వీక్లీ కరెంట్ అఫైర్స్ (అక్టోబర్ 2026 - 2వ వారం)
1) అంతర్జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
రష్యా-నాటో మధ్య ఉద్రిక్తతలకు కేంద్ర బిందువుగా కాలినిన్‌గ్రాడ్
బాల్టిక్ సముద్రంపై రష్యాకు చెందిన అత్యంత పశ్చిమ ప్రాంతమైన కాలినిన్‌గ్రాడ్, రష్యా-నాటో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన నేపథ్యంలో ఒక ప్రధాన భౌగోళిక రాజకీయ ఘర్షణ కేంద్రంగా మారింది. 2026 అక్టోబర్ 1న, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, కలినిన్‌గ్రాడ్‌తో సహా రష్యా భూభాగంపై నేరుగా దాడి జరిగితే, తమ వద్ద ఉన్న అన్ని ఆయుధాలను ఉపయోగించవచ్చని హెచ్చరించారు. తాము ఒక రక్షణాత్మక కూటమి అని, తమ కార్యకలాపాల వల్ల రష్యా భూభాగానికి ఎలాంటి ముప్పు లేదని నాటో బదులిచ్చింది.
వ్యవసాయ పరిశోధనపై భారతదేశం-ఘనా అవగాహన ఒప్పందం
వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్య మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞాన బదిలీలో సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, అలాగే 'దక్షిణ-దక్షిణ సహకారం' మరియు భారత్-ఆఫ్రికా భాగస్వామ్యాన్ని పటిష్టం చేయడానికి, న్యూఢిల్లీలోని 'ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR)' మరియు ఘానా 'క్రాప్స్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (CSIR-CRI)' మధ్య భారత్ మరియు 'ఘానా' దేశాలు ఒక 'అవగాహన ఒప్పందం' (MoU)పై సంతకాలు చేశాయి. ఈ అవగాహన ఒప్పందం 'ఐదు సంవత్సరాల పాటు' అమలులో ఉంటుంది మరియు ఉమ్మడి పరిశోధన, శాస్త్రీయ మార్పిడులు, సామర్థ్య నిర్మాణం మరియు వ్యవసాయ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల వాణిజ్యీకరణ వంటి అంశాలను ఇది పరిధిలోకి తీసుకుంటుంది.
2) జాతీయ కరెంట్ అఫైర్స్
లడఖ్‌లోని 28 భౌగోళిక అంశాల పేర్లకు ప్రామాణికత కల్పించారు
భారత ప్రభుత్వం, లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంతో సంప్రదింపులు జరిపి, 'సర్వే ఆఫ్ ఇండియా' (SoI) అధికారిక పటంలో 28 ప్రదేశాలు మరియు భౌగోళిక అంశాలను ప్రామాణిక పేర్లతో అధికారికంగా గుర్తించింది. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ అక్టోబర్ 2, 2026న ఈ విషయాన్ని ప్రకటించింది. ఈ భౌగోళిక అంశాలను కచ్చితంగా గుర్తించడం మరియు వాటికి ప్రామాణికమైన గుర్తింపును కల్పించడం దీని లక్ష్యం.
| ప్రదేశం | రకం | నోట్ |
|---|---|---|
| గోగ్రా | భూభాగం | తూర్పు లడఖ్‌లో భారత్-చైనా సరిహద్దు ఉద్రిక్తత |
| వేడి నీటి బుగ్గ | జలవనరు | భారత్-చైనా సరిహద్దు ఘర్షణ ప్రాంతం |
| డెహ్రా కంపాస్ | భూభాగం | మ్యాపింగ్ ప్రక్రియపై వచ్చిన నివేదికల ప్రకారం, అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతంలో ఉంది |
| జోరావర్ శిఖరం | శిఖరం | లడఖ్ సంబంధిత చరిత్ర మరియు భౌగోళిక అంశాలలో ముఖ్యమైనవి |
భారతదేశ రవాణా మౌలిక సదుపాయాలు
భారతదేశంలో విస్తరిస్తున్న వంతెనలు, సొరంగాలు, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు మరియు వేగవంతమైన రైల్వే సేవల నెట్‌వర్క్, నదులు మరియు పర్వతాలు వంటి భౌతిక అడ్డంకులను అధిగమిస్తూ, ప్రధాన నగరాలు మరియు ప్రాంతాల మధ్య ప్రయాణ సమయాన్ని తగ్గిస్తోంది — ఇది భౌగోళిక శాస్త్రం–రవాణాలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం.
| వంతెన | రాష్ట్రం/ప్రాంతం | ముఖ్య లక్షణాలు |
|---|---|---|
| భూపేన్ హజారికా సేతు / ధోలా-సాదియా వంతెన | అస్సాం–అరుణాచల్ ప్రదేశ్ | అస్సాం–అరుణాచల్ ప్రదేశ్ అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది |
| బోగిబీల్ వంతెన | అస్సాం | బ్రహ్మపుత్ర నదిపై రైలు-కమ్-రోడ్డు వంతెన; ఇది ధేమాజి మరియు దిబ్రుగఢ్ లను కలుపుతుంది. |
| అటల్ సేతు / ముంబై ట్రాన్స్ హార్బర్ లింక్ | మహారాష్ట్ర | ముంబై మరియు నవీ ముంబై మధ్య ప్రత్యక్ష అనుసంధానం |
| కోసి రైల్ మహాసేతు | బీహార్ | నిర్మలి మరియు సరైగఢ్ మధ్య రైలు మార్గం |
| సిస్సేరి నదీ వంతెన | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ | 200 మీటర్ల వంతెన; దిబాంగ్ వ్యాలీ మరియు సియాంగ్‌లను కలుపుతుంది |
| సొరంగం | రాష్ట్రం /కేంద్రపాలిత ప్రాంతం | ముఖ్య లక్షణాలు |
|---|---|---|
| అటల్ సొరంగం | హిమాచల్ ప్రదేశ్ | 9.02 కి.మీ.; రోహ్‌తాంగ్ పాస్‌ను దాటుతుంది; లాహౌల్-స్పితికి అన్ని కాలాల్లోనూ రవాణా సౌకర్యం |
| డా. శ్యామ ప్రసాద్ ముఖర్జీ టన్నెల్ | జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ | 9 కి.మీ.; జమ్మూ–శ్రీనగర్ మార్గంలో |
| బనిహాల్-కాజీగుండ్ రోడ్డు సొరంగం | జమ్మూ మరియు కాశ్మీర్ | 8.45 కి.మీ. పొడవైన జంట-గొట్టాల సొరంగం |
| సేలా సొరంగం | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ | సుమారు 13,000 అడుగుల ఎత్తులో; తేజ్‌పూర్–తవాంగ్ మార్గంలో అన్ని వాతావరణ పరిస్థితుల్లోనూ ప్రయాణ సౌలభ్యం. |
2026–27 కేంద్ర బడ్జెట్‌లో దాదాపు 4,000 కి.మీ మేర విస్తరించి, సుమారు ₹16 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడితో కూడిన ఏడు హై-స్పీడ్ రైలు కారిడార్లను ప్రకటించారు.
| హై స్పీడ్ రైల్ కారిడార్ | అంచనా ప్రయాణ సమయం |
|---|---|
| ఢిల్లీ–వారణాసి | సుమారు 3 గంటల 50 నిమిషాలు |
| వారణాసి–పాట్నా–సిలిగురి | సుమారు 2 గంటల 55 నిమిషాలు |
| చెన్నై–బెంగళూరు | సుమారు 1 గంట 13 నిమిషాలు |
| బెంగళూరు–హైదరాబాద్ | సుమారు 2 గంటలు |
| చెన్నై–హైదరాబాద్ | సుమారు 2 గంటల 55 నిమిషాలు |
| ముంబై–పూణె | సుమారు 48 నిమిషాలు |
| పూణే–హైదరాబాద్ | సుమారు 1 గంట 55 నిమిషాలు |
బుక్సా టైగర్ రిజర్వ్‌లో పులుల పునఃప్రవేశం ప్రారంభం
బీహార్‌లోని వాల్మీకి టైగర్ రిజర్వ్ (VTR) నుండి తరలించబడిన T138 అనే మూడు ఏళ్ల వయసున్న ఆడ పులిని, స్వయం-సమృద్ధి గల పులుల సమూహాన్ని ఏర్పాటు చేసే లక్ష్యంతో చేపట్టిన దశలవారీ పులుల పునఃప్రవేశ కార్యక్రమంలో భాగంగా, 2026 అక్టోబర్ 2న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని బక్సా టైగర్ రిజర్వ్ (BTR)లో విడుదల చేశారు. దీనిని అనుసరించి మరో మూడు పులులను కూడా అక్కడ ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది.
