలను (ఆర్టికల్ 41) నెరవేరుస్తుంది - వృద్ధాప్యం, వితంతువు లేదా వైకల్యం కారణంగా తమను తాము పోషించుకోలేని పౌరులకు సామాజిక భద్రతను కల్పిస్తుంది.

గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేసిన NSAP, బలహీన వర్గాలకు ఆర్థిక మరియు ఆహార భద్రతను అందిస్తుంది, బ్యాంకు ఖాతాల ద్వారా నేరుగా సహాయాన్ని బదిలీ చేస్తుంది. ఇది ప్రస్తుతం భారతదేశం అంతటా 3.09 కోట్లకు పైగా లబ్ధిదారులకు మద్దతు ఇస్తోంది.

NSAP 2025 యొక్క ముఖ్యాంశాలు

ఫీచర్	డీటైల్స్
ప్రారంభించబడిన తేదీ	15 ఆగష్టు 1995
అమలు చేస్తున్న మంత్రిత్వ శాఖ	గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ
మొత్తం లబ్ధిదారులు (2025)	3.09 కోట్లు
2925-26 బడ్జెట్	₹9,652 కోట్లు
చెల్లింపు విధానం	94% డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) ద్వారా
డిజిటైజేషన్	2.5 కోట్ల ఆధార్-లింక్డ్ ఖాతాలు
DLC ఆప్ ప్రారంభించిన తేదీ	జూలై 15, 2025 (డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికెట్ కోసం)

NSAP లక్ష్యం

ఈ క్రింది దారిద్య్రరేఖకు దిగువన ఉన్న (బిపిఎల్) కుటుంబాల పౌరులకు ప్రాథమిక స్థాయి సామాజిక భద్రతను అందించడం జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం యొక్క లక్ష్యం:

• వృద్దులు (60 ఏండ్లు నిండిన వారు)
• వితంతువులు (40–79 సంవత్సరాలు)
• వికలాంగులు (18–79 సంవత్సరాలు)
• తమ ప్రధాన జీవనాధారాన్ని కోల్పోయిన కుటుంబాలు

ఈ కార్యక్రమం భారతదేశంలోని అత్యంత దుర్బల పౌరులకు ఆర్థిక స్థిరత్వం, గౌరవం మరియు చేరికను నిర్ధారిస్తుంది.

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం యొక్క భాగాలు

NSAP ఐదు ప్రధాన ఉప పథకాలను కలిగి ఉంది, ప్రతి ఒక్కటి ఒక నిర్దిష్ట సామాజిక సమూహాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి.

సబ్ స్కీం	లబ్ధిదారులు	కేంద్ర సహాయం	వ్యాఖ్యలు
1. ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వృద్ధాప్య పెన్షన్ పథకం (IGNOAPS)	వృద్దులు (60+ పైబడినవారు)	నెలకు ₹200 (60–79 సంవత్సరాలు) / ₹500 (80+ సంవత్సరాలు)	రాష్ట్రాలు తమ సహాయం జోడించవచ్చు (₹50–₹5700)
2. ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వితంతు పెన్షన్ పథకం (IGNWPS)	వితంతువులు (40–79 సంవత్సరాలు)	నెలకు ₹300; 80+ సంవత్సరాలకు పైబడిన వారికి ₹500	వితంతువులకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
3. ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వికలాంగుల పెన్షన్ పథకం (IGNDPS)	తీవ్ర వైకల్యం (18–79 సంవత్సరాలు)	నెలకు ₹300; 80+ సంవత్సరాలకు పైబడిన వారికి ₹500	2024–25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ₹243.74 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
4. జాతీయ కుటుంబ ప్రయోజన పథకం (NFBS)	జీవనోపాధి కోల్పోతున్న బిపిఎల్ కుటుంబాలు (18–59 సంవత్సరాలు)	ఒకేసారి ₹20,000	తక్షణ ఆర్థిక ఉపశమనం కోసం
5. అన్నపూర్ణ పథకం	IGNOAPS కింద కవర్ కాని సీనియర్ సిటిజన్లు	నెలకు 10 కిలోల ఆహార ధాన్యాలు ఉచితం	ఆహార భద్రతను నిర్ధారిస్తుంది

2025–26 బడ్జెట్ కేటాయింపు (₹9,652 కోట్లు)

కంపోనెంట్	కేటాయింపు (₹ కోట్లు)
ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వృద్ధాప్య పెన్షన్ పథకం	6,645.90
ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వితంతు పెన్షన్ పథకం	2,026.99
జాతీయ కుటుంబ ప్రయోజన పథకం	659.00
ఇందిరా గాంధీ జాతీయ వైకల్య పెన్షన్ పథకం	290.00
అన్నపూర్ణ పథకం	10.00
నిర్వహణ విభాగం	20.11
మొత్తం	9,652.00

3 కోట్లకు పైగా లబ్ధిదారులకు కవరేజ్ ఉండేలా NSAP బడ్జెట్ గణనీయంగా పెరిగింది, ఇది భారతదేశం యొక్క సమ్మిళిత సామాజిక రక్షణకు పెరుగుతున్న నిబద్ధతను హైలైట్ చేస్తుంది.