డోక్రా కళ
8వ 'PM మెమెంటోస్' (ప్రధానమంత్రికి అందిన జ్ఞాపికల) వేలంలో ప్రదర్శితమైన తర్వాత వార్తల్లో నిలిచిన 'డోక్రా' (Dhokra) కళ, ప్రధానంగా ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని గిరిజన వర్గాలతో ముడిపడి ఉన్న ఒక పురాతన 'లాస్ట్-వాక్స్ మెటల్-కాస్టింగ్' (అచ్చు కోసం మైనాన్ని కరిగించి తొలగించే లోహ పోత) సంప్రదాయం. భారతదేశంలో దీనికి 4,000 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉందని కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ పేర్కొంది.
చేతివృత్తి కళాకారులు మొదట ఒక మైనపు నమూనాను తయారు చేసి, దానిని ఉపయోగించి లోహాన్ని పోత పోయడానికి ఒక అచ్చును రూపొందిస్తారు. ఛత్తీస్‌గఢ్, ముఖ్యంగా బస్తర్ ప్రాంతం, భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ డోక్రా (Dhokra) కేంద్రాలలో ఒకటి.
'JOSH' (Joint Squad for Health) బృందాల ప్రారంభం – క్షయ రహిత భారత్ (TB Mukt Bharat); 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాల్లో అమలు; 'ఖుషీ అవతార్' (Khushi Avatar).
'టీబీ ముక్త్ భారత్' (TB Mukt Bharat) కోసం యువత నేతృత్వంలోని సామాజిక సమీకరణను బలోపేతం చేయడానికి మరియు క్షయవ్యాధిపై అవగాహనను క్షేత్రస్థాయికి తీసుకెళ్లడానికి, కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ, యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ మరియు రక్షణ శాఖలతో కలిసి 'జోష్' (JOSH - Joint Squad for Health) బృందాలను ప్రారంభించాయి.
3) ఆంధ్రప్రదేశ్ కరెంట్ అఫైర్స్
మదనపల్లెలో ₹1 లక్ష-కోటి గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు మరియు ఉప ముఖ్యమంత్రి కె. పవన్‌ కల్యాణ్ 2026 అక్టోబర్ 2న మదనపల్లెలో రూ. 1 లక్ష కోట్ల విలువైన ‘గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్ – రాయలసీమ రైజింగ్’ ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రారంభించారు. నీటిపారుదల, సాంకేతికత, ఆహార శుద్ధి, లాజిస్టిక్స్ మరియు ఎగుమతి మౌలిక సదుపాయాల కల్పన ద్వారా రాయలసీమను కరువు పీడిత ప్రాంతం నుండి ఒక ప్రధాన అంతర్జాతీయ ఉద్యానవన (హార్టికల్చర్) కేంద్రంగా మార్చడం ఈ కార్యక్రమం యొక్క లక్ష్యం.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| పెట్టుబడి | ₹40,000 crore government support + ₹60,000 crore private investment |
| కవరేజ్ | 5,860 villages in 201 clusters across 10 districts (incl. erstwhile Prakasam district) |
| అమలు | Three phases; additional six lakh acres under horticulture |
| పంటలు | యాపిల్స్, స్ట్రాబెర్రీలు, అరటిపండ్లు, అవకాడో, కివీ, ఖర్జూరాలు |
| జివిఎ | ఉద్యానవన రంగం GVA ప్రస్తుతం ~₹1.5 లక్షల కోట్లు; ఈ హబ్ ద్వారా అదనంగా ₹1 లక్షల కోట్లు సమకూరతాయని అంచనా. |
PMAY-G 2.0 కింద ఏపీకి 3 లక్షల ఇళ్లు
కేంద్ర మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ మరియు ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు 2026 అక్టోబర్ 4న గుంటూరు జిల్లాలోని బుర్రిపాలెం గ్రామంలో, ₹3,600 కోట్ల కేటాయింపుతో ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన–గ్రామీణ్ (PMAY-G) 2.0 కింద 3 లక్షల శాశ్వత గృహాల నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు.
PMAY-U అవార్డులు 2026
ప్రపంచ ఆవాస దినోత్సవం సందర్భంగా, PMAY-U అవార్డ్స్ 2026, PMAY-అర్బన్ మరియు PMAY-U 2.0 కింద రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, పట్టణ స్థానిక సంస్థలు (ULBలు) మరియు భాగస్వామ్య సంస్థలను గుర్తించాయి. PMAY-U 2.0 కింద మంజూరైన ఇళ్లకు సంబంధించి అత్యధిక సంఖ్యలో గ్రౌండింగ్‌లు చేసినందుకు రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి స్థానంలో నిలవగా, దాని తర్వాత బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ నిలిచాయి.
| అవార్డు / గుర్తింపు | విజేత |
|---|---|
| అత్యధికంగా ప్రారంభించిన పనులు vs మంజూరైనవి (PMAY-U 2.0) | 1వ ఆంధ్రప్రదేశ్, 2వ బీహార్, 3వ ఉత్తరప్రదేశ్ |
| అత్యంత వేగంగా పూర్తయిన సరసమైన అద్దె గృహాల (ARH) ప్రాజెక్ట్ | నాయుడుపేట, తిరుపతి పట్టణాభివృద్ధి సంస్థ (ఆంధ్రప్రదేశ్) — ప్రీమియర్ ఎనర్జీ గ్లోబల్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్. |
| ఉత్తమ ప్రాథమిక రుణ సంస్థ (ISS రుణాలు) | HDFC బ్యాంక్ |
| లక్ష్యంతో పోలిస్తే మంజూరైన ఇళ్ల అత్యధిక శాతం (పెద్ద రాష్ట్రాలు) | బీహార్ |
| PMAY-U 2.0 కింద అత్యధిక సంఖ్యలో సంస్కరణలు | గుజరాత్ |
జల్ జీవన్ మిషన్ 2.0
గ్రామీణ కుటుంబాలకు దీర్ఘకాలిక ప్రాతిపదికన సురక్షితమైన మరియు తగినంత తాగునీటిని అందించేందుకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2026 అక్టోబర్ 5న వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా, ప్రొద్దుటూరు నియోజకవర్గంలోని కొత్తపల్లిలో 'జల్ జీవన్ మిషన్ 2.0 – అమరజీవి జలధార' కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
విదేశీ ఉన్నత విద్యా సంస్థలు మరియు ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాల కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ విధానం, 2026
ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు అధ్యక్షతన జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రివర్గం, 2026 అక్టోబర్ 7న 'విదేశీ ఉన్నత విద్యా సంస్థలు (FHEIs) మరియు ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాల ప్రోత్సాహక విధానం, 2026'కు ఆమోదం తెలిపింది.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| టార్గెట్ | 2029 నాటికి కనీసం ఐదు FHEIలు; సుమారు 5,000 మంది అంతర్జాతీయ విద్యార్థులు |
| అర్హత | QS లేదా THE ర్యాంకింగ్స్‌లో మొదటి 500 స్థానాల్లో ఉన్న విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలు |
| ప్రాధాన్యత | నిర్దిష్ట విభాగాలలో మొదటి 100 స్థానాలు; NIRF టాప్ 100 జాబితాలో భారతీయ ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాలు. |
| అలాగే ఆమోదించబడింది | విశాఖపట్నం, మరికవలసలో గిరిజన విద్యార్థుల కోసం 'సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్' — JEE మరియు NEET కోసం రెసిడెన్షియల్ కోచింగ్. |
విండర్జీ ఇండియా 2026లో ఏపీకి అవార్డు
తమిళనాడులోని చెన్నైలో జరిగిన 8వ అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ప్రదర్శన మరియు సదస్సు 'విండర్జీ ఇండియా 2026' (Windergy India 2026)లో, ఆంధ్రప్రదేశ్ "పునరుత్పాదక ఇంధన పెట్టుబడుల సమీకరణలో అగ్రగామి రాష్ట్రం" (Leadership State in Renewable Energy Investment Mobilisation) అవార్డును అందుకుంది.
4) పాలిటి మరియు గవర్నెన్స్
NTA సంస్కరణలపై పార్లమెంటరీ కమిటీ నివేదిక
రాజ్యసభ సభ్యుడు ముకుల్ వాస్నిక్ అధ్యక్షతన ఉన్న విద్య, మహిళలు, పిల్లలు, యువజన మరియు క్రీడల వ్యవహారాల పార్లమెంటరీ స్థాయి సంఘం, “నేషనల్ టెస్టింగ్ ఏజెన్సీ (NTA) సంస్కరణలు మరియు బలోపేతం” అనే అంశంపై తన 382వ నివేదికను 9 అక్టోబర్ 2026న రాజ్యసభ చైర్మన్కు సమర్పించింది. ఈ నివేదిక పరీక్షల భద్రత, జవాబుదారీతనం, మౌలిక సదుపాయాలు, పారదర్శకత మరియు అందుబాటు వంటి అంశాలను పరిశీలిస్తుంది.
| సిఫార్సు / నిర్ధారణ | వివరాలు |
|---|---|
| నీట్-యూజీ | Phased transition to Computer-Based Testing (CBT) |
| CBT మౌలిక సదుపాయాలు | 1,000 భద్రత కలిగిన ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని కేంద్రాలు |
| జిల్లా ప్రవేశం | ప్రతి జిల్లాలో కనీసం ఒక పరీక్షా కేంద్రం |
| ఐటీ ప్రయోగశాలలు | 100–200 పాఠశాలలు మరియు కళాశాలల్లోని కంప్యూటర్ నోడ్స్ |
| NTA సిబ్బంది నియామకం | మంజూరైన 39 పోస్టులకు గాను 23 మంది అధికారులు — సుమారు 41% ఖాళీలు |
| ఎక్సమ్ సెక్యూరిటీ | పెద్ద ప్రశ్నల భాండాగారాలు, సైబర్ భద్రతా బృందాలు, AI ఆధారిత అక్రమాలను గుర్తించే వ్యవస్థ |
| భవిష్యత్ నమూనా | కంప్యూటర్ అడాప్టివ్ టెస్టింగ్ (CAT) — అభ్యర్థి పనితీరుకు అనుగుణంగా ప్రశ్నలను సర్దుబాటు చేస్తుంది. |
జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC)
NHRC అనేది మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1993 కింద 1993 అక్టోబర్ 12న స్థాపించబడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ. రాజ్యాంగం ద్వారా హామీ ఇవ్వబడిన లేదా అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలలో గుర్తించబడిన మరియు భారతీయ న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేయదగిన మానవ హక్కులను — అంటే జీవించే హక్కు, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం మరియు గౌరవం వంటి హక్కులను — పరిరక్షించడం మరియు ప్రోత్సహించడం దీని ఉద్దేశ్యం. ఇది పారిస్ సూత్రాలు, 1993కు అనుగుణంగా స్థాపించబడింది.
| కోణం | చట్టపరమైన నిబంధన |
|---|---|
| నిర్మాణం (2019 సవరణ) | అధ్యక్షులు, ఐదుగురు పూర్తిస్థాయి సభ్యులు మరియు నిర్దేశిత పదవీరీత్యా సభ్యులు |
| చైర్ పర్సన్ | భారతదేశ మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి |
| పూర్తి స్థాయి సభ్యులు | ప్రస్తుత/మాజీ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి; ప్రస్తుత/మాజీ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి; ముగ్గురు మానవ హక్కుల నిపుణులు, వారిలో కనీసం ఒక మహిళ. |
| నియామకం | ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ఆరుగురు సభ్యుల కమిటీ (లోక్‌సభ స్పీకర్, కేంద్ర హోం మంత్రి, ఉభయ సభలలోని ప్రతిపక్ష నాయకులు, రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్) సిఫార్సు మేరకు — రాష్ట్రపతి ద్వారా |
| పదవీకాలం | మూడు సంవత్సరాలు లేదా 70 ఏళ్ల వయస్సు - ఏది ముందైతే అది; తిరిగి నియామకానికి అర్హులు. |
| ప్రస్తుత చైర్‌పర్సన్ | జస్టిస్ వి. రామసుబ్రమణియన్ |
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (APSHRC)
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ (APSHRC) అనేది 'మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1993' కింద ఏర్పాటైన ఒక ప్రత్యేక రాష్ట్ర స్థాయి చట్టబద్ధమైన సంస్థ; ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తన పరిధికి లోబడి మానవ హక్కులకు సంబంధించిన అంశాలను నిర్వహిస్తుంది. NHRC మరియు రాష్ట్ర కమిషన్లు వేర్వేరు సంస్థలు; రాష్ట్ర కమిషన్లు NHRCకి అధీన శాఖలు కావు.
5) ఎకానమీ
భారతదేశపు మొట్టమొదటి WASH-కేంద్రీకృత సామాజిక బాండ్
నాబార్డ్ యొక్క అనుబంధ సంస్థ అయిన నాబ్‌కిసాన్ ఫైనాన్స్ లిమిటెడ్, నీరు, పారిశుధ్యం మరియు పరిశుభ్రత (WASH) రంగానికి ప్రత్యేకంగా అంకితమైన భారతదేశపు మొట్టమొదటి సోషల్ బాండ్‌ను 1 అక్టోబర్ 2026న ముంబైలోని నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (NSE)లో జాబితా చేసింది. దీని ద్వారా వచ్చే నిధులు గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన వర్గాలలో సురక్షితమైన నీరు, పారిశుధ్యం మరియు పరిశుభ్రతకు ప్రాప్యతను విస్తరిస్తాయి.
| వివరాలు | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| సేకరించిన మొత్తం | ₹180 కోట్లు; 1.8 రెట్లు అధికంగా సబ్‌స్క్రైబ్ చేయబడింది |
| కాలపరిమితి / కూపన్ | ఐదు సంవత్సరాలు; 8.10% |
| మెచ్యూరిటీ | సెప్టెంబర్ 2031 |
| రేటింగ్‌లు | CRISIL AAA (స్థిరమైనది) మరియు CARE AAA (స్థిరమైనది) |
57వ జీఎస్‌టీ మండలి సమావేశం
కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అధ్యక్షతన 2026 అక్టోబర్ 8న న్యూఢిల్లీలో 57వ జీఎస్‌టీ (GST) మండలి సమావేశం జరిగింది. జీఎస్‌టీ నమోదు, రిటర్న్‌లు, రీఫండ్లు, వివాద పరిష్కారం మరియు నిబంధనల అమలు ప్రక్రియలను సరళతరం చేయడానికి అవసరమైన సంస్కరణలను ఈ సమావేశం సిఫార్సు చేసింది.
| చట్టపరమైన నిబంధన | సిఫార్సు |
|---|---|
| సెక్షన్ 69 (GST కమిషనర్ యొక్క అరెస్టు అధికారం) | సెక్షన్ 69ను పూర్తిగా తొలగించాలని సిఫార్సు చేయబడింది — దీనికి శాసన ప్రక్రియ అవసరం; కౌన్సిల్ స్వయంగా చట్టాన్ని రద్దు చేయలేదు. |
| విచారణకు చేపట్టాల్సిన కనీస ప్రమాణం | ₹1 కోటి నుండి ₹5 కోట్లకు పెంచబడింది |
| CGST చట్టం 2017, సెక్షన్ 125 (సాధారణ జరిమానా) | Maximum reduced from ₹25,000 to ₹10,000 |
6) సైన్స్ & టెక్నాలజీ
జింక్-ఎయిర్ బ్యాటరీల కోసం లోహరహిత ఉత్ప్రేరకం
క్లీన్-ఎనర్జీ సాంకేతికతలలో, ముఖ్యంగా జింక్-ఎయిర్ (Zn-air) బ్యాటరీలలో ఖరీదైన ప్లాటినంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించగల 'TTT-DHTD' అనే లోహరహిత రంధ్రాలు కలిగిన ఉత్ప్రేరకాన్ని (metal-free porous catalyst) భారతీయ పరిశోధకులు అభివృద్ధి చేశారు. దీనిని కోల్‌కతాలోని ఎస్.ఎన్. బోస్ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బేసిక్ సైన్సెస్ (SNBNCBS), మొహాలీలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ నానో సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (INST) మరియు అమరావతిలోని ఎస్‌ఆర్‌ఎం (SRM) యూనివర్సిటీ సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి.