అమలు మరియు పర్యవేక్షణ

• గ్రామ పంచాయతీలు మరియు మునిసిపాలిటీలు లబ్ధిదారుల ఎంపికను నిర్వహిస్తాయి.
• చెల్లింపు విధానం ఎక్కువగా (94%) DBT (ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ) ద్వారా జరుగుతుంది.
• రాష్ట్రాలు ఒక నోడల్ కార్యదర్శిని నియమిస్తాయి మరియు నోడల్ కార్యదర్శి పథకం పనితీరును పర్యవేక్షిస్తారు మరియు తప్పనిసరిగా ప్రభుత్వానికి త్రైమాసిక నివేదికలను సమర్పిస్తారు.
• టెక్నాలజీ ఇంటిగ్రేషన్: ఆధార్ ఆధారిత ప్రామాణీకరణ మరియు పబ్లిక్ ఫైనాన్షియల్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ (PFMS) మోసాలను నివారిస్తాయి.

డిజిటల్ సంస్కరణలు

జూలై 2025లో, మంత్రిత్వ శాఖ డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికేట్ (DLC) కోసం మొబైల్ యాప్‌ను ప్రారంభించింది, దీని వలన లబ్ధిదారులకు పెన్షన్ ధృవీకరణ కాగితం రహితంగా మరియు సులభతరం చేయబడింది.

NSAP ప్రభావం

కేటగిరీ	లబ్ధిదారులు (లక్షల్లో)
వృధాప్య పెన్షన్	221
వితంతు పెన్షన్	67
వికలాంగుల పెన్షన్	8.33
జాతీయ కుటుంబ ప్రయోజన పథకం	3.5
అన్నపూర్ణ పథకం	8.31
మొత్తం	309 లక్షలు (3.09 కోట్లు)

ఈ కార్యక్రమం 3 కోట్లకు పైగా పౌరులకు, ముఖ్యంగా వృద్ధులు మరియు వితంతువులకు జీవనాధారాన్ని అందిస్తుంది, ఆహారం, గౌరవం మరియు ఆర్థిక చేరికను అందిస్తుంది.

ఇటీవలి విజయాలు

• 2.5 కోట్ల ఆధార్-లింక్డ్ ఖాతాలు పారదర్శక బదిలీలను నిర్ధారిస్తాయి.
• పెన్షన్ పునరుద్ధరణను సులభతరం చేయడానికి డిజిటల్ లైఫ్ సర్టిఫికెట్ యాప్ ప్రారంభించబడింది.
• రాష్ట్రాలు కూడా ఈ పథకానికి నిధులు సమకూర్చాయి మరియు సగటు వృద్ధాప్య పెన్షన్‌ను నెలకు ₹1,100 కు పెంచాయి.
• రియల్-టైమ్ ప్రోగ్రెస్ ట్రాకింగ్ ద్వారా మెరుగైన జవాబుదారీతనం NSAP Portal.

NSAP ఎందుకు ముఖ్యమైనది

• భారతదేశంలోని వృద్ధులు, వితంతువులు మరియు వికలాంగులకు సాధికారత కల్పిస్తుంది.
• ప్రత్యక్ష బదిలీల ద్వారా ఆర్థిక చేరికను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• ఆధార్ ఆధారిత వ్యవస్థల ద్వారా లీకేజీలు మరియు అవినీతిని తగ్గిస్తుంది.
• భారతదేశం యొక్క సమ్మిళిత వృద్ధి మరియు సామాజిక న్యాయ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది.

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం పైన FAQs

ఫర్ ఆస్పిరంట్స్

పరీక్షా అభ్యర్థులకు, సామాజిక న్యాయం మరియు పాలన అంశాలకు జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమాన్ని అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఈ పథకం భారతదేశ సంక్షేమ రాజ్య దార్శనికతకు ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది, ప్రతి పౌరుడు - వయస్సు లేదా హోదాతో సంబంధం లేకుండా - ప్రాథమిక ఆర్థిక గౌరవం మరియు మద్దతు పొందేలా చూస్తుంది.