భారతదేశ సిమెంట్ పరిశ్రమ
2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశ హోదాను, 2070 నాటికి నికర-సున్నా ఉద్గారాలను సాధించాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నందున, ఉద్గారాలను తగ్గించడంలో భారత సిమెంట్ పరిశ్రమ ప్రధాన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ఇంధనం నుండి మరియు సున్నపురాయి రసాయన ప్రక్రియ నుండి కూడా కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) విడుదల అవుతుంది కాబట్టి, సిమెంట్‌ను డీకార్బనైజ్ చేయడం కష్టం. ప్రపంచ ఉద్గారాలలో ఈ రంగం సుమారు 7–11% వాటాను కలిగి ఉంది. భారతదేశ సిమెంట్ ఉత్పత్తి 2019-20లో 334 మిలియన్ టన్నుల నుండి 2070 నాటికి 1,546 మిలియన్ టన్నులకు పెరుగుతుందని అంచనా.
| కీ పాయింట్ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| ప్రధాన ముడి పదార్థం | సున్నపురాయి — ప్రధానంగా కాల్షియం కార్బోనేట్ (CaCO₃) |
| భస్మీకరణం | CaCO₃ యొక్క ఉష్ణ వియోగం ద్వారా కాల్షియం ఆక్సైడ్ (CaO) మరియు CO₂ ఏర్పడటం |
| క్లింకర్ | సున్నపురాయి మరియు బంకమట్టిని సుమారు 1,450°C వరకు వేడి చేయడం ద్వారా ఏర్పడే గట్టి, గుళికల వంటి పదార్థం; దీనిని జిప్సమ్‌తో కలిపి పొడిగా చేయడం ద్వారా సిమెంట్ తయారు చేస్తారు. |
| ఉద్గారాల తీవ్రత | ప్రస్తుతం 0.62 టన్నుల CO₂/టన్ను సిమెంట్; TERI–GCCA రోడ్‌మ్యాప్: 2030 నాటికి 0.56 టన్నులు, 2047 నాటికి 0.51 టన్నులు |
| నీతీ ఆయోగ్ | 2030 నాటికి వ్యర్థాల ఆధారిత ఇంధనాన్ని (Refuse-Derived Fuel) ఉపయోగించి 20% ఉష్ణ ప్రత్యామ్నాయం |
| డీకార్బనైజేషన్ పద్ధతులు | క్లింకర్ ప్రత్యామ్నాయం, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలు, పునరుత్పాదక శక్తి, విద్యుదీకరణ, కార్బన్ సంగ్రహణ |
| ప్రధాన సున్నపురాయి ఉత్పత్తిదారులు | రాజస్థాన్ (29%), మధ్యప్రదేశ్ (17%), ఛత్తీస్‌గఢ్ (13%), ఆంధ్రప్రదేశ్ (11%) |
| ప్రధాన సున్నపురాయి వనరులు (NMI) | కర్ణాటక (25%), ఆ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు రాజస్థాన్ (ఒక్కొక్కటి సుమారు 13%) |
| ఫీచర్ | OPC | PPC | PSC |
|---|---|---|---|
| పూర్తి రూపం | సాధారణ పోర్ట్‌ల్యాండ్ సిమెంట్ | పోర్ట్‌ల్యాండ్ పోజోలానా సిమెంట్ | పోర్ట్‌ల్యాండ్ స్లాగ్ సిమెంట్ |
| క్లింకర్ పరిమాణం | 95% కంటే ఎక్కువ | 65–80% | 35–64% |
| ప్రధాన కూర్పు | క్లింకర్ మరియు జిప్సం | క్లింకర్, ఫ్లై యాష్ మరియు జిప్సం | క్లింకర్, గ్రాన్యూలేటెడ్ బ్లాస్ట్-ఫర్నేస్ స్లాగ్ మరియు జిప్సం |
7) పర్యావరణం
బట్టమేక పక్షి విడుదల
తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్ (GIB)ను సంరక్షించే దిశగా ఒక అడుగు వేస్తూ, కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్‌లోని డెసర్ట్ నేషనల్ పార్క్‌లో గల సామ్ వద్ద రెండు మగ గ్రేట్ ఇండియన్ బస్టర్డ్‌లను విడుదల చేశారు — భారతదేశంలో అత్యంత ప్రమాదంలో ఉన్న పక్షులలో ఒకటైన వీటి వన్య జనాభాను పునరుద్ధరించే బంధిత పెంపకం కార్యక్రమంలో ఇది ఒక మైలురాయి.
8) రక్షణ
అభ్యాసం 'మౌంటెన్ గార్డియన్ 2026'
పర్వత ప్రాంత యుద్ధ తంత్రంపై (Mountain Warfare) ప్రధాన దృష్టి సారిస్తూ, భారత్-యుఏఈ సంయుక్త సైనిక విన్యాసం 'మౌంటెన్ గార్డియన్ 2026', ఉత్తరాఖండ్‌లోని చౌబాటియా వద్ద ఉన్న విదేశీ శిక్షణా కేంద్రం (Foreign Training Node)లో 2026 అక్టోబర్ 5న ప్రారంభమై 2026 అక్టోబర్ 18 వరకు కొనసాగుతుంది. పరస్పర సమన్వయ సామర్థ్యం, వ్యూహాత్మక నైపుణ్యం మరియు భారత్-యుఏఈ మధ్య సైనిక సహకారాన్ని మెరుగుపరచడం దీని లక్ష్యం.
భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ నౌకాదళ సహాయక నౌక
రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, అక్టోబర్ 2026లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో ఉన్న హిందుస్థాన్ షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్ (HSL) వద్ద భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ ఫ్లీట్ సపోర్ట్ షిప్ అయిన 'సూర్య' (FSS-1)ను ప్రారంభించారు మరియు ఈ శ్రేణిలోని ఐదవ నౌక అయిన FSS-5 నిర్మాణానికి పునాది (కీల్) వేశారు.
సుదీర్ఘ కాలం పాటు సాగే కార్యకలాపాల సమయంలో భారత నౌకాదళం యొక్క నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని మరియు లాజిస్టిక్స్‌ను బలోపేతం చేయడానికి, రక్షణ శాఖ మరియు హెచ్‌ఎస్‌ఎల్ (HSL) మధ్య కుదిరిన ₹19,000 కోట్ల విలువైన ఒప్పందం కింద ఈ ప్రాజెక్టు చేపట్టబడింది; దీని ద్వారా ఐదు స్వదేశీ సహాయక నౌకలను నిర్మించనున్నారు.
SAREX-2026
నేషనల్ మారిటైమ్ సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ బోర్డ్ (NMSARB) ఆధ్వర్యంలో, భారత తీర రక్షక దళం (ICG) 2026 అక్టోబర్ 8న ఒడిశాలోని పారాదీప్ తీరంలో 12వ జాతీయ సముద్ర గాలింపు మరియు రక్షణ విన్యాసాన్ని (SAREX-2026) నిర్వహించింది.
9) పథకాలు
పిఎం-సేతు ఒక సంవత్సరం పూర్తి చేసుకుంది
'ప్రధాన మంత్రి స్కిల్లింగ్ అండ్ ఎంప్లాయబిలిటీ ట్రాన్స్‌ఫార్మేషన్ త్రూ అప్‌గ్రేడెడ్ ఐటీఐస్' (PM-SETU) పథకం 2026 అక్టోబర్ 4 నాటికి ఒక సంవత్సరం పూర్తి చేసుకుంది. 2025 అక్టోబర్ 4న ప్రారంభమైన ఈ పథకం, ప్రభుత్వ ఐటీఐలను (ITIs) ఆధునిక మరియు పరిశ్రమ అవసరాలకు అనుగుణమైన సంస్థలుగా తీర్చిదిద్దడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; దీనికి మొత్తం ₹60,000 కోట్ల వ్యయం (కేంద్రం వాటా ₹30,000 కోట్లు, రాష్ట్రాల వాటా ₹20,000 కోట్లు, పరిశ్రమల వాటా ₹10,000 కోట్లు) కేటాయించబడింది.
| భాగస్వామ్య దేశం | NSTI |
|---|---|
| సింగపూర్ | ఎన్‌ఎస్‌టిఐ చెన్నై |
| ఫ్రాన్స్ | ఎన్‌ఎస్‌టిఐ కాన్పూర్ |
| ఆస్ట్రేలియా | NSTI భువనేశ్వర్ |
| జర్మనీ | ఎన్‌ఎస్‌టిఐ హైదరాబాద్ |
10) అవార్డ్స్ & హానర్స్
వైద్యశాస్త్రంలో 2026 నోబెల్ బహుమతి
కాంతి-నియంత్రిత అయాన్ ఛానెల్‌లు మరియు ఆప్టోజెనెటిక్స్కు సంబంధించిన ఆవిష్కరణలకు గాను, 2026 శరీరధర్మశాస్త్రం లేదా వైద్యశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని కార్ల్ డీసెరోత్, పీటర్ హెగెమాన్ మరియు జార్జ్ నాగేల్లకు సంయుక్తంగా ప్రదానం చేశారు. కరోలిన్స్కా ఇన్స్టిట్యూట్‌లోని నోబెల్ అసెంబ్లీ దీనిని 5 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించింది.
2026 భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి
దక్షిణ ధ్రువంలోని 'ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ'కి (IceCube Neutrino Observatory) చేసిన విశేష కృషికి మరియు ఖగోళ భౌతిక మూలాలు కలిగిన అధిక-శక్తి న్యూట్రినోల ఆవిష్కరణకు గాను, అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ విస్కాన్సిన్-మాడిసన్‌కు చెందిన బెల్జియం సంతతి భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్‌కు 2026 భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి లభించింది.
రసాయన శాస్త్రంలో 2026 నోబెల్ బహుమతి
అణు కైరాలిటీకి సంబంధించిన ఆవిష్కరణలకు గాను ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన హెన్రీ బి. కాగన్ మరియు జపాన్‌కు చెందిన కెన్సో సోయిలకు 2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి లభించింది. "అసమరూప సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్ మరియు ఆటోకెటాలసిస్ ఆవిష్కరణకు" వారి చేసిన కృషిని గుర్తిస్తూ, రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ 7 అక్టోబర్ 2026న ఈ అవార్డును ప్రకటించింది.
2026 సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి
శాస్త్రీయ గ్రీకు మరియు రోమన్ సంప్రదాయాలను ఆధునిక రచనా శైలులతో మిళితం చేసే వినూత్న రచనలకు గాను, కెనడియన్ కవయిత్రి, వ్యాసకర్త మరియు అనువాదకురాలైన ఆన్ కార్సన్ (Anne Carson) కు 2026 సాహిత్య నోబెల్ బహుమతి లభించింది.
11) ర్యాంకులు & నివేదికలు
మొట్టమొదటి జాతీయ గృహ ప్రయాణ సర్వే 2025-26
MoSPI పరిధిలోని నేషనల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఆఫీస్ (NSO), జూలై 2025 నుండి జూన్ 2026 వరకు నిర్వహించిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి జాతీయ గృహ ప్రయాణ సర్వే (NHTS) యొక్క కీలక ఫలితాలను విడుదల చేసింది. ఈ సర్వే 14,274 గ్రామాలు మరియు 10,377 పట్టణ ప్రాంతాలను (urban blocks) పరిధిలోకి తీసుకుని, 20,34,331 మంది వ్యక్తులు కలిగిన 4,92,023 కుటుంబాల నుండి సమాచారాన్ని సేకరించింది. ఒక కిలోమీటరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించినట్లయితే, దానిని ఒక సాధారణ ప్రయాణంగా పరిగణిస్తారు.
| రిపోర్ట్ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| విద్యార్థుల ప్రయాణం – ప్రధాన విధానం | నడక – 37% |
| ఉద్యోగుల రాకపోకలు – ప్రధాన రవాణా విధానం | ద్విచక్ర వాహనాలు – 42.6% |
| కుటుంబ రాత్రిపూట ప్రయాణాలు | బస్సులు – 55.8%; నగరాల మధ్య రైలు రవాణా – 17.7% |
| స్థిర పని ప్రదేశానికి ప్రయాణ ఖర్చు | ఒక కార్మికుడికి నెలకు ₹785 (సగటున) |
ప్రపంచ అభివృద్ధి నివేదిక 2026
ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ శాఖ కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్, IndiaAI మిషన్, MeitY మరియు ప్రపంచ బ్యాంక్ గ్రూప్ సంయుక్తంగా నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో, 2026 అక్టోబర్ 8న న్యూఢిల్లీలో ప్రపంచ బ్యాంక్ గ్రూప్ యొక్క 'వరల్డ్ డెవలప్‌మెంట్ రిపోర్ట్ 2026' - "ది ప్రామిస్ ఆఫ్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్" (The Promise of Artificial Intelligence) ను ఆవిష్కరించారు.
| ముఖ్యాంశం | వివరాలు |
|---|---|
| తక్కువ ఆదాయ దేశాలు | 25లో కేవలం ఒకరు మాత్రమే జాతీయ AI వ్యూహాన్ని ప్రచురించారు. |
| బారామతి, మహారాష్ట్ర | AI-ఆధారిత వ్యవసాయం చెరకు దిగుబడిని 40% పెంచింది, అలాగే నీరు మరియు ఎరువుల వినియోగాన్ని 30% తగ్గించింది. |
| సర్లాబెన్ (అముల్ వారిది) | సుమారు 3 కోట్ల పశువులు మరియు వాటి యజమానుల కోసం AI-ఆధారిత పశువైద్య సేవలు |
| నవచేతన (ఆంధ్రప్రదేశ్) | 0–6 ఏళ్ల వయస్సు గల పిల్లలలో అభివృద్ధిపరమైన జాప్యాలను గుర్తించడానికి AI-ఆధారిత ముందస్తు పరీక్ష |
12) కమిటీలు & కాన్ఫరెన్స్
10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ 2026
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2026 అక్టోబర్ 8న న్యూఢిల్లీలోని యశోభూమి వద్ద 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ (IMC) 2026ను ప్రారంభించారు. “Scale Without Boundaries” (హద్దులు లేని విస్తరణ) అనే ఇతివృత్తంతో, టెలికమ్యూనికేషన్స్ విభాగం (DoT) మరియు సెల్యులార్ ఆపరేటర్స్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (COAI) సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న ఈ నాలుగు రోజుల కార్యక్రమం 2026 అక్టోబర్ 7 నుండి 10 వరకు జరుగుతుంది.
13) వార్తల్లో వ్యక్తులు
శ్యామ్‌జీ కృష్ణ వర్మ
విప్లవాత్మక స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు శ్యామ్‌జీ కృష్ణ వర్మ జయంతి సందర్భంగా (4 అక్టోబర్ 2026) ఆయనను స్మరించుకుంటూ, ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ నివాళులర్పించారు. గుజరాత్‌లోని మాండ్వి సమీపంలో 2010లో 'క్రాంతి తీర్థ్' అనే స్మారక కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు; ఇందులో లండన్‌లోని 'ఇండియా హౌస్' నమూనా కూడా ఉంది.
| కీ పాయింట్ | ఫాక్ట్ |
|---|---|
| ఇండియన్ హోమ్ రూల్ సొసైటీ | శ్యామ్‌జీ కృష్ణవర్మ స్థాపించారు |
| ఇండియా హౌస్ | 1905లో లండన్‌లో స్థాపించబడింది |
| పత్రిక | ది ఇండియన్ సోషియాలజిస్ట్ (లండన్) |
| స్ఫూర్తి | స్వామి దయానంద సరస్వతి అభిమాని |
అశుతోష్ దీక్షిత్
భారత వైమానిక దళానికి 29వ 'చీఫ్ ఆఫ్ ది ఎయిర్ స్టాఫ్' (CAS)గా ఎయిర్ మార్షల్ అశుతోష్ దీక్షిత్ నియామకాన్ని రక్షణ శాఖ ప్రకటించింది. అదే రోజున పదవీ విరమణ చేయనున్న ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ స్థానంలో ఆయన 2026 అక్టోబర్ 31న బాధ్యతలు స్వీకరిస్తారు.
ప్రముఖ నటుడు నానా పటేకర్ (75) కన్నుమూశారు
హిందీ మరియు మరాఠీ చిత్రసీమలో పేరుగాంచిన సీనియర్ నటుడు నానా పటేకర్ 75 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారని సమాచారం. ఆయన 'పరిందా', 'క్రాంతివీర్' మరియు 'అగ్ని సాక్షి' చిత్రాలకు గాను మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులను, అలాగే 2013లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
14) ముఖ్యమైన రోజులు
ప్రపంచ ఆవాస దినం – అక్టోబర్ నెలలో మొదటి సోమవారం
సరసమైన, స్థితిస్థాపక మరియు సమ్మిళిత గృహాలపై దృష్టి సారిస్తూ, అందరికీ తగిన గృహవసతి” అనే ఇతివృత్తంతో MoHUA అక్టోబర్ 5న ప్రపంచ ఆవాస దినోత్సవం 2026ను జరుపుకుంది. దీనిని ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ మొదటి సోమవారంన పాటిస్తారు; 2026 ప్రపంచవ్యాప్త వేడుకను UN-Habitat ఆధ్వర్యంలో ఒమన్‌లోని మస్కట్లో నిర్వహించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ ఈ దినోత్సవాన్ని 1985లో స్థాపించగా, దీనిని మొదటిసారిగా 1986లో పాటించారు.
ప్రపంచ హైడ్రోజన్ మరియు ఇంధన ఘట దినోత్సవం – 8 అక్టోబర్
స్వచ్ఛమైన ఇంధన వినియోగం వైపు మారుతున్న తరుణంలో హైడ్రోజన్ శక్తి మరియు ఫ్యూయల్ సెల్ (ఇంధన ఘటం) సాంకేతికతలపై అవగాహన కల్పించేందుకు అక్టోబర్ 8న ప్రపంచ హైడ్రోజన్ మరియు ఫ్యూయల్ సెల్ దినోత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. 10/08 (నెల/రోజు)గా రాసే ఈ తేదీ, హైడ్రోజన్ యొక్క సుమారు పరమాణు భారం అయిన 10.08ని సూచిస్తుంది. 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించి అధికారికంగా నిర్ధారించబడిన ప్రపంచ స్థాయి ఇతివృత్తం (theme) ఏదీ లేదు; అయితే, భారతదేశం హైడ్రోజన్ ప్రమాణాలు మరియు భద్రతపై దృష్టి సారించింది.
ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం – 10 అక్టోబర్
మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెంచడానికి, కళంకాన్ని తగ్గించడానికి మరియు నాణ్యమైన సంరక్షణ అందుబాటును ప్రోత్సహించడానికి ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని 10 అక్టోబర్ 2026న పాటించారు. 2026 యొక్క ఇతివృత్తం “విన్న అనుభవాలు వినబడ్డాయి: నిజమైన స్వరాలు, నిజమైన మార్పు”, దీనిని ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య సమాఖ్య ప్రకటించగా, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మద్దతు ఇచ్చింది.
ప్రపంచ పత్తి దినోత్సవం – 7 అక్టోబర్
ప్రపంచ పత్తి దినోత్సవం 2026 అక్టోబర్ 7న నిర్వహించబడింది; దీనికి సంబంధించిన అంతర్జాతీయ వేడుక ఉజ్బెకిస్థాన్‌లోని తాష్కెంట్‌లో, “Cotton for Good: Building Prosperity Through Trade, Transformation and Partnership” (మంచి కోసం పత్తి: వాణిజ్యం, పరివర్తన మరియు భాగస్వామ్యం ద్వారా శ్రేయస్సును నిర్మించడం) అనే ఇతివృత్తంతో జరిగింది. కాటన్-4 (C-4) దేశాలైన బెనిన్, బుర్కినా ఫాసో, చాద్ మరియు మాలి చొరవతో ఇది మొదట 2019 అక్టోబర్ 7న జరుపుకోబడింది; ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ (UNGA) దీనిని 2021లో అధికారికంగా ప్రకటించింది.
15) క్రీడలు
2026 ఆసియా క్రీడల స్వర్ణం
జపాన్‌లోని ఐచి-నగోయాలో జరిగిన 2026 ఆసియా క్రీడలలో భారత్ వివిధ క్రీడాంశాలలో కీలకమైన స్వర్ణ పతకాలను సాధించింది. భారత మహిళా హాకీ జట్టు ఫైనల్‌లో చైనాను 1–0 తేడాతో ఓడించి, 44 ఏళ్ల తర్వాత (చివరిసారిగా 1982లో గెలిచింది) స్వర్ణ పతకాన్ని కైవసం చేసుకోవడంతో పాటు, లాస్ ఏంజిల్స్ 2028 ఒలింపిక్స్‌కు అర్హత సాధించింది. పురుషుల హాకీ జట్టు మరియు పురుషుల క్రికెట్ జట్టు తమ స్వర్ణ పతకాలను నిలబెట్టుకున్నాయి.
| క్రీడ | స్వర్ణ పతక విజేత |
|---|---|
| రెజ్లింగ్ – పురుషుల 65 కేజీల ఫ్రీస్టైల్ | సుజీత్ కల్కల్ |
| రెజ్లింగ్ – పురుషుల 57 కేజీల ఫ్రీస్టైల్ | అమన్ సెహ్రావత్ — ఈ విభాగంలో భారత్‌కు మొట్టమొదటి ఆసియా క్రీడల స్వర్ణ పతకం |
| బాక్సింగ్ – పురుషుల 80 కిలోల విభాగం | అంకుష్ పంఘాల్ |
| బాక్సింగ్ – మహిళల 65 కిలోల విభాగం | పర్వీన్ హుడా |
| బాక్సింగ్ – మహిళల 75 కిలోల విభాగం | లోవ్లీనా బోర్గోహైన్ — ఆసియా క్రీడల్లో స్వర్ణ పతకం సాధించిన ఎం.సి. మేరీ కోమ్ తర్వాత రెండవ భారతీయ మహిళా బాక్సర్ (గత క్రీడల్లో రజత పతకం సాధించారు). |
| గోల్ఫ్ – మహిళల వ్యక్తిగత విభాగం | ప్రణవి శరత్ ఉర్స్ — ఈ విభాగంలో భారత్‌కు మొట్టమొదటి స్వర్ణ పతకం |
| విలువిద్య – మహిళల రికర్వ్ వ్యక్తిగత విభాగం | కుంకుమ్ అనిల్ మోహోద్ — దీనిని గెలుచుకున్న మొదటి భారతీయ మహిళ |
మాక్స్ వెర్స్టాపెన్ బహ్రెయిన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్ గెలుచుకున్నాడు
బహ్రెయిన్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్‌లో అద్భుతమైన ప్రదర్శనతో, మాక్స్ వెర్స్టాపెన్ ఈ ఏడాది తనకు మరియు రెడ్ బుల్ రేసింగ్‌కు తొలి ఫార్ములా వన్ విజయాన్ని సాధించాడు.
భారత ఒలింపిక్ సంఘం అవార్డులు
2026 ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడలలో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన క్రీడాకారులను (మహిళలు మరియు పురుషులు) గుర్తించేందుకు ఏర్పాటు చేసిన 'జస్పాల్ రాణా అవార్డు' మరియు 'రాజా రణధీర్ సింగ్ అవార్డు'లకు, వరుసగా ఆర్చర్ కుంకుమ్ అనిల్ మోహోద్ మరియు రెజ్లర్ సుజీత్ కల్కాల్‌లను ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ (IOA) ఎంపిక చేసింది.
2026 ఆసియా క్రీడల్లో భారత్ నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది
భారత్ ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడలు 2026లో మొత్తం 85 పతకాలతో (21 స్వర్ణం, 27 రజతం మరియు 37 కాంస్యం) నాలుగవ స్థానంలో నిలిచింది. అంతకుముందు హాంగ్‌జౌలో జరిగిన క్రీడలలో సాధించిన రికార్డు తర్వాత, భారత్ సాధించిన రెండవ అత్యధిక పతకాల సంఖ్య ఇదే.
| ర్యాంక్ | దేశం | నోట్స్ |
|---|---|---|
| మొదటి ర్యాంక్ | చైనా | 169 బంగారు పతకాలు |
| రెండవ ర్యాంక్ | జపాన్ | |
| 3వ ర్యాంక్ | దక్షిణ కొరియా | |
| 4వ ర్యాంక్ | భారతదేశం | 85 పతకాలు (21 స్వర్ణం, 27 రజతం, 37 కాంస్యం) |
16) ఇతర అంశాలు
ప్రశస్త్ (PRASHAST) పోర్టల్
ప్రశాస్ట్ అనేది వికలాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 పరిధిలోకి వచ్చే, వైకల్యాలు ఉండే అవకాశం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడే ఒక పాఠశాల ఆధారిత డిజిటల్ స్క్రీనింగ్ సాధనం. రెండు భాగాల చెక్‌లిస్ట్ ద్వారా, ఉపాధ్యాయులు గమనించదగిన సూచికలను గుర్తిస్తారు, అదే సమయంలో ప్రత్యేక విద్యావేత్తలు కేసులను ధృవీకరించి, వైద్య మూల్యాంకనం కోసం సిఫార్సులను సులభతరం చేస్తారు. ఇది ఒక స్క్రీనింగ్ యంత్రాంగం, వైద్య నిర్ధారణ సాధనం కాదు.
క్విక్ రివిజన్ టేబుల్
| Topic | One-Line Summary |
|---|---|
| కాలినిన్‌గ్రాడ్ ఉద్రిక్త కేంద్రం | నాటో సభ్య దేశాలైన పోలాండ్, లిథువేనియాల మధ్య బాల్టిక్ సముద్రంపై ఉన్న రష్యా యొక్క అత్యంత పశ్చిమ ప్రాంతమైన కలినిన్‌గ్రాడ్, 2026 అక్టోబర్ 1న వ్లాదిమిర్ పుతిన్ చేసిన హెచ్చరిక తర్వాత ఉద్రిక్త కేంద్రంగా మారింది, దీనికి ప్రతిగా నాటో 2025 జనవరిలో బాల్టిక్ సెంట్రీని ప్రారంభించింది. |
| డోక్రా కళ | ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్ ప్రాంతానికి చెందిన, 4,000 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన 'లాస్ట్-వాక్స్' (lost-wax) పద్ధతిలోని లోహపు పోత కళారూపమైన 'డోక్రా', 8వ ప్రధానమంత్రి జ్ఞాపికల వేలంలో ప్రదర్శించబడింది. |
| రాయలసీమ ఉద్యానవన కేంద్రం | 10 జిల్లాల్లోని 5,860 గ్రామాలను కవర్ చేస్తూ మరియు ఆరు లక్షల ఎకరాల సాగు విస్తీర్ణాన్ని అదనంగా జోడిస్తూ, ₹1 లక్ష కోట్ల విలువైన 'గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్ – రాయలసీమ రైజింగ్' (ప్రభుత్వ వాటా ₹40,000 కోట్లు, ప్రైవేట్ వాటా ₹60,000 కోట్లు) ప్రాజెక్టును మదనపల్లెలో 2026 అక్టోబర్ 2న ప్రారంభించారు; దీనితో పాటు 'ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్' మరియు రిలయన్స్ వారి ₹1 లక్ష కోట్ల CBG (కంప్రెస్డ్ బయో-గ్యాస్) ప్రణాళిక కూడా ప్రారంభమయ్యాయి. |
| ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో PMAY-G 2.0 | శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ మరియు చంద్రబాబు నాయుడు 2026 అక్టోబర్ 4న గుంటూరు జిల్లా బుర్రిపాలెంలో ₹3,600 కోట్ల విలువైన 3 లక్షల PMAY-G 2.0 ఇళ్లను ప్రారంభించారు; ఇందులో భాగంగా 177 త్రీ-డీ (3D) ప్రింటెడ్ ఇళ్లతో కూడిన ₹14 కోట్ల పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కూడా ప్రారంభమైంది. |
| PMAY-U అవార్డులు 2026 | PMAY-U 2.0 కింద అత్యధిక గ్రౌండింగ్‌ల విషయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మొదటి స్థానంలో నిలిచింది (తర్వాత బీహార్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్), అలాగే తిరుపతిలోని నాయుడుపేటలో అత్యంత వేగవంతమైన ARH ప్రాజెక్ట్‌గా విజయం సాధించింది. |
| అమరజీవి జలధర | పొట్టి శ్రీరాములు పేరుతో 27.36 లక్షల గ్రామీణ కుళాయి కనెక్షన్‌లను జోడించడానికి 5 అక్టోబర్ 2026న జల్ జీవన్ మిషన్ 2.0 – అమరజీవి జలధారను కొత్తపల్లి, ప్రొద్దుటూరు (YSR కడప)లో AP ప్రారంభించింది. |
| ఏపీ FHEI విధానం 2026 | 2029 నాటికి కనీసం ఐదు విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలను (QS/THE ర్యాంకింగ్స్‌లో మొదటి 500లో ఉన్నవి) ఆకర్షించే విధానానికి, అలాగే విశాఖపట్నంలోని మారివలసలో JEE మరియు NEET శిక్షణ కోసం ఒక గిరిజన 'సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్' ఏర్పాటుకు 2026 అక్టోబర్ 7న ఏపీ మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది. |
| విండర్జీ ఇండియా 2026 | చెన్నైలో జరిగిన విండర్జీ ఇండియా 2026లో ఆంధ్రప్రదేశ్ “పునరుత్పాదక ఇంధన పెట్టుబడుల సమీకరణలో నాయకత్వ రాష్ట్ర పురస్కారం” గెలుచుకుంది. |
| NTA సంస్కరణల నివేదిక | ముకుల్ వాస్నిక్ అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన పార్లమెంటరీ స్థాయీ సంఘం, 9 అక్టోబర్ 2026న NTA సంస్కరణలపై తన 382వ నివేదికను సమర్పించింది. ఈ నివేదికలో, నీట్-యూజీని దశలవారీగా సీబీటీకి మార్చాలని, 1,000 ప్రభుత్వ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేయాలని సిఫార్సు చేయడంతో పాటు, 41% NTA ఖాళీలు ఉన్నాయని కూడా పేర్కొంది. |
| NHRC | 'మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం, 1993' కింద 1993 అక్టోబర్ 12న ఏర్పాటైన చట్టబద్ధ సంస్థ అయిన NHRCలో ఒక చైర్‌పర్సన్ మరియు ఐదుగురు పూర్తిస్థాయి సభ్యులు ఉంటారు; వీరిని ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ఆరుగురు సభ్యుల కమిటీ సిఫార్సు మేరకు రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. ప్రస్తుతం జస్టిస్ వి. రామసుబ్రమణియన్ దీనికి అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు. |
| APSHRC | ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మానవ హక్కుల కమిషన్ 1993 చట్టం ప్రకారం ఒక ప్రత్యేక చట్టబద్ధమైన సంస్థ, ఇది జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC)కి అధీనంలో ఉండదు, మరియు దీని కొత్త ఛైర్‌పర్సన్ నియామకం ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలోని ఎంపిక కమిటీ వద్ద పెండింగ్‌లో ఉంది. |
| WASH సామాజిక బాండ్ | నాబార్డ్ అనుబంధ సంస్థ అయిన 'నాబ్‌కిసాన్' (NABKISAN), 2026 అక్టోబర్ 1న NSEలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి WASH-కేంద్రీకృత సోషల్ బాండ్‌ను లిస్ట్ చేసింది; AAA రేటింగ్‌తో కూడిన ఈ బాండ్ ద్వారా 8.10% కూపన్ రేటుతో, ఐదేళ్ల కాలానికి ₹180 కోట్లు సమీకరించబడ్డాయి. |
| 57వ జీఎస్‌టీ మండలి | ఆర్టికల్ 279A ప్రకారం ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన సంస్థ అయిన GST మండలి, నిర్మలా సీతారామన్ అధ్యక్షతన జరిగిన తన 57వ సమావేశంలో (8 అక్టోబర్ 2026) కీలక సిఫార్సులు చేసింది: ఇందులో సెక్షన్ 69 కింద ఉన్న అరెస్టు అధికారాలను తొలగించడం, ప్రాసిక్యూషన్ (చర్యలు ప్రారంభించే) పరిమితిని ₹5 కోట్లకు పెంచడం మరియు సెక్షన్ 125 కింద విధించే సాధారణ జరిమానాను ₹10,000కు తగ్గించడం వంటివి ఉన్నాయి. |
| జింక్-ఎయిర్ బ్యాటరీ ఉత్ప్రేరకం | SNBNCBS కోల్‌కతా, INST మొహాలి మరియు SRM యూనివర్సిటీ అమరావతి వారు TTT-DHTD అనే లోహరహిత సచ్ఛిద్ర ఉత్ప్రేరకాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ఇది జింక్-ఎయిర్ బ్యాటరీలలో ఆక్సిజన్ రిడక్షన్ రియాక్షన్‌కు సహాయపడటమే కాకుండా ప్లాటినం స్థానంలో వాడటానికి కూడా వీలు కల్పిస్తుంది. |
| సిమెంట్ పరిశ్రమ | సున్నపురాయి మరియు బంకమట్టిని సుమారు 1,450°C ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడి చేయడం ద్వారా తయారయ్యే క్లింకర్ నుండి ఉత్పత్తి చేసే సిమెంట్ విషయంలో, భారతదేశంలో ఉద్గారాల తీవ్రత ప్రతి టన్నుకు 0.62 టన్నుల CO₂గా ఉంది; ఇందులో రాజస్థాన్ అత్యధికంగా (29%) సున్నపురాయిని ఉత్పత్తి చేస్తుండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ 11% వాటాను కలిగి ఉంది మరియు కర్ణాటక అత్యధిక నిల్వలను (25%) కలిగి ఉంది. |
| మౌంటెన్ గార్డియన్ 2026 | పర్వత యుద్ధంపై భారత్-యూఏఈ విన్యాసాలు 'మౌంటెన్ గార్డియన్ 2026', 2026 అక్టోబర్ 5 నుండి 18 వరకు ఉత్తరాఖండ్‌లోని చౌబాటియాలో ఉన్న ఫారిన్ ట్రైనింగ్ నోడ్‌లో జరుగుతాయి. |
| ఫ్లీట్ సపోర్ట్ షిప్ సూర్య | రాజ్‌నాథ్ సింగ్, ఐదు నౌకల కోసం కుదిరిన ₹19,000 కోట్ల కాంట్రాక్టు కింద విశాఖపట్నంలోని హిందుస్థాన్ షిప్‌యార్డ్‌లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ ఫ్లీట్ సపోర్ట్ షిప్ అయిన సూర్య (FSS-1)ను ప్రారంభించి, FSS-5కు శంకుస్థాపన చేశారు. |
| SAREX-2026 | NMSARB ఆధ్వర్యంలో భారత తీర రక్షక దళం 8 అక్టోబర్ 2026న ఒడిశాలోని పారాదీప్ సమీపంలో 12వ జాతీయ సముద్ర శోధన మరియు రక్షణ విన్యాసాన్ని నిర్వహించింది. |
| వైద్యశాస్త్రంలో 2026 నోబెల్ బహుమతి | లైట్-గేటెడ్ అయాన్ ఛానెల్స్ మరియు ఆప్టోజెనెటిక్స్ కోసం కార్ల్ డీసెరోత్, పీటర్ హెగెమాన్ మరియు జార్జ్ నాగేల్ ఫిజియాలజీ లేదా మెడిసిన్‌లో 2026 నోబెల్ బహుమతిని (అక్టోబర్ 5న ప్రకటించారు) గెలుచుకున్నారు. |
| 2026 భౌతికశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి | బెల్జియంలో జన్మించిన, విస్కాన్సిన్-మాడిసన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్, దక్షిణ ధ్రువంలోని ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ (2010లో పూర్తయింది, 5,160 సెన్సార్లు) మరియు అధిక-శక్తి ఖగోళ న్యూట్రినోల కోసం 2026 భౌతిక శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు. |
| 2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి | అసమరూప సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో (మాలిక్యులర్ కైరాలిటీ) నాన్-లీనియర్ ఎఫెక్ట్స్ మరియు ఆటోకెటాలసిస్‌కు గాను, అక్టోబర్ 7న ప్రకటించిన 2026 రసాయన శాస్త్ర నోబెల్‌ను హెన్రీ బి. కాగన్ (ఫ్రాన్స్) మరియు కెన్సో సోయ్ (జపాన్) గెలుచుకున్నారు. |
| 2026 సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి | కెనడియన్ కవయిత్రి, వ్యాసకర్త మరియు అనువాదకురాలైన ఆన్ కార్సన్ 2026 సాహిత్య నోబెల్ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు. |
| కొత్త భారత వాయుసేన అధిపతి | ఎయిర్ మార్షల్ అశుతోష్ దీక్షిత్, ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ తర్వాత 2026 అక్టోబర్ 31న 29వ 'చీఫ్ ఆఫ్ ది ఎయిర్ స్టాఫ్'గా బాధ్యతలు స్వీకరించనున్నారు. |
| ప్రపంచ ఆవాస దినం | ప్రపంచ ఆవాస దినోత్సవం (అక్టోబర్ మొదటి సోమవారం, 5 అక్టోబర్ 2026) యొక్క ఇతివృత్తం “అందరికీ తగిన గృహవసతి”, దీనిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒమన్‌లోని మస్కట్లో పాటించారు; దీనిని 1985లో ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశం (UNGA) స్థాపించింది. |
| ప్రపంచ పత్తి దినోత్సవం | 'కాటన్-4' దేశాల చొరవతో 2019లో తొలిసారిగా నిర్వహించబడి, 2021లో ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ (UNGA) ద్వారా ప్రకటించబడిన 'ప్రపంచ పత్తి దినోత్సవం' (అక్టోబర్ 7), 2026లో తాష్కెంట్‌లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరుపుకోబడింది. |
| ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం | 2026 ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం (అక్టోబర్ 10) యొక్క ఇతివృత్తం "అనుభవాల వినికిడి: నిజమైన గొంతుకలు, నిజమైన మార్పు" (Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change). |
| ఆసియా క్రీడలు – పతకాల పట్టిక | 2026 ఐచి-నగోయా ఆసియా క్రీడలలో భారత్ 85 పతకాలతో (21 స్వర్ణం, 27 రజతం, 37 కాంస్యం) నాలుగో స్థానంలో నిలిచింది; ఇది ఆ దేశం సాధించిన రెండవ అత్యధిక పతకాల సంఖ్య కాగా, 169 స్వర్ణాలతో చైనా అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. |
| IOA అవార్డులు | IOA ఆసియా క్రీడల ఉత్తమ మహిళా మరియు పురుష అథ్లెట్లకు జస్పాల్ రాణా అవార్డు మరియు రాజా రణధీర్ సింగ్ అవార్డుల ప్రారంభ విజేతలుగా కుంకుమ్ అనిల్ మొహద్ మరియు సుజీత్ కల్కల్‌లను పేర్కొంది. |
